Shloka 72
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अर्धोरुकग्रन्थिमती रत्नकाञ्चीविराजिता / नतनाभिमहावर्तत्रि वल्यूर्मिप्रभासरित्
Transliteration
ardhorukagranthimatī ratnakāñcīvirājitā / natanābhimahāvartatri valyūrmiprabhāsarit
Translation
അർധഊരുവിൽ ഗ്രന്ഥിബന്ധമുള്ളവൾ, രത്നകാഞ്ചിയാൽ വിരാജിച്ചു. നമിഞ്ഞ നാഭിയിലെ മഹാവർത്തവും ത്രിവളിയുടെ തരംഗപ്രഭയും കൊണ്ട് പ്രകാശിച്ചു।
Word by Word
अर्ध-ऊरुक-ग्रन्थि-मतीhaving a knot (garment-knot) at the half-thigh
अर्ध-ऊरुक-ग्रन्थि-मती:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्ध (प्रातिपदिक) + ऊरुक (प्रातिपदिक) + ग्रन्थि (प्रातिपदिक) + मत् (प्रातिपदिक प्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अर्धोरुक-ग्रन्थिः यस्याः सा)
रत्न-काञ्ची-विराजिताadorned, shining with a jeweled girdle
रत्न-काञ्ची-विराजिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + काञ्ची (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त; विराज् धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (रत्नकाञ्च्या विराजिता)
नत-नाभि-महा-आवर्त-त्रि-वलि-ऊर्मि-प्रभा-सरित्with a slightly depressed navel, a great whirl, and three folds—like a river of wave-like radiance
नत-नाभि-महा-आवर्त-त्रि-वलि-ऊर्मि-प्रभा-सरित्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनत (कृदन्त; नम् धातु, क्त) + नाभि (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + आवर्त (प्रातिपदिक) + त्रि (संख्या/प्रातिपदिक) + वलि (प्रातिपदिक) + ऊर्मि (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक) + सरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दीर्घ-तत्पुरुषसमासः (नतनाभिः, महावर्तः, त्रिवलयः, ऊर्मिप्रभा इव सरित्)