Adhyaya 153
भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival
Upa-parva: Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Saṃvāda (Śaratkalpa-upasaṃhāra: Uttarāyaṇa and final instructions)
Vaiśaṃpāyana narrates Yudhiṣṭhira’s post-coronation actions: he honors the urban and provincial populace, consoles bereaved women, and stabilizes the realm. After fifty nights in the capital, he recalls Bhīṣma’s appointed time and departs with priests and ritual fires, noting the sun’s transition and the commencement of uttarāyaṇa. He sends ahead materials for Bhīṣma’s rites—ghee, garlands, fragrances, textiles, sandalwood and agaru, and precious items. The procession includes Dhṛtarāṣṭra, Gāndhārī, Kuntī, the Pāṇḍavas, Kṛṣṇa (Janārdana), Vidura, Yuyutsu, and Yuyudhāna, arriving at Kurukṣetra where Bhīṣma lies on the hero’s bed, surrounded by Vyāsa, Nārada, Devala, Asita, other kings, and guards. Yudhiṣṭhira offers formal salutations and requests instructions; Bhīṣma acknowledges the auspicious timing (Māgha, approaching bright fortnight), counsels Dhṛtarāṣṭra not to grieve, affirms Yudhiṣṭhira’s learning and steadfastness, and characterizes the deceased sons as ethically compromised. Bhīṣma then addresses Kṛṣṇa with devotional recognition and requests permission to depart; Kṛṣṇa grants it, praising Bhīṣma’s filial devotion and self-mastery over death. Bhīṣma concludes with a public exhortation to truth and non-cruelty and instructs Yudhiṣṭhira to honor brāhmaṇas, teachers, and officiants.
Chapter Arc: महेश्वर (ईश्वर) मुनिवर से कहते हैं कि पितामह ब्रह्मा से भी श्रेष्ठ, शाश्वत पुरुष हरि—श्रीकृष्ण—सूर्योदय-सा तेजस्वी होकर प्रकट होते हैं। → वर्णन क्रमशः विराट होता जाता है—कृष्ण के दिव्य लक्षण (दशभुज, श्रीवत्स, हृषीकेश), आयुध (शार्ङ्ग, सुदर्शन, नन्दक), और सर्वदेवतापूज्यता का प्रतिपादन; फिर देवताओं का यह स्वीकार कि वे सब उनके श्रीविग्रह में निवास करते हैं, जिससे दर्शन का फल तीर्थ-सदृश हो जाता है। → महावराह-रूप जगत्पति को नित्य नमस्कार—और यह उद्घोष कि समस्त देवता उसी देह में वास करते हैं; साथ ही शेषनाग का पृथ्वी को भोग से आलिंगन कर धारण करना तथा बलराम-कृष्ण—चक्र-लाङ्गलधारी दिव्य पुरुषसिंह—का एक साथ माननीय रूप में प्रतिष्ठापन। → महेश्वर इसे तपोधनों पर अनुग्रह बताकर निष्कर्ष देते हैं कि यदुश्रेष्ठ भगवान् की प्रयत्नपूर्वक पूजा करें—यही पुण्य, यही माहात्म्य, यही उपासना का सार है।
Shlokas
Verse 1
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ श्लोक मिलाकर कुल ६४ श्लोक हैं) ऑपन--माज बक। अपफि्-"ऋाझ सप्तचत्वारिशर्दाधिकशततमो« ध्याय: वंशपरम्पराका कथन और भगवान् श्रीकृष्णके माहात्म्यका वर्णन ऋषय ऊचु: पिनाकिन् भगनेत्रघ्न सर्वलोकनमस्कृत । माहात्म्यं वासुदेवस्य श्रोतुमिच्छामि शड्कर
ບັນດາລຶສີກ່າວວ່າ: “ໂອ ຊັງກະຣະ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ປິນາກະ—ຜູ້ເລື່ອງລືວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍດວງຕາຂອງ ພະຄະ ແລະເປັນທີ່ນົບນ້ອມຂອງທຸກໂລກ—ບັດນີ້ພວກເຮົາປາຖະໜາຈະຟັງມະຫິມາຂອງ ວາສຸເທວະ (ພຣະສີ ກຣິດສະນະ).”
Verse 2
ईश्वर उवाच पितामहादपि वर: शाश्वत: पुरुषो हरि: । कृष्णो जाम्बूनदा भासो व्यश्रे सूर्य इबोदित:
ອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດ! ພຣະຫຣິ ຜູ້ເປັນປຸຣຸສະອັນນິລັນດອນ ສູງສົ່ງກວ່າແມ່ນແຕ່ ປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣະຫມາ). ພຣະກຣິດສະນະນັ້ນ ສ່ອງປະກາຍດ້ວຍຮັດສະມີຄ່ຳມັນ ດັ່ງຄຳຈຳບູນະດະອັນບໍລິສຸດ ແລະລຸກໂຊດດັ່ງຕາເວັນທີ່ຂຶ້ນໃນຟ້າປອດເມກ.”
Verse 3
दशबाहुर्महातेजा देवतारिनिषूदन: । श्रीवत्साड़को हृषीकेश: सर्वदैवतपूजित:
ອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ພຣະອົງມີສິບພະຫັດ ແລະມີເທຊະອັນຍິ່ງໃຫຍ່; ເປັນຜູ້ທຳລາຍຜູ້ທີ່ຕໍ່ຕ້ານເທວະ. ພຣະອົງມີເຄື່ອງໝາຍ ສຣີວັດສະ; ພຣະຫຣຶສີເກສະ ນັ້ນ ເປັນທີ່ນົບນ້ອມບູຊາຂອງເທວະທັງປວງ.”
Verse 4
ब्रह्मा तस्योदरभवस्तस्याहं च शिरोभव: । शिरोरुहेभ्यो ज्योतींषि रोमभ्यश्व सुरसुरा:
ອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ພຣະພຣະຫມາເກີດຈາກພຣະອຸທອນ (ທ້ອງ) ຂອງພຣະອົງ ແລະຂ້າພະເຈົ້າເອງເກີດຈາກພຣະເສຍ (ສີສະ) ຂອງພຣະອົງ. ຈາກເສັ້ນຜົມເທິງພຣະເສຍ ເກີດເປັນແສງແຫ່ງຟ້າ—ດາວແລະກຸ່ມດາວ; ແລະຈາກຂົນຕາມພຣະກາຍ ປະກົດເປັນເທວະ ແລະ ອະສຸຣະ.”
Verse 5
ऋषयो देहसम्भूतास्तस्य लोकाश्न शाश्वता: । पितामहगहं साक्षात् सर्वदेवगृहं च सः
ຈາກພຣະວິກຣະຫຼືຮ່າງອັນມີຮູບຂອງພຣະອົງນັ້ນເອງ ເກີດຂຶ້ນມາທັງພວກລິສີ ແລະ ໂລກອັນຖາວອນ. ພຣະອົງເປັນທີ່ສະຖິດໂດຍກົງຂອງພຣະປິຕາມະຫາ (ພຣະພຣະຫມາ) ແລະເປັນວິຫານຂອງເທວະທັງປວງ—ຢືນຢັນວ່າພຣະອົງແມ່ນຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ຜູ້ຄ້ຳຈຸນລະບຽບແຫ່ງຈັກກະວານ.
Verse 6
सो<स्या: पृथिव्या: कृत्स्नाया: स्रष्टा त्रिभुवनेश्वर: । संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च
ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວເປັນຜູ້ສ້າງແຜ່ນດິນນີ້ທັງໝົດ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງສາມໂລກ. ພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວຍັງນຳພາການສະລາຍສິ້ນຂອງສັດທັງປວງ—ທັງທີ່ຢືນນິ່ງ ແລະທີ່ເຄື່ອນໄຫວ—ຈຶ່ງຢືນຢັນວ່າການເກີດແລະການດັບທຸກຢ່າງຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງພຣະສູງສຸດ.
Verse 7
स हि देववर: साक्षाद् देवनाथ: परंतप: । सर्वज्ञ: सर्वसंश्लिष्ट: सर्वग: सर्वतोमुख:
ພຣະອົງແມ່ນເທວະຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ—ປາກົດໂດຍພຣະອົງເອງເປັນຈອມເຈົ້າ ແລະຜູ້ປົກປ້ອງເທວະທັງປວງ—ຜູ້ເຜົາຜານສັດຕູແຫ່ງທຳ. ພຣະອົງຮູ້ທຸກສິ່ງ, ຊຶມຊາບຢູ່ໃນສັດທັງປວງຢ່າງແນບຊິດ, ໄປໄດ້ທົ່ວທຸກບ່ອນ ແລະຫັນໜ້າສູ່ທຸກທິດ—ຈຶ່ງຖືກພັນລະນາວ່າເປັນສະພາບທິບອັນຄອບຄຸມທຸກຢ່າງ ຄວນແກ່ການບູຊາ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງ.
Verse 8
परमात्मा हृषीकेश: सर्वव्यापी महेश्वर: । न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन,वे ही परमात्मा, इन्द्रियोंके प्रेरक और सर्वव्यापी महेश्वर हैं। तीनों लोकोंमें उनसे बढ़कर दूसरा कोई नहीं है
ພຣະອົງປະກາດວ່າ: “ພຣະອາຕະມາອັນສູງສຸດແມ່ນ Hṛṣīkeśa (ຮຣິສີເກສະ) ຜູ້ຄອບຄອງພາຍໃນແຫ່ງອິນທຣີຍະ, ຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກສິ່ງ ແລະເປັນມະເຫສະວອນ. ໃນສາມໂລກ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສູງກວ່າພຣະອົງ” ດັ່ງນີ້. ດ້ານຈິດທຳ ຄຳກອນນີ້ວາງຮາກຖານຂອງທຳໄວ້ໃນຄວາມເປັນຈິງສູງສຸດອັນດຽວ: ລະບຽບສິນທຳ ແລະວິໄນທາງວິນຍານ ມີຈຸດອ້າງອີງສຸດທ້າຍຢູ່ທີ່ພຣະອົງຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວໄປ ຜູ້ນຳພາຄວາມສາມາດຂອງສັດມີຊີວິດ.
Verse 9
सनातनो वै मधुहा गोविन्द इति विश्रुत: । स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानद:
ພຣະອົງແມ່ນອະມະຕະຖາວອນ ແລະໂດງດັງດ້ວຍນາມ Madhuhā (ຜູ້ສັງຫານມະດຸ) ແລະ Govinda. ພຣະອົງນັ້ນ—ຜູ້ໃຫ້ກຽດແກ່ຜູ້ດີ—ຈະເຮັດໃຫ້ການທຳລາຍບັນດາກະສັດທັງປວງເກີດຂຶ້ນໃນສົງຄາມໃຫຍ່ ເພື່ອນຳພາຜົນສຸດທ້າຍອັນຖືກກຳນົດໄວ້ຂອງສົງຄາມມະຫາພາຣະຕະ.
Verse 10
सुरकार्यार्थमुत्पन्नो मानुषं वपुरास्थित: । न हि देवगणा:ः सक्तास्त्रिविक्रमविनाकृता:
ເພື່ອໃຫ້ກິດຂອງເທວະດາສຳເລັດ ພຣະອົງໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ແລະສະຖິດໃນຮ່າງມະນຸດເທິງແຜ່ນດິນ. ເພາະຫາກຂາດພະລັງ ແລະການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງພຣະຕຣິວິກຣະມ ເທວະດາທັງປວງກໍບໍ່ອາດສຳເລັດກິດໃດໆໄດ້ເລີຍ.
Verse 11
भुवने देवकार्याणि कर्तु नायकवर्जिता: । नायक: सर्वभूतानां सर्वदेवनमस्कृत:
ໃນໂລກນີ້ ຖ້າຂາດຜູ້ນຳ ເທວະດາກໍບໍ່ອາດກະທຳກິດຂອງຕົນໃຫ້ສຳເລັດໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ນຳສູງສຸດແຫ່ງສັດທັງປວງ—ຜູ້ທີ່ເທວະດາທັງປວງນົບນ້ອມ—ແມ່ນຜູ້ທີ່ພວກເຂົາກ້ມກະຫຼົບຖວາຍບູຊາ.
Verse 12
एतस्य देवनाथस्य देवकार्यपरस्य च । ब्रह्मभूतस्य सतत ब्रह्मर्षिशरणस्य च
ອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະດາອົງນີ້—ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນສຳເລັດກິດຂອງເທວະດາຢູ່ເສມອ—ເປັນສະພາບແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງພາອັນຖາວອນຂອງພຣະພຣະຫມະຣິສີ. ພາຍໃນພຣະອົງ ໃນຕົວຕົນຂອງພຣະອົງເອງ ພຣະພຣະຫມາຢູ່ຢ່າງສະບາຍຍິ່ງ; ແລະຂ້າ—ຊິວະ—ຜູ້ສະຫງົບສຸກຢູ່ເສມອ ກໍພັກພິງຢ່າງເປັນສຸກໃນຮູບອັນສັກສິດຂອງພຣະອົງ»។
Verse 13
ब्रह्मा वसति गर्भस्थ: शरीरे सुखसंस्थित: । शर्व: सुखं संश्रितश्न शरीरे सुखसंस्थित:
ອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ພຣະພຣະຫມາຢູ່ພາຍໃນ (ພຣະ)ກາຍນັ້ນ ດັ່ງຢູ່ໃນຄັນທ້ອງ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມສະບາຍອັນສົມບູນ. ຂ້າດ້ວຍ—ຊາຣະວະ (ຊິວະ)—ກໍພັກຢ່າງເປັນສຸກພາຍໃນກາຍນັ້ນ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນອານັນດ.»
Verse 14
सर्वा: सुखं संश्रिताश्न शरीरे तस्य देवता: । स देव: पुण्डरीकाक्ष: श्रीगर्भ: श्रीसहोषित:
ເທວະດາທັງປວງພັກພິງຢູ່ໃນພຣະກາຍຂອງພຣະອົງດ້ວຍຄວາມສະບາຍສົມບູນ. ພຣະເຈົ້າອົງນັ້ນ—ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ (Puṇḍarīkākṣa)—ຊົງອຸ້ມຊູ ສຣີ (ລັກສະມີ) ໄວ້ເທິງອົກ ແລະປະທັບຢູ່ຮ່ວມກັບນາງ.
Verse 15
शार््डचक्रायुध: खड्गी सर्वनागरिपुध्वज: । उत्तमेन स शीलेन दमेन च शमेन च
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງຖືຄັນທະນູ Śārṅga ແລະຈັກ Sudarśana ເປັນອາວຸດ ແລະຍັງເປັນນັກຖືດາບອີກດ້ວຍ. ບນທຸງຂອງພຣະອົງ ມີເຄື່ອງໝາຍ Garuḍa ຜູ້ເປັນສັດຕູຂອງງູທັງປວງ ສ່ອງສະຫວ່າງຢ່າງສົດງາມ. ພຣະອົງສົມບູນດ້ວຍຈິດຈັກດີສູງສຸດ, ດະມະ (dama) ແລະ ສະມະ (śama) ແລະມີອາວຸດທິບ ແລະອັດສະຈັນຢູ່ກັບພຣະອົງເສມອ»។
Verse 16
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च । आरोहेण प्रमाणेन धैर्येणार्जवसम्पदा
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງສົມບູນດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ແລະພະລັງວິລະຊົນ; ມີກາຍງາມສະຫງ່າ ແລະພາບພົບທີ່ນ່າດຶງດູດ; ມີຮູບຮ່າງສົມສ່ວນ ແລະຂະໜາດພໍດີ; ແລະມີຄວາມອົດທົນໝັ້ນຄົງ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕົງຕຣົງເປັນທຶນ»។
Verse 17
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वित: । अस्त्रै: समुदित: सर्वर्दिव्यैरद््भुतदर्शनै:
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງມີຄວາມເມດຕາເປັນສັນດານ ແລະມີພະລັງ; ພ້ອມດ້ວຍອາວຸດທິບທັງປວງ ອັນມີຮູບລັກອັດສະຈັນ. ອາວຸດຂອງພຣະອົງຄື ຄັນທະນູ Śārṅga, ຈັກ Sudarśana, ແລະດາບຊື່ Nandaka. ບນທຸງຂອງພຣະອົງ ມີເຄື່ອງໝາຍ Garuḍa ສັດຕູຂອງງູ ສ່ອງສະຫວ່າງ. ພຣະອົງອຸດົມດ້ວຍຈັກດີສູງສົ່ງ—ການຄວບຄຸມຕົນ ແລະຄວາມອົດກັ້ນ—ພ້ອມທັງຄວາມກ້າຫານ ແລະພະລັງວິລະຊົນ; ມີກາຍງາມ, ພາບພົບອັນເປັນມົງຄຸນ, ຮູບຮ່າງສົມສ່ວນ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມຕົງຕຣົງ, ຄວາມອ່ອນໂຍນ, ຄວາມງາມ ແລະພະລັງ. ອາວຸດທິບ ແລະອາວຸດອັດສະຈັນທຸກປະເພດ ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງພຣະອົງເສມອ»។
Verse 18
योगमाय: सहस्राक्षो निरपायो महामना: । वीरो मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रिय:
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງສົມບູນດ້ວຍພະລັງໂຍຄະ (yogamāyā), ມີພັນຕາ, ແລະປອດໄພຈາກພິບັດ; ມີໃຈໃຫຍ່ ແລະເປັນວິລະຊົນ. ພຣະອົງຍິນດີໃນການຍົກຍ້ອງມິດສະຫາຍ ແລະເປັນທີ່ຮັກຂອງຍາດພີ່ນ້ອງ»។
Verse 19
क्षमावांश्वानहंवादी ब्रह्मण्यो ब्रह्मनायक: । भयहर्ता भयारतनां मित्राणां नन्दिवर्धन:
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງອົດທົນ ແລະໃຈກວ້າງ, ປາສະຈາກຄວາມຍິ່ງຍະໂສ ແລະການອວດອ້າງ; ເປັນຜູ້ເຄົາລົບພຣາຫມັນ ແລະເປັນຜູ້ນຳໃນຫມູ່ຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman). ພຣະອົງຂັບໄລ່ຄວາມຢ້ານຂອງຜູ້ທີ່ຖືກຄວາມຢ້ານກົດດັນ ແລະເພີ່ມພູນຄວາມຍິນດີ ແລະຄວາມໝັ້ນໃຈໃຫ້ແກ່ມິດສະຫາຍ»។
Verse 20
शरण्य: सर्वभूतानां दीनानां पालने रत: । श्रुतवानर्थसम्पन्न: सर्वभूतनमस्कृत:
ພຣະເຈົ້າຕັດວ່າ: «ພຣະອົງເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງສັດທັງປວງ ມຸ່ງໝັ້ນໃນການປົກປ້ອງຜູ້ທຸກຍາກ. ຮູ້ທັນຄຳສອນອັນສັກສິດ ແລະມີຄວາມຮັ່ງມີ ຈຶ່ງເປັນທີ່ນົບນ້ອມຂອງສັດທັງປວງ»។
Verse 21
समश्रितानां वरद: शत्रूणामपि धर्मवित् | नीतिज्ञो नीतिसम्पन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः
ພຣະອົງເປັນຜູ້ປະທານພອນແກ່ຜູ້ທີ່ມາພຶ່ງພາ—ແມ່ນແຕ່ສັດຕູກໍຕາມ—ແລະເປັນຜູ້ຮູ້ທັນທຳມະ. ຊ່ຽວຊານໃນນິຕິການປົກຄອງ ແລະພ້ອມດ້ວຍຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ; ຮູ້ແລະປະກາດພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະເປັນຜູ້ຊະນະອິນທຣີ—ເປັນກະສັດຜູ້ຄຸ້ມຄອງອັນສົມບູນ ຜູ້ມີໃຈເມດຕາແລະຄວາມແຈ້ງຊັດໃນທຳມະ ກະທັ້ງຕໍ່ຜູ້ເຄີຍຕໍ່ຕ້ານ.
Verse 22
भवार्थमिह देवानां बुद्धया परमया युत: । प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते
ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະຄວາມເຈີຣິນຂອງເທວະທັງຫຼາຍ, ພຣະໂກວິນດະ (Govinda) ຜູ້ມີປັນຍາສູງສຸດ ຈະອະວະຕານມາເກີດໃນໂລກນີ້ ດຳລົງຢູ່ໃນເສັ້ນທາງອັນມົງຄຸນຂອງປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati) ໃນສາຍມະນຸດທີ່ຖືກຂັດເກົາດ້ວຍທຳມະຂອງມະນຸ (Manu). ໃນວົງສາຂອງມະນຸຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຈະມີກະສັດນາມ ອັງກະ (Aṅga); ແລະຈາກພຣະອົງນັ້ນ ຈະເກີດບຸດນາມ ອັນຕາດທາມັນ (Antardhāman).
Verse 23
समुत्पत्स्यति गोविन्दो मनोर्वशे महात्मन: । अड्ढजी नाम मनो: पुत्रो अन्तर्थामा ततः पर:
ອີສະວະຣະຕັດວ່າ: «ໂກວິນດະ (Govinda) ຈະປາກົດຂຶ້ນ (ຈະມາເກີດ) ໃນສາຍວົງຂອງມະນຸ (Manu) ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່. ມະນຸຈະມີບຸດນາມ ອັງກະ (Aṅga); ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນຈະມີຜູ້ສືບສາຍນາມ ອັນຕາດທາມາ (Antardhāmā)»។ ໃນບົດບາດຂອງເນື້ອເລື່ອງ, ນີ້ແມ່ນວົງສາວະຕານອັນມີພຣະປະສົງ: ການອະວະຕານຂອງພຣະອົງຖືກວາງໄວ້ໃນສາຍກະສັດທີ່ຖືກຂັດເກົາດ້ວຍທຳມະ ເພື່ອຍົກຍ້ອງເທວະ ແລະຟື້ນຟູລະບຽບອັນຊອບທຳ.
Verse 24
अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिरनिन्दित: । प्राचीनबर्हिर्भविता हविर्धाम्न: सुतो महान्,अन्तर्धामासे अनिन्द्य प्रजापति हविर्धामाकी उत्पत्ति होगी। हविर्धामाके पुत्र महाराज प्राचीनबर्हि होंगे
ອີສະວະຣະຕັດວ່າ: «ຈາກ ອັນຕາດທາມັນ (Antardhāman) ຈະເກີດປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati) ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ນາມ ຮະວິດທາມັນ (Havirdhāman). ແລະຈາກ ຮະວິດທາມັນ ຈະປາກົດບຸດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງລາວ ຄື ກະສັດ ປຣາຈີນະບັຣຫິສ (Prācīnabarhis).» ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງລຳດັບວົງສາອັນສັກສິດ ໂດຍຍົກຍ້ອງຜູ້ປົກຄອງແລະຜູ້ກໍ່ຕັ້ງສາຍພັນວ່າ “ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ” ເຊື່ອມສາຍເລືອດອັນຊອບທຳເຂົ້າກັບການປະພຶດຕາມທຳມະ ແລະຄວາມຕໍ່ເນື່ອງຂອງລະບຽບພິທີກຳ.
Verse 25
तस्य प्रचेत:प्रमुखा भविष्यन्ति दशात्मजा: । प्राचेतसस्तथा दक्षो भवितेह प्रजापति:,प्राचीनबर्हिके प्रचेता आदि दस पुत्र होंगे। उन दसों प्रचेताओंसे इस जगतमें प्रजापति दक्षका प्रादुर्भाव होगा
ຈາກພຣະອົງນັ້ນ ຈະມີບຸດສິບອົງ ໂດຍມີພຣາເຈຕັສ (Pracetas) ເປັນຜູ້ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດ. ຈາກພຣາເຈຕັສເຫຼົ່ານັ້ນ ໃນໂລກນີ້ເອງ ທ່ານດັກສະ (Dakṣa) ຈະປາກົດຂຶ້ນອີກຄັ້ງເປັນ ປຣາຊາປະຕິ (Prajāpati) ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ ເພື່ອສືບຕໍ່ສາຍການສ້າງແລະພາລະທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້.
Verse 26
दाक्षायण्यास्तथा5<दित्यो मनुरादित्यतस्तथा । मनोश्व वंशज इला सुद्युम्नश्ष भविष्यति
ພຣະອົງຕັດວ່າ: «ຈາກອະດິຕິ (Aditi) ບຸດຣີຂອງດັກສະ (Dakṣa) ຈະເກີດ ອາດິຕະ (Āditya) ຄືພຣະອາທິດ. ຈາກອາດິຕະ ຈະເກີດ ມະນຸ (Manu). ໃນວົງສານຂອງມະນຸ ຈະມີທິດາຊື່ ອິລາ (Ilā) ຜູ້ຈະກາຍເປັນບຸດຊື່ ສຸດຍຸມນະ (Sudyumna) ໃນການເວລາ»។ ຂໍ້ຄວາມນີ້ວາງລຳດັບວົງສາກະສັດໃນລະບຽບຈັກກະວານອັນສັກສິດ ເຫັນວ່າສາຍເລືອດເປັນພາຫະນະຂອງທຳມະແລະອຳນາດກະສັດທີ່ສືບຕໍ່ກັນໄປ.
Verse 27
बुधात् पुरूरवाश्षापि तस्मादायुर्भविष्यति । नहुषो भविता तस्माद् ययातिस्तस्य चात्मज:
ພຣະອົງຕັດວ່າ: «ຈາກພຸດ (Budha) ຈະເກີດ ປຸຣູຣະວັສ (Purūravas) ດ້ວຍ. ຈາກປຸຣູຣະວັສ ຈະມີບຸດຊື່ ອາຍຸ (Āyu). ຈາກອາຍຸ ຈະເກີດ ນະຫຸສະ (Nahuṣa) ແລະຈາກນະຫຸສະ ຈະມີບຸດຂອງລາວຊື່ ຢະຢາຕິ (Yayāti)»។ ດັ່ງນັ້ນ ສຽງເທວະໄດ້ຂຽນລຳດັບວົງສາກະສັດ ເຫັນການສືບຕໍ່ລາຊະວົງເປັນການຄ່ອຍໆຄລີ່ຄາຍຂອງຊະຕາກຳ ແລະການສືບທອດອັນຊອບທຳ.
Verse 28
यदुस्तस्मान्महासत्त्व: क्रोष्टा तस्माद् भविष्यति । क्रोष्टश्नैव महान् पुत्रो वजिनीवान् भविष्यति
ພຣະອົງຕັດວ່າ: «ຈາກຢະດຸ (Yadu) ຈະເກີດຜູ້ສືບສາຍຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່ຊື່ ກໂຣສຕາ (Kroṣṭā); ແລະຈາກກໂຣສຕາ ຈະເກີດບຸດຜູ້ມີຊື່ສຽງ ວຣິຈິນີວານ (Vṛjinīvān)»។ ຄຳພະຍາກອນນີ້ຢືນຢັນວ່າຄຸນຄ່າແລະພະລັງຖືກສືບຕໍ່ຜ່ານວົງສາອັນຊອບທຳ ແລະຜູ້ນຳໃນອະນາຄົດຈະປາກົດຕາມການເວລາຈາກຮາກຖານຂອງລາຊະວົງທີ່ຕັ້ງມັ່ນແລ້ວ.
Verse 29
वृजिनीवतश्न भविता उषड्गुरपराजित: । उषड्गोर्भविता पुत्र: शूरश्रित्ररथस्तथा,वृजिनीवानसे विजय वीर उषंगुका जन्म होगा। उपषंगुका पुत्र शूरवीर चित्ररथ होगा
ພຣະອົງຕັດວ່າ: «ຈາກວຣິຈິນີວັດ (Vṛjinīvat) ຈະເກີດ ອຸສະດກຸ (Uṣaḍgu) ຜູ້ບໍ່ຖືກສັດຕູໃດໆພິຊິດໄດ້. ແລະຈາກອຸສະດກຸ ຈະເກີດບຸດຜູ້ກ້າຫານ ຈິຕຣະຣະຖະ (Citraratha) ດ້ວຍ»। ໃນລຳດັບພະຍາກອນນີ້ ຈຸດເນັ້ນຢູ່ທີ່ການສືບຕໍ່ຂອງວົງສາອັນຄວນຄ່າ—ຄວາມກ້າຫານຄຽງຄູ່ກັບຄວາມໝັ້ນຄົງ—ເປັນຜົນຂອງລະບຽບອັນຊອບທຳ ແລະພຣະປັນຍາຮູ້ກ່ອນຂອງເທວະ.
Verse 30
तस्य त्ववरज: पुत्र: शूरो नाम भविष्यति | तेषां विख्यातवीर्याणां चरित्रगुणशालिनाम्
ພຣະເຈົ້າກ່າວວ່າ: «ບຸດນ້ອຍຂອງເຂົາຈະມີນາມວ່າ ຊູຣະ (Śūra). ລູກຫຼານຂອງພວກເຂົາຈະໂດດເດັ່ນດ້ວຍວິລະກຳ ແລະພ້ອມດ້ວຍຈັນຍາບັນອັນສູງສົ່ງ ແລະຄຸນງາມຄວາມດີ»។
Verse 31
यज्वनां सुविशुद्धानां वंशे ब्राह्मणसम्मते । स शूर: क्षत्रियश्रेष्ठोी महावीयों महायशा: । स्ववंशविस्तरकरं जनयिष्यति मानद:
ໃນວົງສານຂອງຜູ້ປະກອບຍັດ ຜູ້ມີຄວາມບໍລິສຸດຢ່າງຫາທີ່ຕິບໍ່ໄດ້ ແລະໄດ້ຮັບການນັບຖືຈາກພຣາຫມັນ ຈະມີ ຊູຣະ (Śūra) ປາກົດ—ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນຫມູ່ກະສັດນັກຮົບ ມີພະລັງກຳແກ່ກ້າ ແລະມີຊື່ສຽງອັນໃຫຍ່. ເປັນຜູ້ໃຫ້ກຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ ເຂົາຈະໃຫ້ກຳເນີດບຸດຜູ້ຈະຂະຫຍາຍວົງສາຂອງຕົນ.
Verse 32
वसुदेव इति ख्यातं पुत्रमानकदुन्दुभिम् । तस्य पुत्रश्नतुर्बाहुर्वासुदेवो भविष्यति
ເຂົາຈະມີບຸດຜູ້ໂດດເດັ່ນດ້ວຍນາມ ວະສຸເທວະ (Vasudeva) ອີກນາມໜຶ່ງຄື ອານະກະດຸນດຸພິ (Ānakadundubhi). ຈາກເຂົານັ້ນ ຈະປາກົດພຣະວາສຸເທວະ (Vāsudeva) ຜູ້ມີສີ່ພຣະຫັດ.
Verse 33
दाता ब्राह्मणसत्कर्ता ब्रह्मभूतो द्विजप्रिय: | राज्ञो मागधसंरुद्धान् मोक्षयिष्यति यादव:
ພຣະເຈົ້າກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຈະເປັນຜູ້ໃຫ້ທານອັນໃຈກວ້າງ, ເຄົາລົບບູຊາພຣາຫມັນ, ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະພາວະແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ (Brahman), ແລະຮັກໃຜ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvija). ຍາດະວະນັ້ນ—ພຣະພະຄະວານ ວາສຸເທວະ—ຈະປົດປ່ອຍບັນດາກະສັດທີ່ຖືກກະສັດແຫ່ງມະກະທະຈັບຂັງ ໃຫ້ພົ້ນຈາກພັນທະ.»
Verse 34
जरासंध॑ तु राजानं निर्जित्य गिरिगद्नरे । सर्वपार्थिवरत्नाढ्यो भविष्यति स वीर्यवान्
ພຣະເຈົ້າກ່າວວ່າ: ເມື່ອຊະນະກະສັດ ຈະຣາສັນທະ (Jarāsandha) ທີ່ ກິຣິກະດນະຣະ (Girigadnara) ຫຼື ຣາຊະກຣຶຫະ (Rājagṛha) ປ້ອມພູເຂົາແຫ່ງນັ້ນແລ້ວ, ພຣະສຣີຫະຣິ (Śrīhari) ຜູ້ກ້າຫານຈະມັ່ງຄັ່ງດ້ວຍຮັດຖະລັດອັນລ້ຳຄ່າ ທີ່ບັນດາກະສັດນຳມາຖວາຍ.
Verse 35
पृथिव्यामप्रतिहतो वीर्येण च भविष्यति । विक्रमेण च सम्पन्न: सर्वपार्थिवपार्थिव:,वे इस भूमण्डलमें अपने बल-पराक्रमद्वारा अजेय होंगे। विक्रमसे सम्पन्न तथा समस्त राजाओंके भी राजा होंगे
ພຣະເຈົ້າຕຣັດວ່າ: «ໃນແຜ່ນດິນນີ້ ລາວຈະເປັນຜູ້ບໍ່ອາດຖືກພິຊິດໄດ້ ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງກຳລັງຂອງຕົນ. ມີວິລະກຳສົມບູນ ລາວຈະເປັນຈອມກະສັດໃນບັນດາກະສັດ—ເຫນືອກວ່າຜູ້ປົກຄອງໂລກທັງປວງ».
Verse 36
शूरसेनेषु भूत्वा स द्वारकायां वसन प्रभु: । पालयिष्यति गां देवीं विजित्य नयवित् सदा
ອີສະວະຣະຕຣັດວ່າ: «ເມື່ອບັງເກີດໃນພວກຊູຣາເສນ ແລະພຳນັກເປັນອົງອະທິປະຕີໃນນະຄອນທວາຣະກາ ພຣະອົງຈະພິຊິດບັນດາກະສັດ ແລະດ້ວຍນະໂຍບາຍອັນຖືກທຳນອງ ພ້ອມທັງທຳມະແຫ່ງການປົກຄອງ ຈະປົກປ້ອງແມ່ພຣະທຣະນີອັນເປັນເທວີຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະພະຄະວານ ສຣີກຣິດສະນະ ຈະອະວະຕານໃນດິນແດນຊູຣາເສນ (ແຖບມະຖຸຣາ) ແລ້ວໄປພຳນັກຢູ່ນະຄອນທວາຣະກາ ຄ້ຳຈຸນໂລກດ້ວຍຣາຊະທຳ».
Verse 37
त॑ भवन्त: समासाद्य वाड्माल्यैरह्णैवरै: | अर्चयन्तु यथान्यायं ब्रह्माणमिव शाश्वतम्
ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຈົ້າຈົ່ງພຶງພາພຣະອົງນັ້ນເປັນທີ່ພຶງ ແລະເຂົ້າໄປໃກ້ພຣະອົງ; ຈົ່ງບູຊາພຣະອົງຕາມຄວາມຄວນ ໂດຍຖວາຍມາລາແຫ່ງຖ້ອຍຄຳອັນສັກສິດ ແລະພິທີບູຊາປະຈຳວັນອັນປະເສີດ—ນັບຖືພຣະອົງດັ່ງນັບຖືພຣະພຣະຫມາອັນນິລັນດອນ.
Verse 38
यो हि मां द्रष्टमिच्छेत ब्रह्माणं च पितामहम् । द्रष्टव्यस्तेन भगवान् वासुदेव: प्रतापवान्,जो मेरा और पितामह ब्रह्माजीका दर्शन करना चाहता हो, उसे प्रतापी भगवान् वासुदेवका दर्शन करना चाहिये
ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ປາຖະໜາຈະເຫັນຂ້າ ແລະຈະເຫັນພຣະພຣະຫມາຜູ້ເປັນປິຕາມະຫາ ຢ່າງແທ້ຈິງ, ຜູ້ນັ້ນຄວນແສວງຫາທັດສະນະຂອງພຣະວາສຸເທວະຜູ້ມີອານຸພາບ; ເພາະເມື່ອເຫັນພຣະອົງ ກໍໄດ້ບັນລຸທັດສະນະເທວະອັນສູງສຸດທີ່ຄອບຄຸມທຸກສິ່ງ.
Verse 39
दृष्टे तस्मिन्नहं दृष्टो न मे5त्रास्ति विचारणा । पितामहो वा देवेश इति वित्त तपोधना:
ໂອ ຜູ້ມີທະນະແຫ່ງຕະປະ! ເມື່ອໄດ້ເຫັນພຣະອົງນັ້ນແລ້ວ ກໍເທົ່າກັບໄດ້ເຫັນຂ້າແລ້ວ. ຫຼືຈະເຂົ້າໃຈວ່າ ໂດຍການເຫັນພຣະອົງນັ້ນ ກໍໄດ້ເຫັນພຣະພຣະຫມາ ຈອມເທວະແຫ່ງເທວະທັງປວງແລ້ວ. ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້າບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຄິດໄຕ່ອີກ—ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ.
Verse 40
स यस्य पुण्डरीकाक्ष: प्रीतियुक्तो भविष्यति | तस्य देवगण: प्रीतो ब्रह्मपूर्वो भविष्यति,जिसपर कमलनयन भगवान् श्रीकृष्ण प्रसन्न होंगे, उसके ऊपर ब्रह्मा आदि देवताओंका समुदाय प्रसन्न हो जायगा
ຜູ້ໃດໄດ້ເປັນຜູ້ຮັບພຣະເມດຕາອັນປິຕິຂອງພຣະອົງຜູ້ມີນັຍນາດັ່ງດອກບົວ—ພຣະສຣີກຣິດສະນາ—ຕໍ່ຜູ້ນັ້ນ ຝູງເທວະທັງປວງ ມີພຣະພຣະຫມາເປັນປະທານ ຈະພໍໃຈດ້ວຍເຊັ່ນກັນ.
Verse 41
मानवलोकमें जो भगवान् श्रीकृष्णकी शरण लेगा, उसे कीर्ति, विजय तथा उत्तम स्वर्गकी प्राप्ति होगी
ພຣະອິສະວະຣະຕັດວ່າ: “ຜູ້ໃດຢູ່ໃນໂລກມະນຸດແລ້ວເຂົ້າພຶ່ງພາພຣະສຣີກຣິດສະນາ ຈະໄດ້ຮັບກຽດສັກສີ ໄດ້ຊັຍຊະນະ ແລະໄດ້ເຖິງສະຫວັນອັນສູງສຸດ.”
Verse 42
धर्माणां देशिक: साक्षात् स भविष्यति धर्मभाक् । धर्मवद्धिः स देवेशो नमस्कार्य: सदोद्यतै:
ຜູ້ນັ້ນຈະເປັນຜູ້ສອນທຳມະໂດຍກົງ ແລະເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນຜົນແຫ່ງທຳມະ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮັກຄວາມຊອບທຳຄວນມີໃຈຮຸ່ງເຮືອງ ແລະມັ່ນຄົງ ກ້ມກາບນົບນ້ອມຕໍ່ວາສຸເທວະ—ຈອມເທວະ—ຜູ້ຄ້ຳຈຸນແລະເພີ່ມພູນທຳມະ.
Verse 43
यश्न तं मानवे लोके संश्रयिष्यति केशवम् | तस्य कीर्तिरजयश्रैव स्वर्गश्नैव भविष्यति
ຜູ້ໃດໃນໂລກມະນຸດເຂົ້າພຶ່ງພາເກສະວະ ຈະໄດ້ຮັບກຽດສັກສີອັນບໍ່ຂາດສາຍ ແລະໄດ້ເຖິງສະຫວັນ. ເມື່ອບູຊາພຣະອົງຜູ້ມີອຳນາດທົ່ວທັງນັ້ນຢ່າງສົມຄວນ ທຳມະຈະເປັນສິ່ງສູງສຸດ ແລະຕັ້ງມັ່ນ. ພຣະອົງເປັນເທວະຜູ້ມີຮັດສະມີຍິ່ງໃຫຍ່ ກະທຳເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ.
Verse 44
धर्मार्थ पुरुषव्यात्र ऋषिकोटी: ससर्ज ह । ता: सृष्टास्तेन विभुना पर्वते गन्धमादने
ໂອ ພະຍາເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ! ເພື່ອທຳມະແລະອັດຖະ ພຣະອົງຜູ້ມີອຳນາດທົ່ວທັງໄດ້ສ້າງຣິສີນັບເປັນໂກດິ. ບັນດາດູກດີນັ້ນທີ່ຖືກສ້າງໂດຍຈອມອົງຜູ້ແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວ ພຳນັກຢູ່ເຂົາກັນທະມາດະນະ ປະພຶດຕະປະສະຫຼະຢ່າງບໍ່ຂາດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ທະວິຊະ! ຄວນນົບນ້ອມວາສຸເທວະເປັນນິດ—ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນພຣະທຳຄຳສອນ ແລະຮູ້ທຳມະ—ເພາະການບູຊາພຣະອົງສູງສຸດນຳໄປສູ່ການບັນລຸຄວາມຊອບທຳອັນສູງສຸດ.
Verse 45
सनत्कुमारप्रमुखास्तिष्ठन्ति तपसान्विता: । तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुज्रवा:
ສະນັດກຸມາຣະ ແລະ ບັນດາລະສີຜູ້ເປັນຫົວໜ້າອື່ນໆ ດໍາລົງຢູ່ດ້ວຍຕະປະສະຍາອັນເຂັ້ມງວດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ, ພຣະອົງຜູ້ມີວາຈາຄົບຄືນ ແລະ ຮູ້ທັນທໍາ ຄວນໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມຢ່າງສູງສຸດ—ຄວນກ້ອມກາບພຣະອົງ, ເພາະການບູຊາພຣະຜູ້ສູງສຸດຜູ້ແຜ່ຊາຍໄປທົ່ວທຸກສິ່ງ ນໍາໄປສູ່ການບັນລຸທໍາອັນສູງສຸດ; ແລະ ລະສີທີ່ພຣະອົງສ້າງໄວ້ ເຊັ່ນ ສະນັດກຸມາຣະ ກໍຢູ່ໃນຕະປະສະຍາຢ່າງບໍ່ຂາດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂລກ.
Verse 46
दिवि श्रेष्ठो हि भगवान् हरिनारायण: प्रभु: । वन्दितो हि स वन्देत मानितो मानयीत च । अहहितश्चाहयेन्नित्यं पूजित: प्रतिपूजयेत्
ໃນສະຫວັນ ພຣະອົງຮະຣິ-ນາຣາຍະນະ ເປັນຜູ້ສູງສຸດ. ຜູ້ໃດຖວາຍຄວາມນົບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ ພຣະອົງກໍຕອບດ້ວຍການໃຫ້ກຽດ; ຜູ້ໃດໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບ ພຣະອົງກໍຕອບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຜູ້ໃດມີໃຈດີຕໍ່ພຣະອົງ ພຣະອົງກໍມີໃຈເມດຕາຕໍ່ຜູ້ນັ້ນຢູ່ເສມອ; ແລະເມື່ອຖືກບູຊາ ພຣະອົງກໍປະທານພຣະກະລຸນາຕອບແທນ—ຄືຕອບຮັບສັດທາດ້ວຍພຣະອະນຸເຄາະຕາມຄວນ.
Verse 47
दृष्ट: पश्येदहरह: संश्रित: प्रतिसंश्रयेत् । अर्चितश्षार्चयेन्नित्यं स देवो द्विजसत्तमा:
ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ, ພຣະອົງຕອບຮັບຕາມທີ່ຜູ້ສັດທາເຂົ້າໄປຫາ: ຜູ້ໃດເຫັນພຣະອົງທຸກມື້ ກໍໄດ້ຮັບສາຍພຣະເນດເມດຕາຈາກພຣະອົງ; ຜູ້ໃດຂໍພຶ່ງພາພຣະອົງ ພຣະອົງກໍເຂົ້າໄປພຶ່ງພາຢູ່ໃນໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນ; ແລະຜູ້ໃດບູຊາພຣະອົງ ພຣະອົງກໍຍົກຍ້ອງແລະໃຫ້ກຽດແກ່ຜູ້ນັ້ນຢູ່ເສມອ.
Verse 48
एतत् तस्यानवद्यस्य विष्णोर्व परमं व्रतम् । आदिदेवस्य महत:ः सज्जनाचरितं सदा,उन प्रशंसनीय आदि देवता भगवान् महाविष्णुका यह उत्तम व्रत है, जिसका साधु पुरुष सदा आचरण करते आये हैं
ນີ້ແມ່ນວຣະຕະອັນສູງສຸດຂອງພຣະວິດສະນຸ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ—ພຣະອາທິເທວະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່—ເປັນຂໍ້ປະພຶດອັນນ່າເຄົາລົບ ທີ່ຄົນດີທັງຫຼາຍໄດ້ປະຕິບັດສືບມາຢ່າງບໍ່ຂາດ.
Verse 49
भुवने<भ्यर्चितो नित्यं देवेरेपि सनातन: । अभयेनानुरूपेण युज्यन्ते तमनुव्रता:
ພຣະອົງເປັນຜູ້ນິລັນດອນ; ດັ່ງນັ້ນໃນສາມໂລກນີ້ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງບູຊາພຣະອົງຢູ່ເສມອ. ຜູ້ທີ່ຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ພຣະອົງຢ່າງບໍ່ແບ່ງໃຈ ຈະໄດ້ຮັບສະຖານະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວ ຕາມສັດສ່ວນຂອງສັດທາແລະການບູຊາຂອງຕົນ.
Verse 50
कर्मणा मनसा वाचा स नमस्यो द्विजै: सदा । यत्नवद्धिरुपस्थाय द्रष्टव्यो देवकीसुत:,द्विजोंको चाहिये कि वे मन, वाणी और कर्मसे सदा उन भगवानको प्रणाम करें और यत्नपूर्वक उपासना करके उन देवकीनन्दनका दर्शन करें
ດ້ວຍກາຍ ດ້ວຍໃຈ ແລະດ້ວຍວາຈາ ພວກທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຄວນນ້ອມນະມັດສະການພຣະອົງນັ້ນເປັນນິດ. ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ຄວນເຂົ້າຮັບໃຊ້ໃນການບູຊາ ແລະສະແຫວງຫາດາຣະຊັນ (ການເຫັນອັນສັກສິດ) ຂອງພຣະບຸດແຫ່ງເທວະກີ—ໃຫ້ຄວາມພັກດີເປັນວິໄນຄອບຄຸມການກະທຳ ຄວາມຄິດ ແລະຄຳເວົ້າທັງປວງ.
Verse 51
एष वो>भिहितो मार्गो मया वै मुनिसत्तमा: | त॑ दृष्टवा सर्वशो देवं दृष्टा: स्यु: सुरसत्तमा:
“ໂອ ມຸນີຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ, ຂ້າໄດ້ກ່າວບອກເສັ້ນທາງນີ້ແກ່ພວກເຈົ້າແລ້ວ. ເມື່ອຜູ້ໃດເຫັນເທວະອົງນັ້ນໃນທຸກດ້ານ—ເມື່ອໄດ້ດາຣະຊັນພຣະອົງ (ວາສຸເທວະ) ຢ່າງແທ້ຈິງ—ກໍເທົ່າກັບໄດ້ເຫັນເທວະຜູ້ສູງສຸດທັງປວງແລ້ວ.”
Verse 52
महावराहं त॑ देवं॑ सर्वलोकपितामहम् । अहं चैव नमस्यामि नित्यमेव जगत्पतिम्,मैं भी महावराहरूप धारण करनेवाले उन सर्वलोक-पितामह जगदीश्वरको नित्य प्रणाम करता हूँ
ຂ້າພະເຈົ້າກໍນ້ອມນະມັດສະການເປັນນິດແກ່ພຣະເທວະອົງນັ້ນ ຜູ້ຮັບຮູບເປັນມະຫາວະຣາຫະ (ໝູປ່າຍິ່ງໃຫຍ່)—ຜູ້ເປັນປິຕາມະຫະແຫ່ງທຸກໂລກ ແລະເຈົ້າແຫ່ງຈັກກະວານ. ຂ້າພະເຈົ້າກໍຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແກ່ພຣະຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງສາກົນຢູ່ເສມືອນເດີມ.
Verse 53
तत्र च त्रितयं दृष्टं भविष्यति न संशय: । समस्ता हि वयं देवास्तस्य देहे वसामहे
ທີ່ນັ້ນ ຈະໄດ້ຮັບດາຣະຊັນແຫ່ງທຣິມູຣຕິ (ພຣະບຣະຫມາ–ພຣະວິສນຸ–ພຣະສິວະ) ຢ່າງແນ່ນອນ ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ເພາະພວກເຮົາເທວະທັງປວງພັກອາໄສຢູ່ໃນພຣະກາຍຂອງພຣະອົງນັ້ນ; ດັ່ງນັ້ນ ການເຫັນພຣະອົງກໍເທົ່າກັບເຫັນທັງສາມພຣະເທວະດ້ວຍ.
Verse 54
तस्य चैवाग्रजो भ्राता सिताद्रिनिचयप्रभ: । हली बल इति ख्यातो भविष्यति धराधर:
ແລະພີ່ຊາຍຂອງພຣະອົງ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຄວາມຂາວຜ່ອງດັ່ງຍອດພູເຂົາໄກລາສອັນຊຸມຊົນ ຈະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ “ຮະລີ” ແລະ “ບະລະ” (ບະລະຣາມ). ພຣະອົງຈະເປັນ “ຜູ້ທົນຮັບແຜ່ນດິນ”—ເຊສະນາຄາເອງຈະອະວະຕານລົງມາໃນຮູບຂອງບະລະຣາມ.
Verse 55
त्रिशिरास्तस्य दिव्यश्व॒ शातकुम्भमयो द्रुम: । ध्वजस्तृणेन्द्रो देवस्प भविष्यति रथाश्रित:,बलदेवजीके रथपर तीन शिखाओंसे युक्त दिव्य सुवर्णमय तालवृक्ष ध्वजके रूपमें सुशोभित होगा
ພຣະອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ສໍາລັບພຣະອົງ ທຸງທີ່ປັກຢູ່ເທິງລົດສົງຄາມຈະເປັນຕົ້ນຕານທິບ ເຮັດດ້ວຍຄໍາບໍລິສຸດ ມີຍອດສາມຍອດ; ແລະຈະໂດງດັງໃນນາມ ‘Tṛṇendra’ ແລະ ‘Devaspā’.»
Verse 56
शिरो नागैर्महाभोगै: परिकीर्ण महात्मभि: । भविष्यति महाबाहो: सर्वलोके श्चरस्य च,सर्वलोकेश्वर महाबाहु बलरामजीका मस्तक बड़े-बड़े फनवाले विशालकाय सर्पोंसे घिरा हुआ होगा
ພຣະອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ພຣະເສົາຂອງພຣະບະລາຣາມ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງທຸກໂລກ ຈະຖືກລ້ອມຮອບ ແລະປົກຄຸມໂດຍນາກໃຫຍ່ ມີພັງພານກວ້າງ ມີຈິດໃຈສູງສົ່ງ.»
Verse 57
चिन्तितानि समेष्यन्ति शस्त्राण्यस्त्राणि चैव ह । अनन्तश्न स एवोक्तो भगवान् हरिरव्यय:
ເມື່ອພຣະອົງພຽງແຕ່ຄິດເຖິງ ອາວຸດທິບທັງປວງ—ທັງອາວຸດຖືມື ແລະອາວຸດຍິງ—ຈະມາຮອດພຣະອົງໃນທັນທີ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ພຣະຫຣິຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສູນ ຖືກປະກາດວ່າເປັນອະນັນຕະ (ເສສະ) ຜູ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ.
Verse 58
समादिष"्ट श्न विबुधैर्दर्शय त्वमिति प्रभो । सुपर्णो यस्य वीर्येण कश्यपस्यात्मजो बली । अन्तं नैवाशकद् द्रष्टं देवस्पथ परमात्मन:
ໃນການກ່ອນ ພວກເທວະໄດ້ວອນຂໍພຣະຄຣຸດວ່າ: «ໂອ້ ພຣະອົງ ຈົ່ງສະແດງຂອບເຂດ (ທ້າຍສຸດ) ຂອງອະນັນຕະໃຫ້ພວກເຮົາເຫັນ.» ແຕ່ພຣະຄຣຸດ ບຸດຜູ້ແຂງກ້າຂອງກັສຍະປະ ໃຊ້ກໍາລັງທັງໝົດແລ້ວ ກໍຍັງບໍ່ອາດເຫັນທ້າຍສຸດຂອງອະນັນຕະ ພຣະອາດຕະມະສູງສຸດ ຜູ້ເປັນທາງແລະທີ່ພຶ່ງຂອງເທວະໄດ້.
Verse 59
सच शेषो विचरते परया वै मुदा युतः । अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुन्धराम्,वे भगवान् शेष बड़े आनन्दके साथ सर्वत्र विचरते हैं और अपने विशाल शरीरसे पृथिवीको आलिंगनपाशमें बाँधकर पाताललोकमें निवास करते हैं
ພຣະອີສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ເສສະອັນເປັນທິບນັ້ນ ເຄື່ອນໄຫວໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີອັນສູງສຸດ. ພຣະອົງຂົມຕົວເປັນນາກໃຫຍ່ ແລະພໍານັກຢູ່ໃນພາຕານ ໂດຍໂອບອຸ້ມແຜ່ນດິນດ້ວຍກາຍອັນມະໂຫລານຂອງພຣະອົງ.»
Verse 60
य एव विष्णु: सो5नन्तो भगवान् वसुधाधर: । यो राम: स हृषीकेशो यो5च्युत: स धराधर:
ຜູ້ໃດເປັນພຣະວິສນຸ ຜູ້ນັ້ນແຫຼະແມ່ນພຣະອະນັນຕະ ພຣະຜູ້ຊົງທຣົງແຜ່ນດິນ. ຜູ້ໃດເປັນຣາມ (ພຣະບະລະຣາມ) ຜູ້ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຮຶສີເກສ (ພຣະກຣິສນະ); ແລະຜູ້ໃດເປັນອະຈະຍຸຕະ (ພຣະກຣິສນະ) ຜູ້ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຜູ້ທຣົງແຜ່ນດິນ (ພຣະບະລະຣາມ).
Verse 61
तावुभौ पुरुषव्याप्रौ दिव्यौ दिव्यपराक्रमौ | द्रष्टटया माननीयौ च चक्रलाड्नलधारिणौ
ທັງສອງພຣະອົງນັ້ນ ເປັນດັ່ງເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ ມີຮູບອັນທິບ ແລະພະລັງອັນທິບ. ຄວນໄດ້ເຫັນ ແລະຄວນໄດ້ຖວາຍຄວາມເຄົາລົບຢ່າງສົມຄວນ; ເພາະທັງສອງແມ່ນຜູ້ຖືຈັກຣາ ແລະຜູ້ຖືໄຖ—ພຣະບະລະຣາມ ແລະ ພຣະສຣີກຣິສນະ.
Verse 62
एष वोनुग्रह: प्रोक्तो मया पुण्यस्तपोधना: । यद् भवन्तो यदुश्रेष्ठ पूजयेयु: प्रयत्नतः
ໂອ ຜູ້ມີທຣະສະຕະພະເປັນຊັບ! ຄຳສອນອັນສັກສິດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວໄວ້ເປັນອະນຸເຄາະແກ່ພວກເຈົ້າ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວຖຶງມະຫາຕະອັນບໍລິສຸດນີ້ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຈົ້າ—ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງຢະດຸ—ໄດ້ບູຊາພຣະສຣີກຣິສນະດ້ວຍຄວາມພາກເພັຍຢ່າງແທ້ຈິງ.
Verse 147
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पुरुषमाहात्म्ये सप्तचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນພຣະມະຫາພາຣະຕະ ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງການໃຫ້ (ດານະ-ທຳມະ) ໃນຫົວຂໍ້ວ່າດ້ວຍຄວາມມະຫາຍິ່ງຂອງບຸຣຸສະສູງສຸດ ບົດທີ 147 ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
The chapter frames a governance dilemma: how to convert wartime succession into ethically legitimate rule—balancing public consolation, ritual obligations, and deference to elders while accepting irreversible outcomes without destabilizing grief.
Bhīṣma elevates satya as “paramaṃ balam” (the highest strength) and pairs it with ānṛśaṃsya and disciplined conduct, presenting ethical truthfulness and non-cruelty as the stabilizing foundations of post-conflict society.
No explicit phalaśruti is stated; the meta-function is situational authorization—Bhīṣma’s sanctioned, time-marked departure (uttarāyaṇa) and his final injunctions legitimize Yudhiṣṭhira’s rule as dharma-aligned instruction rather than mere political victory.