Shloka 16
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
भवन्तं तु नमस्कृत्य गतो ऽहं ब्रह्मणोंऽतिकम् / तं नमस्कृत्य विधिवत्स्वकार्यं प्रत्यवेदयम्
Transliteration
bhavantaṃ tu namaskṛtya gato 'haṃ brahmaṇoṃ'tikam / taṃ namaskṛtya vidhivatsvakāryaṃ pratyavedayam
Translation
അങ്ങയെ നമസ്കരിച്ച് ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി. അവനെയും വിധിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ച് എന്റെ കാര്യം അറിയിച്ചു.
Word by Word
भवन्तम्you (honored)
भवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘भवत्’ (honorific pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: ‘but/indeed’)
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनमस् + कृ (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); धातु: कृ (8P), उपपद: नमस्; अर्थ: ‘having saluted’
गतः(I) went/gone
गतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘gone’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (explicit subject)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (शब्दः ‘ब्रह्मन्’), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘of Brahmā/Brahman’ (contextually Brahmā)
अन्तिकम्near (to the presence)
अन्तिकम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘near vicinity’ (used with genitive)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनमस् + कृ (धातु) (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund); ‘having saluted’
विधिवत्properly
विधिवत्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘according to rule/properly’
स्वकार्यंone’s own task/matter
स्वकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + कार्य (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (‘स्वस्य कार्यम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यवेदयम्I reported/informed
प्रत्यवेदयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + अव + √विद्/वेद् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘to inform’ (आख्याने)