Atharva Veda 7.73.3: Kanda 7, Anuvaka 8, Sukta 73, Mantra 3

Sukta 73

Sanskrit (Devanagari)

स्वाहा॑कृतः॒ शुचि॑र्दे॒वेषु॑ य॒ज्ञो यो अ॒श्विनो॑श्चम॒सो दे॑व॒पानः॑ । तमु॒ विश्वे॑ अ॒मृता॑सो जुषा॒णा ग॑न्ध॒र्वस्य॒ प्रत्या॒स्ना रि॑हन्ति

Sanskrit recitationAtharva Veda 7.73.3

IAST Transliteration

svā́hākṛtaḥ śúcir devéṣu yajñó yó aśvinóś camasó devapā́naḥ | tám u víśve amṛ́tāso juṣāṇā́ gandharvásya pratyāsnā́ ríhanti

English Translation (Griffith/Whitney)

Offered with Svāhā, pure among the gods, is the sacrifice—this cup of the Aśvins, a draught for deities. That, verily, all the Immortals, taking delight therein, lick at the very lip, as (one) of the Gandharva.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वाहा॑कृतः: made/uttered with svāhā (consecrated by the svāhā-call)
• स्वाहा॑कृतः: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: स्वाहा-कृत (कृ) (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• शुचिः: pure
• शुचिः: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• यज्ञः: the sacrifice
• यज्ञः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• यः: which/who
• यः: सम्बन्ध (यज्ञस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्विनोः: of the two Aśvins
• अश्विनोः: सम्बन्ध (चमसस्य)
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चमसः: the cup (soma-cup)
• चमसः: कर्तृ (यज्ञस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चमस (प्रातिपदिक)

• देवपानः: drunk by the gods / for the gods’ drinking
• देवपानः: विशेषण (चमसस्य/यज्ञस्य)
• Type: Adjective
• Root: देव-पान (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)

• तम्: him/that (sacrifice/cup)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed
• उ: निपात (उत्कर्ष/अनुनासिक बल)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• विश्वे: all
• विश्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अमृतासः: the immortals
• अमृतासः: कर्तृ (विश्वे इत्यस्य विशेष्य)
• Type: Noun/Adjective (substantive)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• जुषाणाः: enjoying, accepting with favor
• जुषाणाः: कर्तृ (विश्वे अमृतासः)
• Type: Participle
• Root: जुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त; शानच्/आनच्-प्रत्यय, आत्मनेपदी)

• गन्धर्वस्य: of the Gandharva
• गन्धर्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)

• प्रत्यास्नाः: with the counter/returning mouths (snouts/tongues), in opposition
• प्रत्यास्नाः: करण/साधन (रिहन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रति-आस्ना (प्रातिपदिक; उपसर्ग-समास)

• रिहन्ति: they lick
• रिहन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रिह् (धातु)

Attribution

Rishi: Anukramaṇī confirmation required.

Devata: Aśvins; ‘Viśve Devāḥ’ (All Gods) as acceptors; Gandharva as liminal guardian figure.

Chandas: Likely Jagatī/Triṣṭubh mixture; requires scan.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta