Shloka 15
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः / तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव
Transliteration
yaste 'parādhaṃ kṛtavānduṣṭamantripracoditaḥ / tasya daṇḍo mayā dattaḥ prasahya munipuṅgava
Translation
“മുനിപുങ്ഗവേ! ദുഷ്ട മന്ത്രിമാരുടെ പ്രേരണയാൽ നിനക്കു അപരാധം ചെയ്തവന് ഞാൻ ബലപ്രയോഗത്തോടെ ദണ്ഡം നൽകിയിരിക്കുന്നു.”
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (Dative), एकवचन
अपराधम्offense
अपराधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
कृतवान्has committed
कृतवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्तवतुँ → कृतवत् (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्तवतुँ); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (one who has done)
दुष्ट-मन्त्रि-प्रचोदितःinstigated by wicked ministers
दुष्ट-मन्त्रि-प्रचोदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + मन्त्रिन् (प्रातिपदिक) + प्रचोदित (प्र + चुद् धातु + क्त)
Formसमास: तत्पुरुष (दुष्टैः मन्त्रिभिः प्रचोदितः / दुष्टमन्त्रिणा प्रचोदितः—अर्थे); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; यः इत्यस्य विशेषण
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
दण्डःpunishment
दण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
मयाby me
मया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (Instrumental), एकवचन
दत्तःgiven, inflicted
दत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + क्त → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; दण्डः इत्यस्य विशेषण
प्रसह्यforcibly
प्रसह्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र + सह् (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'प्रसह्य' = forcibly, having used force
मुनि-पुङ्गवO best of sages
मुनि-पुङ्गव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां पुङ्गव); पुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन