Atharva Veda 20.128.9: Kanda 20, Anuvaka 13, Sukta 128, Mantra 9

Sukta 128

Sanskrit (Devanagari)

सुप्र॑पा॒णा च॑ वेश॒न्ता रे॒वान्त्सुप्रति॑दिश्ययः । सुय॑भ्या क॒न्या कल्या॒णी तो॒ता कल्पे॑षु सं॒मिता॑

Recitation with translationAtharva Veda 20.128.9

IAST Transliteration

suprapāṇā ca veśántā revā́nt supratidīśyayaḥ | suyabhyā kanyā kalyāṇī totā kálpeṣu saṃmítā ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Bountiful in refreshment, and entering the household, prosperous, well-approved; a maiden well-guarded, auspicious—Tota, in the ritual ordinances, is duly measured and set.

Translation

സുപ്രപാണാ—ഉത്തമ പാനം/തൃപ്തിദാനം ചെയ്യുന്നവൾ—കൂടാതെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നവൾ, സമൃദ്ധ, സുപ്രതിദിശ്യയഃ—എല്ലായിടത്തും നന്നായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവൾ; സുയഭ്യാ—സുസംരക്ഷിത/അലംഘ്യ—കന്യ, കല്യാണി; ടോട്ടാ—കല്പങ്ങളിൽ യഥാവിധി അളക്കപ്പെട്ടും സ്ഥാപിതവുമാണ്.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुप्रपाणाः: having good hands/strong-handed (they)
• सुप्रपाणाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रपाण (प्रातिपदिक; प्रपाण < प्र + √पा ‘पान/रक्षण’ से व्युत्पन्न, ‘अच्छे हाथ/अच्छी पाणि’ अर्थे)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वेशन्ताः: entering, coming in
• वेशन्ताः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: √विश् (प्रवेशे) ; वर्तमान कृदन्त/प्रत्यय -न्त (वेशन्त-)

• रेवान्तः: prosperous, wealthy
• रेवान्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक; ‘धनवान्/समृद्ध’)

• सुप्रतिदिश्ययः: well-guided / well-directed (in every direction)
• सुप्रतिदिश्ययः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-प्रति-दिश्य (प्रातिपदिक; दिश्य < √दिश् ‘दिशा/निर्देश’), बहुव्रीहि/तत्पुरुष समासार्थ: ‘सु-प्रति-दिश्य’ = well-directed/with good directions; -य (प्रातिपदिक विस्तार)

• सुयभ्याः: well-formed / auspicious (maidens)
• सुयभ्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सु-यभ्य (प्रातिपदिक; यभ्य- का अर्थ ‘यौवन/यभ्’ परम्परागत व्याख्याओं में ‘सुयभ्या’ = सुयौवना/सुयशस्विनी/सुयज्ञ्या इत्यादि; यहाँ स्त्रीविशेषण)

• कन्याः: maidens, girls
• कन्याः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)

• कल्याणीः: auspicious, fortunate
• कल्याणीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक; ‘कल्याण’ से)

• तोताः: in a troop / assembled (ones)
• तोताः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: तोत (प्रातिपदिक; AV-प्रयोग में ‘तोत’ = ‘समूह/पंक्ति/जुटान’ अथवा ‘तोत’ नामक विशेषण; यहाँ बहुवचन प्रथमा)

• कल्पेषु: in the rites/ceremonial arrangements
• कल्पेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)

• संमिताः: measured, well-arranged, duly regulated
• संमिताः: Kartā
• Type: Adjective (past participle)
• Root: सम् + √मा (माने/मितौ) ; भूतकृदन्त ‘मित’ (सम्-मित)

Attribution

Rishi: Uncertain/late AV layer (Book 20).

Devata: Domestic auspiciousness/prosperity focused through the bride.

Chandas: Anuṣṭubh-like.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: shringara