HomeRig VedaMandala 10Sukta 88Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.88

Devata: Agni (threefold form; transformer of growth)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः ॥

स्तोमे॑न॒ हि दि॒वि दे॒वासो॑ अ॒ग्निमजी॑जन॒ञ्छक्ति॑भी रोदसि॒प्राम् । तमू॑ अकृण्वन्त्रे॒धा भु॒वे कं स ओष॑धीः पचति वि॒श्वरू॑पाः ॥

stomena hi divi devāso agnim ajījanañ śaktibhī rodasiprām | tam ū akṛṇvan tredhā bhuve kaṃ sa oṣadhīḥ pacati viśvarūpāḥ ||

ಏಕೆಂದರೆ ದ್ಯೌನಲ್ಲಿ ಸ್ತೋಮ (ಸ್ತುತಿ-ಹಿಮ್ನ)ದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದರು; ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ರೋದಸೀ-ಪ್ರಾಮ್—ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತುಂಬುವವನು—ಮಾಡಿದರು. ಅವನನ್ನು ಅವರು ಭುವನಗಳಿಗಾಗಿ ತ್ರಿಧಾ (ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ) ರೂಪಿಸಿದರು; ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪವಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಪಚಿಸಿ ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

स्तोमे॑न । हि । दि॒वि । दे॒वासः॑ । अ॒ग्निम् । अजी॑जनन् । शक्ति॑ऽभिः । रो॒द॒सि॒ऽप्राम् । तम् । ऊँ॒ इति॑ । अ॒कृ॒ण्व॒न् । त्रे॒धा । भु॒वे । कम् । सः । ओष॑धीः । प॒च॒ति॒ । वि॒श्वऽरू॑पाः ॥स्तोमेन । हि । दिवि । देवासः । अग्निम् । अजीजनन् । शक्तिभिः । रोदसिप्राम् । तम् । ऊँ इति । अकृण्वन् । त्रेधा । भुवे । कम् । सः । ओषधीः । पचति । विश्वरूपाः ॥stomena | hi | divi | devāsaḥ | agnim | ajījanan | śakti-bhiḥ | rodasi-prām | tam | oṃ iti | akṛṇvan | tredhā | bhuve | kam | saḥ | oṣadhīḥ | pacati | viśva-rūpāḥ

स्तोमेनwith a hymn of praise
स्तोमेन:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
दिविin heaven
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अजीजनन्they generated/produced
अजीजनन्:
TypeVerb
Root√जन् (जनने) [णिच्: जनयति]
शक्तिभिःwith powers, with mights
शक्तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
रोदसीप्राम्in the two worlds (heaven and earth), forth
रोदसीप्राम्:
अधिकारण (रोदसी) / क्रियाविशेषण (प्राम्)
TypeNoun + Indeclinable
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक ‘heaven-and-earth’) + प्रा/प्राम् (उपसर्ग/अव्यय ‘forth, forward’)
तम्him/that (Agni)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and, also (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Rootऊ (निपात)
अकृण्वन्they made
अकृण्वन्:
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
त्रेधाthreefold
त्रेधा:
TypeIndeclinable
Rootत्रेधा (अव्यय)
भुवेfor (the) world/existence
भुवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार: ‘being, world’)
कम्whom? (some one)
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootक (प्रश्न/अनिर्दिष्ट-सर्वनाम)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
पचतिcooks, ripens
पचति:
TypeVerb
Root√पच् (पाके)
विश्व-रूपाःof all forms, manifold
विश्व-रूपाः:
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)