Adhyaya 94

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे अन्धकगाणपत्यात्मको नाम त्रिनवतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘അന്ധക-ഗാണപത്യാത്മക’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—അവന്റെ പിതാവായ അതിഭീകര ദൈത്യൻ ഹിരണ്യാക്ഷനെ വിഷ്ണു എങ്ങനെ വധിച്ചു? വിഷ്ണു എങ്ങനെ വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ചു?

Verse 2

तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि

അവന്റെ ആ ശൃംഗം മഹേശ്വരന്റെ ഭൂഷണമാകുന്നത് എങ്ങനെ? ഹേ സൂതാ! ഇതെല്ലാം പ്രത്യേകമായി, വിശദമായി ഞങ്ങളോട് പറയാൻ നീ യോജ്യനാകുന്നു.

Verse 3

सूत उवाच हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ സഹോദരൻ ‘ഹിരണ്യാക്ഷൻ’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് അവൻ അന്ധകൻ എന്ന അസുരേശന്റെ പിതാവായി, പ്രളയകാലത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരനായിരുന്നു.

Verse 4

देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्

ദേവന്മാരെ ജയിച്ച ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ഈ ഭൂമിയെ ബന്ധിച്ചു; അവളെ രസാതലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, നീലത്താമരപോലെ ദീപ്തിയുള്ള ഭൂമിയെ തടവുകാരിയാക്കി.

Verse 5

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവുൾപ്പെടെയുള്ള ദേവന്മാരുടെ മുഖകാന്തി വാടിപ്പോയി. അവർ പീഡിതരായി, അടിക്കപ്പെട്ടു, ബന്ധിക്കപ്പെട്ടു—ആ ഹിരണ്യാക്ഷനാൽ—വാസ്തവത്തിൽ അശക്തരായി.

Verse 6

बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्

അപ്പോൾ ദൈത്യന്മാരിൽ പ്രമുഖനായ ക്രൂരനും ദുഷ്ടഹൃദയനുമായ ബലി ശിരസ്സു നമിച്ച് ദൈത്യകോടികളെ മർദ്ദിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്തു। (ശൈവസിദ്ധാന്തദൃഷ്ട്യാ ആ ശക്തിയും പരമപതി ശിവന്റെ അധീനമാണ്; പാശബന്ധം മുറിക്കുന്നവൻ അവൻ തന്നേ.)

Verse 7

सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः

അപ്പോൾ എല്ലാവരും ഹരിയുടെ ‘ധരണീബന്ധനം’—ഭൂമിയെ ബന്ധിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തൽ—എന്ന കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് അപേക്ഷിച്ചു. അത് കേട്ട് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു, സ്വയം ഹരി, ധരണീബന്ധന പ്രവർത്തിയിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 8

भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्

അവൻ യജ്ഞ-വരാഹരൂപം ധരിച്ചു—ലിംഗോദ്ഭവപ്രസംഗത്തിലെപ്പോലെ—മറ്റു ദൈത്യന്മാരോടൊപ്പം മഹാബലവാനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ഹിരണ്യാക്ഷനെ നേരിട്ടു।

Verse 9

दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्

തന്റെ ദംഷ്ട്രയുടെ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രത്തോടെ അവനെ വധിച്ച് ദൈത്യാന്തകനായ പ്രഭു ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു; പിന്നെ മുൻകാല കൽപ്പങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽപോലെ വീണ്ടും രസാതലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 10

आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः

ദേവി വസുധാ (ഭൂമി)യെ പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് അവളെ തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി. തുടർന്ന് ദേവദേവനായ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ് ദേവേശൻ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു—പാശബന്ധത്തിൽ ബന്ധിതരായ പശുക്കളെ (ജീവന്മാരെ) മോചിപ്പിക്കുന്ന പരമപതിയെ।

Verse 11

शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः

ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഹർഷത്തിൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളോടെ, ശാശ്വത വരാഹനോട്—മഹാദംഷ്ട്രധാരിയോട്, ദണ്ഡധാരിയോട്, ധർമ്മരക്ഷക പ്രഭുവോട് നമസ്കാരം।

Verse 12

नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च

സർവ്വവ്യാപിയായ നാരായണനോട് നമസ്കാരം—അവൻ ബ്രഹ്മം, പരമാത്മാവ്; സൃഷ്ടികർത്താവും ധർത്താവും, ഭൂമിയുടെ ആധാരം; ദേവശത്രുക്കളെ സ്വയം സംഹരിക്കുന്നവൻ; സുരേന്ദ്രന്മാർക്ക് നേത്രസ്വരൂപ മാർഗ്ഗദർശി; സർവ്വത്തിനും ശാസ്ത്രസ്വരൂപ നിയന്താവ്.

Verse 13

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो

നീ അഷ്ടമൂർത്തി, നീ അനന്തമൂർത്തി; നീ ആദിദേവൻ, വേദംകൊണ്ട് അനന്തമായി ജ്ഞേയൻ. ഈ സർവ്വജഗത്തും നിനക്കാൽ കൃതം—പ്രസന്നനാകുക, ഹേ സുരേശാ, ലോകേശാ, വരാഹാ, വിഷ്ണോ.

Verse 14

तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണു ഒരു ദംഷ്ട്രയുടെ അഗ്രഭാഗത്തിലെ കോടിഭാഗത്തിന്റെ അർദ്ധമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ, കാമദനെയും പ്രധാന ദൈത്യനായകരെയും ക്ഷണത്തിൽ, അവരുടെ പുത്രന്മാരും ഭൃത്യന്മാരും സഹിതം സംഹരിച്ചു.

Verse 15

त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र

ഹേ ദേവാ, ഹേ ധരാധീശാ! നിനക്കാൽ ഭൂമി ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടു—പർവ്വതധാരക രൂപം ധരിച്ചു, ദംഷ്ട്രയുടെ അഗ്രത്തിൽ ധരയെ ഉയർത്തി നിർത്തിയവനേ. പർവ്വതങ്ങൾ, സർവ്വജനങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, ദേവാസുരർ എല്ലാവരും നിന്നെ സേവിക്കുന്നു—ഹേ ചന്ദ്രവക്ത്ര (ശിവസ്വരൂപ) പ്രഭോ.

Verse 16

त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय

ഹേ ദേവേശാ, സർവ്വവ്യാപി വിഭോ! ദേവന്മാർക്ക് അസുരാധിപന്മാരെ ജയിപ്പിച്ചത് നിനക്കൊന്നിനാലേയാണ്. വരം നൽകിയിരിക്കുന്നു; ദയചെയ്ത് പ്രസന്നനാകണമേ. പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവിന് വാഗ്ദേവി അനുഗ്രഹം നൽകട്ടെ.

Verse 17

तव रोम्णि सकलामरेश्वरानयनद्वये शशिरवी पदद्वये /* निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः

ഹേ മഹാദേവാ! നിന്റെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ സർവ്വ ദേവാധിപന്മാരും വസിക്കുന്നു; നിന്റെ രണ്ടു കണ്ണുകളിൽ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നിലകൊള്ളുന്നു; നിന്റെ രണ്ടു പാദങ്ങളിൽ രസാതലത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഭൂമി വച്ചിരിക്കുന്നു; നിന്റെ പൃഷ്ഠഭാഗത്തിന് പിന്നിൽ എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ദിവ്യഗണങ്ങളും നില്ക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സർവ്വ ജഗത്തും നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെ അധിഷ്ഠിതം, പാശാതീത പതി!

Verse 18

जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो

ഹേ ഭഗവാനേ! സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, ഭൂമി രസാതലത്തിന്റെ ഗർഭത്തിലേക്ക് മുങ്ങിയപ്പോൾ നീ അവളെ ഉയർത്തി ധരിച്ചു. ഹേ ജഗദ്ഗുരോ! ഈ സമസ്ത ജഗത്തും നിന്റേതു തന്നെ; നിനക്കൊന്നിനാലേ അത് ധരിക്കപ്പെടുകയും പോഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 19

इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्

ഇങ്ങനെ വാക്പതി പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം വിഷ്ണുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് പലവിധ ആരാധനകളാൽ പൂജിച്ചു. ഹരിയുടെ മുഖത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അദ്ദേഹം വിവിധ വരങ്ങൾ നേടി—സ്വയം ഹരിയുടെ നാഭിപദ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദേഹം ധരിക്കുന്നവൻ.

Verse 20

अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा

അപ്പോൾ ദേവന്മാരും മുനീശ്വരന്മാരും, അവൻ ഉയർത്തിയ ആ ഭൂമിയെ തങ്ങളുടെ ശിരസ്സുകളിൽ വച്ച്, ചക്രധാരിയായ ഭഗവാന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 21

अनेनैव वराहेण चोद्धृतासि वरप्रदे कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना

ഹേ വരപ്രദേ! ഈ വരാഹൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ ഉയർത്തിയത്; അക്ലിഷ്ടകാര്യനായ ‘ശതഹസ്ത’ വിഷ്ണു—കൃഷ്ണൻ—നിന്നെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിച്ചു।

Verse 22

धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्

ഹേ ധരണി, മഹാഭോഗേ! നീ തന്നെയാണ് ഭൂമി; നീ തന്നെയാണ് അക്ഷയ ധേനു—ആവശ്യമായതെല്ലാം നൽകുന്നവൾ. നീ ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്നു. ഹേ പവിത്ര മൃത്തികേ, പാപം ഹരിക്കൂ।

Verse 23

मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः

ഹേ വരദേ, താമരക്കണ്ണേ! നിന്റെ കൃപയാൽ പാപം നശിച്ചു; നിന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങൾ മനസ്സ്, കര്‍മ്മം, വാക്ക് എന്നിവയിൽ ശുദ്ധരായി ജീവിക്കുന്നു।

Verse 24

इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവി ധരാ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! വരാഹന്റെ ദംഷ്ട്ര കൊണ്ട് പിളർന്ന ആ ഭൂമിയിൽ നിന്നുതന്നെ പവിത്ര മൃത്തിക സ്വീകരിക്കൂ।”

Verse 25

मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ഈ മന്ത്രം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. അവൻ ദീർഘായുസ്സും ബലവും ധന്യതയും പ്രാപിച്ച് പുത്രപൗത്രസഹിതം സമൃദ്ധനാകും।

Verse 26

क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्

ക്രമമായി അവൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു; കർമ്മഫലാന്തത്തിൽ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ദേവൻ പോയശേഷം വരാഹൻ ക്ഷീരസാഗരം വിട്ടു.

Verse 27

वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः

നിഷ്കളങ്കമായ വരാഹരൂപം ധരിച്ചു ധീമാനായ ദേവദേവൻ ഭൂമിയെ വീണ്ടും ഉയർത്തി; അവന്റെ ദംഷ്ട്രയുടെ ഭാരത്തിൽ അമർന്നു ഭൂമി ചലിച്ചു ഉയർന്നു.

Verse 28

यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः

യാദൃച്ഛികമായി മുന്നേറുന്ന ജഗദീശ്വരനായ ഭവൻ കണ്ടു; ഒരു ദംഷ്ട്ര കണ്ടപ്പോൾ അതിനെ തനിക്കൊരു ആഭരണമായി കരുതി എടുത്തു.

Verse 29

दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्

മഹാദേവൻ അതിനെ തന്റെ വിശാലമായ വക്ഷസ്സിൽ കൂർച്ചാന്തഭാഗത്ത് (കണ്ഠ-സ്കന്ധസന്ധിക്ക് സമീപം) ധരിച്ചു. ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ ദേവദേവന്റെ വൈഭവം സ്തുതിച്ചു.

Verse 30

धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्

ഇങ്ങനെ ദേവദേവൻ തന്റെ ദിവ്യലീല മാത്രത്താൽ ഭൂമിയെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ചു. ഭूतങ്ങളുടെ പ്രളയകാലത്ത് വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരവും ആ ലയത്തിൽ ലീനമാകുന്നു.

Verse 31

ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः

സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു—പതി—ദിവ്യലീലയിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും വ്യത്യസ്ത കര്‍ത്തവ്യവിഭാഗങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ, ആ ദേവന്മാർക്ക് സ്വയം ഒന്നും ചെയ്യാൻ ശക്തിയുണ്ടാകില്ല; അവരുടെ ശേഷികൾ പതി പ്രഭുവിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 32

कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः

ആ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന്—ദംഷ്ട്രീരൂപത്തിൽ രക്ഷകനും സംഹാരകനുമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവനിൽ നിന്ന്—വിപ്രന്മാർക്ക് വിമുക്തി എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? അവൻ തന്നെയാണ് പശുവിന്റെ പാശങ്ങൾ മുറിച്ച് മോക്ഷം നൽകുന്നത്।