Rig Veda 1.14.5: Mandala 1, Sukta 14, Mantra 5

Sukta 1.14

Rishi: Kaṇva

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

ईळते त्वामवस्यवः कण्वासो वृक्तबर्हिषः । हविष्मन्तो अरंकृतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.14.5

Transliteration

ī́ḷate tvām avasyávaḥ kaṇvā́so vṛ́ktabarhiṣaḥ | havíṣmanto araṃkṛ́taḥ ||

Translation

The Kaṇvas, seekers of help, adore you—those who have strewn the sacred seat, bearing the offering and made ready: may our prepared ground and concentrated will allow your divine work to proceed without hindrance.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ईळते: (he/they) praise / invoke
• ईळते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईळ् (√īḷ) / स्तु (√stu) (वेद. ‘ईळ्’ = स्तु/प्रार्थयते)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्-प्रातिपदिक) सर्वनाम

• अवस्यवः: seeking help / desirous of aid
• अवस्यवः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: अवस् (अवस्- ‘सहायता/रक्षा’) + यु (प्रत्यय) → अवस्यु (‘सहायता चाहनेवाला’)

• कण्वासः: the Kaṇvas
• कण्वासः: कर्तृ (अवस्यवः का विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Noun (proper)
• Root: कण्व (ऋषि-नाम) प्रातिपदिक

• वृक्तबर्हिषः: having the sacrificial grass strewn/spread (well-prepared barhis)
• वृक्तबर्हिषः: कर्तृ (कण्वासः का विशेषण)
• Type: Adjective (compound)
• Root: वृक्त (√व्रज्/√वृज् ‘वृञ्ज्’ = छेदन/निर्मार्जन; ‘कृत’ = कटा/वृक्त) + बर्हिस् (‘कुश-आसन/यज्ञ-स्तर’)

• हविष्मन्तः: possessing oblations
• हविष्मन्तः: कर्तृ (कण्वासः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हविस् (‘आहुति/घृतादि’) + मन्त (मतुप्) → हविष्मन्त्

• अरम्: properly, fittingly, duly
• अरम्: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय)

• कृतः: made/prepared; having duly performed
• कृतः: कर्तृ (कण्वासः का विशेषण/विधेय)
• Type: Participle (used adjectivally)
• Root: √कृ (करणे) → कृत (कृदन्त, क्त)