Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Viṣaghna power; Soma as antidotal paradigm; Brahman as sacral agent
Chandas: Likely anuṣṭubh (Atharvanic; may be metrically loose)
AV 4.6 വിഷനാശക (വിഷഘ്ന) മന്ത്രമാണ്; വിഷത്തെ എടുത്തുമാറ്റാനും മറ്റിടത്തേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കാനും കഴിയുന്ന ദ്രവ്യമായി കണക്കാക്കി, അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ആദിമ പവിത്ര പ്രതിവിഷ മാതൃക സ്ഥാപിക്കുന്നു—ആദി ബ്രഹ്മൻ ആദ്യം പാനം ചെയ്ത സോമം. ഈ സൂക്തത്തിലെ വാക്ക്-ക്രിയ ആവർത്തിച്ച് ‘പറഞ്ഞ് പുറത്താക്കുന്നു’ വിഷത്തെ എല്ലാ സാധ്യതയുള്ള സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നു—കുത്ത്/കടിയേറ്റ സ്ഥലം, ലേപനം, ഇല-പാത്രം, അമ്പിന്റെ ദണ്ഡം, കൊമ്പ്, തൊലി/തവിട്—എന്നിവയിൽ നിന്നു; കൂടാതെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഔഷധിയായ വധ്രിയെ ശക്തിപ്പെടുത്തി, വിഷത്തെ പാറയിലും പർവതത്തിലും ഉള്ളതായി കൽപ്പിക്കുന്ന അതിന്റെ ഉറവിടത്തിൽ തന്നെ അചലമാക്കി ബന്ധിച്ച് അടക്കിവെക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
विषघ्नम्। ब्रा॒ह्म॒णो ज॑ज्ञे प्रथ॒मो दश॑शीर्षो॒ दशा॑स्यः । स सोमं॑ प्रथ॒मः प॑पौ॒ स चकारार॒सं वि॒षम्
ഇത് വിഷഘ്നം (വിഷനാശകം) ആകുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ ആദ്യം ജനിച്ചു—ദശശീർഷൻ, ദശാസ്യൻ. അവൻ ആദ്യം സോമം പാനം ചെയ്തു; അവൻ വിഷത്തെ രസവും സ്വാദും ഇല്ലാത്തതാക്കി.
Mantra 2
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा यावत् स॒प्त सिन्ध॑वो वितष्ठि॒रे। वाचं॑ वि॒षस्य॒ दूष॑णीं॒ तामि॒तो निर॑वादिषम्
ആകാശവും ഭൂമിയും എത്ര വിശാലമായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, സപ്ത സിന്ധുക്കൾ എത്ര ദൂരത്തോളം പരന്നിരിക്കുന്നുവോ—അത്രത്തോളം ഞാൻ വിഷത്തിന്റെ ദൂഷണം വരുത്തുന്ന വാക്കിനെ ഉച്ചരിച്ചു ഇവിടെ നിന്ന് പുറത്താക്കി നീക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 3
सु॒प॒र्णस्त्वा॑ ग॒रुत्मा॒न्विष॑ प्रथ॒ममा॑वयत्। नामी॑मदो॒ नारू॑रुप उ॒तास्मा॑ अभवः पि॒तुः
ഹേ വിഷമേ! സുപർണനായ ഗരുത്മാൻ (ഗരുഡൻ) നിന്നെ ആദ്യം തന്നെ ഓടിച്ചകറ്റി. നീ മയക്കിയില്ല, മുറിവേൽപ്പിച്ചില്ല; അതെ, ഈ പുരുഷനു നീ പിതാവുപോലെ ആയിത്തീർന്നു.
Mantra 4
यस्त॒ आस्य॒त् पञ्चा॑ङ्गुरिर्व॒क्राच्चि॒दधि॒ धन्व॑नः । अ॒प॒स्क॒म्भस्य॑ श॒ल्यान्निर॑वोचम॒हं वि॒षम्
ആരാണ് നിന്നെ പുറപ്പെടുവിച്ചത്—അഞ്ചുവിരലുള്ളവൻ—വളഞ്ഞ വില്ലിൽ നിന്നുപോലും; അപസ്കംഭന്റെ ശല്യം (മുള്ള്/അമ്പിന്റെ അഗ്രം) മുതൽ ഞാൻ വിഷത്തെ പുറത്തേക്കു ഉച്ചരിച്ചു നീക്കുന്നു.
Mantra 5
श॒ल्याद्वि॒षं निर॑वोचं प्राञ्ज॑नादु॒त प॒र्ण॒धेः । अ॒पा॒ष्ठाच्छृङ्गा॒त्कुल्म॑ला॒न्निर॑वोचमहं वि॒ष॑म्
ശല്യ (മുള്ള്/കുത്തുപാളി)യിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിഷം പുറത്തേക്ക് ഉച്ചരിച്ചു; പ്രാഞ്ജന (ലേപം/അഞ്ജനം)യിൽ നിന്നുമും, പർണധി (ഇലയുടെ ആവരണം/പാത്രം)യിൽ നിന്നുമും. അപാഷ്ഠ (ദണ്ഡം/ശാഫ്റ്റ്)യിൽ നിന്ന്, ശൃംഗ (കൊമ്പ്)യിൽ നിന്ന്, കുല്മല (തൊലി/കവച-ആവരണം)യിൽ നിന്ന്—ഞാൻ വിഷം പുറത്തേക്ക് ഉച്ചരിച്ചു.
Mantra 6
अ॒र॒सस्त॑ इषो श॒ल्योऽथो॑ ते अ॒र॒सं वि॒षम्। उ॒तार॒सस्य॑ वृ॒क्षस्य॒ धनु॑ष्टे अरसार॒सम्
നിന്റെ അമ്പിന്റെ മുള്ള് നീരില്ലാത്തതാകട്ടെ; നിന്റെ വിഷവും നീരില്ലാത്തതാകട്ടെ. അതെ, നീരില്ലാത്ത വൃക്ഷത്തിന്റെ നിന്റെ ധനുസ്സും നീരില്ലാത്തതാകട്ടെ; നീയും നീരില്ലാത്തവനാകുക—സത്യമായും നീരില്ലാത്തവൻ.
Mantra 7
ये अपी॑ष॒न् ये अदि॑ह॒न् य आस्य॒न् ये अ॒वासृ॑जन्। सर्वे॒ ते वध्र॑यः कृ॒ता वध्रि॑र्विषगि॒रिः कृतः
ആരാണ് അതിനെ പിഴിഞ്ഞെടുത്തത്, ആരാണ് അതിനെ പുരട്ടിയത്, ആരാണ് അതിനെ എറിഞ്ഞത്, ആരാണ് അതിനെ വിട്ടയച്ചത്—അവർ എല്ലാവരും വധ്രയന്മാരായി ആക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വധ്രി വിഷ-പർവ്വതമായി രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
Mantra 8
वध्र॑यस्ते खनि॒तारो॒ वध्रि॒स्त्वम॑स्योषधे । वध्रिः॒ स पर्व॑तो गि॒रिर्यतो॑ जा॒तमि॒दं वि॒षम्
നിന്നെ കുഴിച്ചെടുക്കുന്നവർ വധ്രയന്മാർ; ഹേ ഔഷധി, നീ വധ്രി. വധ്രിയേ ആ പർവ്വതം, ആ ഗിരി—അവിടെ നിന്നാണ് ഈ വിഷം ജനിച്ചത്.
Frequently Asked Questions
It is a healing and protection hymn used to neutralize and expel poison from stings, bites, or poisoned wounds, and to prevent the toxin from ‘staying’ in any medium like salve or bandage.
Soma functions as the archetypal antidote, and Brahman represents sacral authority: the hymn cites a primordial precedent where poison is made ‘arasa’—without potency—through consecrated power.
The text treats Vadhri as a ‘binding’ medicinal power; practitioners typically select a locally trusted anti-venom herb and consecrate it with recitation, using it to immobilize and contain the poison.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.