Adhyaya 123

Verse 1

: द्वाविशर्त्याधेकशततमो< ध्याय: युधिष्ठिर

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! ഗന്ധാരി ഗർഭം ധരിച്ചു ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കുന്തി സന്താനാർത്ഥം അച്യുതസ്വരൂപനായ ധർമ്മദേവനെ ആവാഹനം ചെയ്തു।

Verse 2

सा बलिं त्वरिता देवी धर्मायोपजहार ह । जजाप विधिवज्जप्यं दत्तं दुर्वाससा पुरा

ദേവീ കുന്തി അതിവേഗം ധർമ്മദേവനു ബലി-ഉപഹാരം അർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് പൂർവം മഹർഷി ദുര്വാസസ് നൽകിയ മന്ത്രം വിധിപൂർവം ജപിച്ചു।

Verse 3

आजगाम ततो देवो धर्मो मन्त्रबलातू ततः । विमाने सूर्यसंकाशे कुन्ती यत्र जपस्थिता,तब मन्त्रबलसे आकृष्ट हो भगवान्‌ धर्म सूर्यके समान तेजस्वी विमानपर बैठकर उस स्थानपर आये, जहाँ कुन्तीदेवी जपमें लगी हुई थीं

അപ്പോൾ മന്ത്രബലത്താൽ ആകർഷിതനായ ധർമ്മദേവൻ സൂര്യസമാന ദീപ്തിയുള്ള വിമാനത്തിൽ കയറി, കുന്തീദേവി ജപത്തിൽ ലീനയായി ഇരുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു വന്നു।

Verse 4

विहस्य तां ततो ब्रूया: कुन्ति कि ते ददाम्यहम्‌ । सा त॑ विहस्यमानापि पुत्र देहुब्रवीदिदम्‌

അപ്പോൾ ധർമ്മൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു—“കുന്തീ, പറയൂ; ഞാൻ നിനക്കു എന്തു തരട്ടെ?” അദ്ദേഹം ഹാസ്യഭാവത്തോടെ ചോദിച്ചിട്ടും കുന്തീ പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് ഒരു പുത്രനെ ദയചെയ്യുക.”

Verse 5

संयुक्ता सा हि धर्मेण योगमूर्तिधरेण ह । लेभे पुत्र वरारोहा सर्वप्राणभूृतां हितम्‌

പിന്നീട് യോഗമൂർത്തി ധരിച്ച ധർമ്മനോടു ഐക്യപ്പെട്ട്, സുന്ദരാംഗിയായ കുന്തീ സർവ്വപ്രാണികളുടെ ഹിതത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു പുത്രനെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 6

ऐन्द्रे चन्द्रसमायुक्ते मुहूर्तेडभिजितेडष्टमे । दिवामध्यगते सूर्य तिथौ पूर्णेडतिपूजिते

പിന്നീട് ചന്ദ്രൻ ഐന്ദ്ര നക്ഷത്രത്തോടു ചേർന്നിരിക്കെ, അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠമായ ‘അഭിജിത്’ എന്ന എട്ടാം മുഹൂർത്തം നിലനിൽക്കെ, സൂര്യൻ പകൽമധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളെ, അതിപൂജ്യമായ ‘പൂർണാ’ തിഥി ഉണ്ടായിരുന്ന ആ പരമശുഭസമയത്ത് കുന്തീദേവി മഹായശസ്സുള്ള ഒരു ഉത്തമപുത്രനെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 7

समृद्धयशसं कुन्ती सुषाव प्रवरं सुतम्‌ । जातमात्रे सुते तस्मिन्‌ वागुवाचाशरीरिणी

സമൃദ്ധമായ യശസ്സുള്ള കുന്തീ ഒരു ശ്രേഷ്ഠപുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. ആ ശിശു ജനിച്ച ഉടനെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അശരീരവാണി മുഴങ്ങി।

Verse 8

एष धर्मभूृतां श्रेष्ठो भविष्यति नरोत्तम: । विक्रान्त: सत्यवाक्‌ त्वेव राजा पृथ्व्यां भविष्यति

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ ശ്രേഷ്ഠപുരുഷൻ ധർമ്മധാരികളിൽ അഗ്രഗണ്യനാകും. ഭൂമിയിൽ പരാക്രമശാലിയും സത്യവാക്യനുമായ രാജാവാകും; യശസ്സും തേജസ്സും സദ്വൃത്തവും ചേർന്നവനായി ധർമ്മപൂർവ്വം ഭരിക്കും.

Verse 9

युधिष्ठिर इति ख्यात:ः पाण्डो: प्रथमज: सुतः । भविता प्रथितो राजा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः:

പാണ്ഡുവിന്റെ ആദ്യജന പുത്രൻ ‘യുധിഷ്ഠിരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും. അവൻ പ്രഖ്യാതനായ രാജാവായി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വിശ്രുതനാകും.

Verse 10

धार्मिक त॑ सुतं लब्ध्वा पाण्डुस्तां पुनरब्रवीत्‌,उस धर्मात्मा पुत्रको पाकर राजा पाण्डुने पुनः (आग्रहपूर्वक) कुन्तीसे कहा --

ആ ധാർമ്മിക പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം രാജാവ് പാണ്ഡു കുന്തിയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—അതേ മാർഗത്തിൽ തുടർന്നുപോകാൻ അവളെ ആവർത്തിച്ച് പ്രേരിപ്പിച്ചു.

Verse 11

प्राहु: क्षत्रे बलज्येष्ठं बलज्येष्ठं सुतं वृणु । (अश्वमेध: क्रतुश्रेष्ठो ज्योतिश्श्रेष्ठो दिवाकर: । ब्राह्मणों द्विपदां श्रेष्ठो बलश्रेष्ठस्तु मारुत: ।।

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—‘ക്ഷത്രിയരിൽ ബലമാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് ബലത്തിൽ അഗ്രഗണ്യനായ പുത്രനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. അശ്വമേധം യാഗങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം, സൂര്യൻ ജ്യോതിസ്സുകളിൽ പ്രധാനൻ, ബ്രാഹ്മണൻ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അതുപോലെ ബലത്തിൽ വായുദേവൻ പരമോന്നതൻ. ഹേ സുന്ദരിവർണ്ണിനി, പുത്രാർത്ഥമായി നിയമാനുഷ്ഠാനത്തോടെ സർവ്വപ്രാണികളാലും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന ദേവശ്രേഷ്ഠനായ വായുവിനെ ആഹ്വാനിക്ക. അവൻ നമുക്കു നൽകുന്ന പുത്രൻ മനുഷ്യരിൽ പ്രാണശക്തിയിലും ദേഹബലത്തിലും അഗ്രഗണ്യനായിരിക്കും.’ ഭർത്താവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കുന്തി വായുദേവനെയേ ആഹ്വാനിച്ചു.

Verse 12

ततस्तामागतो वायुर्मगारूढो महाबल: । किं ते कुन्ति ददाम्यद्य ब्रूहि यत्‌ ते हदि स्थितम्‌

അപ്പോൾ മഹാബലവാനായ വായുദേവൻ മൃഗാരൂഢനായി കുന്തിയുടെ അടുക്കൽ വന്നു പറഞ്ഞു—“കുന്തി, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആഗ്രഹം പറയുക. ഇന്ന് ഞാൻ നിനക്കു എന്തു നൽകണം?”

Verse 13

सा सलज्जा विहस्याह पुत्र देहि सुरोत्तम । बलवन्तं महाकायं सर्वदर्पप्रभञ्जनम्‌

കുന്തി ലജ്ജയോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവോത്തമാ! മഹാബലവാനും മഹാകായനും സർവ്വരുടെ ദർപ്പം തകർക്കുന്നവനുമായ ഒരു പുത്രനെ എനിക്കു ദയവായി നൽകണമേ.”

Verse 14

तस्माज्जज्ञे महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रम: । तमप्यतिबलं जात॑ वागुवाचाशरीरिणी

അവനിൽ നിന്നു (വായുദേവനിൽ നിന്നു) മഹാബാഹുവും ഭീകരപരാക്രമശാലിയുമായ ഭീമൻ ജനിച്ചു. ആ അതിബലവാനായ ശിശു ജനിച്ച ഉടനെ അശരീരവാണി പ്രസ്താവിച്ചു— “ഈ കുമാരൻ ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.”

Verse 15

सर्वेषां बलिनां श्रेष्ठो जातो5यमिति भारत । इदमत्यद्भुतं चासीज्जातमात्रे वृकोदरे

ഹേ ഭാരതാ! അശരീരവാണി പ്രസ്താവിച്ചു— “ഈ ശിശു ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.” വൃകോദരൻ ജനിച്ച നിമിഷം തന്നെ അത്യദ്ഭുതമായൊരു സംഭവം സംഭവിച്ചു.

Verse 16

यदड्कात्‌ पतितो मातु: शिलां गान्रैव्यचूर्णयत्‌ । (कुन्ती तु सह पुत्रेण यात्वा सुरुचिरं सर: । स्नात्वा तु सुतमादाय दशमे5हनि यादवी ।।

മാതാവിന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് വീണ ഉടനെ, തന്റെ ദേഹാഘാതംകൊണ്ട് ഒരു പാറയെ പൊടിപൊടിയായി തകർത്തു. യദുകുലനന്ദിനിയായ കുന്തി പ്രസവാനന്തര പത്താം ദിവസം പുത്രനുമായി മനോഹരമായൊരു സരോവരത്തിലേക്ക് പോയി; സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ദേവാരാധനയ്ക്കായി പൃഥാ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! പർവ്വതസമീപം കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അവളെ കൊല്ലുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് ഒരു മഹാവ്യാഘ്രം ഗിരിഗുഹയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു. അതിനെ പാഞ്ഞുവരുന്നത് കണ്ട കുരുശ്രേഷ്ഠനും ദേവസമാനപരാക്രമിയുമായ പാണ്ഡു വില്ല് വലിച്ച് മൂന്നു അമ്പുകളാൽ അതിനെ ഭേദിച്ചു—അത് ഭീകരഗർജ്ജനത്തോടെ ഗുഹ മുഴുവൻ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. വ്യാഘ്രഭയത്തിൽ വിറച്ച കുന്തി പെട്ടെന്ന് ചാടിപ്പോയി.

Verse 17

नान्वबुध्यत संसुप्तमुत्सड़े स्वे वृकोदरम्‌ । ततः स वज्रसंघात: कुमारो न्‍्यपतद्‌ गिरी

അവസരത്തിൽ തന്റെ മടിയിൽ വൃകോദരൻ ഉറങ്ങുകയാണെന്നത് അവൻ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. അപ്പോൾ വജ്രസമം കഠിനദേഹനായ ആ കുമാരൻ പർവ്വതശിഖരത്തിലേക്ക് വീണു.

Verse 18

पतता तेन शतधा शिला गान्रैविंचूर्णिता । तां शिलां चूर्णितां दृष्टवा पाण्डुविस्मयमागत:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അത് വീഴുമ്പോൾ തന്നെ, തന്റെ അംഗപ്രഹാരത്താൽ ആ പർവ്വതശിലയെ നൂറായി ചിതറി പൂർണ്ണമായി പൊടിച്ചു. കല്ലുപാളി പൊടിയായി മാറിയതു കണ്ട രാജാവ് പാണ്ഡു വിസ്മയത്തിൽ ആകുലനായി.

Verse 19

(मघे चन्द्रमसा युक्ते सिंहे चाभ्युदिते गुरौ । दिवामध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्ये त्रयोदशे ।।

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ചന്ദ്രൻ മഘാ നക്ഷത്രത്തോടു ചേർന്നിരിക്കെ, ഗുരു സിംഹലഗ്നത്തിൽ ഉദിച്ചിരിക്കെ, സൂര്യൻ ദിവാമധ്യേ ആകാശമദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കെ—ആ പുണ്യ ത്രയോദശി തിഥിയിലെ മൈത്ര മുഹൂർത്തത്തിൽ കുന്തി അച്യുതബലനായ ഭീമനെ പ്രസവിച്ചു. ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! ഭീമൻ ജനിച്ച അതേ ദിവസത്തിൽ തന്നെ, അവിടെയേ ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ഭൂമിപതി ദുര്യോധനനും ജനിച്ചു.

Verse 20

जाते वृकोदरे पाण्डुरिदं भूयो5न्वचिन्तयत्‌ | कथं नु मे वर: पुत्रो लोकश्रेष्ठो भवेदिति

വൃകോദരൻ ജനിച്ചതിനുശേഷം പാണ്ഡു വീണ്ടും ആലോചിച്ചു—“എന്തു മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ എനിക്ക് ലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഒരു ഉത്തമപുത്രൻ ലഭിക്കും?”

Verse 21

दैवे पुरुषकारे च लोको<यं सम्प्रतिष्ठित: । तत्र दैवं तु विधिना कालयुक्तेन लभ्यते,यह संसार दैव तथा पुरुषार्थपर अवलम्बित है। इनमें दैव तभी सुलभ (सफल) होता है, जब समयपर उद्योग किया जाय

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകം ദൈവവും പുരുഷപ്രയത്നവും എന്ന ഇരട്ടത്തിലും അധിഷ്ഠിതമാണ്; എന്നാൽ ദൈവം എന്നതും വിധിപൂർവ്വം യുക്തകാലത്ത് പരിശ്രമിക്കുമ്പോഴേ ഫലപ്രദമാകൂ.

Verse 22

इन्द्रो हि राजा देवानां प्रधान इति नः श्रुतम्‌ अप्रमेयबलोत्साहो वीर्यवानमितद्युति:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനാണ് രാജാവും അവരിൽ പ്രധാനനും എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവന്റെ ബലവും ഉത്സാഹവും അളവറ്റത്, അവൻ പരാക്രമശാലിയും അമിതതേജസ്സുള്ളവനും ആകുന്നു. തപസ്സിലൂടെ അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് ഞാൻ മഹാബലനായ പുത്രനെ നേടും. അവൻ എനിക്ക് നൽകുന്ന പുത്രൻ നിശ്ചയമായും സർവ്വശ്രേഷ്ഠനായിരിക്കും; യുദ്ധത്തിൽ എതിർന്നു നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യരെയും അമാനുഷരെയും—ദൈത്യ-ദാനവാദികളെയും—വധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനായിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് മനസ്സും വാക്കും കായവും കൊണ്ടു ഞാൻ ഘോരതപസ്സിൽ ഏർപ്പെടും.

Verse 23

त॑ तोषयित्वा तपसा पुत्र लप्स्ये महाबलम्‌ । यं दास्यति स मे पुत्र॑ं स वरीयान्‌ भविष्यति

തപസ്സിലൂടെ അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് മഹാബലമുള്ള പുത്രനെ ഞാൻ പ്രാപിക്കും. അവൻ എനിക്ക് നൽകുന്ന പുത്രൻ തന്നെയാകും എന്റെ പുത്രൻ; അവൻ ബലത്തിലും വീര്യത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനായി തെളിയും.

Verse 24

अमानुषान्‌ मानुषांश्व संग्रामे स हनिष्यति । कर्मणा मनसा वाचा तस्मात्‌ तप्स्ये महत्‌ तप:

ആ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ മനുഷ്യരെയും അമാനുഷരെയും—ഇരുവരെയും വധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനായിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ കർമ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യും.

Verse 25

बालक भीमके शरीरकी चोटसे चट्टान टूट गयी ततः पाणए्डुर्महाराजो मन्त्रयित्वा महर्षिभि: । दिदेश कुन्त्या: कौरव्यो व्र॒तं सांवत्सरं शुभम्‌

അപ്പോൾ മഹാരാജാവ് പാണ്ഡു മഹർഷിമാരുമായി ആലോചിച്ച് കുന്തിയോട് ശുഭകരമായ ഒരു വർഷവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുവാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.

Verse 26

आत्मना च महाबाहुरेकपादस्थितो5 भवत्‌ । उग्रं स तप आस्थाय परमेण समाधिना

മഹാബാഹുവായ പാണ്ഡു ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ ഒരു കാലിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പരമസമാധിയോടെ ഉഗ്രതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവനിൽ പ്രസന്നനായി സമീപിച്ചു.

Verse 27

आरिराधयिषुर्देव॑ त्रिदशानां तमीश्वरम्‌ सूर्येण सह धर्मात्मा पर्यतप्पत भारत

ഓ ഭാരതാ! ത്രിദശന്മാരുടെ ആ ഈശ്വരദേവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ധർമ്മാത്മാവ് പാണ്ഡു സൂര്യനോടൊപ്പം തപസ്സിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 28

शक्र उवाच पुत्रं तव प्रदास्यामि त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्‌,इन्द्रने कहा--राजन! मैं तुम्हें ऐसा पुत्र दूँगा, जो तीनों लोकोंमें विख्यात होगा

ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധിയാർജ്ജിക്കുന്ന ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.

Verse 29

ब्राह्मणानां गवां चैव सुह्दां चार्थसाधकम्‌ | दुर्ददां शोकजननं सर्वबान्धवनन्दनम्‌

ഈ പ്രവൃത്തി ബ്രാഹ്മണരെയും പശുക്കളെയും സുഹൃത്തുകളെയും പോലും ബാധിക്കുന്നു; യഥാർത്ഥ ഹിതസാധകമായതിനെ പോലും തകർക്കുന്നു. ഉപേക്ഷിക്കുക ദുഷ്കരം; എന്നാൽ ഇത് ശോകം ജനിപ്പിക്കുന്നു; (ക്ഷണികമായി) സർവ്വബന്ധുക്കളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 30

इत्युक्त: कौरवो राजा वासवेन महात्मना

വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധർമ്മാത്മാവായ കൗരവനന്ദനൻ രാജാവ് പാണ്ഡു അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു. ദേവരാജന്റെ വചനങ്ങൾ സ്മരിച്ച് അദ്ദേഹം കുന്തിയോട് പറഞ്ഞു—“കല്യാണി! നിന്റെ വ്രതത്തിന്റെ ഭാവിഫലം മംഗളകരമായിരിക്കും. ദേവഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ നമ്മിൽ പ്രസന്നനാണ്; നിന്റെ സംकल्पപ്രകാരം നിനക്കൊരു ശ്രേഷ്ഠപുത്രനെ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—അവൻ അതിമാനുഷകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, യശസ്വി, ശത്രുദമനൻ, നीतിജ്ഞൻ, മഹാമനസ്സുള്ളവൻ, സൂര്യസമ തേജസ്സുള്ളവൻ, ദുര്ധർഷൻ, കർമഠൻ, ദർശനത്തിൽ അത്ഭുതകരൻ.”

Verse 31

उवाच कुन्तीं धर्मात्मा देवराजवच: स्मरन्‌ । उदर्कस्तव कल्याणि तुष्टो देवगणेश्वर:

ദേവരാജന്റെ വചനങ്ങൾ സ്മരിച്ച് ധർമ്മാത്മാവ് (പാണ്ഡു) കുന്തിയോട് പറഞ്ഞു—“കല്യാണി! നിന്റെ വ്രതത്തിന്റെ ഭാവിഫലം ശുഭമാണ്; ദേവഗണാധിപൻ പ്രസന്നനാണ്.”

Verse 32

दातुमिच्छति ते पुत्रं यथा संकल्पितं त्वया । अतिमानुषकर्माणं यशस्विनमरिंदमम्‌

നിന്റെ സംकल्पപ്രകാരം നിനക്കൊരു പുത്രനെ നൽകാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—അവൻ അതിമാനുഷകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, യശസ്വി, ശത്രുദമനൻ.

Verse 33

नीतिमन्तं महात्मानमादित्यसमतेजसम्‌ । दुराधर्ष क्रियावन्तमतीवाद्भुतदर्शनम्‌

ഇന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകേട്ട് ധർമ്മാത്മാവായ കുരുനന്ദനൻ മഹാരാജ പാണ്ഡു അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. ദേവരാജന്റെ വചനങ്ങൾ സ്മരിച്ച് അദ്ദേഹം കുന്തിദേവിയോട് പറഞ്ഞു—“കല്യാണി! നിന്റെ വ്രതത്തിന്റെ ഭാവിഫലം മംഗളകരമാണ്. ദേവാധിപനായ ഇന്ദ്രൻ നമ്മിൽ പ്രസന്നനായി, നിന്റെ സംकल्पപ്രകാരം നിനക്ക് ശ്രേഷ്ഠപുത്രനെ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവൻ അത്ഭുതകരമായ കർമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, യശസ്വി, ശത്രുദമനൻ, നीतിജ്ഞൻ, മഹാമനസ്‌കൻ, സൂര്യസമ തേജസ്സുള്ളവൻ, ദുർധർഷൻ, കർമഠൻ, ദർശനത്തിൽ അത്യന്തം വിസ്മയകരൻ ആയിരിക്കും.”

Verse 34

पुत्र जनय सुश्रोणि धाम क्षत्रियतेजसाम्‌ | लब्ध: प्रसादो देवेन्द्रात्‌ तमाह्य शुचिस्मिते

“സുശ്രോണി! ഇപ്പോൾ ക്ഷത്രിയതേജസ്സിന്റെ ധാമമായ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിക്ക. ശുചിസ്മിതേ കുന്തീ! ഞാൻ ദേവേന്ദ്രന്റെ പ്രസാദം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് നീ ഇപ്പോൾ അവനെ തന്നേ ആവാഹനം ചെയ്യുക.”

Verse 35

वैशम्पायन उवाच एवमुक्ता तत: शक्रमाजुहाव यशस्विनी । अथाजगाम देवेन्द्रो जनयामास चार्जुनम्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ യശസ്വിനിയായ കുന്തി ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ആവാഹനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രൻ വന്നു, അർജുനനെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 36

वैशम्पायनजी कहते हैं--महाराज पाण्डुके यों कहने-पर यशस्विनी कुन्तीने इन्द्रका (उत्तराभ्यां तु पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्यां ततो दिवा । जातस्तु फाल्गुने मासि तेनासौ फाल्गुन: स्मृतः ।।

വൈശമ്പായനൻ പറയുന്നു—മഹാരാജ പാണ്ഡു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം യശസ്വിനിയായ കുന്തി ഇന്ദ്രനെ ആവാഹനം ചെയ്തു. ആ ബാലൻ ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ പകലിൽ, പൂർവഫാൽഗുണിയും ഉത്തരഫാൽഗുണിയും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സന്ധിക്കാലത്ത് ജനിച്ചു. ഫാൽഗുണ മാസത്തിലും ഫാൽഗുണി നക്ഷത്രങ്ങളിലും ജനിച്ചതിനാൽ അവൻ “ഫാൽഗുണൻ” എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി. കുമാരൻ ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ, മഹാഗംഭീര നാദത്തോടെ ആകാശത്തെ മുഴുവൻ മുഴക്കിയ അശരീരവാണി ശുചിസ്മിതയായ കുന്തിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, സർവ്വജീവികളും ആശ്രമവാസികളും കേൾക്കവണ്ണം വ്യക്തമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—

Verse 37

शृण्वतां सर्वभूतानां तेषां चाश्रमवासिनाम्‌ | कुन्तीमाभाष्य विस्पष्टमुवाचेदं शुचिस्मिताम्‌

സർവ്വജീവികളും ആശ്രമവാസികളും കേൾക്കവണ്ണം, ആ വാണി ശുചിസ്മിതയായ കുന്തിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് അത്യന്തം വ്യക്തമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—

Verse 38

कार्तवीर्यसम: कुन्ति शिवतुल्यपराक्रम: । एष शक्र इवाजय्यो यशस्ते प्रथयिष्यति

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ കുന്തീ! ഈ ശിശു കാർതവീര്യനോടു സമമായ പരാക്രമമുള്ളവൻ, ശിവനോടു തുല്യമായ വീര്യശൗര്യമുള്ളവൻ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പോലെ അജേയൻ ആയിരിക്കും. നിന്റെ യശസ്സിനെ ദൂരദൂരത്തോളം വ്യാപിപ്പിക്കും.

Verse 39

अदित्या विष्णुना प्रीतिर्यथाभूदभिवर्धिता । तथा विष्णुसम: प्रीतिं वर्धयिष्यति ते$र्जुन:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— വിഷ്ണുവാൽ അദിതിയുടെ സന്തോഷം എങ്ങനെ വർധിച്ചുവോ, അതുപോലെ വിഷ്ണുസമനായ നിന്റെ അർജുനൻ നിന്റെ ഹർഷം വർധിപ്പിക്കും.

Verse 40

एष मद्रान्‌ वशे कृत्वा कुरूंश्व सह सोमकै: । चेदिकाशिकरूषांश्व॒ कुरुलक्ष्मीं वहिष्पति,“तुम्हारा यह वीर पुत्र मद्र, कुर, सोमक, चेदि, काशि तथा करूष नामक देशोंको वशमें करके कुरुवंशकी लक्ष्मीका पालन करेगा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— നിന്റെ ഈ വീരപുത്രൻ മദ്രരെ വശപ്പെടുത്തി, സോമകരോടുകൂടിയ കുരുക്കളെയും, ചേദി, കാശി, കരൂഷരെയും കീഴടക്കി, കുരുവംശത്തിന്റെ ലക്ഷ്മിയും രാജസമൃദ്ധിയും നിലനിർത്തും.

Verse 41

(गत्वोत्तरदिशं वीरो विजित्य युधि पार्थिवान्‌ । धनरत्नौघधममितमानयिष्यति पाण्डव: ।।

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ആ വീര പാണ്ഡവൻ ഉത്തരദിക്കിലേക്ക് ചെന്നു അവിടത്തെ രാജാക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച് അളവറ്റ ധന-രത്നസമൂഹം കൊണ്ടുവരും. കൂടാതെ അവന്റെ ഭുജവീര്യത്താൽ ഖാണ്ഡവവനത്തിൽ ഹവ്യവാഹനൻ (അഗ്നിദേവൻ) സർവ്വജീവികളുടെ മേദസ്സു ഭക്ഷിച്ച് പരമ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും.

Verse 42

ग्रामणीक्ष महीपालानेष जित्वा महाबल: । भ्रातृभि: सहितो वीरस्त्रीन्‌ मेधानाहरिष्यति

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഈ മഹാബലവാൻ വീരൻ സർവ്വ ക്ഷത്രിയസമൂഹത്തിന്റെയും അഗ്രണിയാകും. യുദ്ധത്തിൽ രാജാക്കളെ ജയിച്ച്, സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ മൂന്ന് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തും.

Verse 43

जामदग्न्यसम: कुन्ति विष्णुतुल्यपराक्रम: । एष वीर्यवतां श्रेष्ठो भविष्यति महायशा:,'कुन्ती! यह परशुरामके समान वीर योद्धा, भगवान्‌ विष्णुके समान पराक्रमी, बलवानोंमें श्रेष्ठ और महान्‌ यशस्वी होगा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ കുന്തീ! ഇവൻ ജാമദഗ്ന്യൻ (പരശുരാമൻ) തുല്യനായ വീരനും, വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ പരാക്രമശാലിയും ആകുന്നു. ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി മഹായശസ്സു നേടും.

Verse 44

एष युद्धे महादेवं तोषयिष्यति शंकरम्‌ । अस्त्रं पाशुपतं नाम तस्मात्‌ तुष्टादवाप्स्यति

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഇവൻ യുദ്ധത്തിൽ മഹാദേവൻ ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കും; പ്രസന്നനായ ആ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ‘പാശുപതം’ എന്ന അസ്ത്രം ലഭിക്കും.

Verse 45

निवातकववचा नाम दैत्या विबुधविद्विष: । शक्राज्ञया महाबाहुस्तान्‌ वधिष्यति ते सुत:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ‘നിവാതകവചർ’ എന്ന ദൈത്യർ ദേവന്മാരുടെ നിത്യശത്രുക്കളാണ്. ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിന്റെ മഹാബാഹുവായ പുത്രൻ അവരെ വധിക്കും.

Verse 46

तथा दिव्यानि चास्त्राणि निखिलेनाहरिष्यति । विप्रणष्टां श्रियं चायमाहर्ता पुरुषर्षभ:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— അതുപോലെ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ഈ വീരൻ എല്ലാ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും പൂർണ്ണമായി സമ്പാദിക്കും; നഷ്ടപ്പെട്ട ശ്രീ-സമ്പത്തും വീണ്ടും തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരും.

Verse 47

ं 24443 पंप कुन्ती शुश्राव सूतके । च्चारितामुच्चैस्तां निशम्य तपस्विनाम्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— സൂതകകാലത്ത് കുന്തി അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ ഒരു ആകാശവാണി കേട്ടു. ഉയർന്ന സ്വരത്തിൽ ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട ആ ദിവ്യവാണി കേട്ടപ്പോൾ, ശതശൃംഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന തപസ്വി മുനിമാരും, വിമാനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രാദി ദേവഗണങ്ങളും പരമാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 48

बभूव परमो हर्ष: शतशृड्शनिवासिनाम्‌ | तथा देवनिकायानां सेन्द्राणां च दिवौकसाम्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ശതശൃംഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന തപസ്വി മുനിമാരിൽ പരമാനന്ദം ഉദിച്ചു. അതുപോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവഗണങ്ങളിലും മഹാഹർഷം പടർന്നു. ആ അത്ഭുതമായ ആകാശവാണി കേട്ട്, ലോകധർമ്മം തന്നെ സ്ഥിരീകരിച്ചതുപോലെ അവർ ഉല്ലസിച്ചു।

Verse 49

आकाशे दुन्दुभीनां च बभूव तुमुल: स्वनः । उदतिष्ठन्महाघोष: पुष्पवृष्टिभिरावृत:,तदनन्तर आकाशमें फूलोंकी वर्षकि साथ देव-दुन्दुभियोंका तुमुल नाद बड़े जोरसे गूँज उठा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ആകാശത്തിൽ ദേവദുന്ദുഭികളുടെ തുമുലനാദം ഉയർന്നു. പുഷ്പവൃഷ്ടിയാൽ മൂടപ്പെട്ട ഗഗനത്തിൽ മഹാജയഘോഷം മുഴങ്ങി—ഇത് ശുഭലക്ഷണമായി, സംഭവത്തിന്റെ ദിവ്യാനുമോദനവും ആഘോഷവും സൂചിപ്പിച്ചു।

Verse 50

समवेत्य च देवानां गणा: पार्थमपूजयन्‌ । काद्रवेया वैनतेया गन्धर्वाप्सरसस्तथा । प्रजानां पतय: सर्वे सप्त चैव महर्षय:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദേവഗണങ്ങൾ അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി പാർഥനെ (അർജുനനെ) പൂജിക്കുകയും പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. കദ്രുവിന്റെ പുത്രന്മാരായ നാഗങ്ങൾ, വിനതയുടെ പുത്രനായ ഗരുഡൻ, ഗന്ധർവ-അപ്സരസുകൾ, എല്ലാ പ്രജാപതിമാരും, സപ്തമഹർഷികളും അവിടെ എത്തി അവന്റെ കീർത്തി വർധിപ്പിച്ചു।

Verse 51

भरद्वाज: कश्यपो गौतमश्न विश्वामित्रो जमदन्निर्वसिष्ठ: । यश्नोदितो भास्करे< भूत्‌ प्रणष्टे सो>प्यत्रात्रिर्भगवानाजगाम

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഭരദ്വാജൻ, കശ്യപൻ, ഗൗതമൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ജമദഗ്നി, വസിഷ്ഠൻ എന്നിവരും അവിടെ എത്തി. കൂടാതെ ഭഗവാൻ അത്രിയും—സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച് പകലിന്റെ പ്രകാശം മങ്ങുമ്പോൾ നക്ഷത്രരൂപത്തിൽ ഉദിക്കുന്നവനെന്നു പ്രസിദ്ധനായ—അവിടെയെത്തി. ഇങ്ങനെ ദേവരും ഋഷികളും മഹാസമൂഹമായി കൂടിച്ചേർന്ന് പാർഥനെ പ്രശംസിച്ചു।

Verse 52

मरीचिरद्;िराश्चैव पुलस्त्य: पुलह:ः क्रतुः । दक्ष: प्रजापतिश्रैव गन्धर्वाप्सरसस्तथा,मरीचि और अंगिरा, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु एवं प्रजापति दक्ष, गन्धर्व तथा अप्सराएँ भी आयीं

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—മരീചിയും അങ്ഗിരസും, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു, പ്രജാപതി ദക്ഷൻ; കൂടാതെ ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും അവിടെ എത്തി. ഇങ്ങനെ ആദിമഹർഷികളും ദിവ്യസത്ത്വങ്ങളും ആ ധർമ്മമയ മഹാവസരത്തിന്റെ സാക്ഷികളായി।

Verse 53

दिव्यमाल्याम्बरधरा: सर्वालंकारभूषिता: । उपगायन्ति बीभत्सुं नृत्यन्तेडप्सरसां गणा:

അവർ എല്ലാവരും ദിവ്യ മാലകളും ദിവ്യ വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചു, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. അവിടെ അപ്സരാസമൂഹം ഒന്നിച്ചുകൂടി, ബീഭത്സു (അർജുനൻ)ന്റെ ഗുണഗാനം പാടി നൃത്തം ആരംഭിച്ചു.

Verse 54

तथा महर्षयश्चापि जेपुस्तत्र समन्‍्ततः । गन्धर्वें: सहित: श्रीमान्‌ प्रागायत च तुम्बुरु:

അതുപോലെ മഹർഷിമാരും അവിടെ ചുറ്റും നിന്നുകൊണ്ട് മംഗളമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം ശ്രീമാൻ തുംബുരു മധുരസ്വരത്തിൽ ഗാനം ആരംഭിച്ചു.

Verse 55

भीमसेनोग्रसेनौ च ऊर्णायुरनघस्तथा । गोपतिर्धतराष्ट्रश्न सूर्यवर्चास्तथाष्टम:

ഭീമസേനനും ഉഗ്രസേനനും, ഊർണായുവും നിർമലനായ അനഘനും; ഗോപതിയും ധൃതരാഷ്ട്രനും; എട്ടാമനായ സൂര്യവർചയും—ഇവരെല്ലാം ദിവ്യഗന്ധർവന്മാരായി അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 56

युगपस्तृणप: काष्णिनिन्दिश्षित्ररथस्तथा । त्रयोदश: शालिशिरा: पर्जन्यश्व चतुर्दश:

യുഗപ, തൃണപ, കാർഷ്ണി, നന്ദി, ചിത്രരഥൻ; പതിമൂന്നാമനായ ശാലിശിരാ, പതിനാലാമനായ പർജന്യശ്വ—ഇവരും അവിടെ എത്തി.

Verse 57

कलि: पञठ्चदशश्लैव नारदक्षात्र षोडश: । ऋत्वा बृहत्त्वा बृहक: करालश्न महामना:

പതിനഞ്ചാമനായ കലി, പതിനാറാമനായ ക്ഷാത്രവംശജനായ നാരദൻ; കൂടാതെ ഋത്വാ, ബൃഹത്ത്വാ, ബൃഹക, മഹാമനസ്സുള്ള കരാലൻ—ഇവരും അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

Verse 58

ब्रह्मचारी बहुगुण: सुवर्णश्रेति विश्वुतः । विश्वावसुर्भुगन्युश्व सुचन्द्रश्न शरुस्तथा

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! അവിടെ അനേകം ദേവഗന്ധർവന്മാർ എത്തി—ബ്രഹ്മചാരി, ബഹുഗുണസമ്പന്നനും പ്രസിദ്ധനുമായ സുവർണശ്രേഷ്ഠി; വിശ്വാവസു, ഭൂമന്യു, സുചന്ദ്ര, ശരു, ഭീമസേന, ഉഗ്രസേന, ഊർണായു, അനഘ, ഗോപതി, ധൃതരാഷ്ട്ര, സൂര്യവർചാ; പിന്നെ ക്രമമായി യുഗപ, തൃണപ, കാർഷ്ണി, നന്ദി, ചിത്രരഥ, ശാലിശിരാ, പർജന്യ, കലി, നാരദ, ഋത്വാ, ബൃഹത്ത്വാ, ബൃഹക, മഹാമനസ്സനായ കരാല; കൂടാതെ ഗീതമാധുര്യസമ്പന്നരായ പ്രസിദ്ധ ഹാഹാ, ഹൂഹൂ—ഇവരെല്ലാം ദേവഗന്ധർവന്മാർ അവിടെ സമാഗമിച്ചു।

Verse 59

गीतमाधुर्यसम्पन्नौ विख्यातौ च हहाहुहू । इत्येते देवगन्धर्वा जग्मुस्तत्र नराधिप

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഗീതമാധുര്യസമ്പന്നരായ പ്രസിദ്ധ ഹാഹാ, ഹൂഹൂ ഗന്ധർവന്മാർ, മറ്റു ദേവഗന്ധർവന്മാരോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി।

Verse 60

तथैवाप्सरसो हृष्टा: सर्वालंकारभूषिता: । ननृतुर्वे महाभागा जगुश्वायतलोचना:,इसी प्रकार समस्त आभूषणोंसे विभूषित बड़े-बड़े नेत्रोंवाली परम सौभाग्यशालिनी अप्सराएँ भी हर्षोल्लासमें भरकर वहाँ नृत्य करने लगीं

അതുപോലെ തന്നെ സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ഹർഷോല്ലാസത്തോടെ നിറഞ്ഞ, ദീർഘനയനികളായ മഹാഭാഗ്യവതികളായ അപ്സരസ്സുകളും അവിടെ നൃത്തം ആരംഭിച്ചു; ഗാനം പാടുകയും ചെയ്തു।

Verse 61

अनूचानानवद्या च गुणमुख्या गुणावरा | अद्विका च तथा सोमा मिश्रकेशी त्वलम्बुषा

അവിടെ അനൂചാനാ, അനവദ്യാ, ഗുണമുഖ്യാ, ഗുണാവരാ, അദ്വികാ, സോമാ; അതുപോലെ മിശ്രകേശീയും അലമ്പുഷയും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 62

मरीचि: शुचिका चैव विद्युत्पर्णा तिलोत्तमा । अम्बिका लक्षणा क्षेमा देवी रम्भा मनोरमा

അവിടെ മരീചി, ശുചികാ, വിദ്യുത്പർണാ, തിലോത്തമാ, അംബികാ, ലക്ഷണാ, ക്ഷേമാ, ദേവീ, രംഭാ, മനോരമാ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 63

असिता च सुबाहुश्न सुप्रिया च वपुस्तथा । पुण्डरीका सुगन्धा च सुरसा च प्रमाथिनी

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ അസിതാ, സുബാഹു, സുപ്രിയ, വപു; കൂടാതെ പുണ്ഡരീകാ, സുഗന്ധാ, സുരസാ, പ്രമാഥിനീ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 64

काम्या शारद्वती चैव ननृतुस्तत्र सड्घश: । मेनका सहजन्या च कर्णिका पुज्जिकस्थला

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ കൂട്ടംകൂട്ടമായി കാമ്യയും ശാരദ്വതിയും നൃത്തം ചെയ്തു; കൂടാതെ മേനകാ, സഹജന്യാ, കർണികാ, പുഞ്ജികസ്ഥലാ എന്നിവരും.

Verse 65

ऋतुस्थला घृताची च विश्वाची पूर्वचित्त्यपि । उम्लोचेति च विख्याता प्रम्लोचेति च ता दश

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവരിൽ ഋതുസ്ഥലാ, ഘൃതാചീ, വിശ്വാചീ, കൂടാതെ പൂർവചിത്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഉംലോചാ, പ്രംലോചാ എന്ന പേരിലും അവർ പ്രസിദ്ധർ—ഇങ്ങനെ ആ പത്ത് (അപ്സരസ്സുകൾ) പേരെടുത്തു.

Verse 66

उनके नाम इस प्रकार हैं--अनूचाना और अनवसद्या

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ പേരുകൾ ഇങ്ങനെ: അനൂചാനാ, അനവസദ്യാ; ഗുണമുഖ്യാ, ഗുണാവരാ; അദ്രികാ, സോമാ; മിശ്രകേശീ, അലമ്പുഷാ; മരീചീ, ശുചികാ; വിദ്യുത്പർണാ, തിലോത്തമാ; അംബികാ, ലക്ഷണാ, ക്ഷേമാ, ദേവീ, രംഭാ, മനോരമാ; അസിതാ, സുബാഹു; സുപ്രിയ, വപു; പുണ്ഡരീകാ, സുഗന്ധാ; സുരസാ, പ്രമാഥിനീ; കാമ്യാ, ശാരദ്വതീ മുതലായവർ. അവർ കൂട്ടംകൂട്ടമായി ചേർന്ന് നൃത്തം തുടങ്ങി. അവരിൽ മേനകാ, സഹജന്യാ, കർണികാ, പുഞ്ജികസ്ഥലാ, ഋതുസ്ഥലാ, ഘൃതാചീ, വിശ്വാചീ, പൂർവചിത്തീ, ഉംലോചാ, പ്രംലോചാ—ഈ പത്ത് പേർ പ്രത്യേകമായി പ്രസിദ്ധർ. ഈ പ്രധാന അപ്സരസ്സുകളിൽ പതിനൊന്നാമതായി ഉർവശീ; ആ വിശാലനേത്ര സുന്ദരിമാർ അവിടെ ഗാനം തുടങ്ങി.

Verse 67

इन्द्रो विवस्वान्‌ पूषा च त्वष्टा च सविता तथा । पर्जन्यश्वैव विष्णुश्व॒ आदित्या द्वादश स्मृता: । महिमान॑ पाण्डवस्य वर्धयन्तो>म्बरे स्थिता:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രൻ, വിവസ്വാൻ, പൂഷൻ, ത്വഷ്ടാവ്, സവിതാവ്; കൂടാതെ പർജന്യനും വിഷ്ണുവും—ഇവരാണ് ദ്വാദശ ആദിത്യരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. അവർ ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ട് പാണ്ഡവൻ (അർജുനൻ) മഹിമ വർധിപ്പിച്ചു.

Verse 68

मृगव्याधश्च सर्पश्न निर्क्रतिश्न महायशा: । अजैकपादहिर्बुध्न्य: पिनाकी च परंतप

ശത്രുദമന മഹാരാജാ! മൃഗവ്യാധനും സർപ്പനും, മഹായശസ്സായ നിർൃതി, അജൈകപാദ്, അഹിർബുധ്ന്യൻ, പിനാകി—ഈ രുദ്രന്മാരും അവിടെ ആകാശത്തിൽ വന്ന് നിന്നു.

Verse 69

दहनो<थेश्व॒रशक्षेव कपाली च विशाम्पते । स्थाणुर्भगश्च भगवान्‌ रुद्रास्तत्रावतस्थिरे

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിശാംപതേ! ദഹനൻ, ഈശ്വരൻ, കപാലി, സ്ഥാണു, ഭഗവാൻ ഭഗ—ഈ രുദ്രന്മാരും അവിടെ വന്ന് നിലകൊണ്ടു.

Verse 70

अश्विनौ वसवश्चाष्टी मरुतश्न॒ महाबला: । विश्वेदेवास्तथा साध्यास्तत्रासन्‌ परित: स्थिता:,दोनों अश्विनीकुमार तथा आठों वसु, महाबली मरुद्गण एवं विश्वेदेवणण तथा साध्यगण वहाँ सब ओर विद्यमान थे

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രണ്ടു അശ്വിനീകുമാരന്മാർ, എട്ടു വസുക്കൾ, മഹാബലമുള്ള മരുത്ഗണങ്ങൾ, കൂടാതെ വിശ്വേദേവരും സാധ്യഗണവും—അവിടെ ചുറ്റും നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 71

कर्कोटको<थ सर्पश्च वासुकिश्न भुजड्रम: । कश्यपश्चाथ कुण्डश्न तक्षकश्न महोरग:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—കർകോടകൻ, വാസുകി എന്ന സർപ്പൻ, കശ്യപൻ, കുണ്ഡൻ, മഹോരഗനായ തക്ഷകൻ—ഇവർ അവിടെ നിന്നിരുന്നു.

Verse 72

आयसयुस्तपसा युक्ता महाक्रोधा महाबला: । एते चान्ये च बहवस्तत्र नागा व्यवस्थिता:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ, തപസ്സിൽ യുക്തർ, മഹാക്രോധികളും മഹാബലവാന്മാരുമായ ഈ നാഗന്മാരും, കൂടാതെ മറ്റും അനേകം നാഗന്മാരും അവിടെ സമവേതരായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 73

तार्कष्यक्षारिष्टनेमि श्व॒ गरुडश्षासितध्वज: । अरुणश्षारुणिश्लैव वैनतेया व्यवस्थिता:,ताक्ष्य और अरिष्टनेमि, गरुड एवं असितध्वज, अरुण तथा आरुणि--विनताके ये पुत्र भी उस उत्सवमें उपस्थित थे

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—താർക്ഷ്യനും അരിഷ്ടനേമിയും, ശ്വേതഗരുഡനും അസിതധ്വജനും, കൂടാതെ അരുണനും ആരുണിയും—വിനതയുടെ ഈ പുത്രന്മാരും ആ മഹോത്സവത്തിൽ സന്നിഹിതരായി യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 74

तांश्व देवगणान्‌ सर्वास्तप:सिद्धा महर्षय: । विमानगिर्यग्रगतान्‌ ददृशुर्नेतरे जना:,वे सब देवगण विमान और पर्वतके शिखरपर खड़े थे। उन्हें तप:सिद्ध महर्षि ही देख पाते थे, दूसरे लोग नहीं

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ആ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാം വിമാനങ്ങളുടെയും പർവ്വതശിഖരങ്ങളുടെയും അഗ്രഭാഗങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവരെ തപസ്സിദ്ധ മഹർഷിമാർക്കേ കാണുവാൻ കഴിഞ്ഞു; മറ്റു ജനങ്ങൾക്ക് ദർശനം ലഭിച്ചില്ല.

Verse 75

तद्‌ दृष्टवा महदाश्चर्य विस्मिता मुनिसत्तमा: । अधिकां सम ततो वृत्तिमवर्तन्‌ पाण्डवान्‌ प्रति

ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ടു മുനിശ്രേഷ്ഠർ വിസ്മയത്തിലായി. അന്നുമുതൽ പാണ്ഡവന്മാരോടുള്ള അവരുടെ മനോഭാവം കൂടുതൽ അനുകൂലമായി—സ്നേഹവും ആദരവും നിറഞ്ഞതായി—മാറി.

Verse 76

पाण्डुस्तु पुनरेवैनां पुत्रलोभान्महायशा: । वक्तुमैच्छद्‌ धर्मपत्नीं कुन्ती त्वेममथाब्रवीत्‌

അതിനുശേഷം മഹായശസ്സുള്ള പാണ്ഡു പുത്രലോഭത്താൽ ആകർഷിതനായി തന്റെ ധർമ്മപത്നിയായ കുന്തിയോട് വീണ്ടും എന്തോ പറയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ കുന്തി അവനെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—

Verse 77

नातश्षतुर्थ प्रसवमापत्स्वपि वदन्त्युत । अतः: परं स्वैरिणी स्थाद्‌ बन्धकी पञ्चमे भवेत्‌

കുന്തി പറഞ്ഞു—“ആര്യപുത്രാ! ആപത്തുകാലത്തിലും ശാസ്ത്രങ്ങൾ മൂന്നു മീതെ നാലാമത്തെ പ്രസവത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ആ പരിധി കടന്ന് സന്താനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ ‘സ്വൈരിണി’ എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടും; അഞ്ചാമത്തെ സന്താനം ജനിച്ചാൽ അവൾ ‘ബന്ധകീ’—കുലത്തിന് അപകീർത്തിയാകുന്നവൾ—എന്നു കരുതപ്പെടും.”

Verse 78

स त्वं विद्वन्‌ धर्ममिममधिगम्य कथं नु माम्‌ । अपत्यार्थ समुत्क्रम्य प्रमादादिव भाषसे

ഹേ വിദ്വാൻ! ഈ ധർമ്മം അറിഞ്ഞിട്ടും അശ്രദ്ധയോടെ പറയുന്നവനെപ്പോലെ നീ എനിക്കെന്തിന് ഇങ്ങനെ പറയുന്നു? ധർമ്മമാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും എനിക്ക് സന്താനോത്പത്തിക്കായി എന്തിന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു?

Verse 96

यशसा तेजसा चैव वृत्तेन च समन्वित: । “यह श्रेष्ठ पुरुष धर्मात्माओंमें अग्रगण्य होगा और इस पृथ्वीपर पराक्रमी एवं सत्यवादी राजा होगा। पाण्डुका यह प्रथम पुत्र 'युधिष्ठिर' नामसे विख्यात हो तीनों लोकोंमें प्रसिद्धि एवं ख्याति प्राप्त करेगा; यह यशस्वी

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—യശസ്സും തേജസ്സും സദ്വൃത്തവും ചേർന്ന അവൻ ധർമ്മാത്മാക്കളിൽ അഗ്രഗണ്യനായിരിക്കും. ഈ ഭൂമിയിൽ അവൻ പരാക്രമശാലിയും സത്യവാദിയുമായ രാജാവാകും. പാണ്ഡുവിന്റെ ആദ്യപുത്രൻ ‘യുധിഷ്ഠിരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും കീർത്തി നേടും—യശസ്വിയും തേജസ്വിയും സദാചാരനിഷ്ഠനുമായിരിക്കും.

Verse 121

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें कुन्तीको पुत्रोत्पत्तिके लिये आदेशविषयक एक सौ इक्कीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവാന്തർഗതമായ സംഭവപർവത്തിൽ കുന്തിക്ക് പുത്രോത്പത്തിയെക്കുറിച്ച് നൽകിയ നിർദ്ദേശം വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റി ഇരുപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 122

(पाण्डुरुवाच एवमेतद्‌ धर्मशास्त्रं यथा वदसि तत्‌ तथा ।) पाण्डुने कहा--प्रिये! वास्तवमें धर्मशास्त्रका ऐसा ही मत है। तुम जो कुछ कहती हो

പാണ്ഡു പറഞ്ഞു—പ്രിയേ! നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉപദേശം. നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്. ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവാന്തർഗതമായ സംഭവപർവത്തിൽ പാണ്ഡവോത്പത്തി സംബന്ധിച്ച നൂറ്റി ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 273

त॑ तु कालेन महता वासव: प्रत्यपद्यत । और भारत! वे महाबाहु धर्मात्मा पाण्डु स्वयं देवताओंके ईश्वर इन्द्रदेवकी आराधना करनेके लिये चित्तवृत्तियोंको अत्यन्त एकाग्र करके एक पैरसे खड़े हो सूर्यके साथ-साथ उग्र तप करने लगे अर्थात्‌ सूर्योदय होनेके समय एक पैरसे खड़े होते और सूर्यास्ततक उसी रूपमें खड़े रहते। इस तरह दीर्घकाल व्यतीत हो जानेपर इन्द्रदेव उनपर प्रसन्न हो उनके समीप आये और इस प्रकार बोले--

ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവനോട് പ്രസന്നനായി. ഹേ ഭാരതാ! മഹാബാഹുവും ധർമ്മാത്മാവുമായ പാണ്ഡു മനസ്സിനെ അത്യന്തം ഏകാഗ്രമാക്കി സൂര്യനോടൊത്തു കടുത്ത തപസ്സു ചെയ്തു—സൂര്യോദയത്തിൽ ഒരു കാലിൽ നിന്നു സൂര്യാസ്തമനം വരെ അതേ നിലയിൽ ഉറച്ചു നിന്നു. ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം ഈ വ്രതം തുടർന്നപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഇന്ദ്രൻ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 293

सुतं ते5ग्रयं प्रदास्पामि सर्वामित्रविनाशनम्‌ | वह ब्राह्मणों

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിനക്കൊരു ശ്രേഷ്ഠപുത്രനെ നൽകും; അവൻ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും പശുക്കളുടെയും സ്നേഹിതരുടെയും അഭിലഷിതങ്ങൾ നിറവേറ്റും; ശത്രുക്കൾക്ക് ദുഃഖം വരുത്തും; എല്ലാ ബന്ധു-ബാന്ധവരെയും ആനന്ദിപ്പിക്കും.