Rig Veda 3.33.6 — Mandala 3, Sukta 33, Mantra 6
Sukta 3.33
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)
Devata: Indra (primary) with Savitṛ (guiding impeller)
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रो अस्माँ अरदद्वज्रबाहुरपाहन्वृत्रं परिधिं नदीनाम् । देवोऽनयत्सविता सुपाणिस्तस्य वयं प्रसवे याम उर्वीः ॥
Transliteration
índro asmā́m aradad vájra-bāhur ápāhan vṛtráṃ paridhíṃ nadī́nām | devó anayatsavitā́ supā́ṇis tásya vayáṃ prasavé yāma urvī́ḥ ||
Translation
ವಜ್ರಬಾಹು ಇಂದ್ರನು ನಮಗಾಗಿ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದನು; ನದಿಗಳ ಪರಿಧಿಯಂತೆ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಹೊಡೆದು ದೂರಮಾಡಿದನು. ಸುಪಾಣಿಯಾದ ದೇವ ಸವಿತೃ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆಸಿದನು; ಆ ದೈವ ಪ್ರಸವ-ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾವು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरदत्broke through / cleft
अरदत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरद् (धातु; ‘to cleave/break/tear’)
वज्रबाहुःwhose arm is the vajra (thunderbolt-armed)
वज्रबाहुः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवज्र-बाहु (समास; प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
अहन्वृत्रम्he slew Vṛtra
अहन्वृत्रम्:
कर्म (वृत्रम्)
TypeVerb + Noun (object) (sandhi-resolved form)
Rootहन् (धातु; ‘to slay’) + वृत्र (प्रातिपदिक)
परिधिम्the enclosing barrier / embankment
परिधिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अनयत्led along / guided
अनयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु; ‘to lead’) with उपसर्ग अनु-
सविताSavitṛ
सविता:
कर्तृ (देवः = सविता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सुपाणिःwith good hands
सुपाणिः:
कर्तृ (सवितुः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootसु-पाणि (समास; प्रातिपदिक)
तस्यof him / his
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रसवेat the impulse / instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
यामwe go
याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु; ‘to go’)
उर्वीःto the wide (spaces/regions)
उर्वीः:
कर्म/गति-लक्ष्य (गन्तव्य)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.