Rig Veda 3.51.9: Mandala 3, Sukta 51, Mantra 9

Sukta 3.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra with Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अप्तूर्ये मरुत आपिरेषोऽमन्दन्निन्द्रमनु दातिवाराः । तेभिः साकं पिबतु वृत्रखादः सुतं सोमं दाशुषः स्वे सधस्थे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.51.9

Transliteration

aptū́rye maruta ā́pir eṣó’mandann índram ánu dātívārāḥ | tébhiḥ sā́kaṃ pibatu vṛtrakhādáḥ sutáṃ sómaṃ dāśúṣaḥ své sadhásthe ||

Translation

In the Ap-tūrya movement, O Maruts, this near help has exhilarated Indra; the givers of gifts follow him. With them let the eater of Vṛtra drink the pressed Soma of the giver, in his own seat of communion.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अप्तूर्ये: in the ‘ap-tūrya’ (water-aided/ritual-impelling) [act/occasion]
• अप्तूर्ये: कर्म (अमन्दन् इत्यस्य; ‘अप्तूर्ये’ इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अप्तूर्य (प्रातिपदिक; अप्/आप् + तूर्य-)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• आपिः: help, alliance, companionship
• आपिः: कर्तृ/भाव (अमन्दन् इत्यस्य सहवर्तिनी; ‘सहायता/सङ्गति’)
• Type: Noun
• Root: आपि (प्रातिपदिक)

• एषः: this
• एषः: कर्तृ (आपिः इत्यस्य विशेषणम्/सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अमन्दन्: they gladdened/cheered
• अमन्दन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मन्द् (धातु; ‘to gladden/cheer’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अनु: along, after, in accordance with
• अनु: उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• दातिवाराः: gift-bestowing (givers of boons)
• दातिवाराः: कर्तृ (अमन्दन् इत्यस्य; मरुतः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दातिवार (प्रातिपदिक; दाति- ‘giving’ + वार- ‘choice/gift’)

• तेभिः: with them
• तेभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• साकम्: together
• साकम्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• पिबतु: let (him) drink
• पिबतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु; ‘to drink’)

• वृत्रखादः: Vṛtra-slayer (lit. Vṛtra-devourer), i.e., Indra
• वृत्रखादः: कर्तृ (पिबतु इत्यस्य)
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृत्रखाद (प्रातिपदिक; वृत्र + खाद ‘eater/chewer’)

• सुतम्: pressed (soma)
• सुतम्: कर्म
• Type: Participle
• Root: सु (धातु; ‘to press’ → क्त-प्रत्ययान्त)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: कर्म (सुतम् इत्यस्य विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• दाशुषः: of the worshipper/giver
• दाशुषः: सम्बन्ध (सुतं सोमं—कस्य?)
• Type: Noun (agent, worshipper/giver)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → perf. part.)

• स्वे: in his own
• स्वे: अधिकरण (सधस्थे इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व (प्रातिपदिक)

• सधस्थे: seat, place, abode (ritual seat)
• सधस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)