Shloka 91
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
लिखन्तु सर्वे लोकाश्च प्रत्येकं कोटिबाहवः / सर्वे बृहस्पतिसमा वक्तारो यदि कुंभज
Transliteration
likhantu sarve lokāśca pratyekaṃ koṭibāhavaḥ / sarve bṛhaspatisamā vaktāro yadi kuṃbhaja
Translation
ഹേ കുംഭജ! എല്ലാ ലോകങ്ങളിലുമുള്ളവർ ഓരോരുത്തർക്കും കോടി ഭുജങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, എല്ലാവരും ബൃഹസ്പതിസമാന വക്താക്കളായിരുന്നാലും (അവളുടെ മഹിമ) പൂർണ്ണമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുകയില്ല.
Word by Word
लिखन्तुlet (them) write
लिखन्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलिख् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण
लोकाःworlds/people
लोकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रत्येकम्each, individually
प्रत्येकम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial usage), अव्यय (indeclinable)
कोटिबाहवः(those) with crores of arms
कोटिबाहवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कोटीनां बाहवः = having crores of arms)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
बृहस्पतिसमाःequal to Bṛhaspati
बृहस्पतिसमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुष (बृहस्पतिना समाः = equal to Bṛhaspati)
वक्तारःspeakers/orators
वक्तारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तबोधक अव्यय (conditional particle)
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; संबोधन