Atharva Veda 13.1.25: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 1, Mantra 25

Sukta 1

Sanskrit (Devanagari)

यो रोहि॑तो वृष॒भस्ति॒ग्मशृ॑ङ्गः॒ पर्य॒ग्निं परि॒ सूर्यं॑ ब॒भूव॑ । यो वि॑ष्ट॒भ्नाति॑ पृथि॒वीं दिवं॑ च॒ तस्मा॑द् दे॒वा अधि॒ सृष्टीः॑ सृजन्ते

Sanskrit recitationAtharva Veda 13.1.25

IAST Transliteration

yó róhito vṛṣabhás tigmá-śṛṅgaḥ pár yagníṃ pári sū́ryaṃ babhū́va | yó viṣṭabh́nāti pṛthivī́ṃ dívaṃ ca tásmād devā́ ádhi sṛ́ṣṭīḥ sṛjante

English Translation (Griffith/Whitney)

Rohita, the bull with sharp-pointed horns, hath compassed Agni round, hath compassed round the Sun; he who upholds apart both Earth and Heaven—from him the Gods, thereon, send forth their ordered creations.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (यः… सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रोहितः: the ruddy/red one (Rohita)
• रोहितः: कर्तृ (यः… रोहितः) / विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: रोहित (प्रातिपदिक) अथवा √रुह् (कृदन्त-निष्पन्न)

• वृषभः: bull
• वृषभः: कर्तृ (समनाधिकरणम्) / विशेषण
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• तिग्मशृङ्गः: sharp-horned
• तिग्मशृङ्गः: कर्तृ (समनाधिकरणम्) / विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: तिग्म-शृङ्ग (समास-प्रातिपदिक; तिग्म + शृङ्ग)

• परि: around
• परि: अव्यय-सम्बन्ध (परितः/पर्यन्तम्) क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• अग्निम्: Agni, the fire
• अग्निम्: कर्म (परि… बभूव) / परिक्रम्य-विषय
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: अव्यय-सम्बन्ध (परितः) क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म (परि… बभूव) / परिक्रम्य-विषय
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• बभूव: became / came to be
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• यः: who
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (यः… सः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विष्टभ्नाति: supports, props up
• विष्टभ्नाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि + √स्तभ् (स्तभ्नाति)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म (विष्टभ्नाति)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• दिवम्: the heaven/sky
• दिवम्: कर्म (विष्टभ्नाति)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक; ‘दिव’ रूपम्)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• तस्मात्: from him/therefore (from that one)
• तस्मात्: अपादान (तस्मात्… सृजन्ते)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (सृजन्ते)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अव्यय-सम्बन्ध (उपरि/अधिष्ठान) क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• सृष्टीः: creations, emanations
• सृष्टीः: कर्म (सृजन्ते)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)

• सृजन्ते: create, bring forth
• सृजन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सृजति)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (AV 13.1 cycle)

Devata: Rohita (cosmic bull/support); associated: Agni, Sūrya

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (to be verified)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta