Sukta 88

Mantra 1

हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त ॥

ಹವಿಷನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವ, ಅಜರ, ಸ್ವರ್ವಿದ್—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವ—ದಿವವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ, ಆಹುತಿಯಿಂದ ಆವಾಹಿತನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಆ ಅಗ್ನಿ. ಅವನ ಧಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಲೋಕದ ಭವನಕ್ಕಾಗಿ, ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.

Mantra 2

गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य ॥

ತಮಸಿನಿಂದ ನುಂಗಲ್ಪಟ್ಟು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಲೋಕ—ಗೀರ್ಣ ಭುವನ—ಅಗ್ನಿ ಜನಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಸ್ವರ್, ಪ್ರಕಾಶಲೋಕ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಅವನ ಸಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರುಗಳು—ಪೃಥಿವಿ, ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಆಪಃ—ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿದರು.

Mantra 3

देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

ಯಜ್ಞಾರ್ಹ ದೇವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅಜರ, ಮಹಾನ್; ತನ್ನ ಭಾನು (ಪ್ರಕಾಶ)ದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ದ್ಯಾವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಆ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವನು.

Mantra 4

यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः ॥

ಯಾರು ಮೊದಲ ಹೋತಾ—ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯ—ಅವನನ್ನು ಅವರು ಘೃತದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ಆಯ್ದರು; ಅವನು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಚಲಿಸುವವನು, ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು. ಜಾತವೇದ ಅగ್ನಿಯು ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ.

Mantra 5

यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः ॥

ಹೇ ಜಾತವೇದಾ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನೀನು ಭುವನಗಳ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ರೋಚನದೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಾಗ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ನಮ್ಮ ಮತಿಗಳಿಂದ, ಗೀರ (ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿ)ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಉಕ್ಥ (ಸ್ತುತಿ-ಹಿಮ್ನ)ಗಳಿಂದ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದೆವು. ಹೀಗೆ ನೀನು ಯಜ್ಞಾರ್ಹ ಶಕ್ತಿಯಾದೆ—ರೋದಸೀ (ದ್ಯಾವ್-ಭೂಮಿ)ಯನ್ನು ತುಂಬಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವವನು.

Mantra 6

मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन् ॥

ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ನಮ್ಮ ಭವನದ ಶಿಖರವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನಿಂದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನು ಜನ್ಮಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಈದೇ ಅದ್ಭುತ ಮಾಯೆ—ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಪ್ರಜಗಳ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

Mantra 7

दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः ॥

ದರ್ಶನೀಯನಾದವನು, ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸಮಿದ್ಧನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು—ದಿವ್ಯ ಯೋನಿಯುಳ್ಳವನು, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಿರಣಿಸುವವನು. ಆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ತಮ್ಮ ತನು (ಸ್ವ-ಸತ್ತೆ)ಯ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಸೂಕ್ತವಾಕ್ (ಸು-ವಚನ)ದ ಬಲದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಹವಿಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

Mantra 8

सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः ॥

ಸೂಕ್ತವಾಕ್ ಮೊದಲು; ಅದರಿಂದಲೇ ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲೇ ಹವಿಸನ್ನೂ ಜನಿಸಿದರು. ಅದೇ ಅವರ ಯಜ್ಞವಾಯಿತು—ತನೂಪಾ (ಸ್ವ-ಸತ್ತೆಯ ರಕ್ಷಕ); ಅವನನ್ನು ದ್ಯೌ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅವನನ್ನು ಪೃಥಿವಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಅವನನ್ನು ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ.

Mantra 9

यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा ॥

ಯಾವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟರೋ, ಯಾರೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಸುರಿದವೋ—ಅವನು ತನ್ನ ಅರ್ಚಿಷ್ (ಜ್ವಾಲಾ-ಶಕ್ತಿ)ಗಳಿಂದ ಪೃಥಿವಿ, ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಲೋಕವನ್ನೂ ತಪಿಸಿ, ಋಜು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Mantra 10

स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः ॥

ಏಕೆಂದರೆ ದ್ಯೌನಲ್ಲಿ ಸ್ತೋಮ (ಸ್ತುತಿ-ಹಿಮ್ನ)ದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದರು; ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ರೋದಸೀ-ಪ್ರಾಮ್—ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬುವವನು—ಮಾಡಿದರು. ಅವನನ್ನು ಅವರು ಭುವನಗಳಿಗಾಗಿ ತ್ರಿಧಾ (ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ) ರೂಪಿಸಿದರು; ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪಚಿಸಿ ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 11

यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा ॥

ಯಜ್ಞಿಯ ದೇವರುಗಳು ಅವನನ್ನು ದ್ಯೌನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಾಗಿ—ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರ ಆದಿತ್ಯನಾಗಿ—ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ನಂತರ ಎರಡು ಚರಿಷ್ಣು (ಚಲಿಸುವ) ತತ್ತ್ವಗಳು ಯುಗಲವಾದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡರು.

Mantra 12

विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन् ॥

ಸಕಲ ಲೋಕಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿ—ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು—ದಿನಗಳ ಧ್ವಜರೂಪವಾದ ಕೇತುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಉಷಸ್ಸುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವನು; ಸಾಗುತ್ತಾ ತನ್ನ ಅರ್ಚಿಷದಿಂದ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Mantra 13

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

ಯಜ್ಞೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳು ಅಜರ್ಯನಾದ ಅಗ್ನಿ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ, ಚರಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಅವನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಯಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್.

Mantra 15

द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च ॥

ಎರಡು ಶ್ರುತಿ-ಧಾರೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಪಿತೃಗಳದು, ಮತ್ತು ದೇವರದು ಹಾಗೂ ಮর্ত್ಯರದು ಕೂಡ. ಆ ಎರಡರಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚಲಿಸುವ ವಿಶ್ವ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪಿತಾ ಮತ್ತು ಮಾತಾ ಇವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.

Mantra 16

द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः ॥

ಎರಡು ಸಮೀಚಿ (ಸಮರಸವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ) ಶಕ್ತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊರುತ್ತವೆ—ಅವನು ಚರಿಸುವವನು, ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಮೃಷ್ಟನಾದವನು। ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಙ್ (ಅಂತರಮುಖ)ವಾಗಿ ತಿರುಗಿ ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಪ್ರಯುಚ್ಛಂತ, ಅರಣಿರ್ಭ್ರಾಜಮಾನ—ಅವಿರತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಜಯೀ—ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗದೆ, ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡದೆ।

Mantra 17

यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत् ॥

ಎಲ್ಲಿ ಅಧೋ ಮತ್ತು ಪರ (ಕೆಳದು ಮತ್ತು ಮೇಲದು) ಒಂದಾಗಿ ವದಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞನೀಯ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು? ಆದರೂ ಸಖರು ಸಧಮಾದ (ಸಾಮೂಹಿಕ ಆನಂದ)ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಶಕ್ತರು; ಅವರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ—ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಯಾರು ಹೇಳುವನು?

Mantra 18

कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम् ॥

ಎಷ್ಟು ಅಗ್ನಿಗಳು? ಎಷ್ಟು ಸೂರ್ಯರು? ಎಷ್ಟು ಉಷಸ್ಸುಗಳು? ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ನೀರುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ? ಪಿತರೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಕವಿಗಳೇ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಬಹುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಏಕನನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲೆಂದು।

Mantra 19

यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन् ॥

ಉಷಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಟನೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಸುಪರ್ಣ (ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ) ಮಾತರಿಶ್ವನು ವಾಸಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಜ್ಞದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನು ಅಷ್ಟನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಗ ಹೋತೃನ ಅವರ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ನಿಯತ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.