Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने चिन्तामणिगृहान्तरकथनं नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच सर्वज्ञद्यन्तरालस्योपरिष्टात्कलशोद्भव / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിൽ ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യസംവാദത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ചിന്താമണി-ഗൃഹാന്തരകഥനം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്താറാം അധ്യായം. ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു— ഹേ കലശോദ്ഭവാ! സർവജ്ഞാദി അന്തരാലത്തിന്റെ മുകളിലായി ഇരുപത് ഹസ്തം ഉയരവും നാല് നല്വ വ്യാപ്തിയും ഉള്ള ദിവ്യ മണ്ടപം ഉണ്ട്.

Verse 2

वशिन्याद्यन्तरं ज्ञेयं प्राग्वत्सोपानमन्दिरम् / सर्वरोगहरं नाम्ना तच्चक्रमिति विश्रुतम्

വശിന്യാദികളുടെ അന്തരം മുൻപുപോലെ സോപാനങ്ങളുള്ള മന്ദിരരൂപമായി അറിയണം. അത് ‘സർവരോഗഹര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം; അതേ ചക്രമെന്നു വിഖ്യാതം.

Verse 3

वशिन्याद्यास्तत्र देव्यः पूर्वादिदिगनुक्रमात् / स्वरैस्तु रहितास्तत्र प्रथमा वशिनीश्वरी

അവിടെ കിഴക്ക് മുതലായ ദിക്കുകളുടെ ക്രമത്തിൽ വശിന്യാദി ദേവിമാർ നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ സ്വരാക്ഷരങ്ങളില്ലാത്ത ആദ്യ ദേവി ‘വശിനീശ്വരി’ ആകുന്നു.

Verse 4

कवर्गसहिता पश्चात्कामेश्वर्याख्यवाह्मयी / चवर्गजुष्टा वागीशी मोदिनी स्यात्तृतीयका

അതിനുശേഷം ക-വർഗസഹിതയായ ‘കാമേശ്വരി’ എന്ന വാഗ്മയീ ദേവിയുണ്ട്. ച-വർഗയുക്തയായ ‘വാഗീശി’യും ‘മോദിനി’യും മൂന്നാമതായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 5

टवर्गमण्डिताकारा विमलाख्या सरस्वती / तवर्गेण तथोपेता पञ्चमी वाक्प्रधारणा

ട-വർഗം കൊണ്ട് മണ്ടിതമായ ആകൃതിയുള്ള ‘വിമലാ’ എന്ന സരസ്വതിയുണ്ട്. അതുപോലെ ത-വർഗയുക്തയായ അഞ്ചാമത്തെ ദേവി ‘വാക്പ്രധാരണ’ ആകുന്നു.

Verse 6

पवर्गेण परिस्फीता षष्ठी तु जयिनी मता / यादिवर्णचतुष्कोणे सर्वैश्वर्यादिवाङ्मयी

പ-വർഗ്ഗത്താൽ പരിപുഷ്ടയായ ഷഷ്ഠീ ദേവി ‘ജയിനി’ എന്നു മതം. ‘യാ’ ആദിവർണ്ണങ്ങളുടെ ചതുഷ്കോണത്തിൽ സ്ഥിതയായി, സർവൈശ്വര്യാദികളുടെ വാണ്മയീ ആകുന്നു.

Verse 7

साधिकाक्षरषट्केन कौलिनी त्वष्टमी मता / एता देव्यो जपरता मुक्ताभरणमण्डिताः

സാധിക അക്ഷരങ്ങളുടെ ഷട്കത്തോടുകൂടിയ അഷ്ടമീ ദേവി ‘കൗലിനി’ എന്നു മതം. ഈ ദേവിമാർ ജപത്തിൽ നിരതരായി, മുത്താഭരണങ്ങളാൽ മണ്ടിതരാകുന്നു.

Verse 8

सदा स्फुरद्गद्यपद्यलहरीलालिता मताः / काव्यैश्च नाटकैश्चैव मधुरैः कर्णहारिभिः / विनोदयन्त्यः श्रीदेवीं वर्तन्ते कुम्भसम्भवः

അവർ സദാ സ്ഫുരിക്കുന്ന ഗദ്യ-പദ്യ ലഹരികളാൽ ലാലിതരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. മധുരവും കർണഹാരിയും ആയ കാവ്യ-നാടകങ്ങളാൽ ശ്രീദേവിയെ വിനോദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്—ഹേ കുംഭസംബവ—അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Verse 9

एता रहस्यनाम्नैव ख्याता वातापितापन / नायिका स्वस्य चक्रस्य सिद्धानाम्ना प्रकीर्तिता

ഹേ വാതാപിതാപന! ഈ ദേവിമാർ ‘രഹസ്യ’ എന്ന നാമത്താൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധരാണ്. തങ്ങളുടെ ചക്രത്തിന്റെ നായിക ‘സിദ്ധാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രഖ്യാതയാണ്.

Verse 10

अस्य चक्रस्य संरक्षाकारिणी खेचरी मता / वशिन्याद्यन्तरालस्योपरिष्टाद्विन्ध्यमर्दन

ഹേ വിന്ധ്യമർദന! ഈ ചക്രത്തിന്റെ സംരക്ഷകയായി ‘ഖേചരി’ എന്നു മതം; വശിനി മുതലായവരുടെ അന്തരാലത്തിന്റെ മുകളിലായി അവൾ സ്ഥിതയാകുന്നു.

Verse 11

हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / अस्त्रं चक्रमितिज्ञेयं तत्र बाणादिदेवताः

ഇരുപത് ഹസ്തം ഉയരവും നാലു നല്വ വ്യാപ്തിയുമുള്ള ആ ദിവ്യാസ്ത്രം ‘ചക്രം’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ ബാണാദി ആയുധങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതകൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 12

पञ्च बाणेश्वरीदेव्यः पञ्च कामेश्वराशुगाः / अङ्कुशद्वितयं दीप्तमादिस्त्रीपुंसयोर्द्वयोः

അഞ്ച് ബാണേശ്വരീ ദേവിമാരും, കാമേശ്വരന്റെ അഞ്ചു അതിവേഗ ബാണങ്ങളും ഉണ്ട്; ആദി സ്ത്രീ-പുരുഷ ദ്വയത്തിനായി രണ്ട് ദീപ്തമായ അങ്കുശങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 13

धनुर्द्वयं च विन्ध्यारे नव पुण्ड्रेषु कल्पितम् / पाशद्वयं च दीप्ताभं चत्वार्यस्त्राणि कुम्भज

ഹേ കുംഭജ! വിന്ധ്യപ്രദേശത്തിലെ ഒൻപത് പുണ്ഡ്രങ്ങളിൽ രണ്ട് ധനുസ്സുകൾ കല്പിതമാണ്; കൂടാതെ ദീപ്തമായ രണ്ട് പാശങ്ങൾ—ഇങ്ങനെ നാല് അസ്ത്രങ്ങൾ ഉണ്ട്.

Verse 14

कामेश्वर्यास्तु चत्वारि चत्वारि श्रीमहेशितुः / आहत्याष्टायुधानीति प्रज्वलन्ति विभान्ति च

കാമേശ്വരിക്കു നാല്, ശ്രീമഹേശ്വരനു കൂടി നാല്—ആകെ എട്ട് ആയുധങ്ങൾ; അവ ജ്വലിച്ചു ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്നു.

Verse 15

भण्डासुरमहायुद्धे दुष्टदानवशोणितैः / पीतैरतीव तृप्तानिदिव्यास्त्राण्यति जाग्रति

ഭണ്ഡാസുര മഹായുദ്ധത്തിൽ ദുഷ്ട ദാനവരുടെ രക്തം പാനം ചെയ്ത് ആ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ അത്യന്തം തൃപ്തരായി അതിവിശേഷം ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 16

एतेषामायुधानां तु परिवारायुधान्यलम् / वर्तन्ते ऽस्त्रान्तरे तत्र तेषां संख्या तु कोटिशः

ഈ ആയുധങ്ങളുടെ ചുറ്റിലും അനുബന്ധായുധങ്ങൾ മതിയായത്രയും നിലകൊള്ളുന്നു; ആ അസ്ത്രാന്തരത്തിൽ അവയുടെ എണ്ണം കോടികളായി തന്നെയാണ്.

Verse 17

वज्रशक्तिः शतघ्नी च भुशुण्डी मुसलं तथा / कृपाणः पट्टिशं चैव मुद्गरं भिन्दिपालकम्

വജ്രശക്തി, ശതഘ്നി, ഭുശുണ്ഡി, മുസലം; കൂടാതെ കൃപാണം, പട്ടിശം, മുദ്ഗരം, ഭിന്ദിപാലകം—ഇവയൊക്കെയും.

Verse 18

एवमादीनि शस्त्राणि सहस्राणां सहस्रशः / अष्टायुधमहाशक्तीः सेवन्ते मदविह्वलाः

ഇങ്ങനെ അനവധി ശസ്ത്രങ്ങൾ ആയിരങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു; മദത്തിൽ വിഹ്വലരായവർ അഷ്ടായുധ മഹാശക്തികളെ സേവിക്കുന്നു.

Verse 19

अथ शस्त्रान्तरालस्योपरि वातापितापन / हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / धिष्ण्यं तु समयेशीनां स्थानं च तिसृणां मतम्

അതിനുശേഷം ആ ശസ്ത്രാന്തരാലത്തിന്റെ മുകളിൽ ‘വാതാപിതാപന’ എന്ന ധിഷ്ണ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു—ഇരുപത് ഹസ്ത ഉയരവും നാല് നല്വ വ്യാപ്തിയും; അതേ സമയംയേശിമാരുടെ ധാമവും മൂന്നു ദേവിമാരുടെ സ്ഥാനവും എന്നു കരുതപ്പെട്ടു.

Verse 20

कामेशाद्यास्तत्र देव्यस्तिस्रो ऽन्या तु चतुर्थिका / सैव निःशेषविश्वानां सवित्री ललितेश्वरी

അവിടെ കാമേശ്വരീ മുതലായ മൂന്ന് ദേവിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; മറ്റൊരു നാലാമത്തിയും; അവളേ സർവ്വവിശ്വങ്ങളുടെ സാവിത്രിയായ ലലിതേശ്വരീ.

Verse 21

तिसृणां शृणु नामानि कामेशी प्रथमा मता / वज्रेशी भगमाला च ताः सेवन्ते सहस्रशः

ആ മൂവരുടെ നാമങ്ങൾ കേൾക്കുക—കാമേശി ആദ്യയായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു; വജ്രേശിയും ഭഗമാലയും—അവരെ സഹസ്രവിധം സേവിക്കുന്നു।

Verse 22

सर्वेषां दर्शनानां च या देव्यो विविधाः स्मृताः / ताः सर्वास्तत्र सेवन्ते कामेशादिमहोदयाः

സകല ദർശനങ്ങളിലും വിവിധമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന ദേവിമാർ എല്ലാവരും അവിടെ കാമേശി മുതലായ മഹോദയമാരെ സേവിക്കുന്നു।

Verse 23

एतासांच प्रसंगेषु नित्यानां च प्रसञ्जने / चक्रिणीनां योगिनीनां श्रीदेवी पूरणात्मिका

ഇവരുടെ പ്രസംഗങ്ങളിലും നിത്യാദേവിമാരുടെ സംഗമത്തിലും, ചക്രിണീ യോഗിനിമാരുടെ മദ്ധ്യേ ശ്രീദേവി തന്നെയാണ് പൂരണമയമായ ആത്മസ്വരൂപം।

Verse 24

या कामेश्वरदेवाङ्कशायिनी ललितांबिका / कामेश्यादिचतुर्थी सा नित्यानां षोडशी मता

കാമേശ്വരദേവന്റെ അങ്കത്തിൽ ശയിക്കുന്ന ലലിതാംബിക—നിത്യാദേവിമാരിൽ കാമേശി മുതലായവരിൽ നാലാമത്തിയായി, ‘ഷോഡശി’ എന്നും ഗണിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 25

योगिनी चक्रदेवीनां नवमी परिकीर्तिता / समयेश्यन्तरालस्योपरिष्टादिल्वलान्तक

യോഗിനീ-ചക്രദേവിമാരിൽ അവൾ ഒൻപതാമതായി പരികീർത്തിതയാണ്; കൂടാതെ സമയേശിയുടെ അന്തരാലത്തിന്റെ മുകളിലായി ‘ഇൽവലാന്തക’ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 26

नाथान्तरमिति प्रोक्तं हस्तविंशतिरुन्नतम् / चतुर्नल्वप्रविस्तारं प्राग्वत्सोपानमण्डितम्

ഇത് “നാഥാന്തരം” എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഉയരം ഇരുപത് ഹസ്തം, വീതി നാല് നല്വ, കിഴക്കോട്ട് സോപാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിതം.

Verse 27

तत्र नाथामहादेव्या योगशास्त्रप्रवर्त्तकाः / सर्वेषां मन्त्रगुरवः सर्वविद्यामहार्णवाः

അവിടെ നാഥാ-മഹാദേവിയുടെ യോഗശാസ്ത്രം പ്രചരിപ്പിച്ചവർ, എല്ലാവർക്കും മന്ത്രഗുരുക്കൾ, സർവ്വവിദ്യകളുടെ മഹാസമുദ്രംപോലെ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 28

चत्वारो यागनाथाश्च लोकानामिह गुप्तये / सृष्टाः कामंशदेवेन तेषां नामानि मे शृणु

ലോകങ്ങളുടെ ഗൂഢരക്ഷയ്ക്കായി ഇവിടെ നാലു യാഗനാഥന്മാർ കാമംശദേവനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു; അവരുടെ നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 29

मित्री च शोडिशश्चैव चर्याख्यः कुम्भसम्भव / तैः सृष्टा बहवो लोकारक्षार्थं पादुकात्मकाः

മിത്രീ, ഷോഡിശ, ചര്യാഖ്യ, കുംഭസംഭവ—ഇവരാൽ ലോകരക്ഷയ്ക്കായി പാദുകാസ്വരൂപമായ അനേകം രക്ഷകർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 30

दिव्यविद्या मानवौघसिद्धौघाः सुरतापसाः / प्राप्तसालोक्यसारूप्यसायुज्यादिकसिद्धयः

അവർ ദിവ്യവിദ്യയാൽ സമ്പന്നർ, മനുഷ്യസമൂഹവും സിദ്ധസമൂഹവുംപോലെ, ദേവതുല്യ തപസ്വികൾ; സാലോക്യ, സാരൂപ്യ, സായുജ്യാദി സിദ്ധികൾ പ്രാപിച്ചവർ.

Verse 31

महान्तो गुरवस्तांस्तु सेवन्ते प्रचुरा गुरून् / अथ नाथान्तरालस्योपरिष्टाद्धिष्ण्यमुत्तमम्

ആ മഹത്തായ ഗുരുക്കന്മാർ അനേകം ഗുരുക്കന്മാരെ സേവിക്കുന്നു. തുടർന്ന് നാഥന്റെ അന്തരാലത്തിനുമീതെ പരമോത്തമ ധിഷ്ണ്യം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 32

हस्तविंशतिरुन्नमं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / नित्यान्तरमिति प्रोक्तं नित्याः पञ्चदशात्र वै

അതിന്റെ ഉയരം ഇരുപത് ഹസ്തവും വിസ്താരം നാല് നല്വവും എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ ‘നിത്യാന്തരം’ എന്നു പറയുന്നു; ഇവിടെ നിത്യകൾ പതിനഞ്ച്.

Verse 33

अथ कामेश्वरी नित्या नित्या च भगमालिनी / नित्यक्लिन्ना अपि तथा भेरुण्डा वह्निवासिनी

അനന്തരം കാമേശ്വരീ നിത്യയും, ഭഗമാലിനീ നിത്യയും; അതുപോലെ നിത്യക്ലിന്നാ, ഭേരുണ്ഡാ, വഹ്നിവാസിനീ.

Verse 34

महावज्रेश्वरी दूती त्वरिता कुलसुन्दरी / नित्या नीलपताका च विजया सर्वमङ्गला

മഹാവജ്രേശ്വരീ, ദൂതീ, ത്വരിതാ, കുലസുന്ദരീ; കൂടാതെ നിത്യാ നീലപതാകാ, വിജയാ, സർവമംഗളാ.

Verse 35

ज्वालामालिनिका चित्रेत्येताः पञ्चदशोदिताः / एता देवीस्वरूपाः स्युर्महाबलपराक्रमाः

ജ്വാലാമാലിനികാ, ചിത്രാ—ഇങ്ങനെ ഈ പതിനഞ്ച് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവ ദേവിയുടെ സ്വരൂപങ്ങളായി, മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവയാണ്.

Verse 36

प्रथमा मुख्यतिथितां प्राप्ता व्याप्य जगत्त्रयाः / कालत्रितयरूपाश्च कालग्रासविचक्षणाः

അവൾ ‘പ്രഥമാ’ നിത്യ; മുഖ്യ തിഥിയുടെ പദം പ്രാപിച്ച് ത്രിലോകമൊട്ടാകെ വ്യാപിച്ചു; കാലത്രയരൂപിണി, കാലഗ്രാസത്തെ വിവേകത്തോടെ അറിയുന്നവൾ.

Verse 37

ब्रह्मादीनामशेषाणां चिरकालमुपेयुषाम् / तत्तत्कालशतायुष्यरूपा देव्याज्ञया स्थिताः

ബ്രഹ്മാദികളായ എല്ലാവർക്കും ദീർഘകാലസ്ഥിതി ലഭിക്കേണ്ടതിന്, ദേവിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ അതത് കാലത്തിന്റെ ശതായുഷ്യരൂപങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 38

नित्योद्यता निरान्तकाः श्रीपराङ्गसमुद्भवाः / सेवन्ते जगतामृद्ध्यै ललितां चित्स्वरूपिणीम्

അവർ നിത്യവും ഉത്സുകരായി, അന്തമില്ലാത്തവരായി, ശ്രീ-പരാങ്ഗത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവർ; ലോകങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിക്കായി ചിത്സ്വരൂപിണിയായ ലലിതാദേവിയെ സേവിക്കുന്നു.

Verse 39

तासां भवनतां प्राप्ता दीप्ताः पञ्चदशेश्वराः / विसृष्टिबिन्दुचक्रे तु षोडश्या भवनं मतम्

അവരുടെ ഭവനസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ച പതിനഞ്ച് ദീപ്ത ഇശ്വരന്മാർ ഉണ്ട്; എന്നാൽ വിസൃഷ്ടി-ബിന്ദു-ചക്രത്തിൽ ഷോഡശിയുടെ ഭവനമാണെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 40

अथ नित्यान्तरालस्योपरिष्टात्कुम्भसम्भव / अङ्गदेव्यन्तरं प्रोक्तं हस्तविंशातिरुन्नतम्

ഹേ കുംഭസംബവ! ഇനി നിത്യാന്തരാലത്തിന്റെ മുകളിലായി അങ്കദേവിയുടെ ഒരു അന്തരം (സ്ഥാനം) പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അത് ഇരുപത് ഹസ്തം ഉയരമുള്ളതാണ്.

Verse 41

चतुर्नल्वप्रविस्तारं प्राग्वत्सोपानमन्दिरम् / तस्मिन्हृदयदेव्याद्याः शक्तयः संति वै मुने

ഹേ മുനേ! കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ള പടികളോടുകൂടിയ, ചതുര്നല്വ വ്യാപ്തിയുള്ള ആ മന്ദിരത്തിൽ ഹൃദയദേവി മുതലായ ശക്തികൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 42

हृद्देवी च शिरोदेवी शिखादेवी तथैव च / वर्मदेवी दृष्टिदेवी शस्त्रदेवी षडीरिताः

ഹൃദ്ദേവി, ശിരോദേവി, ശിഖാദേവി, വർമ്മദേവി, ദൃഷ്ടിദേവി, ശസ്ത്രദേവി—ഇവയാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആറു ദേവിമാർ.

Verse 43

अत्यन्तसन्निकृष्टास्ताः श्रीकामेश्वरसुभ्रुवः / नवलावण्यपूर्णाङ्ग्यः सावधाना धृतायुधाः

ശ്രീകാമേശ്വരന്റെ സുന്ദരഭ്രൂവുകളുള്ള ആ ദേവിമാർ അത്യന്തം സമീപത്താണ്; നവലാവണ്യപൂർണ്ണാംഗികളായി, ജാഗ്രതയോടെ ആയുധധാരികളായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 44

परितो बिन्दुपीठे च भ्राम्यन्तो दृप्तमूर्तयः / ललिताज्ञाप्रवर्तिन्यो वशीनां पीठवर्तिकाः

അവർ ദർപ്പിതമൂർത്തികളായി ബിന്ദുപീഠത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ലലിതാദേവിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ച്, വശിനീശക്തികളുടെ പീഠത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 45

अथाङ्गदेव्यन्तरस्योपरिष्टान्मण्डलाकृति / बिन्दुनाद महापीठं दशहस्तसमुन्नतम्

അതിനുശേഷം അങ്ങദേവിമാരുടെ അന്തർഭാഗത്തിനുമീതെ മണ്ഡലാകൃതിയിലുള്ള ബിന്ദുനാദ മഹാപീഠം ഉണ്ട്; അത് പത്ത് ഹസ്തം ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 46

नल्वाष्टकप्रविस्तारमुद्यदादित्यसंनिभम् / बिन्दुपीठमिदं ज्ञेयं श्रीपीठमपि चेष्यते

ഇത് നല്വാഷ്ടക-വിസ്താരമുള്ളതും ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനുമായതാണ്. ഇതിനെ ബിന്ദുപീഠമെന്നു അറിയണം; ഇതേ ശ്രീപീഠമെന്നും അംഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 47

महापीठमिति ज्ञेयं विद्यापीठमपीष्यते / आनन्दपीठमपि च पञ्चाशत्पीठरूपधृक्

ഇതിനെ മഹാപീഠമെന്നു അറിയണം; ഇത് വിദ്യാപീഠമെന്നും അംഗീകരിക്കുന്നു. ഇത് ആനന്ദപീഠവും ആകുന്നു; അമ്പത് പീഠങ്ങളുടെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 48

तत्र श्रीललितादेव्याः पञ्चब्रह्ममये महत् / जागर्ति मञ्चरत्नं तु प्रपञ्चत्रयमूलकम्

അവിടെ ശ്രീലലിതാദേവിയുടെ പഞ്ചബ്രഹ്മമയമായ മഹത്തായ മഞ്ചരത്നം ജാഗ്രതയായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതാണ് ത്രിപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മൂലം.

Verse 49

तस्य मञ्चस्य पादास्तु चत्वारः परिकीर्तिताः / दशहस्तसमुन्नम्रा हस्तत्रितयविष्ठिताः

ആ മഞ്ചത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ നാലെന്ന് പ്രസിദ്ധം; അവ പത്ത് ഹസ്തം ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നവയും, മൂന്നു ഹസ്തത്തിന്റെ ആധാരത്തിൽ സ്ഥാപിതവയും ആകുന്നു.

Verse 50

ब्रह्मविष्णुमहेशानेश्वररूपत्वमागताः / शक्तिभावमनुप्राप्ताः सदा श्रीध्यानयोगतः

അവർ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ, ഈശ്വരൻ എന്നീ രൂപത്വം പ്രാപിച്ച്, സദാ ശ്രീ-ധ്യാനയോഗത്താൽ ശക്തിഭാവം കൈവരിച്ചു.

Verse 51

एकस्तु पञ्चपादः स्याज्जपाकुसुमसन्निभः / ब्रह्मात्मकः स विज्ञेयो वह्निदिग्भागमाश्रितः

ഒരു പാദം പഞ്ചപാദയുക്തമായി ജപാകുസുമസദൃശ വർണ്ണമുള്ളത്. അവൻ ബ്രഹ്മാത്മകനെന്നു അറിയണം; വഹ്നിദിക്‌ഭാഗത്തിൽ ആശ്രിതൻ.

Verse 52

चतुर्थो मञ्चपादस्तु कर्णिकारकसाररुक् / ईश्वरात्मा स विज्ञेय ईशदिग्भागमाश्रितः

നാലാമത്തെ മഞ്ചപാദം കർണികാരസാരസദൃശമായി ദീപ്തമാണ്. അവൻ ഈശ്വരാത്മകനെന്നു അറിയണം; ഈശദിക്‌ഭാഗത്തിൽ ആശ്രിതൻ.

Verse 53

एते सर्वे सायुधाश्च सर्वालङ्कारभूषिताः / उपर्यधःस्तंभरूपा मध्ये पुरुषरूपिणः

ഇവർ എല്ലാവരും ആയുധധാരികളും സർവ അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭൂഷിതരുമാണ്. മുകളിലും താഴെയും സ്തംഭരൂപം; നടുവിൽ പുരുഷരൂപധാരികൾ.

Verse 54

श्रीध्यानमीलिताक्षाश्च श्रीध्यानान्निश्चलाङ्गकाः / तेषामुपरि मञ्चस्य फलकस्तु सदाशिवः

അവർ ശ്രീധ്യാനത്തിൽ കണ്ണുകൾ അടച്ചവരും, ശ്രീധ്യാനത്താൽ അവയവങ്ങൾ നിശ്ചലവുമാണ്. അവരുടെ മുകളിൽ മഞ്ചത്തിന്റെ ഫലകം സദാശിവൻ തന്നെയാണ്.

Verse 55

विकासिदाडिमच्छायश्चतुर्नल्वप्रविस्तरः / नल्वषट्कायामवांश्च सदाभास्वरमूर्तिमान्

അവൻ വിരിഞ്ഞ മാതളനിറംപോലെയുള്ള ഛായയുള്ളവൻ, നാല് നല്വ അളവിൽ വ്യാപ്തിയുള്ളവൻ. നല്വ-ഷട്ക ആയാമമുള്ളവൻ, സദാ ഭാസ്വരമൂർത്തിമാൻ.

Verse 56

अङ्गदेव्यन्तरारंभान्मञ्चस्य फलकावधि / चिन्तामणिमयाङ्गानि तत्त्वरूपाणि तापस

ഹേ താപസാ! അങ്ങദേവ്യന്തരാരംഭം മുതൽ മഞ്ചത്തിന്റെ ഫലകാന്തം വരെ ഉള്ള അവയവങ്ങൾ ചിന്താമണിമയവും തത്ത്വരൂപവുമാകുന്നു.

Verse 57

सोपानानि विभासंते षट्त्रिंशद्वै निवेशनैः / आरोहस्य क्रमेणैव सोपानान्यभिदध्महे

മുപ്പത്താറ് നിവേശനഭേദങ്ങളാൽ ആ സോപാനങ്ങൾ ദീപ്തമാകുന്നു; आरोഹണക്രമപ്രകാരം ഞങ്ങൾ ആ സോപാനങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 58

भूमिरापो ऽनलो वायुराकाशो गन्ध एव च / रसो रूपं स्पर्शसंब्दोपस्थपायुपदानि च

ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം; കൂടാതെ ഗന്ധം, രസം, രൂപം, സ്പർശം, ശബ്ദം; പിന്നെയും ഉപസ്ഥം, പായു, പാദങ്ങൾ എന്നിവയും.

Verse 59

पाणिवाग्घ्राणजिह्वाश्चत्वक् चक्षुः श्रोत्रमेव च / अहङ्कारश्च बुद्धिश्च मनः प्रकृतिपूरुषौ

കൈ, വാക്ക്, ഘ്രാണം, ജിഹ്വ; ത്വക്ക്, കണ്ണ്, ശ്രോത്രം; കൂടാതെ അഹങ്കാരം, ബുദ്ധി, മനസ്, പ്രകൃതി, പുരുഷൻ.

Verse 60

नियतिः कालरागौ च कला विद्ये च मायया / शुद्धाविद्येश्वरसदाशिवशक्तिः शिवा इति

നിയതി, കാലം, രാഗം; കൂടാതെ കല, വിദ്യ, മായ; പിന്നെ ശുദ്ധാവിദ്യ, ഈശ്വരൻ, സദാശിവൻ, ശക്തി—അതുപോലെ ‘ശിവൻ’ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 61

एताः षट्त्रिंशदाख्यातास्तत्त्वसोपानपङ्क्तयः / पूषा सोपानपङ्क्तिश्च मञ्चपूर्वदिशंश्रिताः

ഇവ മുപ്പത്താറ് തത്ത്വരൂപ സോപാന-പങ്ക്തികളായി വിവരണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ‘പൂഷാ’ എന്ന സോപാന-പങ്ക്തിയും മഞ്ചത്തിന്റെ കിഴക്കുദിക്കിൽ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു.

Verse 62

अथ मञ्चस्योपरिष्टाद्धंसतूलिकतल्पकः / हस्तमात्रं समुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम्

അതിനുശേഷം മഞ്ചത്തിന്റെ മുകളിൽ ഹംസതൂലികകൊണ്ടുള്ള ശയ്യാ-തൽപം സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു; അത് ഒരു കൈമാത്രം ഉയർന്ന്, നാല് നൽവ അളവിൽ വിശാലമായിരുന്നു.

Verse 63

पादोपधानमूर्धोपधान दन्द्वविराजितम् / गड्डकानां चतुः षष्टिशोभितं पाटलत्विषा

അതിൽ പാദോപധാനവും മൂർധോപധാനവും എന്ന ഇരട്ടം ദീപ്തമായി നിലകൊണ്ടു; പാടല വർണ്ണത്തിന്റെ തിളക്കത്തോടെ അറുപത്തിനാല് ഗഡ്ഡകങ്ങളാൽ അത് ശോഭിച്ചു.

Verse 64

तस्योपरिष्टात्कौसुंभवसनेनोत्तरच्छदः / शुचिना मृदुना कॢप्तः पद्मरागमणित्विषा

അതിന്റെ മുകളിൽ കൗസുംഭ വസ്ത്രത്താൽ ചെയ്ത ഉത്തരീയ-ആവരണം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് ശുചിയും മൃദുവും ആയി, പദ്മരാഗമണിയുടെ ദീപ്തിയിൽ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 65

तस्योपरि वसन्पूर्वदिङ्मुखो दययान्वितः / शृङ्गारवेषरुचिरस्सदा षोडशवार्षिकः

അതിന്റെ മുകളിൽ അദ്ദേഹം കിഴക്കുദിക്കിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ച്, ദയയാൽ സമന്വിതനായി അധിവസിച്ചു; ശൃംഗാരവേഷത്തിൽ മനോഹരൻ, എപ്പോഴും പതിനാറുവയസ്സുകാരനെന്നപോലെ തോന്നി.

Verse 66

उद्यद्भास्करबिंबाभश्चतुर्हस्तस्त्रिलोचनः / हारकेयूरमुकुटकटकाद्यैरलङ्कृतः

ഉദയസൂര്യബിംബംപോലെ ദീപ്തനായ അദ്ദേഹം ചതുര്ഭുജനും ത്രിനേത്രനും ആകുന്നു. ഹാരം, കേയൂരം, മുകുടം, കടകം മുതലായ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതൻ॥

Verse 67

कमनीयस्मितज्योत्स्नामरिपूर्णकपोलभूः / जागर्ति भगवानादिदेवः कामेश्वरः शिवः

മനോഹരസ്മിതത്തിന്റെ ജ്യോത്സ്ന കൊണ്ട് കപോലങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൻ; ഭഗവാൻ ആദിദേവൻ കാമേശ്വരൻ ശിവൻ ജാഗരിക്കുന്നു॥

Verse 68

तस्योत्संगे समासीना तरुणादित्यपाटला / सदा षोडशवर्षा च नवयौवनदर्पिता

അവന്റെ ഉത്സംഗത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന അവൾ, യുവസൂര്യനെപ്പോലെ അരുണവർണ്ണം; എപ്പോഴും പതിനാറുവയസ്സുള്ളവൾ, നവയൗവനത്തിന്റെ ദർപ്പത്തിൽ ദീപ്ത॥

Verse 69

अमृष्टपद्मरागाभा चन्दनाब्जनखच्छटा / यावकश्रीर्निर्व्यपेक्षा पादलौहित्यवाहिनी

മിനുക്കാത്ത പദ്മരാഗംപോലെ കാന്തി, ചന്ദനലേപിത നഖങ്ങളുടെ ഛായ; യാവകശോഭയെ ആശ്രയിക്കാതെ, പാദങ്ങളുടെ ചുവപ്പിനെ തന്നെ വഹിക്കുന്നവൾ॥

Verse 70

कलनिस्वानमञ्जीरपतत्कङ्कणमोहना / अनङ्गवरतूणीरदर्पोन्मथनजङ्घिका

മധുരനാദമുള്ള മഞ്ജീരങ്ങളും ഝണിക്കുന്ന കങ്കണങ്ങളും കൊണ്ട് മോഹിപ്പിക്കുന്നവൾ; അനംഗന്റെ ശ്രേഷ്ഠ തൂണീരത്തിന്റെ ദർപ്പവും കലക്കുന്ന ജംഘകളുള്ളവൾ॥

Verse 71

करिशुण्डदोः कदलिकाकान्तितुल्योरुशोभिनी / अरुणेन दुकूलेन सुस्पर्शेन तनीयसा / अलङ्कृतनितंबाढ्या जघनाभोगभासुरा

ആനയുടെ തുമ്പുപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങളുള്ളവൾ, വാഴത്തണ്ടുപോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള ഊരുശോഭയാൽ വിരാജിച്ചു. അരുണവർണ്ണമായ, മൃദുസ്പർശമുള്ള സൂക്ഷ്മ ദുകൂലത്തിൽ പൊതിഞ്ഞു; അലങ്കൃത നിതംബസമ്പത്തോടെ ജഘനവൈഭവം പ്രകാശിപ്പിച്ചു।

Verse 72

अर्धोरुकग्रन्थिमती रत्नकाञ्चीविराजिता / नतनाभिमहावर्तत्रि वल्यूर्मिप्रभासरित्

അർധഊരുവിൽ ഗ്രന്ഥിബന്ധമുള്ളവൾ, രത്നകാഞ്ചിയാൽ വിരാജിച്ചു. നമിഞ്ഞ നാഭിയിലെ മഹാവർത്തവും ത്രിവളിയുടെ തരംഗപ്രഭയും കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചു।

Verse 73

स्तनकुड्मलहिन्दोलमुक्तादामशतावृता / अतिपीवरवक्षोजभारभङ्गुरमध्यभूः

സ്തനകുട്മലങ്ങളുടെ ഊഞ്ഞാലുപോലെ തൂങ്ങുന്ന മുത്തുമാലകളുടെ ശതങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞവൾ. അതിപീവരമായ വക്ഷോജഭാരത്താൽ നടുവ് മൃദുവായി വണങ്ങിയിരുന്നു।

Verse 74

शिरीषदाममृदुलच्छदाभांश्चतुरो भुजान्

ശിരീഷമാലപോലെ മൃദുവും, কোমല പല്ലവംപോലെ കാന്തിയുമുള്ള അവളുടെ നാലു ഭുജങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 75

केयूरकङ्कणश्रेणीमण्डितान्सोर्मिकाङ्गुलीन् / वहन्ती पतिसंसृष्टशङ्खसुन्दरकन्धरा

കേയൂരവും കങ്കണശ്രേണികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, വിരലുകളിൽ മോതിരങ്ങൾ ധരിച്ച്. പതിയുടെ സ്പർശസൗഭാഗ്യത്തിൽ ശോഭിച്ച, ശംഖംപോലെ സുന്ദരമായ കന്ധരയുള്ളവൾ അവൾ വിരാജിച്ചു।

Verse 76

मुखदर्पण वृत्ताभचिबुका पाटलाधरा / शुचिभिः पङ्क्तिशुद्धैस्च विद्यारूपैर्विभास्वरैः / कुन्दकुड्मललक्ष्मीकैर्दन्तैर्दर्शितचन्द्रिका

അവളുടെ താടി മുഖദർപ്പണത്തെപ്പോലെ വൃത്തവും ദീപ്തവും; അധരം പാടലപുഷ്പവർണ്ണം. നിരയായി അതിശുദ്ധമായി, വിദ്യാരൂപമായി പ്രകാശിക്കുന്ന കുന്ദകുട്മലസൗന്ദര്യമുള്ള ദന്തങ്ങളാൽ ചന്ദ്രികപോലെ കാന്തി തെളിഞ്ഞു.

Verse 77

स्थूलमौक्तिकसनद्धनानाभरणभासुरा / केतकान्तर्दलश्रोणी दीर्घदीर्घविलोचना

സ്ഥൂല മുത്തുകളാൽ ബന്ധിച്ച നാനാവിധാഭരണങ്ങളാൽ അവൾ ദീപ്തയായി. അവളുടെ ശ്രോണി കേതകിയുടെ അന്തർദളത്തെപ്പോലെ സുകുമാരം; കണ്ണുകൾ അത്യന്തം ദീർഘവും വിശാലവും ആയിരുന്നു.

Verse 78

अर्धेन्दुललिते भाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा / पालीवतं समाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः

അവളുടെ ഭാലത്തിൽ അർദ്ധചന്ദ്രസമമായ ലളിതശോഭ; അലകച്ചട സുന്ദരമായി ക്രമീകരിച്ചിരിന്നു. അവളുടെ കർണ്ണങ്ങൾ പാളിവത്ഭംഗിയോടെ, മാണിക്യകുണ്ഡലങ്ങളാൽ മണ്ടിതമായിരുന്നു.

Verse 79

नवकर्पूरकस्तूरीसदामोदितवीटिका / शरच्चञ्चन्निशानाथमण्डलीमधुरानना

പുതിയ കർപ്പൂരം കസ്തൂരി എന്നിവയുടെ സുഗന്ധത്തിൽ അവളുടെ വീടിക (താംബൂലം) സദാ പരിമളിച്ചു. അവളുടെ മധുരമുഖം ശരദ്കാലത്തിലെ ചഞ്ചല ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ മനോഹരമായിരുന്നു.

Verse 80

चिन्तामणीनां सारेण कॢप्तचारुकिरीटिका / स्फुरत्तिलकरत्नाभभालनेत्रविराजिता

ചിന്താമണികളുടെ സാരത്താൽ അവളുടെ മനോഹര കിരീടം നിർമ്മിതമായിരുന്നു. തിളങ്ങുന്ന തിലകരത്നംപോലെ അവളുടെ ഭാലനേത്രം (ലലാടനേത്രം) വിരാജിച്ചു.

Verse 81

गाढान्धकारनिबिडक्षामकुन्तलसंहतिः / सीमन्तरेशाविन्यस्तकिन्दूरश्रेणिभासुरा

അവളുടെ കേശസമൂഹം ഗാഢാന്ധകാരത്തെപ്പോലെ കറുത്തും ദട്ടവുമാണ്; സീമന്തത്തിൽ വെച്ച കുങ്കുമരേഖകൾ ദിവ്യപ്രഭയിൽ തിളങ്ങുന്നു।

Verse 82

स्फुरच्चन्द्रकलोत्तंसमदलोलविलोचना / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता

മസ്തകത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ചന്ദ്രകല ശിരോഭൂഷണമായി ധരിച്ചു, അവളുടെ നേത്രങ്ങൾ മധുരമദത്തിൽ ചഞ്ചലമാണ്; അവൾ സർവ്വശൃംഗാരവേഷസമ്പന്നയും സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയുമാണ്।

Verse 83

समस्तलोकमाता च सदानन्दविवर्धिनी / ब्रह्मविष्णुगिरीशेशसदाशिवनिदानभूः

അവൾ സമസ്ത ലോകങ്ങളുടെ മാതാവും സദാ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഗിരീശ-ഈശൻ, സദാശിവൻ—ഇവരുടെ എല്ലാം കാരണഭൂതയായി അവൾ തന്നെയാണ്।

Verse 84

अपाङ्गरिङ्खत्करुणानिर्झरीतर्पिताखिला / भासते सा भगवती पापघ्नी ललितांबिका

അവളുടെ അപാംഗകടാക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന കരുണാനിർഝരി എല്ലാം തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ആ ഭഗവതി ലലിതാംബിക പാപഹന്ത്രിയായി ദീപ്തമായി ഭാസിക്കുന്നു।

Verse 85

अन्यदैवतपूजानां यस्याः पूजाफलं विदुः / यस्याः पूजाफलं प्राहुयस्या एव हि पूजनम्

മറ്റു ദേവതകളുടെ പൂജയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത് അവളുടെ പൂജാഫലമേ; അവളുടെ പൂജാഫലമെന്ന് പറയുന്നതും യഥാർത്ഥത്തിൽ അവളെയേ പൂജിക്കുന്നതാകുന്നു।

Verse 86

तस्याश्च ललितादेव्या वर्णयामि कथं पुनः / वर्षकोटिसहस्रेणाप्येकांशो वर्ण्यते न हि

ആ ശ്രീലലിതാദേവിയുടെ മഹിമയെ ഞാൻ വീണ്ടും എങ്ങനെ വർണ്ണിക്കും? കോടി-സഹസ്ര വർഷങ്ങളാലും അവളുടെ മഹിമയുടെ ഒരു അംശംപോലും വർണ്ണിക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 87

वर्ण्यमाना ह्यवाग्रूपा वाचस्तस्यां कुतो गतिः / यतो वाचो निवर्तन्ते अप्राप्य मनसा सह

വർണ്ണിക്കപ്പെടുമ്പോഴും അവൾ വാക്കിന് അതീതയാണ്; അവിടെ വാക്കിന്റെ ഗതി എവിടെ? മനസ്സോടുകൂടിയ വാക്കും അവളെ പ്രാപിക്കാതെ മടങ്ങുന്നിടം അതാണ്.

Verse 88

बहुना किमिहोक्तेन तत्त्वभूतमिदं शृणु / न पक्षपातान्न स्नेहान्न मोहाद्वा मयोच्यते

ഇവിടെ അധികം പറഞ്ഞിട്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? തത്ത്വമായ ഈ സത്യം കേൾക്കുക; ഞാൻ ഇത് പക്ഷപാതം കൊണ്ടോ സ്നേഹം കൊണ്ടോ മോഹം കൊണ്ടോ പറയുന്നതല്ല.

Verse 89

संतु कल्पतरोः शाखा लेखिन्यस्तपसां निधे / मषीपात्राणि सर्वे ऽपि सप्त संतु महार्णवाः

ഹേ തപോനിധേ! കല്പതരുവിന്റെ ശാഖകൾ എഴുത്താണികളാകട്ടെ; ഏഴ് മഹാസമുദ്രങ്ങൾ എല്ലാം മഷിപ്പാത്രങ്ങളാകട്ടെ.

Verse 90

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा भूमिः पत्रत्वमृच्छतु / तस्य लेखनकालो ऽस्तु परार्ध्याधिकवत्सरैः

അമ്പത് കോടി വ്യാപ്തിയുള്ള ഭൂമിയേ തന്നെ പത്രമാകട്ടെ; അതെഴുതാനുള്ള കാലം പരാർദ്ധത്തേക്കാൾ അധിക വർഷങ്ങളാകട്ടെ.

Verse 91

लिखन्तु सर्वे लोकाश्च प्रत्येकं कोटिबाहवः / सर्वे बृहस्पतिसमा वक्तारो यदि कुंभज

ഹേ കുംഭജ! എല്ലാ ലോകങ്ങളിലുമുള്ളവർ ഓരോരുത്തർക്കും കോടി ഭുജങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, എല്ലാവരും ബൃഹസ്പതിസമാന വക്താക്കളായിരുന്നാലും (അവളുടെ മഹിമ) പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 92

अथापि तस्याः श्रीदेव्याः पादाब्जैकाङ्गुलिद्युतेः / सहस्रांशेष्वेकैकांशवर्णना न हि जायते / अथ वा वृत्तिरखिला निष्फला तद्गुणस्तुतौ

എന്നാലും ആ ശ്രീദേവിയുടെ പാദപദ്മത്തിലെ ഒരു വിരലിന്റെ ദ്യുതിയേയും ആയിരത്തിൽ ഒരു അംശംപോലും വർണ്ണിക്കാൻ കഴിയില്ല; അവളുടെ ഗുണസ്തുതിയിൽ സമസ്ത വാക്പ്രവൃത്തിയും നിഷ്ഫലമാകുന്നു.

Verse 93

बिन्दुपीठस्य परितश्चतुरस्रवया स्थिता / महामायाजवनिका लंबते मेचकप्रभा

ബിന്ദുപീഠത്തിന്റെ ചുറ്റും ചതുരസ്രരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മഹാമായയുടെ ആ ജവനിക മേചക (മേഘശ്യാമ) പ്രഭയോടെ തൂങ്ങുന്നു.

Verse 94

देव्या उपरि हस्तानां विंशतिद्वितयोर्ध्वतः / इन्द्रगोपवितानं तु बद्धं त्रैलोक्यदुर्लभम्

ദേവിയുടെ മുകളിൽ, ഹസ്തമാനത്തിൽ വിംശതിദ്വയം (നാൽപ്പത്) ഉയരത്തിൽ, ഇന്ദ്രഗോപസദൃശമായ ചുവന്ന വിതാനം ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് ത്രൈലോക്യത്തിലും ദുർലഭം.

Verse 95

तत्रालङ्कारजालं तु वर्तमानं सुदुर्लभम् / मद्वाणी वर्णयिष्यन्ती कण्ठ एव ह्रिया हता

അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന അലങ്കാരജാലം അത്യന്തം ദുർലഭം; അതിനെ വർണ്ണിക്കാനൊരുങ്ങുന്ന എന്റെ വാക്ക് ലജ്ജയാൽ കണ്ഠത്തിൽ തന്നെയെ നിശ്ശബ്ദമാകുന്നു.

Verse 96

सैव जानाति तत्सर्वं तत्रत्यमखिलं गुणम् / मनसो ऽपि हि दूरे तत्सौभाग्यं केनवर्ण्यते

ആ ദേവിയേ അവിടെയുള്ള സമസ്ത ഗുണങ്ങളെയും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു. ആ സൗഭാഗ്യം മനസ്സിനും അഗമ്യം; അതിനെ ആര് വർണ്ണിക്കും?

Verse 97

इत्थं भण्डमहादैत्यवधाय ललितांबिका / प्रादुर्भुता चिदनलाद्दग्धनिःशेषदानवा

ഇങ്ങനെ ഭണ്ഡ മഹാദൈത്യവധത്തിനായി ലലിതാംബിക പ്രത്യക്ഷയായി; ചിത്-അഗ്നിയിൽ എല്ലാ ദാനവരും നിശ്ശേഷം ദഗ്ധരായി.

Verse 98

दिव्यशिल्पिजनैः कॢप्तं षोडशक्षेत्रवेशनम् / अधिष्ठाय श्रीनगरं सदा रक्षति विष्टपम्

ദിവ്യ ശില്പികൾ നിർമ്മിച്ച, പതിനാറു ക്ഷേത്ര-വിഭാഗങ്ങളുള്ള ആ നിവാസം അധിഷ്ഠിച്ച്, ശ്രീനഗരത്തിൽ വിരാജിച്ച് അവൾ സദാ ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 99

इत्थमेव प्रकारेण श्रीपुराण्यन्यकान्यपि / न भेदको ऽपि विन्यासो नाममात्रं पुरां भिदा

ഇതേ രീതിയിൽ മറ്റു ശ്രീപുരങ്ങളും ഉണ്ട്; വിന്യാസത്തിൽ ഭേദമില്ല, പുരങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം പേരിൽ മാത്രമാണ്.

Verse 100

नानावृक्षमहोद्यानमारभ्येतिक्रमेण ये / वदन्ति श्रीपुरकथां ते यान्ति परमां गतिम्

നാനാവൃക്ഷങ്ങളുള്ള മഹോദ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി ശ്രീപുരകഥ പറയുന്നവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 101

आकर्णयन्ति पृच्छन्ति विचिन्वन्ति च ये नराः / ये पुस्तके धारयन्ति ते यान्ति परमां गतिम्

ആരൊക്കെയോ ശ്രവിച്ചു, ചോദിച്ചു, വിചാരിച്ചു അന്വേഷിക്കുന്നു; കൂടാതെ ആരൊക്കെയോ ഇതിനെ പുസ്തകത്തിൽ ധരിക്കുന്നു—അവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 102

ये श्रीपुरप्रकारेण तत्तत्स्थानविभेदतः / कृत्वा शिल्पिजनैः सर्वं श्रीदेव्यायतनं महत् / संपादयन्ति ये भक्तास्ते यान्ति परमां गतिम्

ശ്രീപുരരീതിപ്രകാരം, സ്ഥാനഭേദമനുസരിച്ച് ശില്പികളാൽ എല്ലാം നിർമിപ്പിച്ച് ശ്രീദേവിയുടെ മഹത്തായ ആയതനം (ക്ഷേത്രം) സമ്പാദിക്കുന്ന ഭക്തർ—പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।