Shloka 22
Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial
इन्द्रो हि राजा देवानां प्रधान इति नः श्रुतम् अप्रमेयबलोत्साहो वीर्यवानमितद्युति:
vaiśampāyana uvāca | indro hi rājā devānāṃ pradhāna iti naḥ śrutam | aprameya-balotsāho vīryavān amita-dyutiḥ | mayā tapasā taṃ toṣayitvā mahābalī putraḥ prāptavyaḥ | sa me yaḥ putraṃ dāsyati sa niścayena sarvaśreṣṭho bhaviṣyati | sa saṃgrāme māṃ pratiyoddhṝn manuṣyān manuṣyetarāṃś ca (daitya-dānava-ādīn) hantum api samarthaḥ bhaviṣyati | ato 'haṃ manasā vācā karmaṇā ca mahā-tapas cariṣyāmi |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രനാണ് രാജാവും അവരിൽ പ്രധാനനും എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അവന്റെ ബലവും ഉത്സാഹവും അളവറ്റത്, അവൻ പരാക്രമശാലിയും അമിതതേജസ്സുള്ളവനും ആകുന്നു. തപസ്സിലൂടെ അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് ഞാൻ മഹാബലനായ പുത്രനെ നേടും. അവൻ എനിക്ക് നൽകുന്ന പുത്രൻ നിശ്ചയമായും സർവ്വശ്രേഷ്ഠനായിരിക്കും; യുദ്ധത്തിൽ എതിർന്നു നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യരെയും അമാനുഷരെയും—ദൈത്യ-ദാനവാദികളെയും—വധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനായിരിക്കും. അതുകൊണ്ട് മനസ്സും വാക്കും കായവും കൊണ്ടു ഞാൻ ഘോരതപസ്സിൽ ഏർപ്പെടും.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the epic idea that disciplined austerity (tapas), aligned through mind, speech, and action, is a potent means to seek divine favor; it also raises an ethical tension: spiritual practice is directed toward acquiring extraordinary martial power, showing how ascetic merit can be harnessed for worldly aims in the Mahābhārata.
The narrator reports a resolve to propitiate Indra through severe austerities in order to obtain a supremely powerful son—one who would be unrivaled and able to defeat even formidable non-human adversaries such as Daityas and Dānavas in battle.