Adhyaya 50

Verse 1

भीष्म उवाच । यत्पुण्यमधिकं लोके सर्वदा सर्वसंमतम् । तद्वदस्वेच्छया विप्र यत्कृतं पूर्वपूर्वकैः

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! ഈ ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും സർവ്വസമ്മതമായ ഏറ്റവും മഹത്തായ പുണ്യകർമ്മം ഏതാണ്, അത് സ്വേച്ഛയായി എനിക്ക് പറയുക; അതിപുരാതന പിതൃപുരുഷർ ആചരിച്ചതും കൂടി അറിയിക്കൂ।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । एकदा तु द्विजाः सर्वे व्यासशिष्यास्सहादरात् । व्यासं प्रणम्य पप्रच्छु धर्मं मां च यथा भवान्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഒരിക്കൽ വ്യാസന്റെ ശിഷ്യരായ എല്ലാ ദ്വിജരും ആദരത്തോടെ വ്യാസനെ നമസ്കരിച്ചു; നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ധർമ്മത്തെയും എന്നെയും കുറിച്ചും അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു।

Verse 3

द्विजा ऊचुः । पुण्यात्पुण्यतमं लोके सर्वधर्मेषु चोत्तमम् । किं कृत्वा मानवा स्वर्गं भुंजते चाक्षयं वद

ദ്വിജർ പറഞ്ഞു—ലോകത്തിലെ പുണ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പുണ്യവും സർവ്വധർമ്മങ്ങളിൽ ഉത്തമവും ഏത്? ഏത് കർമ്മം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർ അക്ഷയഫലത്തോടെ സ്വർഗ്ഗം അനുഭവിക്കും? പറയുക।

Verse 4

लभ्यं चाकष्टकं शुद्धं वर्णानां मर्त्यवासिनाम् । गुरूणां च लघूनां च साध्यमेकं क्रतुं वद

മർത്ത്യലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ വർണ്ണക്കാർക്കും—മഹത്തായവർക്കും ലഘുവായവർക്കും—എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യവും കഷ്ടരഹിതവും ശുദ്ധവുമായ, നിർവ്വഹിക്കാവുന്ന ഒരൊറ്റ ക്രതു/വ്രതം പറയുക।

Verse 5

यद्यत्कृत्वा च देवानां पूज्यो नाके भवेन्नरः । तत्तद्वद च नो ब्रह्मन्प्रसादी भव धर्मतः

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഏത് ഏത് കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാർക്ക് പൂജ്യനാകുമോ, അവ ഞങ്ങളോട് പറയുക; ദയചെയ്ത് ധർമ്മപ്രകാരം ഉപദേശിക്കൂ।

Verse 6

व्यास उवाच । पंचाख्यानं वदिष्यामि शृणुध्वं तत्र पूर्वतः । पंचानामेककं कृत्वा विंदेन्मोक्षं दिवं यशः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ പഞ്ചാഖ്യാനം പ്രസ്താവിക്കും; ആദ്യം അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ. ഈ അഞ്ചിനെയും ഏകാർത്ഥമായി ഏകീകരിച്ച് ആചരിക്കുന്നവൻ മോക്ഷവും സ്വർഗ്ഗവും യശസ്സും പ്രാപിക്കും.

Verse 7

पित्रोरर्चाऽथ पत्युश्च साम्यं सर्वजनेषु च । मित्राद्रोहो विष्णुभक्तिरेते पंच महामखाः

മാതാപിതാക്കളുടെ ആരാധനയും ഭർത്താവിന്റെ പൂജയും; സർവ്വജനങ്ങളോടും സമഭാവം; മിത്രദ്രോഹം ഒഴിവാക്കൽ; വിഷ്ണുഭക്തി—ഇവയാണ് അഞ്ചു മഹായജ്ഞങ്ങൾ.

Verse 8

प्राक्पित्रोरर्चया विप्रा यद्धर्मं साधयेन्नरः । न तत्क्रतुशतैरेव तीर्थयात्रादिभिर्भुवि

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ആദ്യം മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ നേടുന്ന ധർമ്മഫലം ഭൂമിയിൽ നൂറുകണക്കിന് യജ്ഞങ്ങളാലും തീർത്ഥയാത്രാദികളാലും പോലും ലഭ്യമല്ല.

Verse 9

पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः । पितरि प्रीतिमापन्ने प्रीयंते सर्वदेवताः

പിതാവാണ് ധർമ്മം, പിതാവാണ് സ്വർഗ്ഗം, പിതാവാണ് പരമ തപസ്സ്. പിതാവ് പ്രസന്നനായാൽ സർവ്വദേവതകളും പ്രസന്നരാകും.

Verse 10

पितरो यस्य तृप्यंति सेवया च गुणेन च । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि वर्तते

സേവയാലും സദ്ഗുണത്താലും ആരുടെ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നുവോ, അവനു ഭാഗീരഥിയിൽ (ഗംഗയിൽ) സ്നാനം ദിനംപ്രതി നടക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു.

Verse 11

सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता । मातरं पितरं चैव यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम्

മാതാവ് സർവതീർത്ഥമയി; പിതാവ് സർവദേവമയൻ. ആരെങ്കിലും മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്‌താൽ, അവൻ സർവതീർത്ഥങ്ങളെയും ദേവതകളെയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 12

प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा । जानुनी च करौ यस्य पित्रोः प्रणमतः शिरः

ആരെങ്കിലും മാതാപിതാക്കൾക്ക് നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ മുട്ടുകളും കൈകളും ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കുന്നവിധം വണങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അവനാൽ ഏഴ് ദ്വീപുകളോടുകൂടിയ ഈ വസുന്ധര പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 13

निपतंति पृथिव्यां च सोक्षयं लभते दिवं । तयोश्चरणयोर्यावद्रजश्चिह्नानि मस्तके

ഭൂമിയിൽ വീണ് സാഷ്ടാംഗമായി നമസ്കരിക്കുന്നവൻ അക്ഷയമായ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—മാതാപിതാക്കളുടെ പാദധൂളിയുടെ അടയാളങ്ങൾ അവന്റെ ശിരസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം.

Verse 14

प्रतीके च विलग्नानि तावत्पूतः सुतस्तयोः । पादारविंदसलिलं यः पित्रोः पिबते सुतः

മാതാപിതാക്കളുടെ നിമിത്തം ചെയ്യേണ്ട വിധി-കർമ്മങ്ങളിൽ പുത്രൻ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നത്രയും കാലം അവൻ പവിത്രനാകുന്നു—വിശേഷിച്ച് മാതാപിതാക്കളുടെ പാദാരവിന്ദത്തിൽ നിന്നുള്ള ജലമായ ചരണാമൃതം പാനം ചെയ്യുന്ന പുത്രൻ.

Verse 15

तस्य पापक्षयं याति जन्मकोटिशतार्जितं । धन्योसौ मानवो लोके पूतोसौ सर्वकल्मषात्

അവന്റെ കോടി കോടി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ ക്ഷയിക്കുന്നു. അവൻ ഈ ലോകത്തിൽ ധന്യൻ; സർവ കല്മഷങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 16

विनायकत्वमाप्नोति जन्मनैकेन मानवः । पितरौ लंघयेद्यस्तु वचोभिः पुरुषाधमः

വാക്കുകളാൽ പിതാമാതാക്കളെ ലംഘിച്ച് അപമാനിക്കുന്ന പുരുഷാധമൻ ഒരേയൊരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ വിനായകത്വം—വിഘ്നകാരകഭാവം—പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 17

निरये च वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवं । पित्रोरनर्चनं कृत्वा भुंक्ते यस्तु सुताधमः

പിതാമാതാക്കളെ അർച്ചിക്കാതെ ആഹാരം ചെയ്യുന്ന സുതാധമൻ ആഭൂതസമ്പ്ലവം (പ്രളയം) വരെയും നരകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 18

क्रिमिकूपेथ नरके कल्पांतमुपतिष्ठति । रोगिणं चापि वृद्धं च पितरं वृत्तिकर्शितम्

രോഗിയും വൃദ്ധനും ഉപജീവനക്കുറവാൽ ക്ഷീണിച്ചവനുമായ പിതാവിനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ കൽപാന്തം വരെ ‘കൃമികൂപ’ എന്ന നരകത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 19

विकलं नेत्रकर्णाभ्यां त्यक्त्वा गच्छेच्च रौरवम् । अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु चांडालेष्वपि जायते

കണ്ണും ചെവിയും നഷ്ടപ്പെട്ട വികലനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ‘രൗരവ’ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; പിന്നെ അന്ത്യജാതികളിൽ—മ്ലേച്ഛരിലും ചാണ്ഡാലരിലും പോലും—ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

पित्रोरपोषणं कृत्वा सर्वपुण्यक्षयो भवेत् । नाराध्य पितरौ पुत्रस्तीर्थदेवान्भजन्नपि

പിതാമാതാക്കളെ പോഷിക്കാതിരുന്നാൽ സമസ്ത പുണ്യവും ക്ഷയിക്കുന്നു. പുത്രൻ തീർത്ഥദേവന്മാരെ ഭജിച്ചാലും, പിതാമാതാക്കളെ ആരാധിക്കാതെ യഥാർത്ഥ ഫലം ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 21

तयोर्न फलमाप्नोति कीटवद्रमते महीम् । कथयामि पुरावृत्तं विप्राः शृणुत यत्नतः

അവരിൽ ഒരാൾ ഫലം പ്രാപിക്കുകയില്ല; പുഴുവുപോലെ ഭൂമിയിലേ മാത്രം രമിക്കുന്നു. ഞാൻ ഒരു പുരാവൃത്തം പറയുന്നു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ।

Verse 22

यं श्रुत्वा न पुनर्मोहं प्रयास्यथ पुनर्भुवि । पुरासीच्च द्विजः कश्चिन्नरोत्तम इति स्मृतः

ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ നിങ്ങൾ ഈ ലോകത്തിൽ വീണ്ടും മോഹത്തിലേക്ക് പതിക്കുകയില്ല. പണ്ടുകാലത്ത് ‘നരോത്തമൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 23

स्वपितरावनादृत्य गतोसौ तीर्थसेवया । ततः सर्वाणि तीर्थानि गच्छतो ब्राह्मणस्य च

സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിച്ച് അവൻ തീർത്ഥസേവയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ആ ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കും തുടർച്ചയായി സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 24

आकाशे स्नानचेलानि प्रशुष्यंति दिने दिने । अहंकारोऽविशत्तस्य मानसे ब्राह्मणस्य च

ദിവസംതോറും അവന്റെ സ്നാനവസ്ത്രങ്ങൾ തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ ഉണങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ മനസ്സിൽ അഹങ്കാരം കയറിവന്നു।

Verse 25

मत्समो नास्ति वै कश्चित्पुण्यकर्मा महायशाः । इत्युक्ते चानने तस्य अहदच्च बकस्तदा

“എന്നെപ്പോലെ ആരുമില്ല; ഞാൻ പുണ്യകർമ്മി, മഹായശസ്സുള്ളവൻ” എന്നു പറഞ്ഞ ഉടനെ, അപ്പോൾ കൊക്ക് അവന്റെ മുഖത്ത് അടിച്ചു।

Verse 26

क्रोधाच्चैवेरितस्तस्य स शशाप द्विजो बकम् । पपात च बकः पृथ्व्यां स भस्मीभूतविग्रहः

ക്രോധത്താൽ പ്രേരിതനായ ആ ദ്വിജൻ ബകത്തെ ശപിച്ചു. ബകം ഭൂമിയിൽ വീണു; അതിന്റെ ദേഹം ഭസ്മമായി.

Verse 27

भीर्द्विजेंद्रं महामोहः प्राविशच्चांतकर्मणि । ततः पापाच्च विप्रस्य चेलं खं च न गच्छति

പിന്നീട് ഭയത്താൽ അന്ത്യകർമ്മസമയത്ത് ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനിൽ മഹാമോഹം പ്രവേശിച്ചു. ആ പാപം മൂലം ആ വിപ്രന്റെ വസ്ത്രം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്നില്ല.

Verse 28

विषादमगमत्सद्यस्ततः खं तमुवाच ह । गच्छ बाडव चांडालं मूकं परमधार्मिकम्

അവൻ ഉടൻ വിഷാദത്തിലായി. അപ്പോൾ ഖം അവനോട്—“മൂകനായിട്ടും പരമധാർമ്മികനായ ബാഡവ-ചാണ്ഡാലന്റെ അടുക്കൽ പോകുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 29

तत्र धर्मं च जानीषे क्षेमं ते तद्वचो भवेत् । खाच्च तद्वचनं श्रुत्वा गतोसौ मूकमंदिरम्

അവിടെ നീ ധർമ്മം അറിയും; ആ ഉപദേശം നിനക്ക് ക്ഷേമം നൽകും. ഖായുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ മൂകന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 30

शुश्रूषंतं च पितरौ सर्वारंभान्ददर्श सः । ददतं शीतकाले च सम्यगुष्णं जलं तयोः

അവൻ അവനെ മാതാപിതാക്കളെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഭക്തിപൂർവ്വം ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതായി കണ്ടു—ശീതകാലത്തും അവർക്കു യഥാവിധി ചൂടുവെള്ളം നൽകുന്നതായി.

Verse 31

तैलतापनतांबूलं तथा तूलवतीं पटीम् । नित्याशनं च मिष्टान्नं दुग्धखंडं तथैव च

എണ്ണയും ഉഷ്ണസുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ താംബൂലം, പഞ്ഞി നിറച്ച വസ്ത്രം/ആവരണം, നിത്യഭക്ഷണം, മിഷ്ടാന്നം, പാലിൽ നിന്നുള്ള ഖണ്ഡമിഠായിയും അർപ്പിക്കണം.

Verse 32

दापयंतं वसंते च मधुमालां सुगंधिकां । अन्यानि यानि भोग्यानि कृत्यानि विविधानि च

വസന്തകാലത്ത് സുഗന്ധമുള്ള മധുപുഷ്പമാല അർപ്പിപ്പിക്കണം; കൂടാതെ മറ്റു ഭോഗ്യനിവേദ്യങ്ങളും വിവിധ കൃത്യകർമ്മങ്ങളും നിർവ്വഹിപ്പിക്കണം.

Verse 33

उष्णे चावीजयत्सोपि नित्यं च पितरावपि । ततस्तयोः प्रचर्यां च कृत्वा भुंक्तेथ सर्वदा

ചൂടിലും അവൻ നിത്യമായി അവർക്കു വീശിക്കൊടുക്കും; കൂടാതെ ദിവസേന മാതാപിതാക്കളെ സേവിക്കും. പിന്നെ അവരുടെ പരിചര്യ ചെയ്തു എപ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിക്കും.

Verse 34

श्रमस्य वारणं कुर्यात्संतापस्य तथैव च । एभिः पुण्यैः स्थितो विष्णुस्तस्य गेहोदरे चिरम्

ശ്രമം അകറ്റുകയും അതുപോലെ സന്താപവും ശമിപ്പിക്കുകയും വേണം. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ വിഷ്ണു ആ വ്യക്തിയുടെ ഗൃഹാന്തരത്തിൽ ദീർഘകാലം സ്ഥാപിതനായി വസിക്കുന്നു.

Verse 35

अंतरिक्षे च क्रीडंतमाधारस्तंभवर्जिते । तस्यापि भवने नित्यं स्थितं त्रिभुवनेश्वरं

അവൻ ത്രിഭുവനേശ്വരനെ ദർശിച്ചു—സ്വധാമത്തിൽ നിത്യസ്ഥിതനായവനെ—ആധാരസ്തംഭമില്ലാത്ത ആ ലോകത്തിൽ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നവനെ.

Verse 36

विप्ररूपधरं कांतं नान्यैर्भूतं च सत्परम् । तेजोमयं महासत्वं शोभयंतं च मंदिरं

ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ആ കാന്തിമാൻ മനോഹരൻ മറ്റേതൊരു ജീവിയോടും തുല്യമല്ല; പരമ സദ്ഗുണസമ്പന്നൻ. ശുദ്ധ തേജോമയൻ, മഹാസത്ത്വവാനായി അദ്ദേഹം ക്ഷേത്രത്തെ പ്രകാശിപ്പിച്ച് ശോഭിപ്പിച്ചു.

Verse 37

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नो विप्रः प्रोवाच मूककम् । विप्र उवाच । आसन्नं च ममागच्छ त्वयैवेच्छामि शाश्वतं

ഇത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ വിസ്മയത്തിൽ ആകുലനായി മൂകനോട് സംസാരിച്ചു. ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—“എന്റെ അടുത്തേക്ക് വരിക; ശാശ്വതമായി ഞാൻ നിന്നെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.”

Verse 38

हितं मे सर्वलोकानां तत्वतो वक्तुमर्हसि । मूक उवाच । पित्रोरर्चां करोम्यद्य कथमायामि तेंतिकं

“സകല ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം സത്യമായി എനിക്ക് പറയേണ്ടതാണ്.” മൂകൻ പറഞ്ഞു—“ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ ആരാധന ചെയ്യുന്നു; അപ്പോൾ എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്റെ അടുത്തേക്ക് വരും?”

Verse 39

अर्चयित्वा तु पितरौ कृत्यं ते करवाणि वै । तिष्ठ मे द्वारदेशे च आतिथ्यं ते करोम्यहम्

മാതാപിതാക്കളെ ആരാധിച്ച ശേഷം ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിന്റെ കാര്യം ചെയ്യും. എന്റെ വാതിലിനരികെ നിൽക്കുക; ഞാൻ നിനക്ക് അതിഥിസത്കാരം ചെയ്യും.

Verse 40

इत्युक्ते चैव चांडाले चुकोप ब्राह्मणस्तदा । ब्राह्मणं मां परित्यज्य किं कार्यमधिकं तव

ചാണ്ഡാലൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണൻ കോപിച്ചു—“എന്നെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ, ഉപേക്ഷിച്ച് നിനക്ക് ഇതിലധികം വലിയ കാര്യം എന്തുണ്ട്?”

Verse 41

मूक उवाच । किं कुप्यसि वृथा विप्र न बकोहं तवाधुना । कोपस्सिद्ध्यति ते तावद्बकेनान्यत्र किंचन

മൂകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, വ്യർഥമായി എന്തിന് കോപിക്കുന്നു? ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കായി ബകനല്ല. ബകനാൽ ഒന്നും സിദ്ധിക്കാത്തിടത്തോളം നിന്റെ കോപം ഫലിക്കില്ല; ഇച്ഛയെങ്കിൽ അത് മറ്റിടത്തേക്ക് തിരിക്കൂ.

Verse 42

गगने स्नानशाटी ते न शुष्यति न तिष्ठति । वचनं खात्ततः श्रुत्वा मद्गृहं चागतो भवान्

ആകാശത്തിൽ നിന്റെ സ്നാനവസ്ത്രം ഉണങ്ങുന്നില്ല, നിലനിൽക്കുന്നുമില്ല. പക്ഷി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് നീ എന്റെ വീട്ടിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 43

तिष्ठ तिष्ठ वदिष्यामि नोचेद्गच्छ पतिव्रतां । तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ दयितं ते फलिष्यति

നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ—ഞാൻ പറയാം; അല്ലെങ്കിൽ ആ പതിവ്രതയുടെ അടുക്കൽ പോകൂ. അവളെ ദർശിച്ചാൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്കു പ്രിയമായ കാര്യം ഫലിക്കും.

Verse 44

ततस्तस्यगृहाद्विष्णुर्द्विजरूपधरो विभुः । विनिस्सृत्य द्विजं प्राह गेहं तस्याः प्रयाम्यहं

അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ദ്വിജരൂപം ധരിച്ച സർവ്വശക്തനായ വിഷ്ണു പുറത്തുവന്ന് ആ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ അവളുടെ വീട്ടിലേക്കു പോകുന്നു.”

Verse 45

स विमृश्य द्विजश्रेष्ठस्तेन सार्धं चचाल ह । गच्छंतं तमुवाचेदं हरिं विप्रेति विस्मितः

ചിന്തിച്ച ശേഷം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ അവനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. പുറപ്പെടുന്ന ആ ഹരിയെ കണ്ടു വിസ്മയിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 46

किर्थं च त्वया विप्र चांडालस्य गृहोदरे । सदा संस्थीयते तात योषाजनवृते मुदा

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നീ എപ്പോഴും ചാണ്ഡാലന്റെ വീട്ടിനുള്ളിൽ എന്തുകൊണ്ട് താമസിക്കുന്നു, താത, സ്ത്രീജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിട്ടും സന്തോഷത്തോടെ?

Verse 47

हरिरुवाच । इदानीं मानसं शुद्धं न भूतं भवतो ध्रुवम् । पतिव्रतादिकं दृष्ट्वा पश्चाज्ज्ञास्यसि मां किल

ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—നിശ്ചയമായി ഇപ്പോഴും നിന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധമായിട്ടില്ല. പതിവ്രതാദി ധർമ്മം കണ്ടശേഷം നീ പിന്നീട് തീർച്ചയായും എന്നെ അറിയും.

Verse 48

विप्र उवाच । पतिव्रता च का तात किं वा तस्याश्श्रुतं महत् । येनाहं तत्र गच्छामि कारणं वद मे द्विज

വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—താത, ആ പതിവ്രത ആരാണ്? അവളെക്കുറിച്ച് നീ കേട്ട മഹത്തായ വൃത്താന്തം എന്ത്? ഞാൻ അവിടെ പോകേണ്ട കാരണമെനിക്ക് പറയുക, ഹേ ദ്വിജാ.

Verse 49

हरिरुवाच । नदीनां जाह्नवी श्रेष्ठा प्रमदानां पतिव्रता । मनुष्याणां प्रजापालो देवानां च जनार्दनः

ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—നദികളിൽ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) ശ്രേഷ്ഠം; സ്ത്രീകളിൽ പതിവ്രത ശ്രേഷ്ഠം; മനുഷ്യരിൽ പ്രജാപാലകൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; ദേവന്മാരിൽ ജനാർദനൻ (വിഷ്ണു) പരമൻ.

Verse 50

पतिव्रता च या नारि पत्युर्नित्यं हिते रता । कुलद्वयस्य पुरुषानुद्धरेत्सा शतं शतं

ഏത് സ്ത്രീ പതിവ്രതയായി നിത്യവും ഭർത്താവിന്റെ ഹിതത്തിൽ നിരതയായിരിക്കുമോ, അവൾ ഇരുകുലങ്ങളിലെ പുരുഷന്മാരെ നൂറുനൂറായി ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 51

स्वर्गं भुनक्ति तावच्च यावदाभूतसंप्लवं । स्वर्गाद्भ्रष्टो भवेद्वास्याः सार्वभौमो नृपः पतिः

അവൻ മഹാപ്രളയം വരെയേ സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിക്കൂ. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ച് ഭൂമിയിൽ സർവ്വഭൗമ ചക്രവർത്തി—രാജാവും ഭർത്താവും—ആകുന്നു.

Verse 52

अस्यैव महिषी भूत्वा सुखं विंदेदनंतरं । पुनः पुनः स्वर्गराज्यं तस्य तस्या न संशयः

ഈ രാജാവിന്റെ മഹിഷിയായി അവൾ പിന്നീടു സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു; കൂടാതെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്വർഗ്ഗരാജ്യാധികാരവും ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 53

एवं जन्मशतं प्राप्य अंते मोक्षो भवेद्ध्रुवम् । विप्र उवाच । पतिव्रता भवेत्कावा तस्याः किं वा च लक्षणं

ഇങ്ങനെ നൂറു ജന്മങ്ങൾ പ്രാപിച്ചാൽ അവസാനം മോക്ഷം ഉറപ്പായും ലഭിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—‘പതിവ്രത ആരെ പറയുന്നു? അവളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്ത്?’

Verse 54

ब्रूहि मे द्विजशार्दूल यथा जानामि तत्त्वतः । हरिरुवाच । पुत्राच्छतगुणं स्नेहाद्राजानं च भयादथ

ഹേ ദ്വിജശാർദൂലാ, ഞാൻ തത്ത്വമായി അറിയുവാൻ പറഞ്ഞുതരിക. ഹരി പറഞ്ഞു—പുത്രസ്നേഹത്തേക്കാൾ നൂറിരട്ടി രാജാവിനോടുള്ള ആസക്തിയുണ്ട്; എന്നാൽ അത് ഭയജന്യം.

Verse 55

आराधयेत्पतिं शौरिं या पश्येत्सा पतिव्रता । कार्ये दासी रतौ वेश्या भोजने जननीसमा

ഭർത്താവിനെ ശൗരി (വിഷ്ണു) എന്നു കരുതി ആരാധിച്ച് അങ്ങനെ തന്നെ കാണുന്നവളാണ് പതിവ്രത. പ്രവൃത്തിയിൽ ദാസിയെപ്പോലെ, രതിയിൽ വേശ്യയെപ്പോലെ, ഭക്ഷണത്തിൽ മാതാവിനെപ്പോലെ ഇരിക്കണം.

Verse 56

विपत्सु मंत्रिणी भर्तुः सा च भार्या पतिव्रता । भर्तुराज्ञां न लंघेद्या मनो वाक्कायकर्मभिः

വിപത്തിന്റെ സമയത്ത് അവൾ ഭർത്താവിന്റെ മന്ത്രിണിയായി നിലകൊള്ളണം; പാതിവ്രതയായ ഭാര്യയായി മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ, ദേഹകൃത്യങ്ങളാൽ ഭർത്താവിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കരുത്।

Verse 57

भुक्ते पत्यौ सदा चात्ति सा च भार्या पतिव्रता । यस्यां यस्यांतु शय्यायां पतिः स्वपिति यत्नतः

ഭർത്താവ് ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം അവളും എപ്പോഴും ഭക്ഷണം കഴിക്കും—അത്തരം ഭാര്യ നിത്യ പാതിവ്രതയാണ്. ഭർത്താവ് ശ്രദ്ധയോടെ ഏത് ശയ്യയിൽ ശയിക്കുന്നുവോ, അതേ ശയ്യയിൽ അവളും ശയിക്കണം।

Verse 58

तत्र तत्र च साभर्तुरर्चां करोति नित्यशः । नैव मत्सरमायाति न कार्पण्यं न मानिनी

അവൾ എവിടെയുണ്ടായാലും അവിടെയവിടെ ഭർത്താവിന്റെ മഹത്വാർത്ഥം നിത്യമായി ആരാധന നടത്തുന്നു। അവൾക്ക് അസൂയയില്ല, കൃപണതയില്ല, അഹങ്കാരവും ഇല്ല।

Verse 59

मानेऽमाने समानं च या पश्येत्सा पतिव्रता । सुवेषं या नरं दृष्ट्वा भ्रातरं पितरं सुतं

മാനവും അപമാനവും ഒരുപോലെ കാണുന്നവളാണ് പാതിവ്രത. സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച പുരുഷനെ കണ്ടാൽ അവനെ സഹോദരൻ, പിതാവ് അല്ലെങ്കിൽ പുത്രൻ എന്നപോലെ കരുതുന്നു.

Verse 60

मन्यते च परं साध्वी सा च भार्या पतिव्रता । तां गच्छ द्विजशार्दूल वदकामं यथा तव

അവൾ പരമസാധ്വിയെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; അവൾ പാതിവ്രതയായ ഭാര്യയാണ്. ഹേ ദ്വിജശാർദൂല, അവളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതു പറയുക।

Verse 61

तस्य पत्न्योऽष्ट तिष्ठंति तन्मध्ये वरवर्णिनी । रूपयौवनसंपन्ना दयायुक्ता यशस्विनी

അവന് എട്ട് ഭാര്യമാരുണ്ട്. അവരിൽ ഒരുത്തി അത്യന്തം മനോഹരി—രൂപവും യൗവനവും സമ്പന്ന, കരുണയുള്ള സ്വഭാവം ഉള്ളവൾ, യശസ്സോടെ പ്രസിദ്ധയായവൾ.

Verse 62

शुभा नामेति विख्याता गत्वा तां पृच्छ ते हितं । एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवांतरधीयत

അവൾ ‘ശുഭാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്. അവളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു നിനക്കു ഹിതമായതു എന്തെന്നു ചോദിക്ക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 63

तस्यैवादृश्यतां दृष्ट्वा विस्मितोभूद्द्विजस्तदा । स च साध्वीगृहं गत्वा पप्रच्छाथ पतिव्रतां

അവൻ അദൃശ്യമാകുന്നത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ വിസ്മയപ്പെട്ടു. പിന്നെ അവൻ ആ സാദ്ധ്വിയുടെ വീട്ടിൽ ചെന്നു ആ പതിവ്രതയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 64

अतिथेर्वचनंश्रुत्वागृहान्निःसृत्यसंभ्रमात् । दृष्ट्वा द्विजं सती तत्र द्वारदेशे स्थिताभवत्

അതിഥിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ആകുലതയോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വന്നു. അവിടെ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട ആ സതി വാതിൽക്കൽ തന്നെ നിന്നു.

Verse 65

तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ उवाच वचनं मुदा । प्रियं ममहितं ब्रूहि यथादृष्टं त्वमेव हि

അവളെ കണ്ട ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് പ്രിയവും ഹിതകരവും ആയതു പറയുക; നീ കണ്ടതുപോലെ തന്നേ പറയുക, കാരണം സാക്ഷി നീയേ.”

Verse 66

पतिव्रतोवाच । सांप्रतं पत्युरर्चास्ति न चास्माकं स्वतंत्रता । पश्चात्कार्यं करिष्यामि गृहाणातिथ्यमद्य वै

പതിവ്രത പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ പൂജാർച്ചന നടക്കുന്നു; എനിക്ക് സ്വതന്ത്രതയില്ല. പിന്നെ വേണ്ടത് ചെയ്യും; ഇന്ന് എന്റെ അതിഥിസത്കാരം സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 67

विप्र उवाच । मम देहे क्षुधा नास्ति पिपासाद्य न च श्रमः । अभीष्टं वद कल्याणि नोचेच्छापं ददामि ते

വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ ദേഹത്തിൽ വിശപ്പില്ല, ദാഹമില്ല, ക്ഷീണവും ഇല്ല. ഹേ കല്യാണി, നിനക്ക് അഭീഷ്ടമായത് പറയുക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിനക്ക് ശാപം നൽകും।

Verse 68

तमुवाच तदा सापि न बकोहं द्विजोत्तम । गच्छ धर्मतुलाधारं पृच्छ तं ते हितं द्विज

അപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഞാൻ കൊക്കല്ല. ധർമതുലാധാരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവനോട് ചോദിക്കൂ; ഹേ ദ്വിജ, നിന്റെ ഹിതം അവൻ പറയും।

Verse 69

इत्युक्त्वा सा महाभागा प्रययौ च गृहोदरम् । तत्रापश्यद्द्विजो विप्रं यथा चांडालवेश्मनि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാഭാഗ്യവതി വീട്ടിന്റെ അകത്തളത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ആ ദ്വിജൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു—ചണ്ഡാലന്റെ വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 70

विमृश्य विस्मयापन्नस्तेन सार्धं ययौ द्विजः । तिष्ठंतं च द्विजं तं च सोपश्यद्धृष्टमानसम्

ആലോചിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണൻ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി അവനോടൊപ്പം പോയി. അവിടെ ആ ബ്രാഹ്മണനെ നിൽക്കുന്നവനായി കണ്ടു—ധൈര്യവും നിർഭയതയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ.

Verse 71

स चोवाच मुदा विप्रं दृष्ट्वा तं तां सतीं च सः । देशांतरे च यद्वृत्तं तया च कथितं किल

അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെയും ആ സതീസ്ത്രീയെയും കണ്ടപ്പോൾ ഹർഷത്തോടെ സന്തോഷിച്ചു സംസാരിച്ചു; അവൾ സത്യമായി പറഞ്ഞതുപോലെ, മറ്റൊരു ദേശത്തിൽ സംഭവിച്ചതും അവൻ വിവരിച്ചു.

Verse 72

कथं जानाति मद्वृत्तं चांडालोपि पतिव्रता । अतो मे विस्मयस्तात किमाश्चर्यं परं महत्

ആ ചാണ്ഡാലസ്ത്രീ—പതിവ്രതയായിട്ടും—എന്റെ ഗൂഢചര്യയെ എങ്ങനെ അറിയുന്നു? അതിനാൽ, പ്രിയനേ, ഞാൻ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു; ഇതിലധികം മഹത്തായ അത്ഭുതം എന്തുണ്ട്?

Verse 73

हरिउवाच । ज्ञायते कारणं तात सर्वेषां भूतभावनैः । अतिपुण्यात्सदाचाराद्यतस्त्वं विस्मयं गतः

ഹരി പറഞ്ഞു—പ്രിയനേ, ഇതിന്റെ കാരണം എല്ലാ ഭൂതഭാവനന്മാർക്കും, ജീവികളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവർക്കും, അറിയാം. നിന്റെ അതിപുണ്യവും സദാചാരവും കൊണ്ടാണ് നീ ഈ വിസ്മയത്തിലായത്.

Verse 74

किमुक्तश्च तया त्वं च वद तत्सांप्रतं मुने । विप्र उवाच । प्रष्टुं धर्मतुलाधारं सा च मां समुपादिशत्

“ഇപ്പോൾ പറയുക, മുനേ—അവൾ എന്ത് പറഞ്ഞു, നീ എന്ത് മറുപടി പറഞ്ഞു?” ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—“ധർമ്മതുലയുടെ അധാരമായ തുലാധാരനെ ചെന്നു ചോദിക്കണമെന്ന് അവൾ എന്നെ ഉപദേശിച്ചു.”

Verse 75

हरिरुवाच । आगच्छ मुनिशार्दूल अहं गच्छामि तं प्रति । गच्छंतं च हरिं प्राह तुलाधारः क्व तिष्ठति

ഹരി പറഞ്ഞു—“വരിക, മുനിശാർദൂലാ; ഞാൻ അവന്റെ അടുക്കൽ പോകുന്നു.” ഹരി പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ തുലാധാരൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ എവിടെ തങ്ങും (എവിടെ നിൽക്കും)?”

Verse 76

हरिरुवाच । जनानां निकरो यत्र बहुद्रव्यसुविक्रये । विक्रीणाति च क्रीणाति तुलाधारस्ततस्ततः

ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—അനവധി വസ്തുക്കളുടെ ക്രയവിക്രയത്തിനായി ജനക്കൂട്ടം കൂടുന്നിടത്ത്, അവിടെ അവർ വിൽക്കുകയും വാങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു; തുലാസും തൂക്കക്കല്ലുകളും ഇവിടെ അവിടെ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു…

Verse 77

जनो यवान्रसं स्नेहं कूटमन्नस्य संचयं । सर्वं तस्य मुखादेव गृह्णाति च ददात्यपि

യവം, രസം, സ്നേഹം (നെയ്യ്/എണ്ണ), സംഭരിച്ച അന്നസഞ്ചയം—ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യൻ തന്റെ വായിലൂടെ തന്നേ സ്വീകരിക്കുന്നു; വായിലൂടെ തന്നേ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 78

सत्यं त्यक्त्वानृतं किंचित्प्राणांते समुपस्थिते । नोक्तं नरवरश्रेष्ठस्तेनधर्मतुलाधरः

പ്രാണാന്തം സമീപിച്ചിട്ടും ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ സത്യം വിട്ട് അല്പം പോലും അസത്യം പറഞ്ഞില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘ധർമ്മതുലാധരൻ’—ധർമ്മത്തിന്റെ തുലാസു ധരിക്കുന്നവൻ—എന്നു പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 79

इत्युक्ते तु तमद्राक्षीद्विक्रीणंतं रसान्बहून् । मलपंकधरं मर्त्यं दंतकुड्मलपंकिलम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ അപ്പോൾ കണ്ടു—അനവധി രസങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന ആ മർത്ത്യനെ; അവന്റെ ശരീരം മലിന ചെളിയിൽ പുരണ്ടിരുന്നു, പല്ലുകളും മാംസളഭാഗവും അഴുക്കിൽ കറപിടിച്ചിരുന്നു।

Verse 80

तत्र वस्तुधनोत्थां च भाषंतं विविधां गिरम् । वृतं बहुविधैर्मर्त्यैः स्त्रीभिः पुंभिश्च सर्वतः

അവിടെ അവൻ വസ്തുവും ധനവും സംബന്ധിച്ചുണ്ടാകുന്ന പലവിധ വാക്കുകൾ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; ചുറ്റുമെല്ലാം വിവിധ മർത്ത്യർ—സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും—അവനെ വളഞ്ഞുനിന്നു।

Verse 81

कथं कथमिति प्राह स तं मधुरया गिरा । धर्मस्य मे समुद्देशं वद प्राप्तोंऽतिकं हि ते

അവൻ “എങ്ങനെ? എങ്ങനെ?” എന്നു ആവർത്തിച്ച് ചോദിച്ച് മധുരവാണിയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു—“ധർമ്മത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്ത ഉപദേശം എനിക്കു പറയുക; ഞാൻ സത്യമായി നിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 82

तुलाधार उवाच । यावज्जनाः प्रतिष्ठंति ममैव सन्निधौ द्विज । तावन्मे स्वस्थता नास्ति यावच्च रात्रियामकः

തുലാധാരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജാ! ആളുകൾ എന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ നില്ക്കുന്നിടത്തോളം എനിക്ക് സുഖശാന്തിയില്ല—രാത്രിയിലെ ഒരു യാമം പോലും ഇല്ല.”

Verse 83

तच्चोपदेशमादाय गच्छ धर्माकरं प्रति । बकस्य मरणे दोषं खे च वस्त्राविशोषणम्

ആ ഉപദേശം ഏറ്റെടുത്ത് ധർമാകരന്റെ അടുക്കൽ പോകുക; അവിടെ കൊക്കിന്റെ മരണത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷവും, തുറന്ന ആകാശത്തിൽ വസ്ത്രം ഉണക്കുന്ന വിധിയും നീ അറിയും.

Verse 84

सर्वं तत्र च जानीषे सज्जनाद्रोहकं व्रज । तत्र तस्योपदेशेन तव कामः फलिष्यति

അവിടെ നീ എല്ലാം അറിയും. സജ്ജനാദ്രോഹകന്റെ അടുക്കൽ പോകുക; അവിടെ അവന്റെ ഉപദേശത്താൽ നിന്റെ ആഗ്രഹം ഫലിക്കും.

Verse 85

इत्युक्त्वा तुलाधारः करोति क्रयविक्रयौ । तथा तात गमिष्यामि सज्जनाद्रोहकं प्रति

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് തുലാധാരൻ വാങ്ങലും വിൽപ്പനയും നടത്തി. പിന്നെ പറഞ്ഞു—“താതാ, ഞാൻ സജ്ജനാദ്രോഹകന്റെ അടുക്കൽ പോകും.”

Verse 86

तुलाधारसमुद्देशान्न जानामि तदालयम् । हरिरुवाच । एह्यागच्छ गमिष्यामि त्वया सार्द्धं च तद्गृहम्

“തുലാധാരന്റെ സ്ഥലംയും അവന്റെ വാസസ്ഥലവും എനിക്ക് അറിയില്ല.” ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—“വാ, പോകാം; നിനക്കൊപ്പം ഞാൻ അവന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകാം.”

Verse 87

अथ वर्त्मनि गच्छंतमुवाच ब्राह्मणो हरिं । विप्र उवाच । तुलाधारे च न स्नानं न देवपितृतर्पणम्

അപ്പോൾ വഴിയിൽ പോകുന്ന ഹരിയോട് ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു. വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—“തുലാധാരന്റെ അവിടെ സ്നാനവും ഇല്ല; ദേവ-പിതൃ തർപ്പണവും ഇല്ല.”

Verse 88

मलदिग्धं च गात्रं तु सर्वं चेलमलक्षणम् । कथं जानाति मद्वृत्तं देशांतरसमुद्भवम्

എന്റെ ശരീരം മലിനതയിൽ പുരണ്ടിരിക്കുന്നു; എന്റെ വസ്ത്രങ്ങളൊക്കെയും അഴുക്കിന്റെ അടയാളങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദൂരദേശത്തിൽ നിന്നുയർന്ന എന്റെ കഥ ആരെങ്ങനെ അറിയും?

Verse 89

अतो मे विस्मयस्तात सर्वं त्वं वद कारणम् । हरिरुवाच । सत्येन समभावेन जितं तेन जगत्त्रयम्

“അതുകൊണ്ട്, പ്രിയനേ, എനിക്ക് അത്ഭുതം; കാരണം എല്ലാം പറയുക.” ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—“സത്യവും സമഭാവവും കൊണ്ടു അവൻ ത്രിലോകവും ജയിച്ചു.”

Verse 90

तेनातृप्यंत पितरो देवा मुनिगणैः सह । भूतभव्य प्रवृत्तं च तेन जानाति धार्मिकः

അതുകൊണ്ട് പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നു; മുനിഗണങ്ങളോടുകൂടി ദേവന്മാരും തൃപ്തരാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് ധാർമ്മികൻ ഭൂതം, ഭാവി, ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നതും അറിയുന്നു.

Verse 91

नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् । विशेषे समभावस्य पुरुषस्यानघस्य च

സത്യത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന ധർമ്മമില്ല; അസത്യത്തേക്കാൾ വലിയ പാപമില്ല—പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാവരോടും സമഭാവം പുലർത്തുന്ന നിർദോഷപുരുഷനോട്.

Verse 92

अरौ मित्रेप्युदासीने मनो यस्य समं व्रजेत् । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

ശത്രു, മിത്രം, ഉദാസീനൻ—എല്ലാവരോടും മനസ് സമമായിരിക്കുന്നവന്റെ പാപങ്ങൾ മുഴുവനും ക്ഷയിക്കുന്നു; അവൻ വിഷ്ണുസായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 93

एवं यो वर्तते नित्यं कुलकोटिं समुद्धरेत् । सत्यं दमः शमश्चैव धैर्यं स्थैर्यमलोभता

ഇങ്ങനെ നിത്യമായി ജീവിക്കുന്നവൻ തന്റെ കുലത്തിലെ കോടിയോളം പേരെ ഉയർത്തുന്നു. സത്യം, ദമം, ശമം, ധൈര്യം, സ്ഥിരത, അലോഭത—ഇവയാണ് വളർത്തേണ്ട ഗുണങ്ങൾ.

Verse 94

अनाश्चर्यमनालस्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् । तेन वै देवलोकस्य नरलोकस्य सर्वशः

ആ നിലയിൽ അത്ഭുതവും ഇല്ല, അലസതയും ഇല്ല; അതിന്മേലാണ് എല്ലാം പ്രതിഷ്ഠിതം. അതിനാൽ തന്നെയാണ് ദേവലോകവും നരലോകവും സർവ്വവിധം നിലനിൽക്കുന്നത്.

Verse 95

वृत्तं जानाति धर्मज्ञस्तस्यदेहे स्थितो हरिः । लोके तस्य समो नास्ति समः सत्यार्जवेषु च

ധർമ്മജ്ഞൻ സദ്വൃത്തം അറിയുന്നു; അവന്റെ ദേഹത്തിൽ തന്നെ ഹരി വസിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ അവനോട് സമൻ ആരുമില്ല—പ്രത്യേകിച്ച് സത്യത്തിലും ആർജവത്തിലും.

Verse 96

स च धर्ममयः साक्षात्तेनैव धारितं जगत् । द्विज उवाच । ज्ञातं मे त्वत्प्रसादाच्च तुलाधारस्य कारणम्

അവൻ സാക്ഷാൽ ധർമ്മമയൻ; അവനാൽ തന്നെയാണ് ലോകം ധരിക്കപ്പെടുന്നത്. ദ്വിജൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ തുലാധാരന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണമെനിക്ക് അറിയപ്പെട്ടു।

Verse 97

अद्रोहकस्य यद्वृत्तं तद्ब्रूहि त्वं यदीच्छसि । हरिरुवाच । पुरैव राजपुत्रस्य कुलस्त्रीनवयौवना

നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ അദ്രോഹകന്റെ സംഭവവൃത്തം പറയുക. ഹരി പറഞ്ഞു—പണ്ടുകാലത്ത് ഒരു രാജപുത്രന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നവയൗവനയുതയായ ഒരു കുലസ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 98

पत्नीव कामदेवस्य शचीव वासवस्य च । तस्य प्राणसमा भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी

അവൾ കാമദേവന്റെ ഭാര്യപോലെയും വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ ശചിപോലെയും ആയിരുന്നു. അവന്റെ പ്രാണസമയായ ഭാര്യയുടെ പേര് ‘സുന്ദരി’—സത്യമായും സുന്ദരി.

Verse 99

अकस्मात्पार्थिवस्यैव कार्ये गन्तुं समुद्यतः । मनसालोचितं तेन प्राणेभ्योपि गरीयसीम्

അപ്രതീക്ഷിതമായി അവൻ രാജകാര്യത്തിനായി പോകാൻ ഒരുങ്ങി. തന്റെ മനസ്സിൽ പ്രാണത്തേക്കാൾ മഹത്തായതായി കരുതിയ ഒരു നിശ്ചയം അവൻ ഉറപ്പിച്ചിരുന്നു.

Verse 100

कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम् । इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति

‘ഏത് സ്ഥലത്ത് ഇത് സ്ഥാപിച്ചാൽ ഉറപ്പായ സംരക്ഷണം ലഭിക്കും?’ എന്ന് ആലോചിച്ച് അവൻ ഉടൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ ഈ മനുഷ്യന്റെ വീട്ടിലേക്കു വന്നു.

Verse 101

उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः । न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः

അത്തരം വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ വിസ്മയിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഞാൻ നിന്റെ പിതാവുമല്ല, സഹോദരനുമല്ല; നിന്റെ ബന്ധുവുമല്ല।”

Verse 102

पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः । कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि

അവളുടെ പിതൃകുലത്തിലും മാതൃകുലത്തിലും സത്യസുഹൃത്ത് ആരുമില്ല. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, താതാ, എന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ച് നീ എങ്ങനെ നിശ്ചിന്തനായി സുരക്ഷിതനായി ഇരിക്കും?

Verse 103

एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम् । लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः

അതിനിടയിൽ അവൻ യഥോചിതമായി പറഞ്ഞു— “ഈ ലോകത്ത് നിനക്കുപോലെയുള്ളവൻ ഇല്ല; നീ ധർമ്മജ്ഞനും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആകുന്നു।”

Verse 104

स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम् । त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः

അവൻ പറഞ്ഞു— “ആ സർവ്വജ്ഞനെ കുറിച്ച് കുറ്റാരോപണവാക്കുകൾ പറയാൻ നിനക്കർഹതയില്ല. ത്രിലോകത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന ഭാര്യയെ കാക്കാൻ ഏത് പുരുഷന് കഴിയും?”

Verse 105

राजपुत्र उवाच । धरण्यां परिविज्ञाय त्वागतोहं तवान्तिकम् । एषा तिष्ठतु तेऽगारे व्रजामि निजमन्दिरम्

രാജപുത്രൻ പറഞ്ഞു— “ഭൂമിയൊട്ടാകെ തിരഞ്ഞറിഞ്ഞ് ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ഇവൾ നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।”

Verse 106

इत्युक्ते स पुनः प्राह नगरेऽस्मिन्प्रशोभने । बहुकामुक संपूर्णे कथं रक्षा भवेत्स्त्रियाः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“ഈ ശോഭയുള്ള നഗരത്തിൽ, അനേകം കാമുകന്മാർ നിറഞ്ഞിരിക്കെ, സ്ത്രീയുടെ രക്ഷ എങ്ങനെ ഉറപ്പാകും?”

Verse 107

स चोवाच पुनस्तं च कुरु रक्षां व्रजाम्यहम् । गृहस्थस्सङ्कटादाह धर्मस्य राजपुत्रकम्

അവൻ അവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“രക്ഷ ഏർപ്പെടുത്തുക; ഞാൻ പോകുന്നു.” ദുരിതത്തിലായ ഗൃഹസ്ഥൻ ധർമ്മപുത്രനായ രാജകുമാരനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 108

करोम्यनुचितं कार्यं स्वदास्यमुचितं हितम् । सदा चैवेदृशी भार्या स्थातव्या मद्गृहे पितः

ഞാൻ അനുചിതമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്യുന്നു; യുക്തവും ഹിതവും ആയ എന്റെ കർത്തവ്യസേവയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ, പിതാവേ, ഇത്തരത്തിലുള്ള ഭാര്യ എപ്പോഴും എന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ ഇരിക്കണം.

Verse 109

अरक्षारक्षणे देव वदाभीष्टं कुरु प्रियम् । मम तल्पे मया सार्धं शयानं भार्यया सह

ഹേ ദേവാ! രക്ഷയും അരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച ഈ വിഷയത്തിൽ അഭീഷ്ടമായത് പറയുക; പ്രിയമായതേ ചെയ്യുക. ഞാൻ അവനെ എന്റെ കിടക്കയിൽ, എന്നോടൊപ്പം, അവന്റെ ഭാര്യയോടുകൂടി ശയിക്കുന്നതായി കണ്ടു.

Verse 110

मन्यसे दैवतं स्वं चेत्तिष्ठेन्नोचेत्तु गच्छतु । क्षणं विमृश्य तं प्राह राजपुत्रः पुनस्तदा

“നിന്റെ ഇഷ്ടദേവതയെ പരമമെന്നു കരുതുന്നുവെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്ക; അല്ലെങ്കിൽ പോകട്ടെ.” ഒരു ക്ഷണം ആലോചിച്ച് രാജകുമാരൻ അപ്പോൾ അവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

Verse 111

बाढमेतद्वचस्तात यथाभीष्टं तथा कुरु । ततो भार्यां जगादाथ अस्य वाक्याच्छिवाशिवम्

“തഥാസ്തു, പ്രിയമേ—നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യുക.” പിന്നെ അവന്റെ വാക്കിന് മറുപടിയായി അവൻ ഭാര്യയോട് പറഞ്ഞു—ശുഭാശുഭ വചനങ്ങൾ.

Verse 112

कर्तव्यं च न ते दोष आज्ञया मम सुंदरि । एतदुक्त्वा गतः सोपि भूपतेः शासनात्पितुः

“ഇത് ചെയ്യേണ്ടതുതന്നെ; സുന്ദരീ, എന്റെ ആജ്ഞയാൽ ആകയാൽ നിനക്കു ദോഷമില്ല.” എന്നു പറഞ്ഞ് അവനും പിതാവായ രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു.

Verse 113

अनंतरं क्षपायां च यदुक्तं च तथाकृतम् । योषितोर्मध्यगः सोपि नित्यं स्वपिति धार्मिकः

പിന്നീട് രാത്രിയിലും പറഞ്ഞതെല്ലാം അതുപോലെ നടന്നു; ആ ധർമ്മാത്മാവ്—രണ്ടു സ്ത്രീകളുടെ മദ്ധ്യേ കിടന്ന്—നിത്യവും ഉറങ്ങുന്നു.

Verse 114

धर्मान्न चलते सोपि स्वभार्यापरभार्ययोः । संस्पर्शात्स्वस्त्रियश्चास्य कामाभिलषितं मनः

സ്വഭാര്യയെയും പരഭാര്യയെയും സംബന്ധിച്ച് അവൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതുന്നില്ല; എങ്കിലും തന്റെ സ്ത്രീകളുടെ സ്പർശം കൊണ്ടു മനസ്സ് കാമത്താൽ ചലിക്കുന്നു.

Verse 115

तस्याः संसर्गतश्चैव दुहितैव प्रमन्यते । स्तनौ तस्यास्तु पृष्ठे च लगन्तौ च पुनःपुनः

അവളുടെ അടുത്ത സഹവാസം മൂലം അവൾ അവന്റെ പുത്രിയെന്നപോലെ തന്നെ കരുതപ്പെടുന്നു; അവളുടെ സ്തനങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അവന്റെ പുറത്ത് ചേർന്നു പതിക്കുന്നു.

Verse 116

बालकस्येव पुत्रस्य स्तनौ मातुः समन्यते । तस्या अंगानि चांगेषु लगंति च पुनःपुनः

ചെറിയ കുഞ്ഞ് അമ്മയുടെ സ്തനങ്ങളെ दृഢമായി ചേർന്നു പിടിക്കുന്നതുപോലെ, അവനും വീണ്ടും വീണ്ടും തന്റെ അവയവങ്ങളെ അവളുടെ അവയവങ്ങളോടു ചേർത്ത് അമർത്തി ആലിംഗനം ചെയ്തു।

Verse 117

ततो मातुस्सुतस्येव सोमन्यत दिने दिने । तस्य योषासुसंसर्गो निवृत्तस्त्वभवत्ततः

പിന്നീട് അവൻ ദിനംപ്രതി അമ്മയുടെ മുമ്പിൽ കുഞ്ഞുപോലെ വിനീതനും ശാന്തനുമായി; അന്നുമുതൽ സ്ത്രീകളോടുള്ള അവന്റെ സംഗതി അവസാനിച്ചു।

Verse 118

एवं संवत्सरस्यार्द्धे तत्पतिश्चागतः पुरं । अपृच्छत्तं च लोकेषु तस्या वृत्तमथोदितम्

ഇങ്ങനെ അർദ്ധവർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവളുടെ ഭർത്താവ് നഗരത്തിൽ എത്തി. അവൻ ജനങ്ങളോടു അവളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ വൃത്താന്തം വിവരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 119

केचिद्भद्रं बोधयन्तो युवानोपि सुविस्मिताः । केचिदाहुस्त्वया दत्ता तया सार्द्धं स्वपित्यसौ

ചിലർ ഭദ്രനെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ—യുവാക്കളായിട്ടും—അത്യന്തം വിസ്മയപ്പെട്ടു. മറ്റുചിലർ പറഞ്ഞു: “നീ അവനെ അവൾക്കു ഏല്പിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൻ അവളോടൊപ്പം തന്നെ ഉറങ്ങുന്നു.”

Verse 120

स्त्रीपुंसोरेकसंसर्गात्शांतता तु कथं भवेत् । तस्यां यस्याभिलाषोस्ति न पृष्टस्स वदेद्युवा

സ്ത്രീയും പുരുഷനും അടുത്ത് ചേർന്നുള്ള സംഗമത്തിൽ നിന്ന് ശാന്തി എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? അവളോടു അഭിലാഷമുള്ള യുവാവ് ചോദിക്കാതിരുന്നാലും സംസാരിച്ചുപോകും।

Verse 121

लोकानां कुश्रुतिर्वार्ता तेन पुण्यबलाच्छ्रुता । जनापवादमोक्षार्थं बुद्धिस्तस्याभवच्छुभा

സ്വപുണ്യബലത്താൽ ജനങ്ങളിൽ പരന്നിരുന്ന ദുഷ്പ്രശസ്തമായ വർത്തയും അപവാദവും അവൻ കേട്ടു. ജനാപവാദത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുവാൻ അവനിൽ ശുഭസങ്കൽപ്പം ഉദിച്ചു.

Verse 122

दारूणि स्वयमाहृत्याजिज्वलत्स महानलम् । एतस्मिन्नंतरे तात राजपुत्रः प्रतापवान्

അവൻ തന്നെ വിറകുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് മഹാനലത്തെ ജ്വലിപ്പിച്ചു. അതിനിടയിൽ, താതാ, പ്രതാപശാലിയായ രാജപുത്രൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 123

आगमत्तद्गृहं सद्यः सोपश्यत्तं च योषितम् । प्रोत्फुल्लवदनां नारीं प्रविषादगतं नरं

അവൻ ഉടൻ ആ വീട്ടിലെത്തി; ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞ മുഖമുള്ള ആ സ്ത്രീയെയും, ആഴമുള്ള വിഷാദത്തിൽ പതിച്ച ആ പുരുഷനെയും അവൻ കണ്ടു.

Verse 124

अनयोर्मानसं ज्ञात्वा राजपुत्रोवदद्वचः । किं न संभाषसे मां च मित्रकं चिरमागतम्

അവരുടെ മനോഭാവം അറിഞ്ഞ രാജപുത്രൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ നിന്റെ മിത്രം; ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം വന്നിരിക്കുന്നു; എങ്കിൽ നീ എന്നോട് എന്തുകൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നില്ല?”

Verse 125

अब्रवीत्सोपि धर्मात्मा राजपुत्रमनष्टधीः । यत्कृतं दुष्करं कर्म मया त्वद्धितकारणात्

അപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവും നിർമ്മലബുദ്ധിയുള്ളവനും ആയ അദ്ദേഹം രാജപുത്രനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ചെയ്ത ദുഷ്കരകർമ്മം നിന്റെ ഹിതത്തിനായിട്ടാണ്.”

Verse 126

सर्वं व्यर्थमहं मन्ये जनानां च प्रवादतः । अद्य वह्निमहं यास्ये प्रपश्यंतु नरास्सुराः

ജനങ്ങളുടെ നിന്ദാവചനങ്ങളാൽ ഞാൻ എല്ലാം വ്യർത്ഥമെന്നു കരുതുന്നു. ഇന്ന് ഞാൻ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും—മനുഷ്യരും ദേവന്മാരും കാണട്ടെ।

Verse 127

इत्युक्त्वा स महाभागः प्रविवेश हुताशनम् । विशतस्तस्य वह्नौ न कुसुमं चिकुरालये

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാഭാഗൻ ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ജ്വാലയിൽ കടന്നിട്ടും അവന്റെ മുടിവേണിയിലെ ഒരു പുഷ്പവും ദഹിച്ചില്ല।

Verse 128

नांगमस्यानलोधाक्षीन्न च वस्त्रं न कुंतलम् । खे च देवा मुदा सर्वेसाधुसाध्विति चाब्रुवन्

അവളുടെ ഒരു അവയവവും അഗ്നിയാൽ ദഹിച്ചില്ല; കണ്ണുകളും കത്തിയില്ല; വസ്ത്രത്തിനും മുടിക്കും ഹാനിയുണ്ടായില്ല. ആകാശത്തിലെ ദേവന്മാർ എല്ലാം ആനന്ദത്തോടെ ‘സാധു! സാധു!’ എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 129

अपतन्पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि समंततः । यैर्यैश्च दुष्कृतं वाक्यं गदितं तावुभौ प्रति

അവന്റെ ശിരസ്സിന് ചുറ്റുമെല്ലാം പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു—മുമ്പ് ആ ഇരുവരോടും ദുഷ്കൃതമായ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ അതേ ആളുകളാൽ തന്നെ.

Verse 130

तेषां मुखे प्रजायंते कुष्ठानि विविधानि च । तत्रागत्य च देवाश्च वह्नेराकृष्यतं मुदा

അവരുടെ വായുകളിൽ പലവിധ കുഷ്ഠവും ചർമ്മരോഗങ്ങളും ഉദിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവന്മാർ അവിടെ വന്ന് ആനന്ദത്തോടെ അവരെ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വലിച്ചെടുത്തു।

Verse 131

अपूजयन्सुपुष्पैश्च मुनयो विस्मयं गताः । सर्वैर्मुनिवरैरेवं मनुष्यैर्विविधैस्तदा

അപ്പോൾ വിസ്മയത്തിൽ നിറഞ്ഞ മുനിമാർ ഉത്തമ പുഷ്പങ്ങളാൽ അവനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; അതേ സമയത്ത് എല്ലാ മുനിവരന്മാരും നാനാവിധ മനുഷ്യരും അങ്ങനെ തന്നേ ആരാധിച്ചു।

Verse 132

अर्च्यते तु महातेजाः स च सर्वानपूजयत् । सज्जनाद्रोहकं नाम कृतं देवासुरैर्नृभिः

ആ മഹാതേജസ്വി വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ മറുപടിയായി എല്ലാവരെയും ആദരിച്ചു. എന്നാൽ ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവർ ചേർന്ന് ‘സജ്ജനാദ്രോഹക’ എന്ന—സജ്ജനന്മാരോടുള്ള ദ്രോഹം—എന്ന കൃത്യം ചെയ്തു।

Verse 133

तस्य पादरजः पूता सस्यपूर्णा धराभवत् । सुराश्चाहुश्च तं तत्र भार्या ते संप्रगृह्यताम्

അവന്റെ പാദരജസ്സാൽ പവിത്രമായ ഭൂമി വിളവുകളാൽ സമൃദ്ധമായി. അപ്പോൾ ദേവന്മാരും മുനിമാരും അവിടെ അവനോട്—“നിന്റെ ഭാര്യയെ വിധിപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കൂ (വീണ്ടും ഗ്രഹിക്കൂ)” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 134

एतस्य सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति । नास्तीति सांप्रतं पृथ्व्यां कामलोभाजितः पुमान्

ഈ ലോകത്തിൽ അവനോടു സമനായവൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ കാമവും ലോഭവും ഇങ്ങനെ കീഴടക്കിയ പുരുഷൻ മറ്റാരുമില്ല।

Verse 135

देवासुरमनुष्याणां रक्षसां मृगपक्षिणाम् । कीटादीनां च सर्वेषां काम एष सुदुर्जयः

ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ, രാക്ഷസർ, മൃഗപക്ഷികൾ, കൂടാതെ കീടാദികളായ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഈ കാമം അത്യന്തം ദുര്ജയം ആകുന്നു।

Verse 136

कामाल्लोभात्तथाक्रोधान्नित्यं सत्त्वेषु जायते । संसारबंधकः कामो ह्यकामो न क्वचिद्भवेत्

കാമം, ലോഭം, അതുപോലെ ക്രോധം എന്നിവയിൽ നിന്നു ഇത് ജീവികളിൽ നിത്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. കാമം തന്നെയാണ് സംസാരബന്ധം; ലോകത്തിൽ അകാമത എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 137

अनेनैव जितं सर्वं भुवनानि चतुर्दश । अमुष्य हृदये नित्यं वासुदेवो मुदास्थितः

ഇതൊന്നിനാൽ തന്നെ എല്ലാം—ചതുര്ദശ ഭുവനങ്ങൾ—ജയിക്കപ്പെട്ടു. അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വാസുദേവൻ നിത്യം ആനന്ദത്തോടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 138

एवं स्पृष्ट्वाथ दृष्ट्वा तं मनुष्याः सर्वकल्मषात् । पूयंते ह्यनघाश्चैव लभंते चाक्षयां दिवम्

ഇങ്ങനെ അവനെ സ്പർശിച്ച് പിന്നെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യർ സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധരാകുന്നു. അവർ നിർമലരായി അക്ഷയ ദിവ്യലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 139

एवमुक्त्वा गता देवा विमानैश्च दिवं मुदा । मनुष्याः प्रययुस्तुष्टा दंपती स्वगृहं तथा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവന്മാർ ആനന്ദത്തോടെ വിമാനങ്ങളിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. മനുഷ്യർ തൃപ്തരായി പിരിഞ്ഞു; ദമ്പതികളും തങ്ങളുടെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 140

दिव्यं चक्षुस्तदा तस्य चासीद्देवान्स पश्यति । त्रैलोक्यस्य च वार्त्तां च जानाति लीलया भृशम्

അപ്പോൾ അവന് ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിച്ചു; അവൻ ദേവന്മാരെ കാണുവാൻ തുടങ്ങി. കൂടാതെ ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ വാർത്തകളും അവൻ ലീലായായി, പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞു.

Verse 141

ततस्तस्य च वीथ्यां च दृष्टस्तेन सहैव सः । स पप्रच्छ मुदा तं च धर्मोद्देशं हितं वद

അപ്പോൾ അതേ വഴിയിൽ അവൻ അവനോടൊപ്പം തന്നെ കാണപ്പെട്ടു. സന്തോഷത്തോടെ അവൻ ചോദിച്ചു—“ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഹിതകരമായ ഉപദേശം പറയുക.”

Verse 142

सज्जनाद्रोह उवाच । गच्छ बाडव धर्मज्ञ वैष्णवं पुरुषोत्तमम् । तं च दृष्ट्वा त्वभीष्टं ते सांप्रतं च फलिष्यति

സജ്ജനാദ്രോഹൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ബാഡവാ, ധർമ്മജ്ഞാ! ആ പരമ വൈഷ്ണവനായ പുരുഷോത്തമന്റെ അടുക്കൽ പോകുക. അദ്ദേഹത്തെ ദർശിച്ചാൽ നിന്റെ അഭീഷ്ടം ഇപ്പോൾ തന്നെ ഫലിക്കും.”

Verse 143

बकस्य निधनं यद्वा वस्त्रस्याशोषणं तथा । जानीषे चापरो यश्च कामस्तेऽस्ति हृदिस्थितः

കൊക്കിന്റെ മരണമാകട്ടെ, വസ്ത്രം ഉണങ്ങുന്നതാകട്ടെ—ഇവയെല്ലാം നീ അറിയുന്നു; കൂടാതെ നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മറ്റൊരു ആഗ്രഹവും നീ അറിയുന്നു.

Verse 144

एतच्छ्रुत्वा तु वचनमागतो वैष्णवं प्रति । विष्णुरूपद्विजेनैव सार्द्धं तेन मुदा ययौ

ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ വൈഷ്ണവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. വിഷ്ണുരൂപം ധരിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ അവൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 145

अपश्यत्पुरुषं शुद्धं ज्वलंतं च पुरःस्थितम् । सर्वलक्षणसंपूर्णं दीप्यमानं स्वतेजसा

അവൻ തന്റെ മുമ്പിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ശുദ്ധപുരുഷനെ കണ്ടു; അദ്ദേഹം തേജസ്സാൽ ജ്വലിച്ചു—സകല മംഗളലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പൂർണ്ണൻ, സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തിമാൻ.

Verse 146

अब्रवीत्स च धर्मात्मा ध्यानस्थं च हरेः प्रियम् । वदनो यद्यद्वृत्तं वै दूरात्त्वां चागतो ह्यहम्

അപ്പോൾ ആ ധർമ്മാത്മാവ് ഹരിയുടെ പ്രിയനായ ധ്യാനസ്ഥ ഭക്തനോടു പറഞ്ഞു— “എന്തെല്ലാം സംഭവിച്ചതോ സത്യമായി പറയുക; ഞാൻ ദൂരദേശത്തു നിന്നു നിന്നിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു।”

Verse 147

वैष्णव उवाच । प्रसन्नस्ते सुरश्रेष्ठो दानवारीश्वरः सदा । दृष्ट्वा त्वां च मनोऽस्माकं हृष्यतीवाधुना द्विज

വൈഷ്ണവൻ പറഞ്ഞു— “ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ദാനവാധിപൻ നിത്യം നിനക്കു പ്രസന്നനാണ്; ഹേ ദ്വിജാ, നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സും അത്യന്തം ഹർഷിക്കുന്നു।”

Verse 148

कल्याणं चातुलं तेद्य फलिष्यति मनोरथः । सुरवर्त्मनि ते नित्यं चेलं शुष्यति नान्यथा

ഇന്ന് നിനക്കു അതുലമായ മംഗളം ലഭിക്കും; നിന്റെ മനോരഥവും ഫലിക്കും. ദേവമാർഗത്തിൽ നിന്റെ വസ്ത്രം നിത്യം ഉണങ്ങിയതായിരിക്കും— അതിൽ മറ്റഥയില്ല।

Verse 149

दृष्ट्वा देवं सुरश्रेष्ठं मम गेहे हरिं स्थितम् । इत्युक्ते वैष्णवेनाथ स तु तं पुनब्रवीत्

എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ഹരിയെ കണ്ടു വൈഷ്ണവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; പിന്നെ ആ നാഥൻ അവനോടു വീണ്ടും അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 150

क्वासौ विष्णुः स्थितो नित्यं दर्शयाद्य प्रसादतः । वैष्णव उवाच । अस्मिन्देवगृहे रम्ये प्रविश्य परमेश्वरम्

“നിത്യസ്ഥിതനായ ആ വിഷ്ണു എവിടെയാണ്? നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇന്ന് എനിക്ക് ദർശനം നൽകുക।” വൈഷ്ണവൻ പറഞ്ഞു— “ഈ രമ്യ ദേവഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പരമേശ്വരനെ ദർശിക്കൂ।”

Verse 151

तं दृष्ट्वा किल्बिषाद्धोरान्मुच्यसे जन्मबंधानत् । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रविश्य सदनं प्रति

‘അവനെ ദർശിച്ചാൽ നീ ഭയങ്കര പാപങ്ങളിൽ നിന്നും പുനർജന്മബന്ധനത്തിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.’ അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ വസതിയിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു।

Verse 152

अपश्यत्तं द्विजं विष्णुं तिष्ठंतं पद्मतल्पके । शिरसैव प्रवंद्याथ जग्राह चरणौ मुदा

അവൻ ആ ദ്വിജനായ വിഷ്ണുവിനെ പദ്മശയ്യയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു. തല മാത്രം നമിച്ച് വന്ദിച്ചു, ആനന്ദത്തോടെ പ്രഭുവിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു।

Verse 153

प्रसादी भव देवेश न ज्ञातस्त्वं पुरा मया । इहामुत्र च देवेश तवाहं किंकरः प्रभो

ഹേ ദേവേശാ, പ്രസാദിക്കണമേ; മുമ്പ് ഞാൻ നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. ഹേ ദേവേശാ, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ, പ്രഭോ।

Verse 154

अनुग्रहश्च मे दृष्टो भवतो मधुसूदन । रूपं ते द्रष्टुमिच्छामि यदि चास्ति कृपा मयि

ഹേ മധുസൂദനാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹം ഞാൻ ദർശിച്ചു. എനിക്കു മേൽ കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ, നിന്റെ ദിവ്യരൂപം കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 155

विष्णुरुवाच । अस्ति मे त्वयि भूदेव प्रियत्वं च सदैव हि । स्नेहात्पुण्यवतामेव दर्शनं कारितं मया

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഭൂദേവാ, നീ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയനാണ്. സ്നേഹവശാൽ പുണ്യവാന്മാർക്കേ ഞാൻ ഈ ദർശനം നല്കിയിട്ടുള്ളൂ।

Verse 156

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाद्भाषणात्तथा । सकृत्पुण्यवतामेव स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

ദർശനം, സ്പർശനം, ധ്യാനം, കീർത്തനം അല്ലെങ്കിൽ അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കൽ മാത്രത്താലും പുണ്യവാൻ—ഒരിക്കൽ മാത്രമായാലും—അക്ഷയ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 157

नित्यमेव तु संसर्गात्सर्वपापक्षयो भवेत् । भुक्त्वा सुखमनंत च मद्देहे प्रविलीयते

നിത്യമായി എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇരുന്നതാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും ക്ഷയിക്കുന്നു. അനന്തസുഖം അനുഭവിച്ച് അവൻ എന്റെ ദേഹസ്വരൂപത്തിൽ ലയിക്കുന്നു।

Verse 158

स्नात्वा च पुण्यतीर्थेषु दृष्ट्वा मां चैव सर्वतः । दृष्ट्वा पुण्यवतां देशान्मम देहे विलीयते

പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, എല്ലായിടത്തും എന്നെ ദർശിച്ച്, പുണ്യവാന്മാർ പവിത്രമാക്കിയ ദേശങ്ങളെ കണ്ടാൽ, അവൻ എന്റെ ദേഹസ്വരൂപത്തിൽ ലയിക്കുന്നു।

Verse 159

कथयित्वा कथां पुण्यां लोकानामग्रतः सदा । स चैव नरशार्दूल मद्देहे प्रविलीयते

ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ മുമ്പിൽ സദാ ഈ പുണ്യകഥ പറയുന്നവൻ, അവൻ തന്നേ—ഹേ നരശാർദൂല—എന്റെ ദേഹസ്വരൂപത്തിൽ ലയിക്കുന്നു।

Verse 160

उपोष्य वासरेस्माकं श्रुत्वा मच्चरितं ध्रुवम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मद्देहे प्रविलीयते

ഞങ്ങളുടെ പവിത്ര വ്രതദിനത്തിൽ ഉപവസിച്ച്, ഉറപ്പോടെ എന്റെ ചരിതം ശ്രവിച്ച്, രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്താൽ, അവൻ എന്റെ ദേഹസ്വരൂപത്തിൽ ലയിക്കുന്നു।

Verse 161

अत्यंतघोषणो नृत्यगीतवाद्यादिकैस्सदा । नामस्मरन्द्विजश्रेष्ठ मद्देहे प्रविलीयते

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! എപ്പോഴും ഉച്ചഘോഷത്തോടെ നൃത്ത-ഗീത-വാദ്യങ്ങളിൽ രമിച്ച് നാമസ്മരണം ചെയ്യുന്നവൻ എന്റെ ദേഹത്തിൽ തന്നേ ലയിക്കുന്നു.

Verse 162

मद्भक्तस्तीर्थभूतश्च त्वमेव बकमारणात् । यत्पापं तस्य मोक्षाय सखे स्थित्वा उवाच ह

നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്; ബക (ദൈത്യൻ) വധിച്ചതിനാൽ നീ തന്നേ തീർത്ഥസ്വരൂപനായി. ആ പാപത്തിന്റെ മോചനത്തിനായി, ഹേ സഖേ—എന്ന് അവൻ അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.

Verse 163

गच्छ मूकं महात्मानं तीर्थं पुण्यवतां वरम् । मूकस्य दर्शनात्तात सर्वे दृष्टा महाजनाः

പുണ്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ മൂക മഹാത്മ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക. ഹേ താത! മൂകനെ ദർശിച്ചാൽ മതി, എല്ലാ മഹാജനങ്ങളെയും കണ്ടതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 164

तेषां च दर्शनादेव तथा संभाषणान्मम । ममसंपर्कभावाच्च मद्गृहं चागतो भवान्

അവരെ ദർശിച്ചതിനാലും, എന്നോടു സംവദിച്ചതിനാലും, കൂടാതെ എന്നോടുള്ള നിന്റെ ബന്ധ-സമ്പർക്കഭാവം കൊണ്ടും, നീ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കും എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 165

जन्मकोटिसहस्रेभ्यो यस्य पापक्षयो भवेत् । स मां पश्यति धर्मज्ञो यथा तेन प्रसन्नता

ആയിരക്കോടി ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചവൻ തന്നേ ധർമ്മജ്ഞൻ; അവൻ എന്നെ സാക്ഷാൽ ദർശിക്കുന്നു; ആ ദർശനത്താൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 166

ममैवानुग्रहाद्वत्सअहंदृष्टस्त्वयानघ । तस्माद्वरं गृहाण त्वं यत्ते मनसि वर्तते

ഹേ വത്സാ, ഹേ നിർമലനേ! എന്റെ കൃപകൊണ്ടുമാത്രം നീ എന്നെ ദർശിച്ചു. അതിനാൽ വരം സ്വീകരിക്ക; നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ളതെന്തോ അതേ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

Verse 167

विप्र उवाच । अस्माकं सर्वथा नाथ मानसं त्वयि तिष्ठतु । त्वदृते सर्वलोकेश कदाचिन्न तु रोचताम्

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഥാ! എന്റെ മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളട്ടെ. ഹേ സർവ്വലോകേശ്വരാ! നിന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും എനിക്ക് ഒരിക്കലും രുചിക്കരുതേ.

Verse 168

माधव उवाच । यस्मादेतादृशी बुद्धिः स्फुरते ते सदानघ । तस्मान्मत्सदृशान्भोगान्मद्गेहे संप्रलप्स्यसे

മാധവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സദാ നിർമലനേ! നിനക്കുള്ളിൽ ഇത്തരമൊരു ബോധം പ്രകാശിക്കുന്നതിനാൽ, നീ എന്റെപോലെ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും എന്റെ ധാമത്തിൽ വസിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 169

किंतु ते पितरौ पूजामाप्नुतो न त्वयानघ । पूजयित्वा तु पितरौ पश्चाद्यास्यसि मत्तनुम्

എന്നാൽ ഹേ നിർമലനേ! നിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ നിനക്കാൽ ഇതുവരെ പൂജ ലഭിച്ചിട്ടില്ല. ആദ്യം അവരെ പൂജിച്ച്, പിന്നെ നീ എന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 170

तयोर्निश्श्वासवातेन मन्युना च भृशं पुनः । तपः क्षरति ते नित्यं तस्मात्पूजय तौ द्विज

അവരുടെ നിശ്വാസവായുവാലും, വീണ്ടും അവരുടെ അത്യന്തം കോപത്താലും, നിന്റെ തപസ്സ് ദിനംപ്രതി ക്ഷയിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഹേ ദ്വിജാ, അവരെ ഇരുവരെയും പൂജിക്ക.

Verse 171

मन्युर्निपतते यस्मिन्पुत्रे पित्रोश्च नित्यशः । तन्निरयं नाबाधेहं न धाता न च शंकरः

ഏതു പുത്രനിൽ മാതാപിതാക്കളുടെ കോപം നിത്യമായി പതിക്കുന്നുവോ, അവനുള്ള ആ നരകം ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല—ധാതാ (ബ്രഹ്മാ) പോലും അല്ല, ശങ്കരൻ (ശിവൻ) പോലും അല്ല.

Verse 172

तस्मात्त्वं पितरौ गच्छ कुरु पूजां प्रयत्नतः । ततस्त्वं हितयोरेव प्रसादान्मत्पदं व्रज

അതുകൊണ്ട് നീ മാതാപിതാക്കളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു പരിശ്രമത്തോടെ അവരുടെ പൂജയും സേവയും ചെയ്യുക. പിന്നെ ആ രണ്ടു ഹിതൈഷികളുടെ പ്രസാദത്താൽ നീ എന്റെ ധാമം പ്രാപിക്കും.

Verse 173

इत्युक्ते तु द्विजश्रेष्ठः पुनराह जगद्गुरुम् । प्रसन्नो यदि मे नाथ रूपं स्वं दर्शयाच्युत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ വീണ്ടും ജഗദ്ഗുരുവിനോട് പറഞ്ഞു—“നാഥാ, നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ അച്യുതാ, നിങ്ങളുടെ സ്വരൂപം ദർശിപ്പിക്കണമേ.”

Verse 174

ततो द्विजप्रणयतः प्रसन्नहृदयो वशी । रूपं स्वं दर्शयामास ब्रह्मण्यो ब्रह्मकर्मणे

പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണനോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, പ്രസന്നഹൃദയനും ആത്മനിയന്ത്രിതനുമായ, ബ്രാഹ്മണഭക്തനായ ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണകർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന അവനു തന്റെ സ്വരൂപം ദർശിപ്പിച്ചു.

Verse 175

शंखचक्रगदापद्मधारणं पुरुषोत्तमम् । कारणं सर्वलोकस्य तेजसा पूरयज्जगत्

ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം ധരിച്ച ആ പുരുഷോത്തമൻ തന്നെയാണ് സർവ്വലോകങ്ങളുടെ കാരണം; തന്റെ തേജസ്സാൽ ജഗത്തിനെ നിറച്ച് വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 176

प्रणम्य दंडवद्विप्र उवाच पुनरच्युतम् । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे चक्षुषी शिवे

ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും അച്യുതനോടു പറഞ്ഞു— “ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; ഹേ ശിവേ (മംഗളമയി), ഇന്ന് എന്റെ രണ്ടു കണ്ണുകളും ധന്യമായി।”

Verse 177

अद्य मे च करौ श्लाघ्यौ धन्योहं जगदीश्वर । अद्य मे पुरुषा यांति ब्रह्मलोकं सनातनम्

“ഇന്ന് എന്റെ രണ്ടു കൈകളും പ്രശംസനീയമായി; ഹേ ജഗദീശ്വരാ, ഞാൻ ധന്യൻ. ഇന്ന് എന്റെ ആളുകൾ സനാതന ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു।”

Verse 178

नंदंति बांधवा मेद्य त्वत्प्रसादाज्जनार्दन । इदानीं च प्रसिद्धा मे सर्वे चैव मनोरथाः

“ഹേ ജനാർദനാ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇന്ന് എന്റെ ബന്ധുക്കൾ ആനന്ദിക്കുന്നു; ഇനി എന്റെ എല്ലാ മനോരഥങ്ങളും സഫലമായി।”

Verse 179

किंतु मे विस्मयो नाथ मूकादि ज्ञानिनो भृशम् । कथं जानंति मद्वृत्तं देशांतरमुपस्थितम्

“എങ്കിലും, ഹേ നാഥാ, എനിക്ക് വലിയ അത്ഭുതം— മൂകരായവരും മുതലായ ജ്ഞാനികളും എന്റെ വൃത്താന്തം എങ്ങനെ അറിയുന്നു? ഞാൻ മറ്റൊരു ദേശത്തിൽ നിന്നല്ലേ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്?”

Verse 180

तस्य गेहोदराकाशे स्थितो विप्रोतिशोभनः । तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारशिरस्यपि

അവന്റെ വീട്ടിനുള്ളിലെ തുറന്ന ആകാശസ്ഥലത്തിൽ അത്യന്തം ശോഭനനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അതുപോലെ വീട്ടിൽ ഒരു പതിവ്രതയായ ഭാര്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൾ തുലാധാരന്റെ ശിരസ്സിന്മേൽ തന്നെയിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 181

तथा मित्राद्रोहकस्य त्वं च वैष्णवमंदिरे । अनुग्रहाच्च मे विप्र तत्त्वतो वक्तुमर्हसि

അതുപോലെ സുഹൃദ്‌ദ്രോഹിയുടെ കാര്യത്തിലും വൈഷ്ണവമന്ദിരസംബന്ധത്തിലും—എന്നോടു കരുണചെയ്ത്, ഹേ വിപ്ര, യഥാതത്ത്വമായ സത്യം പറയുവാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാകുന്നു।

Verse 182

श्रीभगवानुवाच । पित्रोर्भक्तः सदा मूकः पतिव्रता शुभा च सा । सत्यवादी तुलाधारः समः सर्वजनेषु च

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അവൻ മാതാപിതാക്കൾക്കു ഭക്തൻ, എപ്പോഴും മൗനിയായിരിക്കുന്നു; അവൾ ശുഭയായ പതിവ്രത. അവൻ സത്യവാദി, സ്ഥിരചിത്തൻ, എല്ലായിടത്തും സമഭാവമുള്ളവൻ।

Verse 183

लोभकामजिदद्रोहो मद्भक्तो वैष्णवः स्मृतः । संप्रीतोहं गुणैरेषां तिष्ठाम्यावसथे मुदा

ലോഭവും കാമവും ജയിച്ച് ദ്വേഷരഹിതനായി എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ വൈഷ്ണവൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അത്തരക്കാരുടെ ഗുണങ്ങളിൽ പ്രസന്നനായി ഞാൻ അവരുടെ ഗൃഹത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ വസിക്കുന്നു।

Verse 184

भारतीकमलाभ्यां च सहितो द्विजसत्तम । विप्र उवाच । महापातकिसंसर्गान्नराश्चैवातिपातकाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഭാരതിയും കമലയും സഹിതനായ ആ വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—മഹാപാതകികളോടുള്ള സംഗമം മൂലം മനുഷ്യരും അതിപാതകരാകുന്നു।

Verse 185

इति जल्पंति धर्मज्ञाः स्मृतिशास्त्रेषु सर्वदा । पुराणागमवेदेषु कथं त्वं तिष्ठसे गृहे

ധർമ്മജ്ഞർ സ്മൃതിശാസ്ത്രങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ പറയുന്നു; പുരാണ-ആഗമ-വേദങ്ങളിലും—“നീ എങ്ങനെ ഗൃഹത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു?”

Verse 186

श्रीभगवानुवाच । कल्याणानां च सर्वेषां कर्त्ता मूको जगत्त्रये । वृत्तस्थो योपि चाण्डालस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ത്രിലോകങ്ങളിലും സകല കല്യാണകർമ്മങ്ങളുടെയും കർത്താവായി സദാചാരത്തിൽ സ്ഥിരനായ മൗനനും, ജന്മത്തിൽ ചാണ്ഡാലനായാലും, ദേവഗണം അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്നേ അറിയുന്നു।

Verse 187

मूकस्य सदृशो नास्ति लोकेषु पुण्यकर्मतः । पित्रोर्भक्तिपरे नित्यं जितं तेन जगत्त्रयम्

പുണ്യകർമ്മത്തിൽ ലോകങ്ങളിൽ മൗനനോട് സമനായവൻ ഇല്ല; നിത്യമായി മാതാപിതൃഭക്തിയിൽ പരായണനായവൻ അതിനാൽ തന്നെ ത്രിലോകം ജയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 188

तयोर्भक्त्या त्वहं तुष्टः सर्वदेवगणैः सह । तिष्ठामि द्विजरूपेण तस्य गेहोदरे च खे

ആ ഇരുവരുടെയും ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സർവ്വദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രസന്നനാകുന്നു; ദ്വിജരൂപം ധരിച്ചു അവന്റെ ഗൃഹാന്തരത്തിലും ആകാശത്തിലും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 189

तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारस्य मंदिरे । अद्रोहकस्य भवने वैष्णवस्य च वेश्मनि

അതുപോലെ പതിവ്രതയുടെ ഗൃഹത്തിൽ, തുലാധാരന്റെ മന്ദിരത്തിൽ, അദ്രോഹകന്റെ ഭവനത്തിൽ, വൈഷ്ണവന്റെ വേശ്മത്തിലും (ഞാൻ വസിക്കുന്നു)।

Verse 190

सदा तिष्ठामि धर्मज्ञ मुहूर्तं न त्यजाम्यहम् । तेन पश्यंति मां नित्यं ये त्वन्ये पापकृज्जनाः

ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ! ഞാൻ സദാ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; ഒരു മുഹൂർത്തം പോലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് മറ്റു പാപകർമ്മികൾ എന്നെ നിത്യവും കാണുന്നു।

Verse 191

पुण्यत्वाच्च त्वया दृष्टो ममानुग्रहकारणात् । पित्रोर्भक्तिपरः शुद्धश्चांडालो देवतां गतः

നിന്റെ പുണ്യപ്രഭാവത്താലും എന്റെ അനുഗ്രഹകാരണമാലും നീ ഈ ദർശനം പ്രാപിച്ചു. പിതൃമാതൃഭക്തിയിൽ പരനായ ശുദ്ധനായ ആ ചാണ്ഡാലനും ദേവത്വം പ്രാപിച്ചു.

Verse 193

तस्य वै मानसे नित्यं वर्तेऽहतभावनः । स तज्जानाति त्वद्वृत्तं तथा पतिव्रतादयः

ആരുടെ ഭാവന അക്ഷതവും ശുദ്ധവും മലിനതാരഹിതവുമാകുന്നുവോ, അവരുടെ മനസ്സിൽ അവൻ നിത്യവും വസിക്കുന്നു. അവൻ നിന്റെ ആചാരം അറിയുന്നു; അതുപോലെ പതിവ്രതകൾ മുതലായവരും അറിയുന്നു.

Verse 194

तेषां वृत्तं वदिष्यामि शृणु त्वं चानुपूर्वशः । यच्छ्रुत्वा सर्वथा मर्त्यो मुच्यते जन्मबंधनात्

ഞാൻ അവരുടെ വൃത്താന്തം പറയും—നീ ക്രമമായി ശ്രവിക്കൂ; അത് കേട്ടാൽ മർത്ത്യൻ സർവ്വവിധം ജന്മബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 195

पितुर्मातुः परं तीर्थं देवदेवेषु नैव हि । पित्रोरर्चा कृता येन स एव पुरुषोत्तमः

പിതാവിനെയും മാതാവിനെയുംക്കാൾ പരമ തീർത്ഥം മറ്റൊന്നുമില്ല—ദേവദേവന്മാരിലും പോലും ഇല്ല. പിതൃമാതൃ അർച്ചന ചെയ്തവനേ യഥാർത്ഥ പുരുഷോത്തമൻ.

Verse 196

पित्रोराज्ञा च देवस्य गुरोराज्ञा समं फलं । आराधनाद्दिवो राज्यं बाधया रौरवं व्रजेत्

പിതൃമാതൃ ആജ്ഞയും ദൈവത്തിന്റെ ആജ്ഞയും സമഫലം നൽകുന്നു; ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞയും അതുപോലെ തന്നേ. അവരുടെ ആരാധനയാൽ സ്വർഗരാജ്യം ലഭിക്കും; എന്നാൽ അവരെ പീഡിപ്പിച്ചാൽ റൗരവ നരകത്തിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരും.

Verse 197

स चास्माकं हृदिस्थोऽपि तस्याहं हृदये स्थितः । आवयोरंतरं नास्ति परत्रेह च मत्समः

അവൻ നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു; ഞാനും അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ വേർപാട് ഇല്ല; എനിക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല.

Verse 198

मदग्रे मत्पुरे रम्ये सर्वैश्च बांधवैः सह । सभुंजीताक्षयं भोगमंते मयि च लीयते

എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, എന്റെ രമ്യമായ ധാമത്തിൽ, എല്ലാ ബന്ധുക്കളോടും കൂടി അവൻ അക്ഷയമായ ഭോഗസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അവസാനം എനിക്കുള്ളിൽ തന്നേ ലയിക്കുന്നു.

Verse 199

अतएव हि मूकोसौ वार्त्तां त्रैलोक्यसंभवाम् । जानाति नरशार्दूल एष ते विस्मयः कुतः

അതുകൊണ്ട് അവൻ മൂകനായിരുന്നാലും ത്രിലോകത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച വാർത്ത അറിയുന്നു. ഹേ നരശാർദൂല, പിന്നെ നിനക്ക് ഈ അത്ഭുതം എന്തിന്?

Verse 200

द्विज उवाच । मोहादज्ञानतो वापि न कृत्वा पितुरर्चनं । ज्ञात्वा वा किं च कर्तव्यं सदसज्जगदीश्वर

ദ്വിജൻ പറഞ്ഞു— മോഹത്താലോ അജ്ഞാനത്താലോ പിതാവിന്റെ അർച്ചനം ചെയ്യാതിരുന്നാൽ, അല്ലെങ്കിൽ അറിഞ്ഞിട്ടും, ഹേ സദസത്-അതീത ജഗദീശ്വരാ, എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 201

श्रीभगवानुवाच । दिनैकं मासपक्षौ वा पक्षार्धं वाथ वत्सरं । पित्रोर्भक्तिः कृता येन स च गच्छेन्ममालयं

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഒരു ദിവസം, ഒരു മാസം, ഒരു പക്ഷം, അർദ്ധപക്ഷം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വർഷം— ആരെങ്കിലും മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഭക്തിയോടെ സേവനം ചെയ്താൽ, അവനും എന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് എത്തും.