
Sukta 10.82
Viśvakarman (traditionally associated with RV 10.82)
Viśvakarman (the All-Former; cosmic artisan/intelligence)
Triṣṭubh (probable; standard for many cosmogonic and theistic hymns in Book 10)
ಋಗ್ವೇದ 10.82 ಸೂಕ್ತವು ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಅಡಗಿರುವ ವಿಶ್ವಶಿಲ್ಪಿ—ಮೊದಲ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಕ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು—ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತುತಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಯ ನಡುವೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ: ನಿರ್ಮಾತೃನಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ಪಠಣ ಮತ್ತು ತರ್ಕವಿಚಾರ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಹೊರತೋರುವ ರೂಪಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವ ನಿಜ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುರೂಪತೆಯನ್ನು ಏಕಸಂಯೋಜಿತ ಸಮಗ್ರತೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಏಕೈಕ ರೂಪಕಾರಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಯಜ್ಞವೂ ಚಿಂತನೆಯೂ ಮರುಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
Mantra 1
चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतमेने अजनन्नन्नमाने । यदेदन्ता अददृहन्त पूर्व आदिद्द्यावापृथिवी अप्रथेताम् ॥
ದೃಷ್ಟಿಯ ಪಿತಾ—ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧೀರ, ಸ್ಥಿರ—ಘೃತಮೇನ (ಘೃತದಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರವಾಹ)ವನ್ನು, ಅನ್ನರೂಪವಾಗಿ, ಜನಿಸಿದನು; ಆಗ ಆ ಎರಡು (ದ್ಯೌ-ಪೃಥಿವಿ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದವು. ಮೊದಲ ಗಡಿಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ, ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿ ತಮ್ಮ ವಿಶಾಲ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.
Mantra 2
विश्वकर्मा विमना आद्विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषामिष्टानि समिषा मदन्ति यत्रा सप्तऋषीन्पर एकमाहुः ॥
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು—ವಿಶಾಲಮನಸ್ಸಿನವನು—ಪರಮ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಅವನೇ ಧಾತಾ, ವಿಧಾತಾ, ಪರಮ ದ್ರಷ್ಟಾ. ಅವರ ಇಷ್ಟಿಗಳೂ ಇಚ್ಛಿತ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಒಂದೇ ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳು ಪರದ ಏಕನನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा । यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नं भुवना यन्त्यन्या ॥
ಯಾವನು ನಮ್ಮ ಪಿತಾ, ಜನಿತಾ, ವಿಧಾತಾ—ಎಲ್ಲ ಧಾಮಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು; ಯಾವನು ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರ ನಾಮಧಾ (ಹೆಸರು-ನಿಯಮ) ನಿಶ್ಚಯಿಸುವವನು—ಆ ಗುಹ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾ ಭುವನಗಳು ಅವನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
Mantra 4
त आयजन्त द्रविणं समस्मा ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना । असूर्ते सूर्ते रजसि निषत्ते ये भूतानि समकृण्वन्निमानि ॥
ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಋಷಿಗಳು—ದಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪರಲ್ಲ—ಅವನಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿತ ದ್ರವಿಣ, ಶಕ್ತಿಧನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಅಸೂರ್ತ ಮತ್ತು ಸೂರ್ತವಾದ ರಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷಣ್ಣರಾಗಿ, ಯಾರು ಈ ಭೂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೋ ಅವರು ಅವನ್ನು ಒಂದೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಏಕತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
Mantra 5
परो दिवा पर एना पृथिव्या परो देवेभिरसुरैर्यदस्ति । कं स्विद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समपश्यन्त विश्वे ॥
ದಿವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ, ಈ ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ; ದೇವರೂ ಅಸುರಶಕ್ತಿಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲದರಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ—ಆ ಮೊದಲ ಗರ್ಭವು ಯಾವುದು, ಅದನ್ನು ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ಧರಿಸಿದವು; ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು?
Mantra 6
तमिद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभावध्येकमर्पितं यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुः ॥
ಆದೇ ಮೊದಲ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ನಿಜವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವು; ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಜ (ಅಜನ್ಮ)ನ ನಾಭಿಯ ಮೇಲೆ ಏಕಮಾತ್ರ ‘ಏಕ’ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು—ಅದರ ಮೇಲೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
Mantra 7
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद्युष्माकमन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश्चरन्ति ॥
ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟವನನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಮಂಜಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ವ್ಯರ್ಥ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಉಕ್ಥ-ಶಾಸ (ಸ್ತೋತ್ರೋಚ್ಚಾರಕರು) ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ—ಸಾರದ ನಿಜ ಪಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
Viśvakarman is the ‘All-Former’—the cosmic intelligence or artisan who measures and shapes the universe, setting its first limits and ordering all beings.
Creation is not just a physical event but an act of ordering and insight: the true Maker establishes measure and coherence, and we should seek real understanding, not only words.
It warns that people can chant hymns yet remain ‘unsatisfied’ if they do not grasp the essence—being covered by ‘mist’ (confusion) and ‘idle talk’ instead of direct insight.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.