Adhyaya 13: The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Verse 1

धरण्युवाच । एतत् तन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा गौरमुखो मुनिः । ते चापि मणिजाः प्राप्ताः किं फलं तु वरं गुरोः ॥ १३.१ ॥

ທະຣະນີກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນອັດສະຈັນອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ມຸນີນາມ ໂກຣະມຸຂ ກໍໄດ້ຮັບບັນດາຜູ້ເກີດຈາກແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ. ໂອ ອາຈານ, ຜົນທີ່ເກີດຂຶ້ນແມ່ນຫຍັງ—ພອນອັນປະເສີດໃດຈາກນີ້?

Verse 2

कोऽसौ गौरमुखः श्रीमान् मुनिः परमधार्मिकः । किं चकार हरेः कर्म दृष्ट्वाऽसौ मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२ ॥

ມຸນີຜູ້ມີສະຫງ່າງາມ ໜ້າຜ່ອງໃສ ແລະຍຶດຖືທຳມະຢ່າງສູງສຸດນັ້ນແມ່ນໃຜ? ແລ້ວເມື່ອເຫັນກິດຂອງຮະຣິ ມຸນີຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາມຸນີໄດ້ເຮັດຫຍັງ?

Verse 3

श्रीवराह उवाच । निमिषेण कृतं कर्म दृष्ट्वा भगवतो मुनिः । आरिराधयिषुर्देवं तमेव प्रययौ वनम् । प्रभासं नाम सोमस्य तीर्थं परमदुर्लभम् ॥ १३.३ ॥

ພຣະສີວະຣາຫະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນກິດຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທີ່ສຳເລັດໃນພຽງພິບຕາດຽວ ມຸນີຜູ້ນັ້ນປາຖະໜາຈະບູຊາພຣະເທວະອົງນັ້ນ ຈຶ່ງເດີນທາງເຂົ້າປ່າ ໄປຍັງທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດຂອງໂສມະ ຊື່ວ່າ ປະພາສະ ອັນຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ.

Verse 4

तत्र दैत्यान्तकृद् देवः प्रोच्यते तीर्थचिन्तकैः । आराधयामास हरिं दैत्यसूदनसंज्ञितम् ॥ १३.४ ॥

ທີ່ນັ້ນ ພຣະເທວະຜູ້ຖືກເອີ້ນວ່າ «ຜູ້ທຳລາຍດາຍຕະຍະ» ຖືກກ່າວເຖິງໂດຍຜູ້ພິຈາລະນາທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດ (ຕີຣຖະ). ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ ລາວໄດ້ບູຊາຮະຣິ ຜູ້ມີນາມວ່າ «ຜູ້ສັງຫານດາຍຕະຍະ».

Verse 5

तस्याराधयतो देवं हरिं नारायणं प्रभुम् । आजगाम महायोगी मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १३.५ ॥

ໃນຂະນະທີ່ລາວກຳລັງບູຊາພຣະເຈົ້າ—ຮະຣິ, ນາຣາຍະນະ, ຜູ້ເປັນອົງປະມຸກ—ມະຫາໂຍຄີ ມາຣກັນເດຍ ມະຫາມຸນີ ກໍໄດ້ມາຮອດ.

Verse 6

तं दृष्ट्वाऽभ्यागतं दूरादर्घपाद्येन सो मुनिः । अर्चयामास तं भक्त्या मुदा परमया युतः ॥ १३.६ ॥

ເມື່ອເຫັນທ່ານກຳລັງເຂົ້າມາແຕ່ໄກ ມຸນີຜູ້ນັ້ນໄດ້ຕ້ອນຮັບດ້ວຍອັຣຄະ (arghya) ແລະນ້ຳສຳລັບລ້າງພະບາດ ແລ້ວບູຊາທ່ານດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີສູງສຸດ.

Verse 7

कौश्यां वृष्यां तदासीनं पप्रच्छेदं मुनिस्तदा । शाधिं मां मुनिशार्दूल किं करोमि महाव्रत ॥ १३.७ ॥

ແລ້ວມຸນີໄດ້ຖາມທ່ານ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານນັ່ງຢູ່ທີ່ ກໍຊະຍາ ໃນ ວຶສຍາ: «ຂໍທ່ານຊີ້ນໍາຂ້າພະເຈົ້າ, ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມຸນີ—ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຮັດຫຍັງ, ໂອ ຜູ້ຖືວຣະຕະອັນຍິ່ງ?»

Verse 8

एवमुक्तः स विप्रेन्द्रो मार्कण्डेयो महातपाः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा मुनिं गौरमुखं तदा ॥ १३.८ ॥

ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ ມາຣະກັນເດຍ ຜູ້ມີຕະປະອັນຍິ່ງ ໄດ້ກ່າວກັບມຸນີ ກໍຣະມຸຂ ດ້ວຍວາຈາອ່ອນໂຍນໃນຂະນະນັ້ນ।

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एतदेव महत्कृत्यं यत्सतां सङ्गमो भवेत् । यत्तु सान्देहिकं कार्यं तत्पृच्छस्व महामुने ॥ १३.९ ॥

ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແຫຼະແມ່ນກິດອັນໃຫຍ່ ແລະມີບຸນຍິ່ງ—ຄືການໄດ້ຄົບຄ່າສົມາຄົມກັບຜູ້ດີ. ແລະສິ່ງໃດທີ່ຍັງມີຄວາມສົງໄສ, ໂອ ມະຫາມຸນີ, ຈົ່ງຖາມເຖິງສິ່ງນັ້ນ»

Verse 10

गौरमुख उवाच । एते हि पितरो नाम प्रोच्यन्ते वेदवादिभिः । सर्ववर्णेषु सामान्याः उताहोस्मित् पृथक् पृथक् ॥ १३.१० ॥

ກໍຣະມຸຂ ກ່າວວ່າ: «ພວກນີ້ແທ້ໆ ຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ປິຕຣະ’ (ບັນພະບຸລຸດ) ດັ່ງທີ່ນັກອະທິບາຍເວດາໄດ້ກ່າວ. ພວກເຂົາເປັນສິ່ງຮ່ວມກັນໃນທຸກວັນນະ ຫຼືວ່າແຍກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະວັນນະ?»

Verse 11

मार्कण्डेयः । सर्वेषामेव देवानामाद्यो नारायणो गुरुः । तस्माद् ब्रह्मा समुत्पन्नः सोऽपि सप्तासृज्जन्मुनीन् ॥ १३.११ ॥

ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບເທວະທັງປວງ ນາຣາຍະນະແມ່ນຜູ້ເປັນປະຖົມ ແລະເປັນຄູອາຈານ. ຈາກພຣະອົງນັ້ນ ພຣະພຣະຫມາໄດ້ເກີດຂຶ້ນ; ແລະພຣະພຣະຫມານັ້ນ ກໍໄດ້ສ້າງມຸນີເຈັດອົງຈາກພຣະອົງເອງ»

Verse 12

मां यजस्वेति तेनोक्तास्तदा ते परमेष्ठिना । आत्मनात्मानमेवाग्रे अयजन्त इति श्रुतिः ॥ १३.१२ ॥

ຕໍ່ມາ ພຣະປະຣະເມດຖິນ (ຜູ້ຈັດຕັ້ງສູງສຸດ) ໄດ້ກ່າວແກ່ພວກເຂົາວ່າ: «ຈົ່ງບູຊາຍັດແກ່ເຮົາ». ສຣຸຕິກ່າວວ່າ ໃນປະຖົມການ ພວກເຂົາໄດ້ທຳຍັດທີ່ ອາດຕະມາ ໂດຍອາດຕະມາເອງ ເປັນເຄື່ອງບູຊາຖວາຍ.

Verse 13

तेषां वै ब्रह्मजातानां महावैकारिकर्मणाम् । आशपद् व्यभिचारो हि महान् एष कृतो यतः । प्रभ्रष्टज्ञानिनः सर्वे भविष्यथ न संशयः ॥ १३.१३ ॥

ແທ້ຈິງ ສຳລັບຜູ້ທີ່ເກີດຈາກພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ກະທຳກຳມະອັນໃຫຍ່ ແລະກ່ອນໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງ—ການຫຼຸດຫຼິ້ນຈາກຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງນີ້ ໄດ້ກະທຳຕໍ່ “ທີ່ພຶ່ງ” ຢ່າງໃຫຍ່. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຈົ້າທຸກຄົນຈະເປັນຜູ້ທີ່ຄວາມຮູ້ຕົກຫຼົ່ນ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.

Verse 14

एवं शप्तास्ततस्ते वै ब्रह्मणात्मसमुद्भवाः । सद्यो वंशकरान् पुत्रानुत्पाद्य त्रिदिवं ययुः ॥ १३.१४ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອພວກເຂົາຖືກສາບແຊ່ງແລ້ວ ບັນດາຜູ້ເກີດຈາກແກ່ນອາດຕະມາຂອງພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດບຸດຜູ້ສືບວົງສາທັນທີ ແລ້ວຈຶ່ງໄປສູ່ຕຣິດິວະ (ແດນສະຫວັນ).

Verse 15

ततस्तेषु प्रयातेषु त्रिदिवं ब्रह्मवादिषु । तत्पुत्राः श्राद्धदानेन तर्पयामासुरञ्जसा ॥ १३.१५ ॥

ຕໍ່ມາ ເມື່ອບັນດາພຣະວາດິນຜູ້ກ່າວຖືພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ໄປສູ່ຕຣິດິວະແລ້ວ ບຸດຂອງພວກເຂົາໄດ້ທຳໃຫ້ພວກເຂົາອິ່ມໃຈໂດຍງ່າຍ ດ້ວຍການຖວາຍທານສຣາດທະ (śrāddha).

Verse 16

ते च वैमानिकाः सर्वे ब्रह्मणः सप्त मानसाः । तत् पिण्डदानं मन्त्रोक्तं प्रपश्यन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१६ ॥

ແລະບັນດາເທວະຜູ້ຢູ່ໃນວິມານ (vaimānika) ທັງໝົດ—ບຸດ 7 ອົງທີ່ເກີດຈາກຈິດຂອງພຣະພຣະຫມາ—ໄດ້ຢືນຢູ່ຢ່າງສຳລວດ ເບິ່ງການຖວາຍປິນດະ (piṇḍa) ທີ່ກະທຳຕາມມັນຕຣາ.

Verse 17

गौरमुख उवाच । ये च ते पितरो ब्रह्मन् यं च कालं समासते । किं यतो वै पितृगणास्तस्मिँल्लोके व्यवस्थिताः ॥ १३.१७ ॥

ກໍຣາມຸຂະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນ, ບັນພະບຸລຸດ (Pitṛ) ຂອງເຈົ້ານັ້ນ ຊຸມນຸມກັນໃນເວລາໃດ? ເພາະເຫດໃດ ກຸ່ມພິຕຣຶຈຶ່ງຖືກຈັດຕັ້ງໃນໂລກນັ້ນ?»

Verse 18

मार्कण्डेय उवाच । प्रवर्तन्ते वराः केचिद् देवानां सोमवर्द्धनाः । ते मरीच्यादयः सप्त स्वर्गे ते पितरः स्मृताः ॥ १३.१८ ॥

ມາກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ມີຜູ້ປະເສີດບາງພວກ ຖືກໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວເພື່ອຮັບໃຊ້ເທວະ ເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນໂສມະ. ທັງເຈັດ—ເລີ່ມດ້ວຍ ມະຣີຈິ—ໃນສະຫວັນ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ Pitṛ»

Verse 19

चत्वारो मूर्त्तिमन्तो वै त्रयस्त्वन्ये ह्यमूर्त्तयः । तेषां लोकनिसर्गं च कीर्त्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१९ ॥

ສີ່ພວກນັ້ນແທ້ຈິງເປັນຜູ້ມີຮູບ (ປາກົດ) ແລະອີກສາມພວກເປັນຜູ້ບໍ່ມີຮູບ (ອະປາກົດ). ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງການເກີດຂຶ້ນຂອງໂລກຂອງເຂົາ—ຈົ່ງຟັງເຖີດ.

Verse 20

प्रभावं च महर्द्धिं च विस्तरेण निबोध मे । धर्ममूर्तिधरास्तेषां त्रयोऽन्ये परमा गणाः । तेषां नामानि लोकांश्च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.२० ॥

ຈົ່ງຮຽນຮູ້ຈາກຂ້ອຍຢ່າງລະອຽດ ທັງອຳນາດອິດທິພົນ ແລະຄວາມຮັ່ງມີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງເຂົາ. ໃນພວກເຂົາຍັງມີອີກສາມກຸ່ມສູງສຸດ ຜູ້ຖືຮູບແຫ່ງທຳມະ. ຂ້ອຍຈະກ່າວນາມ ແລະໂລກຂອງເຂົາ—ຈົ່ງຟັງ.

Verse 21

लोकाः सन्तानकाः नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः । अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः ॥ १३.२१ ॥

ມີໂລກທີ່ເອີ້ນວ່າ «ສັນຕານະກາ (Santānakā)» ບ່ອນທີ່ຜູ້ສ່ອງແສງພັກອາໄສ. ຝູງ Pitṛ ຜູ້ບໍ່ມີຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ແທ້ຈິງແມ່ນບຸດຂອງ ປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati).

Verse 22

विराजस्य प्रजाश्रेष्ठा वैराजा इति ते स्मृताः ॥ देवानां पितरस्ते हि तान् यजन्तीह देवताः ॥ १३.२२ ॥

ພວກເຂົາຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາລູກຫຼານຂອງ ວິຣາຊາ ແລະເອີ້ນວ່າ «ໄວຣາຊາ». ແທ້ຈິງແລ້ວ ພວກເຂົາແມ່ນປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ຂອງເທວະທັງຫຼາຍ; ແລະໃນນີ້ ເທວະທັງຫຼາຍກໍບູຊາພວກເຂົາ.

Verse 23

एते वै लोकविभ्रष्टा लोकान् प्राप्य सनातनान् । पुनर्युगशतान्तेषु जायन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.२३ ॥

ພວກນີ້ແທ້ໆ ເຄີຍຫຼຸດພົ້ນຈາກໂລກເກົ່າຂອງຕົນ ແລ້ວໄດ້ບັນລຸໂລກອັນນິລັນດອນ (ສະນາຕະນ). ແລະອີກຄັ້ງ ໃນທ້າຍຂອງວົງຈອນຍຸກະນັບຮ້ອຍ ພວກເຂົາເກີດຂຶ້ນເປັນຜູ້ປະກາດພຣະພຣະຫມັນ (ຄູອາຈານແຫ່ງຄຳສອນສັກສິດ).

Verse 24

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

ເມື່ອໄດ້ຄືນມາຊຶ່ງຄວາມລະລຶກນັ້ນອີກຄັ້ງ ພວກເຂົາຄວນຝຶກວິໄນໂຍຄະອັນສູງສຸດ. ໂດຍພິຈາລະນາເສັ້ນທາງແຫ່ງການບັນລຸໂຍຄະອັນບໍລິສຸດ—ຊຶ່ງຍາກຈະໄດ້ສຳລັບຜູ້ທີ່ຖືກຜູກມັດໃນການກັບຄືນເກີດຊ້ຳໆ.

Verse 25

एते स्म पितरः श्राद्धे योगिनां योगवर्द्धनाः । आप्यायितास्तु ते पूर्वं योगं योगबले रतौ ॥ १३.२५ ॥

ພວກນີ້ແທ້ໆ ແມ່ນປິຕຣະໃນພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນໂຍຄະໃຫ້ແກ່ນັກໂຍຄະ. ເມື່ອໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳຈົນອີ່ມໃຈແຕ່ກ່ອນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍຫຼຽວກັບມາຫຼໍ່ລ້ຽງໂຍຄະ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ຍິນດີໃນພະລັງໂຍຄະ.

Verse 26

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां योगिसत्तम । एष वै प्रथमः सर्गः सोमपानामनुत्तमः ॥ १३.२६ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ນັກໂຍຄະຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ, ຄວນຖວາຍສຣາດທະ (śrāddha) ເພື່ອນັກໂຍຄະທັງຫຼາຍ. ນີ້ແທ້ໆແມ່ນສັນຕິກຳອັນທຳອິດ (ຫຼື ຈຳພວກທຳອິດ) ອັນສູງສຸດໃນບັນດາຜູ້ດື່ມໂສມະ (Soma).

Verse 27

एते त एकतनवो वर्तन्ते द्विजसत्तमाः । भूर्लोकवासिनां याज्याः स्वर्गलोकनिवासिनः ॥ ब्रह्मपुत्रा मरीच्याद्यास्तेषां याज्या महद्गताः ॥ १३.२७ ॥

ໂອ ດວິຊະສັດຕະມະ, ລຳດັບເຫຼົ່ານີ້ມີສະພາບແທ້ອັນດຽວ ແລະດຳເນີນຕໍ່ໄປ. ຜູ້ຢູ່ໃນສະວັກຄະໂລກ ເໝາະສົມເປັນຜູ້ຮັບບູຊາຈາກຊາວພູຣໂລກ; ແລະສຳລັບເຂົາເຈົ້າ ບຸດຂອງພຣະພຣະຫມາ ເຊັ່ນ ມະຣີຈິ ເປັນຕົ້ນ ຜູ້ບັນລຸຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍເໝາະສົມເປັນຜູ້ຮັບບູຊາເຊັ່ນກັນ.

Verse 28

कल्पवासिकसंज्ञानां तेषामपि जने गताः । सनकाद्यास्ततस्तेषां वैराजास्तपसि स्थिताः । तेषां सत्यगता मुक्ताः इत्येषा पितृसंततिः ॥ १३.२८ ॥

ຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກກັນວ່າ ກັລປະວາສິກະ ກໍໄດ້ໄປສູ່ໂລກແຫ່ງສັດມີຊີວິດ. ຕໍ່ມາ ໃນພວກເຂົາ ສະນະກະ ແລະອື່ນໆ—ທີ່ເອີ້ນວ່າ ໄວຣາຊະ—ຕັ້ງມັ່ນໃນຕະປະສະ (ພຣະຕະບະ). ໃນພວກນັ້ນ ຜູ້ທີ່ໄດ້ບັນລຸສັດຍະ (ແດນແຫ່ງຄວາມຈິງ) ແມ່ນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ. ດັ່ງນີ້ແມ່ນສາຍສືບຂອງພິຕຣະ (ຊັ້ນບັນພະບຸລຸດ).

Verse 29

अग्निष्वात्तेति मारीच्या वैराजा बर्हिषंज्ञिताः । सुकालेयापि पितरो वसिष्ठस्य प्रजापतेः । तेऽपि याज्यास्त्रिभिर्वर्णैर्न शूद्रेण पृथक्कृतम् ॥ १३.२९ ॥

ພິຕຣະທີ່ເອີ້ນວ່າ ອັກນິສວາຕຕະ ຜູ້ເກີດຈາກ ມະຣີຈິ, ແລະ ໄວຣາຊະທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ບະຣຫິສັດ, ພ້ອມທັງ ສຸກາເລຍະ—ເຫຼົ່ານີ້ກໍເປັນພິຕຣະຂອງ ປະຊາປະຕິ ວະສິດຖະ ເຊັ່ນກັນ. ພວກເຂົາກໍເໝາະສົມໃຫ້ວັນນະສາມຊັ້ນຖວາຍບູຊາ, ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ຊູດຣະເຮັດພິທີແຍກຕ່າງຫາກ.

Verse 30

वर्णत्रयाभ्यनुज्ञातः शूद्रः सर्वान् पितॄन् यजेत् । न तु तस्य पृथक् सन्ति पितरः शूद्रजातयः ॥ १३.३० ॥

ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກວັນນະສາມຊັ້ນ, ຊູດຣະອາດຖວາຍບູຊາແກ່ພິຕຣະທັງປວງໄດ້. ແຕ່ສຳລັບເຂົາ ບໍ່ມີກຸ່ມພິຕຣະທີ່ແຍກຕ່າງຫາກ ທີ່ຖືກກຳນົດວ່າ «ສາຍຊູດຣະ».

Verse 31

मुक्तश्चेतनको ब्रह्मन् ननु विप्रेषु दृश्यते । विशेषशास्त्रदृष्ट्या तु पुराणानां च दर्शनात् ॥ १३.३१ ॥

ໂອ ພຣາຫມະນະ, ບໍ່ແມ່ນຫຼືວ່າໃນຫມູ່ວິປຣະຜູ້ຮູ້ ເຫັນກັນວ່າ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ (ມຸກຕະ) ຍັງຄົງມີຈິດຮູ້? ແຕ່ຄວາມແຕກຕ່າງນັ້ນ ຄວນເຂົ້າໃຈຕາມທັດສະນະຂອງຊາສະຕຣະສະເພາະ ແລະຕາມພະຍານຫຼັກຖານໃນປຸຣານະດ້ວຍ.

Verse 32

एवं ऋषिस्तुतैः शास्त्रं ज्ञात्वा याज्यकसम्भवान् । स्वयं सृष्ट्यां स्मृतिर्लब्धा पुत्राणां ब्रह्मणा ततः । परं निर्वाणमापन्नास्तेऽपि ज्ञानेन एव च ॥ १३.३२ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ເຂົ້າໃຈຄຳສອນທີ່ບັນດາລຶສີສັນລະເສີນ—ຄຳສອນທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ຄວນຖວາຍໃນຍັດ—ຄວາມຈື່ຈຳໄດ້ບັງເກີດໃນການສ້າງໂລກເອງ. ຕໍ່ມາ ໂດຍພຣະພຣະຫມາ ມັນໄດ້ເຖິງບຸດທັງຫຼາຍດ້ວຍ; ແລະພວກເຂົາກໍໄດ້ບັນລຸນິຣະວານອັນສູງສຸດ ໂດຍປັນຍາແຕ່ຢ່າງດຽວ.

Verse 33

वस्वादीनां कश्यपाद्या वर्णानां वसवोदयः । अविशेषेण विज्ञेया गन्धर्वाद्या अपि ध्रुवम् ॥ १३.३३ ॥

ໃນຫມູ່ທີ່ເລີ່ມດ້ວຍວະສຸ (Vasu) ແລະໃນຈຳພວກທີ່ເລີ່ມດ້ວຍກັດຊະປະ (Kaśyapa) ນັ້ນ, ວະສຸແລະພວກອື່ນໆ ພຶງຮູ້ເຂົ້າໃຈໂດຍບໍ່ແບ່ງແຍກ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ພວກຄັນທະວະ (Gandharva) ແລະຜູ້ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກໍແນ່ນອນດັ່ງນັ້ນ.

Verse 34

एष ते पैतृकः सर्ग उद्देशेन महामुने । कथितो नान्त एवास्य वर्षकोट्या हि दृश्यते ॥ १३.३४ ॥

ໂອ ມະຫາມຸນີ, ການສ້າງສືບສາຍບັນພະບຸລຸດ (paitṛka) ນີ້ ໄດ້ຖືກກ່າວແກ່ທ່ານແຕ່ພຽງແນວສັງເຂບ. ແທ້ຈິງ ແມ່ນກະທັ້ງໃນຫຼາຍສິບລ້ານປີ ກໍບໍ່ເຫັນທ້າຍສຸດຂອງມັນ.

Verse 35

श्राद्धस्य कालान् वक्ष्यामि तान् शृणुष्व द्विजोत्तम । श्राद्धार्हमागतं द्रव्यं विशिष्टमथवा द्विजम् ॥ १३.३५ ॥

«ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງເວລາອັນຄວນສຳລັບພິທີສຣາດທະ (śrāddha); ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ດວິຊະອຸດຕະມະ. (ຄວນເຮັດ) ເມື່ອໄດ້ຮັບຊັບສິນທີ່ຄວນແກ່ສຣາດທະ ຫຼືເມື່ອດວິຊະຜູ້ປະເສີດ (ແຂກພຣາຫມະນ) ມາຮອດ»។

Verse 36

श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपातेऽयने तथा । विषुवे चैव सम्प्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः । समस्तेष्वेव विप्रेन्द्र राशिष्वर्केऽतिगच्छति ॥ १३.३६ ॥

ເມື່ອກວດສອບໃຫ້ແນ່ໃຈແລ້ວ ພຶງເຮັດສຣາດທະ (śrāddha) ໃນເວລາວະຍະຕີປາຕະ (Vyatīpāta) ແລະໃນເວລາອະຍະນະ (solstice) ເຊັ່ນກັນ; ອີກທັງເມື່ອວິສຸວະ (equinox) ມາຮອດ, ແລະໃນຄາວຄຣາສຂອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນພຣາຫມະນ, ເມື່ອດວງອາທິດເຄື່ອນຜ່ານຮາສີ (zodiac) ທັງປວງ ກໍພຶງເຮັດເຊັ່ນກັນ.

Verse 37

नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने । इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ॥ १३.३७ ॥

ໃນເວລາທີ່ຖືກກົດຂີ່ໂດຍນັກສັດຕະຣາ ແລະດາວເຄາະ, ເມື່ອເຫັນຄວາມຝັນອັບມົງຄຸນ, ແລະເມື່ອຜົນຜະລິດໃໝ່ມາຮອດ, ຄວນປະກອບພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ຕາມເຈດຈຳນົງຂອງຕົນ ເປັນການສະໝັກໃຈ।

Verse 38

अमावास्या यदा आर्द्राविशाखास्वातियोगिनो । श्राद्धैः पितृगणस्तृप्तिं तदाप्नोत्यष्टवार्षिकीम् ॥ १३.३८ ॥

ເມື່ອວັນອະມາວາສະຍາ (amāvāsyā) ຕົງກັບນັກສັດຕະຣາ ອາຣດຣາ (Ārdrā), ວິສາຄາ (Viśākhā) ຫຼື ສະວາຕີ (Svātī), ແລ້ວໂດຍການຖວາຍສຣາດທະ, ກຸ່ມບັນພະບຸລຸດ (pitṛ-gaṇa) ຈະໄດ້ຮັບຄວາມອິ່ມໃຈຍາວນານເຖິງແປດປີ।

Verse 39

अमावस्या यदा पुष्ये रौद्रेऽथार्क्षे पुनर्वसौ । द्वादशाब्दं तथा तृप्तिं प्रयान्ति पितरोऽर्च्चिताः ॥ १३.३९ ॥

ເມື່ອວັນອະມາວາສະຍາ ຕົງກັບ ປຸສຍະ (Puṣya), ຣາວດຣະ (Raudra), ອາຣກສະ (Ārkṣa) ຫຼື ປຸນະຣະວະສຸ (Punarvasu), ບັນພະບຸລຸດ (Pitṛs) ເມື່ອໄດ້ຮັບການບູຊາຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມອິ່ມໃຈຕະຫຼອດສິບສອງປີ।

Verse 40

वासवाजैकपादर्क्षे पितॄणां तृप्तिमिच्छताम् । वारुणे चाप्यमावास्या देवानामपि दुर्लभा ॥ १३.४० ॥

ສຳລັບຜູ້ປາຖະໜາຄວາມອິ່ມໃຈຂອງບັນພະບຸລຸດ, ເວລາທີ່ນັກສັດຕະຣາເປັນ ວາສະວາ-ອາຊະ-ເອກະປາດ (Vāsava-Āja-Ekapād) ນັ້ນມີພະລັງພິເສດ. ແລະວັນອະມາວາສະຍາທີ່ຕົງກັບ ວາຣຸນະ (Vāruṇa) ແມ່ນຫາຍາກ ແມ່ນແຕ່ສຳລັບເທວະດາກໍຍັງຫາຍາກ।

Verse 41

नवस्वर्क्षेष्वमावास्या यदा तेषु द्विजोत्तम । तदा श्राद्धानि देयानि अक्षय्यफलमिच्छताम् । अपि कोटिसहस्रेण पुण्यस्यान्तो न विद्यते ॥ १३.४१ ॥

ໂອ ຜູ້ດີເລີດໃນບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvijoत्तama), ເມື່ອວັນອະມາວາສະຍາ ຕົງກັບນັກສັດຕະຣາທັງເກົ້ານັ້ນ, ຜູ້ປາຖະໜາຜົນອັນບໍ່ເສື່ອມ (akṣayya) ຄວນຖວາຍສຣາດທະ. ແມ່ນແຕ່ນັບເປັນໂກຕິຫຼາຍແສນ ກໍບໍ່ພົບທ້າຍຂອງບຸນກຸສົນ।

Verse 42

अथापरं पितरः श्राद्धकालं रहस्यमस्मत् प्रवदन्ति पुण्यम् । वैशाखमासस्य तु या तृतीया नवम्यसौ कार्त्तिकशुक्लपक्षे ॥ १३.४२ ॥

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ພິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ) ໄດ້ແຈ້ງແກ່ພວກເຮົາເຖິງຄວາມລັບອັນເປັນກຸສົນ ກ່ຽວກັບເວລາອັນຖືກຕ້ອງສໍາລັບພິທີ śrāddha: ຄື ວັນທີ 3 ຂອງເດືອນ Vaiśākha ແລະ ວັນທີ 9 ໃນປັກຂາຂາວຂອງເດືອນ Kārttika.

Verse 43

नभस्यामासस्य तमिस्त्रपक्षे त्रयोदशी पञ्चदशी च माघे । उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च तथाष्टकास्वप्ययनद्वये च ॥ १३.४३ ॥

ໃນປັກຂາມືດຂອງເດືອນ Nabhasya ໃນວັນທີ 13 (tithi) ແລະ ອີກທັງວັນທີ 15 ໃນເດືອນ Māgha; ໃນເວລາທີ່ເກີດຄຣາສດວງຈັນ ແລະ ຄຣາສດວງອາທິດ; ພ້ອມທັງໃນວັນ Aṣṭakā ແລະ ໃນສອງຄັ້ງຂອງການຫັນດວງອາທິດ (solstice)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເວລາທີ່ຖືກກ່າວເນັ້ນເປັນພິເສດ.

Verse 44

पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितॄभ्यः प्रयतो मनुष्यः । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत् पितरो वदन्ति ॥ १३.४४ ॥

ທີ່ນີ້ດ້ວຍ ມະນຸດຜູ້ມີຄວາມສໍາລວມຄວນຖວາຍນ້ໍາທີ່ປົນເມັດງາ (tila) ແກ່ພິຕຣະ. ພິຕຣະກ່າວວ່າ ໂດຍການກະທໍານີ້ ກໍເຫມືອນໄດ້ປະກອບ śrāddha ຕໍ່ເນື່ອງໜຶ່ງພັນປີ—ນີ້ແມ່ນຄໍາສອນອັນລັບລຶກທີ່ສືບທອດກັນມາ.

Verse 45

माघासिते पञ्चदशी कदाचिदुपैति योगं यदि वारुणेन । ऋक्षेण कालः परमः पितॄणां न त्वल्पपुण्यैर्द्विज लभ्यतेऽसौ ॥ १३.४५ ॥

ໂອ ພຣາຫມັນ, ເມື່ອວັນທີ 15 ໃນປັກຂາມືດຂອງເດືອນ Māgha ບາງຄັ້ງກົງກັບນັກສັດ Vāruṇa, ຂະນະນັ້ນຖືກນັບເປັນເວລາສູງສຸດສໍາລັບພິຕຣະ; ຜູ້ມີບຸນນ້ອຍບໍ່ອາດໄດ້ພົບເວລານັ້ນ.

Verse 46

काले धनिष्ठा यदि नाम तस्मिन् भवेत् तु विप्रेन्द्र सदा पितृभ्यः । दत्तं जलान्नं प्रददाति तृप्तिं वर्षायुतं तत्कुलजैर्मनुष्यैः ॥ १३.४६ ॥

ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາພຣາຫມັນ, ຖ້າໃນເວລານັ້ນມີນັກສັດ Dhaniṣṭhā ປາກົດ, ການຖວາຍນ້ໍາແລະອາຫານແກ່ພິຕຣະຈະບັນດານຄວາມອິ່ມໃຈແກ່ພວກເຂົາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ນານໜຶ່ງໝື່ນປີ ໂດຍຜ່ານລູກຫຼານໃນສາຍຕະກູນນັ້ນ.

Verse 47

तत्रैव चेद् भाद्रपदास्तु पूर्वाः काले तदा यैः क्रियते पितृॄभ्यः । श्राद्धं परा तृप्तिमुपेत्य तेन युगं समग्रं पितरः स्वपन्ति ॥ श्राद्धं तु यत्पक्षमुदाहरन्ति तत्पैतृकं मुनिगणाः प्रवदन्ति तुष्टिम् ॥ १३.४७ ॥

ຖ້າໃນເວລານັ້ນເອງ ມາຮອດປັກຂະທຳອິດ (ຄື່ງເດືອນຕົ້ນ) ຂອງເດືອນພາດຣະປະດະ ແລ້ວຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ປະກອບພິທີ ສຣາດທະ (śrāddha) ແດ່ປິຕຣະ—ດ້ວຍພິທີນັ້ນ ປິຕຣະທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບຄວາມອິ່ມໃຈຢ່າງສົມບູນ ແລະພັກສະຫງົບຕະຫຼອດໜຶ່ງຍຸກ. ປັກຂະທີ່ທ່ານທັງຫຼາຍເອີ້ນວ່າເວລາສຣາດທະ ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ປັກຂະປິຕຣະ (paitṛka)»; ບັນດາມຸນີກ່າວວ່າ ມັນນຳຄວາມພໍໃຈມາໃຫ້.

Verse 48

गङ्गासरयूमतवा विपाशां सरस्वतीं नैमिषगोमतीं वा । ततोऽवगाह्यार्चनमादरेण कृत्वा पितॄणामहितानि हन्ति ॥ १३.४८ ॥

ຈາກນັ້ນ ເມື່ອລົງອາບນ້ຳໂດຍຈົມກາຍໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ (Gaṅgā) ແລະ ສະຣະຢູ (Sarayū)—ຫຼື ວິປາຊາ (Vipāśā) ຫຼື ສະຣະສະວະຕີ (Sarasvatī) ຫຼື ນ້ຳທີ່ກ່ຽວກັບ ໄນມິສະ (Naimiṣa) ແລະ ໂກມະຕີ (Gomatī)—ແລ້ວປະກອບການບູຊາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຍ່ອມກຳຈັດສິ່ງຮ້າຍທີ່ກະທົບຕໍ່ປິຕຣະໄດ້.

Verse 49

गायन्ति चैतत् पितरः कदा तु वर्षामघातृप्तिमवाप्य भूयः । माघासितान्ते शुभतीर्थतोयैर्यास्याम तृप्तिं तनयादिदत्तैः ॥ १३.४९ ॥

ປິຕຣະທັງຫຼາຍຮ້ອງຂັບວ່າ: “ເມື່ອໃດໜໍ, ເມື່ອພວກເຮົາໄດ້ຮັບຄວາມອິ່ມໃຈອີກຄັ້ງດ້ວຍ ວັດສາ ແລະ ອະຆະ (ພິທີ/ວິນັຍ), ແລ້ວໃນທ້າຍປັກຂະມືດຂອງເດືອນມາຄະ, ດ້ວຍນ້ຳຈາກທີ່ຂ້າມນ້ຳອັນມົງຄຸນ (tīrtha) ທີ່ລູກຫຼານແລະຜູ້ອື່ນໆ ຖວາຍໃຫ້, ພວກເຮົາຈະເຖິງຄວາມພໍໃຈໄດ້ເມື່ອໃດ?”

Verse 50

चित्तं च वित्तं च नॄणां विशुद्धं शस्तश्च कालः कथितो विधिश्च | पात्रं यथोक्तं परमा च भक्तिर्नॄणां प्रयच्छन्त्यभिवाञ्छितानि || १३.५० ||

ເມື່ອຈິດໃຈ (ເຈດຕະນາ) ແລະ ຊັບສິນຂອງມະນຸດບໍລິສຸດ, ແລະໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວທັງເວລາທີ່ຄວນ ແລະ ວິທີປະຕິບັດຕາມພິທີ—ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຮັບທີ່ເໝາະສົມຕາມທີ່ກ່າວ ແລະ ຄວາມພັກດີອັນສູງສຸດ—ປັດໃຈເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມປະທານຜົນທີ່ມະນຸດປາດຖະໜາ.

Verse 51

पितृगीतास्तथैवात्र श्लोकास्तान् शृणु सत्तम । श्रुत्वा तथैव भविता भाव्यं तत्र विधात्मना ॥ १३.५१ ॥

ໃນນີ້ດ້ວຍ ຈົ່ງຟັງບົດສະໂລກະທີ່ປິຕຣະຮ້ອງຂັບ, ໂອ ຜູ້ດີຍິ່ງໃນບັນດາຄົນດີ. ເມື່ອໄດ້ຟັງແລ້ວ ຄົນຍ່ອມເປັນໄປຕາມນັ້ນ; ເພາະໃນເລື່ອງນັ້ນ ສິ່ງທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນ ຖືກກຳນົດໂດຍຜູ້ຈັດວາງຊະຕາ (Vidhātā).

Verse 52

अपि धन्यः कुले जायादस्माकं मतिमान् नरः । अकुर्वन् वित्तशाठ्यं यः पिण्डान् यो निर्वपिष्यति ॥ १३.५२ ॥

ຂໍໃຫ້ເກີດຊາຍຜູ້ມີວາສະນາ ແລະມີປັນຍາ ໃນວົງຕະກູນຂອງພວກເຮົາ—ຜູ້ບໍ່ຫລອກລວງເລື່ອງຊັບສິນ ແລະຈະຖວາຍປິນດາ (ອາຫານບູຊາບັນພະບຸລຸດ) ຢ່າງຖືກຕ້ອງ।

Verse 53

रत्नवस्त्रमहायानं सर्वं भोगादिकं वसु । विभवे सति विप्रेभ्यो अस्मानुद्दिश्य दास्यति ॥ १३.५३ ॥

ເມື່ອມີກຳລັງຊັບສິນ ລາວຈະຖວາຍແກ່ພຣາຫມັນ ໂດຍອຸທິດໃນນາມຂອງພວກເຮົາ—ເພັດນິນຈິນດາ, ເຄື່ອງນຸ່ງ, ພາຫະນະໃຫຍ່ ແລະຊັບສິນທັງປວງອັນເປັນເຄື່ອງເສບສຸກຕ່າງໆ।

Verse 54

अन्नेन वा यथाशक्त्या कालेऽस्मिन् भक्तिनम्रधीः । भोजयिष्यति विप्राग्र्यांस्तन्मात्रविभवो नरः ॥ १३.५४ ॥

ໃນເວລານີ້ ຜູ້ທີ່ມີໃຈນ້ອມຕໍ່ດ້ວຍສັດທາບັກຕິ ຄວນຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ຈັດອາຫານເລີ້ຍງດູພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ—ຈຳກັດພຽງຕາມຂະໜາດຊັບທີ່ຕົນມີເທົ່ານັ້ນ।

Verse 55

असमर्थोऽन्नदानस्य वन्यशाकं स्वशक्तितः । प्रदास्यति द्विजाग्र्येभ्यः स्वल्पां यो वापि दक्षिणाम् ॥ १३.५५ ॥

ຖ້າຜູ້ໃດບໍ່ສາມາດໃຫ້ທານອາຫານໄດ້ ກໍໃຫ້ຜັກປ່າຕາມກຳລັງຂອງຕົນ; ຫຼືຈະຖວາຍດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາ/ຄ່າກຽດ) ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍໆ ແກ່ດວິຊະຜູ້ປະເສີດກໍໄດ້।

Verse 56

तत्राप्यसामर्थ्ययुतः कराग्राग्रस्थितांस्तिलान् । प्रणम्य द्विजमुख्याय कस्मैचिद् द्विज दास्यति ॥ १३.५६ ॥

ແມ່ນແຕ່ໃນກໍລະນີນັ້ນ ຖ້າຖືກຈຳກັດດ້ວຍຄວາມບໍ່ມີກຳລັງ ມີພຽງເມັດງາວາງຢູ່ປາຍນິ້ວມື ກໍຄວນກ້ົມນົບພຣາຫມັນຜູ້ສູງສຸດ ແລະໃຫ້ເມັດງານັ້ນແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ।

Verse 57

तिलैः सप्ताष्टभिर्वापि समवेतां जलाञ्जलिम् । भक्तिनम्रः समुद्धिश्याप्यस्माकं सम्प्रदास्यति ॥ १३.५७ ॥

ໂດຍໃຊ້ເມັດງາ 7 ຫຼື 8 ເມັດ ໃຫ້ຈັດທຳນ້ຳໃນຝາມືທີ່ປະສານກັນເປັນອັນຈະລີເພື່ອຖວາຍ; ກ້ອມກາຍດ້ວຍພະຍັດທາ ແລະອຸທິດໃຫ້ຜູ້ຮັບຕາມພິທີ ແລ້ວຖວາຍແທນພວກເຮົາ।

Verse 58

यतः कुतश्चित् सम्प्राप्य गोभ्यो वापि गवाह्निकम् । अभावे प्रीणयत्यस्मान् भक्त्या युक्तः प्रदास्यति ॥ १३.५८ ॥

ໄດ້ມາຈາກທີ່ໃດກໍຕາມ ແລະດ້ວຍວິທີໃດກໍຕາມຕາມທີ່ພໍເຮັດໄດ້ ເພື່ອຈັດຫາຂອງຖວາຍປະຈຳວັນແກ່ງົວ—ຫຼືຢ່າງນ້ອຍສິ່ງໃດໜຶ່ງແກ່ງົວ—ເມື່ອຂາດແຄນ ຜູ້ມີພະຍັດທາຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາພໍໃຈ ແລະຖວາຍຕາມກຳລັງ।

Verse 59

सर्वाभावे वनं गत्वा कक्षामूलप्रदर्शकः । सूर्यादिलोकपालानामिदमुच्चैः पठिष्यति ॥ १३.५९ ॥

ເມື່ອຂາດແຄນທຸກຢ່າງ ໃຫ້ໄປສູ່ປ່າ; ຜູ້ທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຮາກຂອງພືດ “ກັກສາ” ຈະອ່ານຖ້ອຍຄຳນີ້ດັງໆ ເພື່ອຖວາຍແດ່ພຣະສຸລິຍະ ແລະໂລກະປາລະອື່ນໆ।

Verse 60

न मेऽस्ति वित्तं न धनं न चान्यच्छ्राद्धस्य योग्यं स्वपितॄन् नतोऽस्मि । तृप्यन्तु भक्त्या पितरो मयैतौ भुजौ तौ ततो वर्त्मनि मारुतस्य ॥ १३.६० ॥

“ຂ້ອຍບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີເງິນທອງ ແລະບໍ່ມີສິ່ງອື່ນໃດທີ່ເໝາະສຳລັບພິທີສຣາດທະ; ແຕ່ຂ້ອຍກ້ອມນົບຕໍ່ບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້ອຍ. ຂໍໃຫ້ພິຕຣະທັງຫຼາຍພໍໃຈດ້ວຍພະຍັດທາຂອງຂ້ອຍ; ແຂນສອງຂ້າງນີ້ຂອງຂ້ອຍ—ແລ້ວຂໍໃຫ້ພວກທ່ານໄປຕາມທາງແຫ່ງລົມ (ມາຣຸດ).”

Verse 61

इत्येतत् पितृभिर्गीतं भावाभावप्रयोजनम् । कृतं तेन भवेत् श्राद्धं य एवं कुरुते द्विज ॥ १३.६१ ॥

ດັ່ງນີ້ ຈຸດປະສົງອັນເກີດຈາກການມີ ຫຼື ບໍ່ມີ (ເຈດຕະນາແລະເງື່ອນໄຂ) ໄດ້ຖືກພິຕຣະທັງຫຼາຍຂັບຮ້ອງປະກາດໄວ້. ສຳລັບຜູ້ທີ່ປະພຶດຕາມນີ້ ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ດວິຈະ) ພິທີສຣາດທະຖືກນັບວ່າສຳເລັດຖືກຕ້ອງ।