Varaha Purana 13.24: Adhyaya 13, Shloka 24

The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Devanagari script

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 13.24

Transliteration

te prāpya tāṁ smṛtiṁ bhūyaḥ sādhya yogam anuttamam | cintya yogagatiṁ śuddhāṁ punarāvṛtti-durlabhām || 13.24 ||

Translation

ເມື່ອໄດ້ຄືນມາຊຶ່ງຄວາມລະລຶກນັ້ນອີກຄັ້ງ ພວກເຂົາຄວນຝຶກວິໄນໂຍຄະອັນສູງສຸດ. ໂດຍພິຈາລະນາເສັ້ນທາງແຫ່ງການບັນລຸໂຍຄະອັນບໍລິສຸດ—ຊຶ່ງຍາກຈະໄດ້ສຳລັບຜູ້ທີ່ຖືກຜູກມັດໃນການກັບຄືນເກີດຊ້ຳໆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having attained’

• ताम्: that
• ताम्: विशेषण (Adjective of ‘स्मृतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘स्मृतिम्’ इत्यस्य विशेषण

• स्मृतिम्: remembrance/memory
• स्मृतिम्: कर्म (Karma/Object of ‘प्राप्य’)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• भूयः: again; further
• भूयः: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/further)

• साध्य: having accomplished
• साध्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund; छान्दस/पुराण-प्रयोगे), ‘having accomplished/after accomplishing’

• योगम्: yoga
• योगम्: कर्म (Karma/Object of ‘साध्य’)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: विशेषण (Adjective of ‘योगम्’)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; ‘योगम्’ इत्यस्य विशेषण

• चिन्त्य: having contemplated
• चिन्त्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund; ‘having contemplated’)

• योग-गतिम्: the course/state of yoga
• योग-गतिम्: कर्म (Karma/Object of ‘चिन्त्य’)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (योगस्य गतिः), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• शुद्धाम्: pure
• शुद्धाम्: विशेषण (Adjective of ‘योगगतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘योगगतिम्’ इत्यस्य विशेषण

• पुनरावृत्ति-दुर्लभाम्: difficult to return from
• पुनरावृत्ति-दुर्लभाम्: विशेषण (Adjective of ‘योगगतिम्’)
• Type: Adjective
• Root: पुनरावृत्ति (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पुनरावृत्त्या दुर्लभा/‘hard to obtain with return’; अर्थतः ‘hard to return from’), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; ‘योगगतिम्’ इत्यस्य विशेषण

Speaker

Varāha (default speaker per dialogue framework; explicit speaker not stated in excerpt)

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Yoga Philosophy
• Moksha Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic synthesis of yogic discipline and liberation-oriented vocabulary, showing how yoga discourse is integrated into narrative-text traditions beyond standalone yoga treatises.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse; the focus is soteriological (yoga and release from repeated return).

What is the primary ethical instruction?

To re-establish clear recollection (smṛti) and deliberately cultivate an unsurpassed yogic practice aimed at a purified attainment that transcends cyclical rebirth.