Adhyaya 161
Chapter Arc: पवन (वायु) अर्जुन से दान-धर्म के प्रसंग में एक प्राचीन, विस्मयकारी आख्यान छेड़ते हैं—जब असुरों ने देवताओं को परास्त कर उनके यज्ञ और पितृ-स्वधा तक छीन ली, और स्वर्ग का तेज़ बुझने लगा। → देवता निरुत्साह होकर पृथ्वी पर भटकते हैं; यज्ञ-विधि बाधित, कर्मकाण्ड छिन्न, और देव-लोक की प्रतिष्ठा डगमगाती है। उसी समय वे अग्नि-सदृश तेजस्वी, सूर्य-प्रभा वाले महाव्रती अगस्त्य को देखते हैं; पर संकट टलता नहीं—यज्ञ-दीक्षा से कृश हुए देवताओं को देखकर ‘खलिन’ नामक पर्वत-प्राय दानव उन्हें मारने दौड़ते हैं, जल को ऊँचा उछालते और भयंकर आयुध उठाए। → देवता इन्द्र सहित शरण खोजते हुए वासिष्ठ के पास पहुँचते हैं; स्वयं शक्र भी व्यथित होकर वसिष्ठ की शरण लेते हैं। तब भगवान ऋषि वसिष्ठ अपने ब्रह्म-तेज और ब्रह्मदत्त वर-बल से दैत्यों का संहार कर देवताओं की रक्षा करते हैं। → वसिष्ठ के संरक्षण से त्रिदिववासी सुरक्षित होते हैं और दानव-विघ्न का अंत होता है; आख्यान का निष्कर्ष यह कि क्षत्र-बल भी जब धर्म-मार्ग से विचलित हो, तब ब्रह्म-तेज (तप, सत्य, संयम) ही लोक-रक्षा का अंतिम आश्रय बनता है। → पवन संकेत करते हैं कि वसिष्ठ के इस कर्म का वर्णन कहकर अब वे ‘वसिष्ठात् क्षत्रियं वरम्’—वसिष्ठ से सम्बद्ध किसी श्रेष्ठ क्षत्रिय/राजा के प्रसंग की ओर कथा मोड़ेंगे।
Shlokas
Verse 1
अपना छा | अप्-४#-रात जा - कुछ लोग 'घट्सहस्रशतह्ृदम्” का अर्थ यों करते हैं--वहाँ छः लाख तालाब शोभा पा रहे थे; परंतु 'शतह्ृददा” शब्द बिजलीका वाचक है; अतः उपर्युक्त अर्थ किया गया है। पजञ्चपज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: ब्रद्मर्षि अगस्त्य और वसिष्ठके प्रभावका वर्णन भीष्म उवाच इत्युक्त: स नृपस्तूष्णीम भूद् वायुस्ततो<ब्रवीत् । शृणु राजन्नगस्त्यस्य माहात्म्यं ब्राह्मणस्य ह
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກະສັດ ກາຣຕະວີຣຍະ ອາຣຊຸນ ນັ່ງນິ່ງ ບໍ່ອາດຕອບໄດ້. ແລ້ວ ພະວາຍຸ ຈຶ່ງກ່າວອີກວ່າ: “ໂອ ພະຣາຊາ! ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ພຣະພຣາຫມະນ ອະກັດສະຕະຍະ (Agastya).”
Verse 2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्व ते कृता: | यज्ञाश्वैषां हृता: सर्वे पितृणां च स्वधास्तथा
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນການເກົ່າແກ່ ພວກເທວະດາຖືກອະສຸຣະພ່າຍແພ້ ແລະຖືກລົບລ້າງຄວາມກ້າຫານກັບກຳລັງໃຈ. ອະສຸຣະໄດ້ຍຶດແລະທຳລາຍພິທີຍັດຍະ (ຍັດຍາ) ທັງປວງຂອງເທວະດາ ແລະຍັງຕັດຂາດການຖວາຍ “ສະວະທາ” (svadhā) ທີ່ຄວນແກ່ບັນພະບຸລຸດ. ເມື່ອທາງແຫ່ງການບູຊາແລະໜ້າທີ່ຖືກຕັດຂາດ ລະບຽບແຫ່ງທຳມະຂອງໂລກກໍສັ່ນຄອນ ແລະເທວະດາຜູ້ຕົກຈາກຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ຖືກເລົ່າວ່າເດີນພະເນຈອນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນ.
Verse 3
कर्मेज्या मानवानां च दानवैहैंहयर्षभ । भ्रष्टैश्चर्यास्ततो देवाश्चेरु: पृथ्वीमिति श्रुति:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ກ້າໃນຫມູ່ໄຮຫະຍະ, ຕາມຄຳເລົ່າແຫ່ງປະເພນີ ດານະວະໄດ້ເຮັດໃຫ້ພິທີກຳແລະການບູຊາຍັດຍະຂອງມະນຸດສູນຫາຍ. ເມື່ອຂາດການປະພຶດອັນຖືກຕ້ອງ ແລະຕົກຈາກຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງເທວະພາບ, ພວກເທວະດາຈຶ່ງພະເນຈອນໄປທົ່ວແຜ່ນດິນດ້ວຍຄວາມທຸກທ້ອນ.
Verse 4
ततः कदाचित् ते राजन् दीप्तमादित्यवर्चसम् | ददृशुस्तेजसा युक्तमगस्त्यं विपुलव्रतम्,“राजन! तदनन्तर एक दिन देवताओंने सूर्यके समान प्रकाशमान, तेजस्वी, दीप्तिमान् और महान व्रतधारी अगस्त्यको देखा
ຕໍ່ມາ ໂອ ພະຣາຊາ, ໃນຄັ້ງໜຶ່ງ ພວກເທວະດາໄດ້ເຫັນອະກັດສະຕະຍະ—ສະຫວ່າງໄສດັ່ງລັດສະໝີພະອາທິດ, ປະກອບດ້ວຍຕະເຈະ, ແລະມັ່ນຄົງໃນວຣະຕະອັນໃຫຍ່.
Verse 5
अभिवाद्य तु तं देवा: पृष्टवा कुशलमेव च । इदमूचुर्महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप,'जनेश्वर! उन्हें प्रणाम करके देवताओंने उनका कुशल-समाचार पूछा और समयपर उन महात्मासे इस प्रकार कहा--
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພວກເທວະດາໄດ້ນົບນ້ອມຄຳນັບທ່ານ ແລະຖາມໄຖ່ຄວາມສຸກດີ. ແລ້ວໃນຍາມອັນຄວນ ພວກເຂົາໄດ້ກ່າວກັບມະຫາອາດຕະນັ້ນດັ່ງນີ້, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ.
Verse 6
दानवैर्युधि भग्ना: सम तथैश्वर्याच्च भ्रंशिता: । तदस्मान्नो भयात् तीव्रात् त्राहि त्वं मुनिपुड्व,“मुनिवर! दानवोंने हमें युद्धमें हटाकर हमारा ऐश्वर्य छीन लिया है। इस तीव्र भयसे आप हमारी रक्षा करें"
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ, ດານະວະໄດ້ທຳລາຍພວກເຮົາໃນສົງຄາມ ແລະຍັງຊິງເອົາອຳນາດອະທິປະໄຕຂອງພວກເຮົາໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປົກປ້ອງພວກເຮົາຈາກຄວາມຢ້ານກົວອັນຮຸນແຮງນີ້».
Verse 7
इत्युक्तः स तदा देवैरगस्त्य: कुपितो5भवत् | प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निरिव संक्षये,“देवताओंके ऐसा कहनेपर तेजस्वी अगस्त्य मुनि कुपित हो गये और प्रलयकालके अग्निकी भाँति रोषसे जल उठे
ເມື່ອເທວະທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວຕໍ່ທ່ານດັ່ງນັ້ນ ິສີອະກັດສະຕະຍະຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງກໍເກີດຄວາມໂກດ; ລຸກໄໝ້ດ້ວຍໂທສະ ດັ່ງໄຟແຫ່ງການ (ກາລາກນິ) ໃນຍາມທີ່ໂລກສິ້ນສຸດ.
Verse 8
तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा । अन्तरिक्षान्महाराज निपेतुस्ते सहस्रशः,“महाराज! उनकी प्रज्वलित किरणोंके स्पर्शसे उस समय सहस्रों दानव दग्ध होकर आकाशसे पृथ्वीपर गिरने लगे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາລາຊາ, ຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍການສຳຜັດຂອງຕາຂ່າຍລຳແສງອັນລຸກໄໝ້ນັ້ນ ພວກດານະວະຖືກເຜົາຜານ ແລະຕົກລົງຈາກຟ້າສູ່ພື້ນດິນເປັນພັນໆ».
Verse 9
दह्ामानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा । उभौ लोकौ परित्यज्य गताः काष्ठां तु दक्षिणाम्,“अगस्त्यके तेजसे दग्ध होते हुए दैत्य दोनों लोकोंका परित्याग करके दक्षिण दिशाकी ओर चले गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພວກໄດຕະຍະເຫຼົ່ານັ້ນຖືກເຜົາໄໝ້ດ້ວຍເຕຊະອັນລຸກໄໝ້ຂອງິສີອະກັດສະຕະຍະ; ພວກເຂົາລະທິ້ງທັງສອງໂລກ ແລະຫນີໄປສູ່ທິດໃຕ້.
Verse 10
बलिस्तु यजते यज्ञमश्चवमेधं महीं गतः । येडन्येडधस्था महीस्थाश्व ते न दग्धा महासुरा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເວລານັ້ນ ກະສັດບາລິໄດ້ຂຶ້ນມາສູ່ແຜ່ນດິນ ແລະກຳລັງປະກອບພິທີຍັດຍາ ອັດສະວະເມດະ. ດັ່ງນັ້ນ ອະສຸຣະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ກັບພຣະອົງເທິງແຜ່ນດິນ ແລະອີກພວກທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນພື້ນລຸ່ມ (ປາຕາລະ) ເທົ່ານັ້ນທີ່ລອດພົ້ນຈາກການຖືກເຜົາໄໝ້».
Verse 11
ततो लोका: पुनः प्राप्ता: सुरैः शान्तभयैर्न॒प । अथैनमन्रुवन् देवा भूमिष्ठानसुरान् जहि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ພຣະມະຫາລາຊາ, ເມື່ອຄວາມຢ້ານກົວຂອງເທວະທັງຫຼາຍສົງບົບລົງ ພວກເຂົາກໍກັບໄປຍັງໂລກຂອງຕົນແຕ່ລະພວກ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເທວະໄດ້ກ່າວກັບທ່ານອີກຄັ້ງວ່າ: ‘ບັດນີ້ ຈົ່ງທຳລາຍອະສຸຣະທີ່ຍັງອາໄສຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ’».
Verse 12
इत्युक्त: प्राह देवान् स न शक्तोडस्मि महीगतान् । दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे न शक््यामीति पार्थिव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງຕອບຕໍ່ເທວະທັງຫຼາຍວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດເຜົາອະສຸຣະທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນໄດ້. ເພາະຖ້າເຜົາພວກນັ້ນ ຕະປະສະຍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະຫຼຸດຖອຍ. ດັ່ງນັ້ນ ການນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງທຳບໍ່ໄດ້».
Verse 13
एवं दग्धा भगवता दानवा: स्वेन तेजेसा । अगस्त्येन तदा राज॑ंस्तपसा भावितात्मना,'“राजन्! इस प्रकार शुद्ध अन्तःकरणवाले भगवान् अगस्त्यने अपने तप और तेजसे दानवोंको दग्ध कर दिया था
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ດານະວະທັງຫຼາຍຖືກພຣະລິສີອະກັດສະຍະ—ຜູ້ມີຈິດໃນບໍລິສຸດ ແລະຖືກຫຼ້ຽງດ້ວຍຕະປະສະຍາ—ເຜົາດ້ວຍພະລັງຕະເຈະຂອງທ່ານເອງ».
Verse 14
ईदृशश्वाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयानघ । ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वमगस्त्यात् क्षत्रियं वरम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ! ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບອກເຈົ້າແລ້ວວ່າ ອະກັດສະຍະເປັນລິສີຜູ້ມີອຳນາດອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້—ເປັນພຣາຫມະນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຖິງຂະນາດນັ້ນ. ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວຢ່າງຊັດເຈນ; ຫຼືຖ້າເຈົ້າຮູ້ຈັກກະສັດກະສັດຕະຣິຍະຜູ້ເຫນືອກວ່າອະກັດສະຍະ ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 15
भीष्म उवाच इत्युक्त: स तदा तूष्णीमभूद् वायुस्ततो<ब्रवीत् । शृणु राजन् वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຜູ້ນັ້ນກໍຢູ່ນິ່ງງຽບ. ແລ້ວພຣະວາຍຸເທວະຈຶ່ງກ່າວອີກວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຈົ່ງຟັງບັດນີ້ ກ່ຽວກັບກິດອັນສູງສຸດຂອງລິສີວະສິດຖະ—ພຣາຫມະນຜູ້ມີກຽດສັກ».
Verse 16
आदित्या: सत्रमासन्त सरो वै मानसं प्रति । वसिष्ठ॑ मनसा गत्वा ज्ञात्वा तत् तस्य गौरवम्,“एक समय देवताओंने वसिष्ठ मुनिके गौरवको जानकर मन-ही-मन उनकी शरण जाकर मानसरोवरके तटपर यज्ञ आरम्भ किया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ອາທິຕະຍະທັງຫຼາຍໄດ້ປະກອບສັດຕະ (ພິທີບູຊາຍາວນານ) ຢູ່ຊາຍຝັ່ງທະເລສາບມານະສະໂຣວະຣະ. ເມື່ອຮູ້ເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງລິສີວະສິດຖະ ພວກເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາທ່ານດ້ວຍໃຈນອບນ້ອມ (ໃນຈິດໃຈ) ແລະເພື່ອຖວາຍກຽດແກ່ທ່ານ ຈຶ່ງເລີ່ມພິທີຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 17
यजमानांस्तु तान् दृष्टवा सर्वान् दीक्षानुकर्शितान् । हन्तुमैच्छन्त शैलाभा: खलिनो नाम दानवा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນຜູ້ປະກອບຍັດຍະ (yajña) ທັງຫມົດ—ທຸກຄົນຜອມແຫ້ງເນື່ອງຈາກວິໄນແຫ່ງການຮັບພຣະວັດ (dīkṣā)—ດານະວະຊື່ ຄະລິນ (Khalin) ຜູ້ມີກາຍດັ່ງພູເຂົາ ກໍເກີດຄວາມປາດຖະໜາຈະຂ້າພວກເຂົາ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຜູ້ອ່ອນແອໂດຍຄຳປະຕິຍານອັນສັກສິດ ອາດກາຍເປັນເປົ້າໝາຍຂອງອະທັມມະ ແລະການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຍັດຍະແມ່ນບາບໜັກ ທີ່ນຳໄປສູ່ສົງຄາມ.
Verse 18
अदूरात् तु ततस्तेषां ब्रह्म॒दत्तवरं सर: । हताहता वै तत्रैते जीवन्त्याप्लुत्य दानवा:
ບໍ່ໄກຈາກພວກເຂົາມີສະຫຼອງນ້ຳໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ຮັບພອນຈາກພຣະພຣະຫມາ (Brahmā). ທີ່ນັ້ນ ດານະວະທັງຫມົດ—ແມ່ນຈະຖືກຟັນລົງຊ້ຳໆ—ກໍກັບຄືນຊີວິດໄດ້ໂດຍການດຳລົງລົງໃນນ້ຳ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອມີຜູ້ໃດລົ້ມໃນສົງຄາມ ພວກອື່ນຈະຍົກຂຶ້ນແລ້ວໂຍນລົງໃນສະຫຼອງ; ພຽງແຕ່ຈົມນ້ຳກໍຟື້ນຄືນຊີວິດທັນທີ.
Verse 19
ते प्रगृह्ा महाघोरान् पर्वतान् परिघान् द्रुमान् विक्षोभयन्त: सलिलमुत्थितं शतयोजनम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາຈັບພູເຂົາອັນນ່າສະພຶງກົວ, ຄອນເຫຼັກໃຫຍ່, ແລະຕົ້ນໄມ້ ແລ້ວກວນນ້ຳຢ່າງຮຸນແຮງ ຈົນນ້ຳໃນສະຫຼອງພຸ່ງຂຶ້ນສູງເຖິງຮ້ອຍໂຍຊະນະ. ຖືອາວຸດອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ ດານະວະໄດ້ພຸ່ງເຂົ້າໃສ່ພວກເທວະ. ກອງພວກເຂົາມີຈຳນວນຫມື່ນ. ເມື່ອເທວະຖືກທຳຮ້າຍຢ່າງໜັກ ພວກເຂົາຈຶ່ງຫນີໄປ ແລະໄປຂໍພຶ່ງພາອິນດຣະ.
Verse 20
अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्नाणि दशैव हि । ततस्तैरदिता देवा: शरणं वासवं ययु:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ພວກນັ້ນໄດ້ພຸ່ງເຂົ້າໂຈມຕີພວກເທວະ—ແທ້ຈິງແລ້ວມີຈຳນວນຫມື່ນ. ຖືກກົດຂີ່ແລະລົບກວນຢ່າງໜັກ ພວກເທວະຜູ້ທຸກທ້ອນຈຶ່ງຫນີໄປ ແລະໄປຂໍພຶ່ງພາວາສະວະ (Indra). ເຫດການນີ້ຍ້ຳເນັ້ນຈັນຍາບັນທີ່ປາກົດຊ້ຳໆໃນມະຫາພາຣະຕະ: ເມື່ອອຳນາດຖືກນຳໃຊ້ຜິດເພື່ອທຳຮ້າຍຜູ້ອື່ນ ຜູ້ຖືກກົດຂີ່ຈະສະແຫວງຫາການຄຸ້ມຄອງອັນຊອບທຳ ແລະຄວາມເປັນຜູ້ນຳຈະຖືກທົດສອບດ້ວຍໜ້າທີ່ໃນການໃຫ້ທີ່ພຶ່ງ ແລະຟື້ນຟູລະບຽບ.
Verse 21
स च तैव्यथित: शक्रो वसिष्ठं शरणं ययौ । ततो<5भयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवानृषि:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ອິນດຣະ (Śakra) ຖືກພວກໄດຕະຍະນັ້ນທຳໃຫ້ທຸກທ້ອນ ຈຶ່ງໄປຂໍພຶ່ງພາວະສິດຖະ (Vasiṣṭha). ແລ້ວພຣະລຶສີວະສິດຖະຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ໄດ້ປະທານ “ອະພະຍະ” (ຄວາມບໍ່ຢ້ານ) ແກ່ພວກເທວະ—ຄຸ້ມຄອງຜູ້ທຸກທ້ອນດ້ວຍອຳນາດທາງທຳມະ ແລະຕະປະ (tapas) —ຊີ້ວ່າຄວາມປອດໄພແທ້ເກີດຈາກທຳມະ ແລະພະລັງຂອງການບຳເນັດ ບໍ່ແມ່ນຈາກກຳລັງດິບເທົ່ານັ້ນ.
Verse 22
तदा तान् दुःखितान् ज्ञात्वा आनृशंस्यपरो मुनि: । अयत्नेनादहत् सर्वान् खलिन: स्वेन तेजसा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນເວລານັ້ນ ມຸນີຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງຄວາມເມດຕາ ເມື່ອຮູ້ວ່າພວກເຂົາກຳລັງທຸກທ້ອນ ກໍໄດ້ປະທານອະໄພແລະຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວໃຫ້; ແລະໂດຍບໍ່ຕ້ອງອອກແຮງໃດໆ ທ່ານໄດ້ເຜົາຜານອະສູນທັງຫມົດທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຄະລິນ» ດ້ວຍຕະເຈະວິນຍານຂອງຕົນເອງ.
Verse 23
कैलासं प्रस्थितां चैव नदीं गड्जां महातपा: । आनयत् तत्सरो दिव्यं तया भिन्न च तत्सर:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບັນດາລະສີຜູ້ມີຕະປະສູງ ໄດ້ນຳແມ່ນ້ຳຄົງຄາ (Gaṅgā) ຜູ້ກຳລັງເດີນທາງໄປສູ່ໄກລາສ ເຂົ້າສູ່ສະລະບົວສະຫວັນນັ້ນ. ທັນທີທີ່ຄົງຄາເຂົ້າໄປ ນາງກໍໄດ້ທະລຸທຳລາຍຄັນກັ້ນຂອງສະລະ; ແລະກະແສນ້ຳທີ່ໄຫຼອອກຈາກຮອຍແຕກນັ້ນ ໄດ້ມີຊື່ສຽງວ່າແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ (Sarayū).
Verse 24
सरो भिन्न तया नद्या सरयू: सा ततो5भवत् | हताश्च खलिनो यत्र स देश: खलिनो5भवत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອສະລະນັ້ນຖືກແມ່ນ້ຳທະລຸ ກະແສນ້ຳທີ່ໄຫຼອອກມາພາຍຫຼັງ ໄດ້ຖືກເອີ້ນວ່າ «ສະຣະຍູ» (Sarayū). ແລະດິນແດນທີ່ອະສູນຊື່ «ຄະລິນ» ຖືກສັງຫານ ກໍໄດ້ມີຊື່ສຽງວ່າ «ຄະລິນາ» (Khalina).
Verse 25
एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकस: । ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ວະສິດຖະ (Vasiṣṭha) ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ໄດ້ປົກປ້ອງບັນດາເທວະຜູ້ຢູ່ໃນສາມສະຫວັນ ໂດຍມີອິນທຣະ (Indra) ເປັນຫົວໜ້າ. ແລະທ່ານຍັງໄດ້ສັງຫານພວກໄດຕະ (Daitya) ເຖິງແມ່ນຈະເປັນຜູ້ເຄີຍໄດ້ຮັບພອນຈາກພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ກໍຕາມ.
Verse 26
एतत् कर्म वसिष्ठस्थ कथितं हि मयानघ । ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात् क्षत्रियं वरम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ! ຂ້າໄດ້ກ່າວບອກແລ້ວເຖິງກິດການນີ້ຂອງພຣະລະສີວະສິດຖະ. ຂ້າກ່າວວ່າ ພຣາຫມະນະ (Brāhmaṇa) ເປັນຜູ້ສູງສຸດ. ຫາກມີກະສັດຕະຣິຍະ (Kṣatriya) ຜູ້ໃດຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າວະສິດຖະ ກໍຈົ່ງບອກຂ້າມາ».
Verse 155
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पवनार्जुनसंवादे पड्चपञ्चाशदधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນມະຫາກາບອັນສັກສິດ «ມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ—ໂດຍສະເພາະໃນພາກ ທານະທັມ (ທັມແຫ່ງການໃຫ້ທານ)—ການສົນທະນາລະຫວ່າງ ພະວະນ (ເທວະແຫ່ງລົມ) ແລະ ອາຣຊຸນ ກໍສິ້ນສຸດລົງ: ບົດທີ 155 (ໃນອະນຸພາກນີ້)។