Adhyaya 79
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa (Praise of cow-gift and ghee-centered recitation)
Upa-parva: Dāna-dharma (Section on the ethics of gifts), including Go-dāna (cow-gift) praise
Vasiṣṭha presents a formulaic recitation centering ghṛta (ghee) and cows as ever-present supports of life and ritual: cows are imagined as sources and rivers of ghṛta, and the reciter situates himself surrounded by cows. The chapter prescribes regular morning-evening recitation after sipping water (ācamanam), asserting release from daily moral faults. It then depicts merit-topographies—golden palaces, Vasordhārā, and celestial attendants—associated with the fruits of giving. The discourse escalates to large-scale go-dāna (hundreds of thousands), claiming prosperity and honor in Goloka and benefit to ancestors on both parental lines, alongside lineage purification. A related donation model appears: gifting a “sesame-measure cow” (tiladhenu) and providing drinking water are said to mitigate suffering in Yama’s domain. The chapter adds procedural cautions: approach, touch/lead from the right, and give at an appropriate time to a worthy vessel (pātra). It specifies an exemplary cow-gift (with calf, tawny, strong-horned, with bronze milking vessel and cloth), promising fearlessness in Yama’s assembly. The unit concludes by asserting no gift exceeds go-dāna, describing cows as bearers of sacrifice through their bodily products, venerating the cosmic mother-cow, and ending with Bhīṣma noting the king’s acceptance and subsequent generous distribution to Brahmins.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, धर्म के सूक्ष्म मार्ग पर चलते हुए, भीष्म से पूछते हैं—गौओं का परम विधान क्या है और गोदान का ऐसा कौन-सा रहस्य है जो कुल तक को तार देता है। → भीष्म गोदान को समस्त दानों में श्रेष्ठ घोषित करते हैं और विधि का क्रम खोलते हैं—गौ की स्तुति, गौ से प्रार्थना, निष्क्रय (गौ-उद्धार/मुक्ति) और विधिपूर्वक दान; साथ ही चेताते हैं कि विधि-ज्ञान के बिना फल अधूरा रह जाता है। → गौ-वंदना का मंत्र-स्वर उभरता है—“गौ मेरी माता है, वृषभ मेरा पिता है; पृथ्वी मेरी प्रतिष्ठा है”—और दान का चरम प्रतिपादन होता है: कामधेनु-तुल्य धेनु का दान मानो समस्त पार्थिव भोगों का एक साथ दान है; हव्य-कव्य की सिद्धि और लोक-प्राप्ति का द्वार यहीं खुलता है। → भीष्म राजाओं के उदाहरणों से (दिलीप, पृथु, मांधाता, भगीरथ, नृग आदि) गोदान की परंपरा को ‘आदिकाल-प्रवृत्त’ सिद्ध करते हैं और बताते हैं कि वृषभ-दान, गोयुग-दान, तथा इच्छानुसार दूध देने वाली धेनु-दान—सब अपने-अपने फल से धर्म-यश और स्वर्ग/श्रेष्ठ लोक प्रदान करते हैं। → युधिष्ठिर की गौ-भक्ति का आदर्श संकेत मिलता है—वे गौओं की स्तुति करते रहे और फिर कभी बैल को सवारी में न जोता—पर आगे के अध्यायों में यह प्रश्न खुला रहता है कि दान-विधि के सूक्ष्म नियम (पात्र, काल, संकल्प, दक्षिणा) किस प्रकार निर्णीत हों।
Shlokas
Verse 1
/ अपन क्रात बछ। सं: षट्सप्ततितमो< ध्याय: गोदानकी विधि
ຢຸທິສະຖິຣະກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ, ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຟັງໃຫ້ຮູ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະຖືກຕ້ອງ ກ່ຽວກັບວິທີອັນສູງສຸດແຫ່ງ “ການຖວາຍງົວ” (go-dāna). ໂດຍປະຕິບັດຕາມນັ້ນ ຜູ້ສະແຫວງຫາບຸນກຸສົນ ຈະສາມາດບັນລຸ—ແມ່ນແຕ່ຈາກໂລກນີ້—ເຖິງໂລກອັນອະມະຕະທີ່ປາຖະໜາໄດ້.
Verse 2
भीष्म उवाच न गोदानात् परं किंचिद् विद्यते वसुधाधिप । गौहि न््यायागता दत्ता सद्यस्तारयते कुलम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດຍິ່ງກວ່າການໃຫ້ທານງົວ. ເພາະເມື່ອງົວທີ່ໄດ້ມາໂດຍທາງຊອບທັມ ຖືກຖວາຍເປັນທານ ມັນຈະເປັນເຫດໃຫ້ວົງຕະກູນທັງປວງໄດ້ຮັບການກູ້ພົ້ນໃນທັນທີ.
Verse 3
सतामर्थे सम्यगुत्पादितो यः स वै क्लृप्त: सम्यगाभ्य: प्रजाभ्य: । तस्मात् पूर्व ह्वादिकालप्रवृत्तं गोदानार्थ शृणु राजन् विध्धि मे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ກົດລະບຽບທີ່ບັນດາຣິສີໄດ້ເປີດເຜີຍຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນດີນັ້ນ ກໍໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງໄວ້ຢ່າງເໝາະສົມ ສໍາລັບປະຊາຊົນເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າເຖິງວິທີອັນດີເລີດແຫ່ງການໃຫ້ທານງົວ—ພິທີທີ່ປະພຶດສືບມາແຕ່ການເກີດການແຫ່ງການ—ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າເຂົ້າໃຈ.”
Verse 4
पुरा गोष्पनीतासु गोषु संदिग्धदर्शिना । मान्धात्रा प्रकृतं प्रश्न बृहस्पतिरभाषत
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນການເກົ່າກ່ອນ ເມື່ອມີການນຳງົວຈຳນວນຫຼາຍມາເພື່ອເຮັດທານ ພະຣາຊາ ມານທາຕຣະ ຍັງລັງເລວ່າ ງົວແບບໃດຈຶ່ງຄວນເປັນງົວທີ່ເໝາະສົມສຳລັບການບໍລິຈາກ ເລີຍຍົກຄຳຖາມອັນຖືກຕ້ອງຂຶ້ນ. ບຣິຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati) ໄດ້ຕອບ ໂດຍອະທິບາຍມາດຕະຖານອັນຄວນສຳລັບທານນັ້ນ.
Verse 5
द्विजातिमतिसत्कृत्य श्वः कालमभिवेद्य च | गोदानार्थे प्रयुजुजीत रोहिणी नियतव्रतः
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ປາດຖະໜາຈະເຮັດທານງົວ ຄວນຮັກສາວຣະຕະຢ່າງມີວິໄນ ເຊີນພຣາຫມັນ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ມາຮັບ ຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະແຈ້ງເວລາວ່າ “ມື້ອື່ນ”. ເພື່ອການບໍລິຈາກ ຄວນຈັດຫາງົວສີແດງອ່ອນ (ໂຣຫິນີ) ແລະເອີ້ນງົວດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ກຳນົດ ເຂົ້າໄປກາງຝູງງົວ ແລ້ວສວດສູດເວດທີ່ລະບຸໄວ້.
Verse 6
आद्ानं च प्रयुड्जीत समंगे बहुलेति च । प्रविश्य च गवां मध्यमिमां श्रुतिमुदाहरेत्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ຜູ້ໃຫ້ທານປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດ ແລະເອີ້ນງົວວ່າ ‘ໂອ ສະມັງຄາ, ໂອ ບະຫຸລາ’ ແລ້ວເຂົ້າໄປກາງຝູງ ແລະສວດສູດເວດອັນສັກສິດນີ້.” ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ go-dāna ແມ່ນພິທີທີ່ຕ້ອງມີຄວາມເຄົາລົບ ແລະຄວາມສຳລວມ.
Verse 7
गौर्मे माता वृषभ: पिता मे दिवं शर्म जगती मे प्रतिष्ठा । प्रपद्यैवं शर्वरीमुष्य गोषु पुनर्वाणीमुत्सूजेद् गोप्रदाने
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: “ງົວແມ່ນແມ່ຂອງຂ້າ; ງົວຜູ້ (ວຣິສະພະ) ແມ່ນພໍ່ຂອງຂ້າ. ຂໍໃຫ້ທ່ານທັງສອງປະທານສະຫວັນ ແລະຄວາມສຸກໃນໂລກ; ງົວແມ່ນຖານຮາກຂອງຂ້າ.” ເວົ້າແລ້ວ ຈົ່ງເຂົ້າໄປພຶ່ງພາຢູ່ໃນຝູງງົວ ຢູ່ກັບພວກມັນຕະຫຼອດຄືນດ້ວຍຄວາມມິດງຽບ; ແລ້ວໃນເວລາບໍລິຈາກງົວຕອນເຊົ້າ ຈຶ່ງຄ່ອຍທຳລາຍຄວາມງຽບ ແລະເວົ້າ ເພື່ອເລີ່ມພິທີ go-dāna ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະຄວາມສຳລວມ.
Verse 8
स तामेकां निशां गोभि: समसख्य: समव्रत:ः । ऐकात्म्यगमनात् सद्यः कलुषाद् विप्रमुच्यते
ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຢູ່ກັບງົວແມ່ນແຕ່ຄືນດຽວ ດ້ວຍໃຈເປັນມິດເທົ່າທຽມ ແລະຮັກສາວິໄນຮ່ວມກັນ—ເຂົ້າສູ່ຄວາມເປັນອັນດຽວກັບພວກມັນ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພົ້ນຈາກມົນທິນທັນທີ.
Verse 9
इस प्रकार गौओंके साथ एक रात रहकर उनके समान व्रतका पालन करते हुए उन्हींके साथ एकात्मभावको प्राप्त होनेसे मनुष्य तत्काल सब पापोंसे छूट जाता है ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍການຢູ່ກັບຝູງງົວພຽງໜຶ່ງຄືນ ປະພຶດວຣະຕະດັ່ງພວກນາງ ແລະເຂົ້າເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ມະນຸດຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງໃນທັນທີ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຕາເວັນ (ໃນເວລາຕາເວັນຂຶ້ນ) ຄວນໃຫ້ທານງົວແມ່ພ້ອມລູກງົວ ແລະງົວຜູ້ທີ່ປ່ອຍໃຫ້ເສລີ. ດ້ວຍການນີ້ ຈະໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ ແລະຄໍາອວຍພອນທີ່ກ່າວໄວ້ໃນມັນຕຣາສັນລະເສີນພິທີກໍຈະສໍາເລັດສໍາລັບພຣະອົງ ໂອ ພຣະຣາຊາ».
Verse 10
ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्न यज्ञे गर्भोडमृतस्य जगतोअसस््य प्रतिष्ठा । क्षिते रोह: प्रवह: शश्व॒देव प्राजापत्या: सर्वमित्यर्थवादा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ງົວທັງຫຼາຍມີພະລັງວິລິຍະ ມີແຮງກໍາລັງ ແລະປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ. ໃນພິທີຍັດຍະ ພວກນາງເປັນຄັນ—ແຫຼ່ງກໍ່ກໍາເນີດ—ຂອງເຄື່ອງບູຊາອັນດຸດດັ່ງອະມຣິຕະ ແລະເປັນຫຼັກຄໍ້າຈຸນຂອງໂລກນີ້. ໃນແຜ່ນດິນ ພວກນາງນໍາໃຫ້ເກີດຄວາມງອກງາມ (ໂດຍການໄຖນາຂອງງົວຜູ້) ແລະຄໍ້າຈຸນກະແສຊີວິດໂລກີອັນເກົ່າແກ່ທີ່ບໍ່ຂາດສາຍ. ພວກນາງເປັນທິດາຂອງປຣະຊາປະຕິ. ຖ້ອຍຄໍາເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດແມ່ນຄໍາປະກາດເພື່ອສັນລະເສີນງົວ»។
Verse 11
गावो ममैन: प्रणुदन्तु सौर्या- स्तथा सौम्या: स्वर्गयानाय सनन््तु । आत्मानं मे मातृवच्चा श्रयन्तु यथानुक्ता: सन्तु सर्वाशिषो मे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ງົວທັງຫຼາຍ—ຜຸດຂຶ້ນຈາກສ່ວນແຫ່ງຕາເວັນ ແລະດວງຈັນ—ຂັບໄລ່ບາບຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ຂໍໃຫ້ພວກນາງສົ່ງເສີມການເດີນທາງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປສູ່ສະຫວັນ ແລະໂລກອັນປະເສີດອື່ນໆ. ຂໍໃຫ້ພວກນາງໃຫ້ທີ່ພຶ່ງດັ່ງແມ່. ແລະໂດຍພຣະກຸນຂອງ “ແມ່ງົວ” ຂໍໃຫ້ພອນແລະຄວາມປາຖະໜາທັງໝົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ທັງທີ່ກ່າວໄວ້ໃນມັນຕຣາເຫຼົ່ານີ້ ແລະທີ່ບໍ່ໄດ້ກ່າວ—ຈົ່ງສໍາເລັດ»។
Verse 12
शोषोत्सगें कर्मभिर्देहमो क्षे सरस्वत्य: श्रेयसे सम्प्रवृत्ता: । यूयं नित्यं सर्वपुण्योपवाह्ां दिशध्वं मे गतिमिष्टां प्रसन्ना:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ງົວທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພວກນາງພໍໃຈດ້ວຍກຳຂອງຜູ້ທີ່ຮັບໃຊ້ ແລະບູຊາພວກນາງ ພວກນາງກໍປົດປ່ອຍເຂົາເຈົ້າຈາກໂລກພະຍາດທີ່ທໍາໃຫ້ຊອກຊ້ຳ ແລະຄວາມທຸກອື່ນໆ; ແລະໂດຍປະທານປັນຍາອັນແທ້ ພວກນາງຍັງປົດປ່ອຍເຂົາເຈົ້າຈາກພັນທະແຫ່ງຮ່າງກາຍ. ເພື່ອສະຫວັດດີພາບຂອງຜູ້ທີ່ດູແລພວກນາງ ພວກນາງຂະຫຍັນຂັນແຂງຢູ່ເສມອ ດັ່ງແມ່ນ້ໍາສະຣັສວະຕີທີ່ນໍາພາສິຣິມົງຄຸນໄຫຼໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ພວກນາງເມດຕາຕໍ່ພວກເຮົາຢູ່ເສມອ ແລະປະທານແກ່ຂ້າພະເຈົ້າຊະຕາກຳອັນປາຖະໜາ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍກຸສົນທັງປວງ»។
Verse 13
या वै यूयं सो5हमद्यैव भावो युष्मान् दत्त्वा चाहमात्मप्रदाता । मनश्च्युता मन एवोपपन्ना: संधुक्षध्वं सौम्यरूपोग्ररूपा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ງົວທັງຫຼາຍ! ສະພາບແທ້ຂອງພວກນາງເປັນຢ່າງໃດ ສະພາບນັ້ນກໍເປັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຊັ່ນກັນ; ບໍ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງແທ້ຈິງລະຫວ່າງພວກນາງແລະຂ້າພະເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ການໃຫ້ທານພວກນາງໃນມື້ນີ້ ແທ້ຈິງແມ່ນການໃຫ້ທານຕົນເອງ. ເມື່ອພວກນາງໄດ້ຜ່ານອອກຈາກໃຈຂອງຜູ້ໃຫ້ ແລະໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນໃຈຂອງຜູ້ຮັບ—ໂອ ຜູ້ທີ່ສາມາດປາກົດໄດ້ທັງຮູບອ່ອນໂຍນ ແລະຮູບນ່າກົດຂາມ—ບັດນີ້ ຂໍໃຫ້ປະທານຄວາມສຸກສົມປາຖະໜາ ແລະເຮັດໃຫ້ເຈຣິນ ເພື່ອໃຫ້ທັງຜູ້ໃຫ້ແລະຜູ້ຮັບພໍໃຈດ້ວຍກັນ»។
Verse 14
एवं तस्याग्रे पूर्वमर्ध वदेत गवां दाता विधिवत पूर्वदृष्ट: । प्रतिब्रूयाच्छेषमर्ध द्विजाति: प्रतिगृह्नन् वै गोप्रदाने विधिज्ञ:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອປະກອບພິທີຖວາຍງົວ (go-dāna) ຜູ້ຖວາຍ—ເມື່ອໄດ້ປາກົດຕໍ່ໜ້າຜູ້ຮັບແລ້ວ—ຄວນສະດຸດສະດອງຕາມພິທີ ດ້ວຍການສວດຄຶ່ງບົດທຳອິດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຜູ້ຮັບຜູ້ເປັນທະວິຊະ (dvija) ແລະຮູ້ພິທີຖວາຍງົວ ໃນຂະນະຮັບທານ ຄວນຕອບກັບໂດຍສວດຄຶ່ງບົດທີ່ເຫຼືອ. ຜູ້ຖວາຍກ່າວວ່າ: «ພວກເຈົ້າເປັນຢ່າງໃດ ຂ້ອຍກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ—ຄວາມເປັນຂອງເຮົາບໍ່ແຕກຕ່າງ. ການຖວາຍພວກເຈົ້າໃນມື້ນີ້ ແທ້ຈິງແມ່ນຂ້ອຍໄດ້ຖວາຍຕົນເອງ». ຜູ້ຮັບຕອບວ່າ: «ເກີດຈາກໃຈ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນໃຈ ຈົ່ງຮັບຮູບອ່ອນໂຍນ ແລະຮູບອັນເກັ່ງກ້າ. ບັດນີ້ພວກເຈົ້າໄດ້ພົ້ນຈາກສິດຂອງຜູ້ຖວາຍ ແລະເຂົ້າສູ່ສິດຂອງຂ້ອຍ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປະທານຄວາມສຸກອັນປາດຖະໜາ ແລະເຮັດໃຫ້ທັງຂ້ອຍແລະຜູ້ຖວາຍພໍໃຈ».
Verse 15
गोप्रदानीति वक्तव्यमर्घ्यवस्त्रवसुप्रद: । ऊर्ध्वास्या भवितव्या च वैष्णवीति च चोदयेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນປະກາດເຂົາຢ່າງເປັນທາງການວ່າ ‘ຜູ້ຖວາຍງົວ’ ແລະວ່າເປັນຜູ້ປະທານເຄື່ອງບູຊາອັນຄວນແກ່ການເຄົາລົບ, ເສື້ອຜ້າ ແລະຊັບສິນ. ຄວນກະຕຸ້ນໃຫ້ເຂົາຍົກໜ້າຂຶ້ນ (ດ້ວຍຄວາມໝັ້ນໃຈອັນເປັນມົງຄຸນ) ແລະເອີ້ນພ້ອມຊູ້ໃຈວ່າ ‘ໄວສະນະວີ’—ຜູ້ອຸທິດໃຈແດ່ພຣະວິສະນຸ.»
Verse 16
नाम संकीर्तयेत् तस्या यथासंख्योत्तरं स वै । “जो गौके निष्क्रयरूपसे उसका मूल्य
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວນເອີ້ນນາມທີ່ກຳນົດໄວ້ສຳລັບ (ການຖວາຍງົວແບບທົດແທນ) ຕາມລຳດັບທີ່ກ່າວໄວ້.» ໃນບົດບາດນີ້ ຄຳສອນໝາຍເຖິງຄວາມຖືກຕ້ອງທາງທຳ: ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຖວາຍຄ່າໄຖ່ຂອງງົວ (ລາຄາ), ຫຼືຜ້າ, ຫຼືຄຳ ແທນງົວຈິງ ຜູ້ຖວາຍກໍຄວນກຳນົດທານນັ້ນດ້ວຍ “ນາມງົວ” ທີ່ເໝາະສົມ ໃນເວລາຕັ້ງສັງກັລປະ (saṅkalpa) ເພື່ອໃຫ້ການກະທຳນັ້ນຖືກນັບເປັນ go-dāna ຢ່າງຖືກພິທີ ທັງໃນເຈດຕະນາແລະຮູບແບບພິທີ.
Verse 17
एवमेतान् गुणान् विद्याद् गवादीनां यथाक्रमम् । गोप्रदाता समाप्रोति समस्तानष्टमे क्रमे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຮູ້ເຂົ້າໃຈຄຸນຜົນເຫຼົ່ານີ້ທີ່ກ່ຽວກັບງົວ ແລະທານທີ່ສືບເນື່ອງ ຕາມລຳດັບ. ຜູ້ຖວາຍງົວໄດ້ຮັບຜົນບຸນທັງໝົດ ແລະຜົນນັ້ນເລີ່ມສົ່ງຜົນໃນກ້າວທີ 8 (ເມື່ອພຣາຫມັນຜູ້ຮັບເດີນຈາກໄປພ້ອມທານ).»
Verse 18
गोद: शीली निर्भयश्चार्थदाता न स्याद् दुःखी वसुदाता च कामम् | उषस्योढा भारते यश्न विद्वान् विख्यातास्ते वैष्णवाश्रषन्द्रलोका:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ຖວາຍງົວເປັນຜູ້ມີສິນທຳ; ຜູ້ທີ່ຈ່າຍຄ່າທີ່ຖືກຕ້ອງຂອງມັນເປັນຜູ້ບໍ່ຫວາດກົວ. ຜູ້ໃດຖວາຍຄຳແທນງົວຕາມກຳລັງຂອງຕົນ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂສກ. ຜູ້ທີ່ຕື່ນຕອນຮຸ່ງອາລຸນ ແລະປະຕິບັດວັດຕະປະຈຳວັນທາງທຳ, ຜູ້ຮູ້ຊຳນານໃນມະຫາພາຣະຕະ, ແລະຜູ້ເປັນໄວສະນະວະທີ່ມີຊື່ສຽງ—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນລ້ວນໄປສູ່ໂລກພຣະຈັນ (ຈັນທຣະໂລກ).
Verse 19
गा वै दत्त्वा गोव्रती स्यात् त्रिरात्रं निशां चैकां संवसेतेह ताभि: । कामाष्ट म्यां वर्तितव्यं त्रिरात्रं रसैर्वा गो: शकृता प्रस्नवैर्वा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ບໍລິຈາກງົວແລ້ວ ຄວນຖື “ວົວວຣະຕະ” ເປັນເວລາສາມຄືນ ແລະໃນທີ່ນີ້ຄວນຢູ່ຮ່ວມກັບຝູງງົວອີກໜຶ່ງຄືນ. ເລີ່ມແຕ່ວັນ ກາມາອັດຖະມີ ຕະຫຼອດສາມຄືນ ຄວນດຳລົງຊີວິດດ້ວຍແຕ່ຜະລິດຕະພັນຂອງງົວ—ນົມ, ຂີ້ງົວ ຫຼື ປັດສະວະງົວ—ເພື່ອຮັກສາວິໄນແລະການຊຳລະຕົນທີ່ຜູກພັນກັບທານນັ້ນ».
Verse 20
देवव्रती स्याद् वृषभप्रदाने वेदावाप्तिगोयुगस्य प्रदाने । तथा गवां विधिमासाद्य यज्वा लोकानग्रयान् विन्दते नाविधिज्ञ:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວຜູ້ (ວຣິສະພະ) ຜູ້ນັ້ນຈະເປັນ devavrata—ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນວິໄນອັນສັກສິດ. ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວເປັນຄູ່ (ງົວແມ່ກັບງົວຜູ້) ຜູ້ນັ້ນໄດ້ເຂົ້າເຖິງພຣະເວດ (ຄວາມຮູ້ອັນສັກສິດ). ແລະຜູ້ໃດປະກອບພິທີບໍລິຈາກງົວຕາມຂັ້ນຕອນທີ່ຖືກຕ້ອງ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ບັນລຸໂລກອັນສູງສຸດ. ແຕ່ຜູ້ບໍ່ຮູ້ກົດລະບຽບ ບໍ່ໄດ້ຮັບຜົນອັນປະເສີດ».
Verse 21
“जो इच्छानुसार दूध देनेवाली धेनुका दान करता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວແມ່ (ເທນູ) ທີ່ໃຫ້ນົມໄດ້ຕາມປາດຖະໜາ ຜູ້ນັ້ນປານກັບໄດ້ບໍລິຈາກຄວາມສຸກສຳລານໃນໂລກມະນຸດທັງປວງໃນຄັ້ງດຽວ. ຖ້າການບໍລິຈາກງົວພຽງໜຶ່ງຕົວມີມະຫາອານຸພາບເຖິງປານນີ້ ແລ້ວຜົນຈະຍິ່ງໃຫຍ່ເທົ່າໃດ ຫາກບໍລິຈາກງົວຫຼາຍຕົວ—ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາທີ່ເໝາະສົມສຳລັບເທວະແລະບັນພະບຸລຸດ—ຕາມພິທີທີ່ຖືກຕ້ອງ? ແລະການບໍລິຈາກງົວຜູ້ອ່ອນວັຍ ກ່າວກັນວ່າຍິ່ງເປັນກຸສົນກວ່າການບໍລິຈາກງົວເຫຼົ່ານັ້ນ».
Verse 22
न चाशिष्यायात्रतायोपकुर्या- न्नाश्रद्दधधानाय न वक्रबुद्धये । गुह्यो हायं सर्वलोकस्य धर्मों नेम॑ धर्म यत्र तत्र प्रजल्पेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຢ່າຖ່າຍທອດພິທີບໍລິຈາກງົວນີ້ໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນສິດຂອງຕົນ, ຜູ້ບໍ່ຖືວຣະຕະ, ຜູ້ຂາດສັດທາ, ຫຼືຜູ້ມີໃຈຄົດຄຽວ. ນີ້ແມ່ນທຳມະທີ່ຖືກປິດບັງຈາກຊາວໂລກທົ່ວໄປ; ດັ່ງນັ້ນບໍ່ຄວນເວົ້າຢ່າງບໍ່ເລືອກສະຖານທີ່ທຸກແຫ່ງ».
Verse 23
सन्ति लोके<श्रद्दधाना मनुष्या: सन्ति क्षुद्रा राक्षसमानुषेषु । एषामेतद् दीयमान हानिष्टं ये नास्तिक्यं चाश्रयन्तेडल्पपुण्या:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ມີຄົນທີ່ຂາດສັດທາຢູ່ຫຼາຍ; ແລະໃນບັນດາມະນຸດທີ່ມີນິໄສດຸດັນດັ່ງຣາກສະສະ ກໍມີຄົນໃຈຄັບແຄບຢູ່ຫຼາຍ. ສຳລັບຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ—ຜູ້ມີກຸສົນນ້ອຍ ແລະອາໄສຄວາມບໍ່ເຊື່ອ—ການຖ່າຍທອດຄຳສອນນີ້ບໍ່ເປັນທີ່ພຶງປາດຖະໜາ; ເມື່ອໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາ ມັນມັກນຳໂທດຫຼາຍກວ່າຄຸນ».
Verse 24
बार्हस्पत्यं वाक्यमेतन्निशम्य ये राजानो गोप्रदानानि दत्त्वा । लोकान _प्राप्ता: पुण्यशीला: प्रवृत्ता- स्तान् मे राजन् कीर्त्यमानान् निबोध
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອໄດ້ຟັງຄໍາສອນຂອງ ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati) ນີ້ແລ້ວ ບັນດາກະສັດຜູ້ໃຫ້ທານໂຄ ແລະໄດ້ບັນລຸໂລກອັນປະເສີດດ້ວຍບຸນນັ້ນ ພ້ອມທັງຕັ້ງມັ່ນໃນຄຸນທໍາ—ເອົາໃຈໄປສູ່ທໍາອັນຖືກຕ້ອງ—ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໃນບັດນີ້ຂ້າຈະເລົ່ານາມຂອງພວກເຂົາ.»
Verse 25
उशीनरो विष्वगश्चो नृगश्न भगीरयथो विश्रुतो यौवनाश्व: । मान्धाता वै मुचुकुन्दश्च राजा भूरिद्युम्नो नैषध: सोमकश्न
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ອຸສີນະຣະ (Uśīnara), ວິສະວະກະ (Viśvaga), ນຣິກະ (Nṛga), ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ແລະ ຢຸວະນາສະວະ (Yuvanāśva); ພ້ອມທັງ ພະຣາຊາ ມານທາຕາ (Māndhātā), ພະຣາຊາ ມຸຈຸກຸນທະ (Mucukunda), ພູຣິດຍຸມນະ (Bhūridyumna), ກະສັດແຫ່ງ ໄນສະທະ (Naiṣadha) ຄື ນະລະ (Nala), ແລະ ໂສມະກະ (Somaka) — ບັນດາຜູ້ປົກຄອງອັນມີຊື່ສຽງ ແລະຮູ້ທັນຂໍ້ບັນຍັດແຫ່ງທໍາ ໄດ້ບັນລຸໂລກສູງດ້ວຍທານອັນຊອບທໍາ ໂດຍສະເພາະທານໂຄ.»
Verse 26
पुरूरवो भरतश्षक्रवर्ती यस्यान्ववाये भरता: सर्व एव | तथा वीरो दाशरथिक्षु रामो ये चाप्यन्ये विश्रुता: कीर्तिमन्त:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ປຸຣູຣະວະສ (Purūravas); ພະຣາຊາ ພະຣະຕະ (Bharata) ຈັກກະວັດ—ຜູ້ປົກຄອງສາກົນ—ຜູ້ທີ່ໃນສາຍວົງຂອງພຣະອົງ ກະສັດທັງປວງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ພາຣະຕະ’ (Bhārata); ອີກທັງ ຣາມະ (Rāma) ວີຣະບຸຣຸດ ບຸດແຫ່ງ ດະຊະຣະຖະ (Daśaratha); ແລະບັນດາກະສັດອື່ນໆຜູ້ມີກຽດສຽງ—ກະສັດຜູ້ຮູ້ທັນກົດແຫ່ງທໍາເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ບັນລຸສະຫວັນດ້ວຍບຸນແຫ່ງທານໂຄ.»
Verse 27
तथा राजा पृथुकर्मा दिलीपो दिवं प्राप्तो गोप्रदानैरविधिज्ञ: । यज्जैदनिस्तपसा राजधर्म- मॉन्धाताभूद् गोप्रदानैश्व युक्ता:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນທໍານອງດຽວກັນ ພະຣາຊາ ດິລີປະ (Dilīpa) ຜູ້ມີກິດການຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ບັນລຸສະຫວັນດ້ວຍທານໂຄ. ແລະ ມານທາຕຣິ (Māndhātṛ) ກໍພ້ອມພຽງດ້ວຍຍັດ, ທານ, ຕະປະສະຍາ, ໜ້າທີ່ແຫ່ງຣາຊະທໍາ, ແລະໂດຍສະເພາະທານໂຄ. ດັ່ງນັ້ນ ອຸສີນະຣະ, ວິສະວະກະ, ນຣິກະ, ພະຄີຣະຖະ, ບຸດຜູ້ໂດ່ງດັງຂອງ ຢຸວະນາສະວະ, ມະຫາກະສັດ ມານທາຕຣິ, ພະຣາຊາ ມຸຈຸກຸນທະ, ພູຣິດຍຸມນະ, ນະລະ ເຈົ້າແຫ່ງ ໄນສະທະ, ໂສມະກະ, ປຸຣູຣະວະສ, ແລະ ພະຣະຕະ ຈັກກະວັດ—ຜູ້ທີ່ຈາກສາຍວົງຂອງພຣະອົງ ກະສັດທັງປວງຖືກເອີ້ນວ່າ ‘ພາຣະຕະ’—ພ້ອມທັງ ສີຣາມະ (Śrī Rāma) ບຸດແຫ່ງ ດະຊະຣະຖະ, ແລະກະສັດອື່ນໆຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ລວມທັງ ດິລີປະ ຜູ້ກະທໍາການຍິ່ງໃຫຍ່—ກະສັດຜູ້ຮູ້ທັນວິທີອັນຖືກຕ້ອງເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ບັນລຸໂລກສະຫວັນດ້ວຍບຸນແຫ່ງທານໂຄ; ແລະ ມານທາຕຣິ ໂດຍສະເພາະ ພ້ອມພຽງດ້ວຍຄຸນທໍາອັນສູງສຸດເຫຼົ່ານັ້ນ.»
Verse 28
तस्मात् पार्थ त्वमपीमां मयोक्तां बाहस्पतीं भारतीं धारयस्व । द्विजाग्रयेभ्य: सम्प्रयच्छस्व प्रीतो गा: पुण्या वै प्राप्य राज्यं कुरूणाम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ປາຣຖະ (Pārtha), ເຈົ້າຈົ່ງຍຶດຖືໄວ້ໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ຄໍາສອນຂອງ ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິ (Bṛhaspati) ທີ່ຂ້າໄດ້ຖ່າຍທອດແກ່ເຈົ້ານີ້. ແລະເມື່ອເຈົ້າໄດ້ຮັບອໍານາດເຫນືອອານາຈັກກຸຣຸ (Kuru) ແລ້ວ ຈົ່ງມອບໂຄອັນບໍລິສຸດເປັນທານດ້ວຍໃຈຍິນດີ ແກ່ຜູ້ທວິຊະອັນປະເສີດ—ພຣາຫມະນະຜູ້ດີເລີດ.»
Verse 29
वैशम्पायन उवाच तथा सर्व कृतवान् धर्मराजो भीष्मेणोक्तो विधिवद् गोप्रदाने । स मान्धातुर्देवदेवोपदिष्टं सम्यग्धर्म धारयामास राजा
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອ ພີສະມະ ໄດ້ກຳຊັບວິທີການໃຫ້ທານງົວຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມພິທີແລ້ວ, ພຣະຣາຊາ ທັມມະຣາຊາ (ຢຸທິສຖິຣະ) ກໍໄດ້ປະຕິບັດທຸກຢ່າງຕາມທີ່ຖືກຊີ້ນຳຢ່າງເທັ່ງຕົງ. ແລະພຣະອົງຍັງຈື່ຈຳໄວ້ແນ່ນອນໃນດວງໃຈ ທັມມະອັນແທ້ທີ່ ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິ—ອາຈານແຫ່ງເທວະດາ—ເຄີຍສອນແກ່ ມານທາຕຣະ, ຍຶດຖືມັນໄວ້ດ້ວຍຈິດໃຈອັນຖືກທາງ.
Verse 30
इति नृप सतत गवां प्रदाने यवशकलान् सह गोमयै: पिबान: । क्षितितलशयन: शिखी यतात्मा वृष इव राजवृषस्तदा बभूव
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາຜູ້ປົກຄອງ—ມຸ່ງໝັ້ນຢູ່ເທິງການໃຫ້ທານງົວຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ພຣະອົງດຳລົງຊີວິດດ້ວຍເມັດບາເລີນ້ອຍໆ ກິນຄຽງກັບຂີ້ງົວ, ນອນຢູ່ເທິງດິນໂລ່ງ, ຄວບຄຸມຕົນເອງ ແລະປ່ອຍໃຫ້ຜົມເປັນກະຈຸກພັນກັນ. ໃນການນັ້ນ ພຣະອົງສ່ອງສະຫວ່າງດຸດດັ່ງ ທັມມະ ເອງ—ເຫມືອນງົວຜູ້ອັນກ້າແຂງໃນບັນດາກະສັດ, ໝັ້ນຄົງ ແລະບໍລິສຸດ.
Verse 31
नरपतिरभवत् सदैवताभ्य: प्रयतमनास्त्वभिसंस्तुवंश्ष ता: सम । न च धुरि नृप गामयुक्त भूय- स्तुरगवरैरगमच्च यत्र तत्र
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ພຣະຣາຊາໄດ້ເປັນຜູ້ເຄົາລົບສັກກາລະຕໍ່ເທວະດາຢ່າງສະເໝີ, ມີໃຈໝັ້ນຄົງ ແລະມີວິໄນ, ສັນລະເສີນພວກເທວະດາດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນສົມຄວນ ແລະຈິດໃຈທີ່ເທົ່າທຽມສະຫງົບ. ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຖືກຜູກໄວ້ກັບແອກແຫ່ງພາລະໂລກອີກ; ແຕ່ດ້ວຍມ້າຊັ້ນດີຊັກນຳ, ພຣະອົງເດີນທາງໄປມາໄດ້ຢ່າງເສລີທຸກແຫ່ງ—ກະທຳດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະການຄວບຄຸມຕົນ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມທະນົງ ຫຼືການບີບບັງຄັບ.
Verse 76
नरेन्द्र! राजा युधिष्ठिर सदा ही गौओंके प्रति विनीत-चित्त होकर उनकी स्तुति करते रहते थे। उन्होंने फिर कभी बैलका अपनी सवारीमें उपयोग नहीं किया। वे अच्छे-अच्छे घोड़ोंद्वारा ही इधर-उधरकी यात्रा करते थे ।।
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ້ ຈອມມະນຸດ, ພຣະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ ມີໃຈອ່ອນນ້ອມ ແລະເຄົາລົບຕໍ່ງົວຢູ່ເສມອ, ພ້ອມທັງສັນລະເສີນພວກມັນຢ່າງບໍ່ຂາດ. ຈາກນັ້ນມາ ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ນຳງົວຜູ້ມາໃຊ້ເປັນພາຫະນະໃນການເດີນທາງອີກ. ສຳລັບການເດີນທາງໄປມາ, ພຣະອົງພຶ່ງພາແຕ່ມ້າຊັ້ນດີເທົ່ານັ້ນ.
Verse 231
कामानू् सर्वान् पार्थिवानेकसंस्थान् यो वै दद्यात् कामदुघांच धेनुम् । सम्यक्ता: स्युर्हव्यकव्यौघवत्य- स्तासामुक्ष्णां ज्यायसां सम्प्रदानम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ໃຫ້ທານຄວາມສຸກສົມບັດແຫ່ງກະສັດທັງປວງໃນຮູບແບບຫຼາຍປະການ ແລະຍັງບໍລິຈາກງົວ “ກາມະເທນູ” ຜູ້ບັນດານຄວາມປາຖະໜາ, ການບູຊາໄຟ (ຮະວະ) ແລະການຖວາຍແກ່ບັນພະບຸລຸດ (ກະວະ) ຂອງຜູ້ນັ້ນຈະສຳເລັດຄົບຖ້ວນ ແລະອຸດົມສົມບູນ. ແຕ່ຂອງທານທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່ານັ້ນອີກ ແມ່ນການໃຫ້ທານງົວຜູ້ທີ່ແຂງແຮງ ແລະປະເສີດກວ່າ ຢ່າງຖືກທາງ—ເພື່ອການຜະລິດພັນ ແລະຄ້ຳຈຸນຝູງງົວ—ເພາະຂອງທານນັ້ນຫຼຽວລ້ຽງຄວາມຮັ່ງມີອັນຍືນຍາວ ແລະຄວາມສືບຕໍ່ຂອງຊີວິດຄອບຄົວອັນຊອບທຳ.
Frequently Asked Questions
That go-dāna, performed with correct procedure and intention, is treated as a highly efficacious form of charity, integrating ritual support, social nourishment, and merit-based moral causality.
It instructs a person to perform ācamanam and recite regularly in the morning and evening, presenting the practice as a disciplined routine linked to moral purification from day-to-day faults.
Yes. It attaches specific results to giving and recitation—prosperity, honored post-mortem states (including Goloka), benefits to ancestors and lineage, and reduced hardship in Yama’s domain—framed as intelligible consequences of regulated charity.