
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī tradition for AV 4.14)
Devata: Svàr / Nāka / cosmic ascent (implicit); also the three worlds as stations
Chandas: Mixed/Triṣṭubh-like cadence (edition-dependent scansion)
AV 4.14 സ്വർഗ്ഗകാമ്യമായ ഒരു ആഥർവണിക സൂക്തമാണ്; ഭൂമി–അന്തരിക്ഷം–ദ്യൗഃ എന്ന മൂന്ന് കോസ്മിക് നിലകളിലൂടെ “ആരോഹണം” ആചാരപരമായി ക്രമീകരിച്ച്, അവസാനം സ്വർ (Svàr) എന്ന പ്രകാശത്തിൽ നിലനിൽപ്പ് നേടുന്നതിലേക്കാണ് ഇത് നയിക്കുന്നത്. നാകത്തിലേക്കുള്ള കയറലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ദർശനഭാഷയെ ഇത് യജ്ഞത്തിലെ കൃത്യമായ സാങ്കേതിക നിർദേശങ്ങളുമായി (അഞ്ചുവിധ പായസം, ദിശാനുസൃതമായി ആടിനെ സ്ഥാപിക്കൽ) ചേർത്ത്, യജമാനന് ഇവിടെ പൗഷ്ടിക സമൃദ്ധിയും അവിടെ പ്രകാശമയമായ സ്ഥാനവും ഉറപ്പാക്കാൻ ഒരു സൂക്ഷ്മ-ബ്രഹ്മാണ്ഡം നിർമ്മിക്കുന്നു.
Mantra 1
स्वर्ज्योतिः प्राप्तिः। अ॒जो ह्य॑१ग्नेरज॑निष्ट॒ शोका॒त् सो अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे॑ । तेन॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्रा॑ आय॒न् तेन॒ रोहा॑न् रुरुहु॒र्मेध्या॑सः
സ്വർഗീയ ജ്യോതിയുടെ പ്രാപ്തി. അജ (അജന്മൻ) അഗ്നിയുടെ താപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; ആദിയിൽ അവൻ ജനിതാരനെ (സൃഷ്ടികർത്താവിനെ) കണ്ടു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ ആദ്യം ദേവത്വം പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ മേധ്യ (ദീക്ഷിത/പവിത്ര)ർ ഉയർച്ചകളിൽ കയറിപ്പറ്റി.
Mantra 2
क्रम॑ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्या॒न् हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वस्पृ॒ष्ठं स्वऽर्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राध्वम्
അഗ്നിയോടുകൂടെ മുന്നോട്ട് കടക്കുവിൻ—സ്വർഗ്ഗമുഖമായ പഥത്തിൽ; കൈകളിൽ (അവനെ/നിങ്ങളുടെ ഉപാധിയെ) ധരിച്ചുകൊണ്ട്. ദിവ്യാകാശത്തിന്റെ പൃഷ്ഠം പ്രാപിച്ച്, സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് ചെന്നു, ദേവന്മാരോടു മിശ്രിതരായി—അവിടെ ഇരിപ്പിടം കൈവരിക്കുവിൻ.
Mantra 3
पृ॒ष्ठात् पृ॑थि॒व्या अ॒हम॒न्तरि॑क्ष॒मारु॑हम॒न्तरि॑क्षा॒द् दिव॒मारु॑हम्। दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठात् स्व॑१र्ज्योति॑रगाम॒हम्
പൃഥിവിയുടെ വിശാലമായ പിറകിൽ നിന്ന് ഞാൻ അന്തരിക്ഷത്തിലേക്ക് കയറി; അന്തരിക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ദ്യൗ (സ്വർഗ്ഗം)ത്തിലേക്ക് കയറി. ദ്യൗവിന്റെ നാക (ആകാശഗുംബജം)ത്തിന്റെ പിറകിൽ നിന്ന് ഞാൻ സ്വർ-ജ്യോതി വരെ എത്തി—അങ്ങനെ ഞാൻ പോയി.
Mantra 4
स्व॑१र्यन्तो॒ नापे॑क्षन्त॒ आ द्यां रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं ये वि॒श्वतो॑धारं॒ सुवि॑द्वांसो वितेनि॒रे
സ്വർ ദിശയിലേക്കു പോകുന്നവർ പിന്നോട്ടു നോക്കുകയില്ല; അവർ ദ്യൗവിലേക്കു—രോദസീ എന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങളിലേക്കു—കയറുന്നു. സർവ്വദിക്കുകളിലും അധിഷ്ഠിതമായ യജ്ഞത്തെ, സുവിദ്വാൻമാരായി, അവർ വ്യാപിപ്പിച്ചു സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Mantra 5
अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॒वता॑नां॒ चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मानु॑षानाम्। इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भिः स॒जोषाः॒ स्वऽर्यन्तु॒ यज॑मानाः स्व॒स्ति
ഹേ അഗ്നേ, മുന്നോട്ട് പോകുക—ദേവന്മാരിൽ നീ ആദ്യൻ; ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ചക്ഷു (കണ്ണ്) നീ തന്നേ. ഭൃഗുക്കളോടു സജോഷാ (ഏകമനസ്സോടെ) യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന യജമാനർ സ്വസ്തി (ക്ഷേമം)യോടെ സ്വർ ദിശയിലേക്കു പോകട്ടെ.
Mantra 6
अ॒जम॑नज्मि॒ पय॑सा घृ॒तेन॑ दि॒व्यं सु॑प॒र्नं प॑य॒सं बृ॒हन्त॑म्। तेन॑ गेष्म सुकृ॒तस्य॑ लो॒कं स्वऽरा॒रोह॑न्तो अ॒भि नाक॑मुत्त॒मम्
ഞാൻ ആ ആടിനെ പാലും നെയ്യും കൊണ്ടു അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു—ദിവ്യൻ, സുപർണൻ (സുന്ദരചിറകുള്ളവൻ), സമൃദ്ധ പാലാൽ മഹത്തായവൻ. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ സുകൃതത്തിന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കട്ടെ; സ്വർ (Svàr) ലേക്ക് आरोഹണം ചെയ്ത്, ഉത്തമ നാകം (പരമ ആകാശമണ്ഡപം) വരെ എത്തട്ടെ.
Mantra 7
पञ्चौ॑दनं प॒ञ्चभि॑र॒ङ्गुलि॑भि॒र्द॑र्व्योद्ध॑र पञ्च॒धैतमो॑द॒नम्। प्राच्यां॑ दि॒शि शिरो॑ अ॒जस्य॑ धेहि॒ दक्षि॑णायां दि॒शि दक्षि॑णं धेहि पा॒र्श्वम्
അഞ്ചുമടക്കമുള്ള ഓദനം—അഞ്ചു വിരലുകളാൽ ദർവി (ലാഡിൽ) കൊണ്ട് അതിനെ ഉയർത്തുക; ഈ ഓദനം അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുക. കിഴക്കുദിക്കിൽ ആടിന്റെ ശിരസ് വെക്കുക; തെക്കുദിക്കിൽ വലത് പാർശ്വം വെക്കുക.
Mantra 8
प्र॒तीच्यां॑ दि॒शि भ॒सद॒मस्य धेह्युत्त॑रस्यां दि॒श्युत्त॑रं धेहि पा॒र्श्वम्। ऊ॒र्ध्वायां॑ दि॒श्य॑१जस्यानू॑कं धेहि दि॒शि ध्रु॒वायां॑ धेहि पाज॒स्यऽम॒न्तरि॑क्षे मध्य॒तो मध्य॑मस्य
പശ്ചിമ ദിക്കിൽ ഇതിന്റെ നിതംബം (ഭസദ്) സ്ഥാപിക്ക; ഉത്തര ദിക്കിൽ ഇതിന്റെ ഉത്തരഭാഗം—പാർശ്വം സ്ഥാപിക്ക. ഊർധ്വ ദിക്കിൽ അജ (ആട്)യുടെ പൃഷ്ഠസ്ഥി/നട്ടെല്ല് (അനൂക) സ്ഥാപിക്ക; ധ്രുവ ദിക്കിൽ ഇതിന്റെ ബലവത്തായ ഭാഗം സ്ഥാപിക്ക; അന്തരിക്ഷത്തിൽ, മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന്, ഇതിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം സ്ഥാപിക്ക.
Mantra 9
शृ॒तम॒जं शृ॒तया॒ प्रोर्णु॑हि त्व॒चा सर्वै॒रङ्गैः॒ संभृ॑तं वि॒श्वरू॑पम्। स उत् ति॑ष्ठे॒तो अ॒भि नाक॑मुत्त॒मं प॒द्भिश्च॒तुर्भिः॒ प्रति॑ तिष्ठ दि॒क्षु
ശൃതമായ അജയെ ശൃതമായ (പാകതയ്യാരി)കൊണ്ടും ത്വച (ചർമ്മം)കൊണ്ടും മൂടുക; അതിന്റെ എല്ലാ അംഗങ്ങളോടും ചേർത്ത്, സംഹതമായി, വിശ്വരൂപമായി ആക്കുക. അത് ഇവിടെ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ഉത്തമ നാക (സ്വർഗ്ഗം)ത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ; നാലു പാദങ്ങളാൽ ദിക്കുകളിൽ അഭിമുഖമായി ദൃഢമായി നിലകൊൾക.
It aims to secure prosperity and a successful ‘ascent’ to the heavenly light (svàr-jyotis) by mapping the sacrificer’s path through earth, midspace, and heaven and stabilizing the rite in the directions.
These are ritual instructions that build a miniature cosmos in the offering area: dividing the porridge and placing parts by quarter aligns the rite with cosmic order, which is believed to enable success and ascent.
It is both: it contains a powerful ascent declaration (a visionary, performative statement) and also practical directions for cooking, portioning, and placing offerings so the spoken ascent is ritually ‘made true.’
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.