Adhyaya 44

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४३// वसिष्ठ उवाच राजन्नेवं भृगुर्विद्वान्पश्यञ्जनपदान्बहून् / समाजगाम धर्मात्माकृतव्रणसमन्वितः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ (വായുപ്രോക്തം) മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ഭാര്ഗവചരിതം ത്രിചത്വാരിംശത്തമ അധ്യായം. വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, ഇങ്ങനെ വിജ്ഞാനിയായ ഭൃഗു അനേകം ജനപദങ്ങൾ കണ്ടുകൊണ്ട്, ധർമ്മാത്മാവായി വ്രതനിഷ്ഠയോടെ അവിടെ എത്തി।

Verse 2

निलिल्युः क्षत्त्रियाः सर्वे यत्र तत्र निरीक्ष्य तम् / व्रजन्तं भार्गवं मार्गे प्राणरक्षणतत्पराः

അവനെ കണ്ടയുടൻ എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും എവിടെയോ ഒളിച്ചു; വഴിയിൽ പോകുന്ന ആ ഭാര്ഗവനെ കണ്ടു അവർ ജീവൻ രക്ഷിക്കലിൽ മാത്രം തൽപരരായി.

Verse 3

अथाससाद राजेन्द्र रामः स्वपितुराश्रमम् / शान्तसत्त्वसमाकीर्णं वेदध्त्रनिनिनादितम्

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, രാമൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി—അത് ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞതും വേദമന്ത്രധ്വനികളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു।

Verse 4

यत्र सिंहा मृगा गावो नागमार्ज्जारमूषकाः / समं च रन्ति संहृष्टा भयं त्यक्त्वा सुदूरतः

അവിടെ സിംഹങ്ങൾ, മാൻ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, പൂച്ചകൾ, എലികൾ—ഭയം വളരെ ദൂരെയാക്കി, സന്തോഷത്തോടെ ഒരുമിച്ച് വിഹരിച്ചിരുന്നു।

Verse 5

यत्र धूमं समीक्ष्यैव ह्यग्निहोत्रसमुद्भवम् / उन्नदन्ति मयूराश्च नृत्यन्ति च महीपने

അവിടെ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പുക കണ്ടയുടൻ മയിലുകൾ കൂകുകയും ഭൂമിയിൽ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു।

Verse 6

यत्र सायन्तने काले सूर्यस्याभिमुखं द्विजैः / जलाञ्जलीन्प्रक्षिपद्भिः क्रियते भूर्चलाविला

അവിടെ സായങ്കാലത്ത് ദ്വിജർ സൂര്യാഭിമുഖമായി നിന്നു ജലാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നു; അവരുടെ പാദചലനത്തിൽ ഭൂമി കുലുങ്ങി ധൂളിയാൽ കലങ്ങുന്നു।

Verse 7

यत्रान्तेवासिभिर्नित्यं वेदाः शास्त्राणि संहिताः / अभ्यस्यन्ते मुदा युक्तैर्ब्रह्मचर्यव्रते स्थितैः

അവിടെ ആശ്രമാന്തേവാസികൾ നിത്യം വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും സംഹിതകളും ആനന്ദത്തോടെ അഭ്യസിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 8

अथ रामः प्रसन्नात्मा पश्यन्नाश्रमसंपदम् / प्रविवेश शनै राजन्नकृतव्रणसंयुतः

അപ്പോൾ പ്രസന്നഹൃദയനായ രാമൻ ആശ്രമസമ്പത്ത് കണ്ടുകൊണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, മന്ദമായി അകത്തു പ്രവേശിച്ചു; അവൻ അവ്രണനായിരുന്നു।

Verse 9

जयशब्दं नमःशब्दं प्रोच्चरद्भिर्द्विजात्मजैः / द्विजैश्च सत्कृतो रामः परं हर्षमुपागतः

ദ്വിജപുത്രന്മാർ ‘ജയ’ ‘നമഃ’ എന്നു ഉച്ചരിക്കുകയും ദ്വിജർ സത്കരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ രാമൻ പരമാനന്ദത്തിലായി।

Verse 10

आश्रमाभ्यन्तरे तत्र संप्रविश्य निजं गृहम् / ददर्श पितरं रामो जमदग्निं तपोनिधिम्

അവിടെ ആശ്രമത്തിനകത്ത് കടന്ന് സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ രാമൻ തപോനിധിയായ പിതാവ് ജമദഗ്നിയെ ദർശിച്ചു।

Verse 11

साक्षाद्भृगुमिवासीनं निग्रहानुग्रहक्षमम् / पपात चरणोपान्ते ह्यष्टाङ्गालिङ्गितावनिः

ഭൃഗുവിനെപ്പോലെ സാക്ഷാൽ ആസീനനായ, നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ള മഹർഷിയുടെ പാദസന്നിധിയിൽ അവൻ അഷ്ടാംഗപ്രണാമം ചെയ്ത് ഭൂമിയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് വീണു।

Verse 12

रामो ऽहं तवा दासो ऽस्मि प्रोच्चरन्निति भूपते / जग्राह चरणौ चापि विधिवत्सज्जनाग्रणीः

“ഹേ ഭൂപതേ! ഞാൻ രാമൻ; ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ” എന്നു ഉച്ചരിച്ച്, സജ്ജനങ്ങളിൽ അഗ്രഗണ്യനായ അവൻ വിധിപൂർവ്വം അവന്റെ പാദയുഗളം പിടിച്ചു।

Verse 13

अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः / उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्

അതിനുശേഷം കൃതാഞ്ജലിയായി മാതാവിന്റെ പാദങ്ങളും അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, വിനയത്തോടെ നമിഞ്ഞ്, അവരിരുവരുടെയും ഹർഷത്തിന് കാരണമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 14

राम उवाच पितस्तव प्रभावेण तपसो ऽतिदुरासदः / कार्त्तवीर्यो हतो युद्धे समुत्रबलवाहनः

രാമൻ പറഞ്ഞു—“പിതാവേ! നിന്റെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അത്യന്തം ദുരാസദനായ, മഹാസേനയും വാഹനബലവും ഉള്ള കാർത്തവീര്യൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.”

Verse 15

यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः / तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव

“മുനിപുങ്ഗവേ! ദുഷ്ട മന്ത്രിമാരുടെ പ്രേരണയാൽ നിനക്കു അപരാധം ചെയ്തവന് ഞാൻ ബലപ്രയോഗത്തോടെ ദണ്ഡം നൽകിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 16

भवन्तं तु नमस्कृत्य गतो ऽहं ब्रह्मणोंऽतिकम् / तं नमस्कृत्य विधिवत्स्वकार्यं प्रत्यवेदयम्

അങ്ങയെ നമസ്കരിച്ച് ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി. അവനെയും വിധിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച് എന്റെ കാര്യം അറിയിച്ചു.

Verse 17

समामुवाच भगवाञ्छ्रुत्वा वृत्तान्तमादितः / व्रज स्वकार्यसिद्ध्यर्थं शिवलोकं सनातनम्

ആദിമുതൽ സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം കേട്ട ശേഷം ഭഗവാൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു—നിന്റെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി സനാതന ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോകുക.

Verse 18

श्रुत्वाहं तद्वयस्तात नमस्कृत्य पिता महम् / गतवाञ्छिवलोकं वै हरदर्शनकाङ्क्षया

ഇതു കേട്ട്, താതാ, ഞാൻ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു; ഹരൻ (ശിവൻ) ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച് ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 19

प्रविश्य तत्र भगवन्नुमया सहितः शिवः / नमस्कृतो मया देवो वाञ्छितार्थ प्रदायकः

അവിടെ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവൻ, ഉമയോടുകൂടി ശിവൻ വിരാജിച്ചു. ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്ന ആ ദേവനെ ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 20

तदग्रे निखिलः स्वीयो वृत्तान्तो विनिवेदितः / मया समाहितधिया स सर्वं श्रुतवानपि

അവരുടെ സന്നിധിയിൽ ഞാൻ ഏകാഗ്രബുദ്ധിയോടെ എന്റെ മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും അറിയിച്ചു; അവൻ എല്ലാം കേട്ടുമെടുത്തു.

Verse 21

श्रुत्वा विचार्य त त्सर्वं ददौ मह्यं कृपान्वितः / त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं सर्वसिद्धिदम्

എല്ലാം കേട്ടും ആലോചിച്ചും കരുണാന്വിതനായി അവൻ എനിക്ക് ‘ത്രൈലോക്യവിജയം’ എന്ന കവചം നൽകി; അത് സർവ്വസിദ്ധിദായകം.

Verse 22

तल्लब्ध्वा तं नमस्कृत्य पुष्करं समुपागतः / तत्राहं साधयित्वा तु कवचं हृष्टमानसः

അത് ലഭിച്ച് അവനെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് എത്തി. അവിടെ ഞാൻ ആ കവചം സാധിപ്പിച്ച് ഹർഷിതമനസ്സോടെ നിന്നു.

Verse 23

कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ शिवलोकं पुनर्गतः / तत्र तौ तु मया दृष्टौ द्वारे स्कन्दविनायकौ

യുദ്ധത്തിൽ കാർത്തവീര്യനെ വധിച്ച് ഞാൻ വീണ്ടും ശിവലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ വാതിലിൽ സ്കന്ദനെയും വിനായകനെയും ഞാൻ കണ്ടു.

Verse 24

तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् / स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्

ധർമ്മജ്ഞനേ, ആ ഇരുവരെയും നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ അകത്ത് പ്രവേശിക്കാൻ ഒരുങ്ങി. ഞാൻ വേഗത്തിൽ അകത്ത് കടക്കുന്നത് കണ്ട ആ ദ്വാരപാലൻ എന്നെ ശ്രദ്ധിച്ചു.

Verse 25

वारयामास सहसा नाद्यावसर इत्यथ / मम तेन पितस्तत्र वाग्युद्धं हस्तकर्षणम्

അവൻ പെട്ടെന്ന് എന്നെ തടഞ്ഞു—‘ഇന്ന് അവസരമില്ല’ എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവിടെ എനിക്കും അവനും ഇടയിൽ വാഗ്യുദ്ധവും കൈപിടിത്തവും ഉണ്ടായി.

Verse 26

सञ्जातपरशुक्षेममतो ऽभूद्भृगुनन्दन / स तज्ज्ञात्वा समुद्गृह्य मामधश्चोर्द्ध्वमेव च

അപ്പോൾ ഭൃഗുനന്ദനന്റെ പരശു ക്ഷേമമായി. അത് അറിഞ്ഞ് അവൻ എന്നെ എടുത്തുയർത്തി താഴെയും മുകളിലും ഇളക്കി.

Verse 27

करेण भ्रामयामास पुनश्चानीतवांस्ततः / तं दृष्ट्वातिक्रुधा क्षिप्तः कुठारो हि मया ततः

അവൻ കൈകൊണ്ട് ചുറ്റിച്ചു പിന്നെയും എന്നെ അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ അതിക്രോധത്തോടെ അവിടെ തന്നെ കുഠാരം എറിഞ്ഞു.

Verse 28

दन्तो निपति,स्तस्य ततो देव उपागतः / पार्वती तत्र रुष्टाभूत्तदा कृष्णः समागतः

അവന്റെ പല്ല് വീണു; പിന്നെ ദേവൻ അവിടെ എത്തി. അവിടെ പാർവതി കോപിച്ചു; അപ്പോൾ കൃഷ്ണനും എത്തി.

Verse 29

राधया सहितस्तेन सानुनीता वरं ददौ / मह्यं कृष्मो जगामाथ तेन मैत्रीं विधाय च

രാധയോടുകൂടിയ കൃഷ്ണൻ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഒരു വരം നൽകി. പിന്നെ എന്നോടു മൈത്രി സ്ഥാപിച്ച് കൃഷ്ണൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 30

ततः प्रणम्य देवेशौ पार्वतीपरमेश्वरौ / आगतस्तव सान्निध्यमकृतव्रणसंयुतः

പിന്നീട് ദേവേശന്മാരായ പാർവതീ-പരമേശ്വരന്മാരെ നമസ്കരിച്ചു, മുറിവില്ലാതെ ഞാൻ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच इत्यक्त्वा भार्गवो रामो विरराम च भूपते / जमदग्निरुवाचेदं रामं शत्रुनिबर्हणम्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാർഗവ രാമൻ, ഹേ രാജാവേ, നിശ്ശബ്ദനായി. തുടർന്ന് ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—ഹേ ശത്രുനാശക രാമാ, ഈ വചനം കേൾക്കുക।

Verse 32

जमदग्निरुवाच क्षत्रहत्याभिभूतस्त्वं तावद्दोषोपशान्तये / प्रयश्चित्तं ततस्तावद्यथावत्कर्तुमर्हसि

ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—ക്ഷത്രഹത്യയുടെ പാപം നിന്നെ ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ദോഷശാന്തിക്കായി വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുക।

Verse 33

इत्युक्तः प्राह पितरं रामो मतिमतां वरः / प्रायश्चित्तं तु तद्योग्यं त्वं मे निर्देष्टुमर्हसि

ഇതു കേട്ട ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു—എനിക്ക് യോജ്യമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഏതാണ് എന്ന് നിങ്ങൾ ഉപദേശിക്കണം।

Verse 34

जमदग्निरुवाच व्रतैश्च नियमैश्चैव कर्षयन्देहमात्मनः / शाकमूलफलाहारो द्वादशाब्दं तपश्चर

ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—വ്രതങ്ങളും നിയമങ്ങളും കൊണ്ട് ദേഹത്തെ കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ച്, ശാകം-മൂലം-ഫലം മാത്രം ആഹാരമാക്കി പന്ത്രണ്ടു വർഷം തപസ്സു ചെയ്യുക।

Verse 35

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं मातरं च भृगूद्वहः / प्रययौ तपसे राजन्नकृतव्रणसंयुतः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകേട്ട ഭൃഗുവംശശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ അവനെയും മാതാവിനെയും നമസ്കരിച്ചു; ഹേ രാജാവേ, അവൻ മുറിവുകളില്ലാതെ ദൃഢവ്രതത്തോടെ തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 36

स गत्वा पर्वत वरं महेन्द्रमरिकर्षणः / कृत्वाऽश्रमपदं तस्मिंस्तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്ന അവൻ മഹേന്ദ്രമെന്ന ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ആശ്രമസ്ഥലം ഒരുക്കി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ് ചെയ്തു.

Verse 37

व्रतैस्तपोभिर्नियमैर्देवताराधनैरपि / निन्ये वर्षाणि कति चिद्रामस्तस्मिन्महामनाः

വ്രതങ്ങളാലും തപസ്സുകളാലും നിയമങ്ങളാലും ദേവാരാധനകളാലും മഹാമനസ്സനായ രാമൻ അവിടെ ചില വർഷങ്ങൾ കഴിച്ചു.