Shloka 14
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
राम उवाच पितस्तव प्रभावेण तपसो ऽतिदुरासदः / कार्त्तवीर्यो हतो युद्धे समुत्रबलवाहनः
Transliteration
rāma uvāca pitastava prabhāveṇa tapaso 'tidurāsadaḥ / kārttavīryo hato yuddhe samutrabalavāhanaḥ
Translation
രാമൻ പറഞ്ഞു—“പിതാവേ! നിന്റെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അത്യന്തം ദുരാസദനായ, മഹാസേനയും വാഹനബലവും ഉള്ള കാർത്തവീര്യൻ യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.”
Word by Word
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पितःO father
पितः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
प्रभावेणby (your) power
प्रभावेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental), एकवचन
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन
अति-दुरासदःvery hard to approach/overcome
अति-दुरासदः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + दुरासद (प्रातिपदिक: दुर् + आसद/आसद्-गम्य)
Formसमास: कर्मधारय/उपपद-समास (अत्यन्तं दुरासदः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कार्त्तवीर्यस्य विशेषण
कार्त्तवीर्यःKarttavirya (Arjuna)
कार्त्तवीर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
हतःslain
हतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त → हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative), एकवचन
समुत्र-बल-वाहनःhaving mighty forces and vehicles (well-supported)
समुत्र-बल-वाहनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमुत्र (प्रातिपदिक; पाठभेद/दुर्लभ) + बल (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
Formसमास: बहुव्रीहि—(समुत्रबलं वाहनं यस्य सः) 'having an army/strength as his conveyance/support' (अर्थानुमान); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कार्त्तवीर्यस्य विशेषण