Shloka 49
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तस्य मञ्चस्य पादास्तु चत्वारः परिकीर्तिताः / दशहस्तसमुन्नम्रा हस्तत्रितयविष्ठिताः
Transliteration
tasya mañcasya pādāstu catvāraḥ parikīrtitāḥ / daśahastasamunnamrā hastatritayaviṣṭhitāḥ
Translation
ആ മഞ്ചത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ നാലെന്ന് പ്രസിദ്ധം; അവ പത്ത് ഹസ്തം ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നവയും, മൂന്നു ഹസ്തത്തിന്റെ ആധാരത്തിൽ സ്ഥാപിതവയും ആകുന്നു.
Word by Word
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मञ्चस्यof the couch/throne
मञ्चस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमञ्च (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पादाःlegs/feet
पादाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/but)
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (agreeing with पादाः)
परिकीर्तिताःare proclaimed/described
परिकीर्तिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + कीर्त् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (have been proclaimed)
दश-हस्त-समुन्नम्राःraised by ten hands (ten hand-lengths high)
दश-हस्त-समुन्नम्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + समुन्नम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (पादाः); तत्पुरुष-समास (दशहस्तैः समुन्नम्राः = raised by ten hands/hand-lengths)
हस्त-त्रितय-विष्ठिताःresting on a set of three hands (three hand-measures)
हस्त-त्रितय-विष्ठिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + त्रितय (प्रातिपदिक) + विष्ठित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (हस्तत्रितये विष्ठिताः = set/placed on a triad of hands); विष्ठित = वि + स्था (धातु) क्त-कृदन्त