Atharva Veda 20.21.2: Kanda 20, Anuvaka 3, Sukta 21, Mantra 2

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

दु॒रो अश्व॑स्य दु॒र इ॑न्द्र॒ गोर॑सि दु॒रो यव॑स्य॒ वसु॑न इ॒नस्पतिः॑ । शि॒क्षा॒न॒रः प्र॒दिवो॒ अका॑मकर्शनः॒ सखा॒ सखि॑भ्य॒स्तमि॒दं गृ॑णीमसि

Recitation with translationAtharva Veda 20.21.2

IAST Transliteration

duró áśvasya durá índra góḥ asi duró yávasya vásūnām ínaḥ-pátiḥ | śikṣānáraḥ pradívo ákāmakarṣaṇaḥ sákhā sákhíbhyas tám idáṃ gṛṇīmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

A door of the horse art thou, O Indra, a door of the cow; a door of barley, lord of riches, master of force. Teaching men, from lofty heaven, drawing at will—friend unto friends, thee with this we hymn.

Translation

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ കുതിരയുടെ വാതിൽ, നീ പശുവിന്റെ വാതിൽ; നീ യവത്തിന്റെ വാതിൽ—വസുക്കളുടെ സ്വാമി, ബലത്തിന്റെ അധിപതി. മനുഷ്യരെ ശിക്ഷിക്കുന്നവൻ, ഉയർന്ന സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന്, ഇച്ഛാനുസാരം ആകർഷിക്കുന്നവൻ; സുഹൃത്തുകൾക്ക് സുഹൃത്ത്—നിന്നെയേ ഈ സ്തുതിയാൽ ഞങ്ങൾ പാടുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दुरः: door, gate
• दुरः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर् (प्रातिपदिक) / दुरस्

• अश्वस्य: of the horse
• अश्वस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• दुरः: door
• दुरः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर् / दुरस्

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana (address)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• गोरसि: of the cow
• गोरसि: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• दुरः: door
• दुरः: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर् / दुरस्

• यवस्य: of barley
• यवस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• वसूनाम्: of the goods/wealths
• वसूनाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• इनस्पतिः: lord of strength/impulse (a title)
• इनस्पतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इनस्-पति (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• शिक्षानरः: instructing men / teacher of men
• शिक्षानरः: Kartā (as qualifier of subject)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: शिक्ष् (धातु) → शिक्षानर (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• प्रदिवः: from the high heaven / of the upper sky
• प्रदिवः: Apādāna (source) / Sambandha
• Type: Noun/Adverbial
• Root: प्र-दिव् (प्रातिपदिक) / प्रदिव (अव्यय-प्रायः)

• अकामकर्शनः: drawing/attracting without (selfish) desire
• अकामकर्शनः: Kartā (as qualifier of subject)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: कृष् (धातु) → कर्शन (कृदन्त) with अ-काम (उपपद)

• सखा: friend
• सखा: Kartā
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• सखिभ्यः: to/for the friends
• सखिभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (object of ‘praise/utter’ as ‘this [hymn]’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• गृणीमसि: we praise / we sing
• गृणीमसि: Kriyā (main verb)
• Type: Verb
• Root: गॄ (धातु; ‘to sing/praise’)

Attribution

Rishi: Rigvedic provenance; r̥ṣi per RV source attribution.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta