ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಸು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಾಗೀರಥಿಯ ಸನ್ನಿಧಿ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಗಂಗಾಭಕ್ತಿ ತಪಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಯಜ್ಞ, ಯೋಗ, ದಾನ, ತ್ಯಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ‘ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ’ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗಂಗೆಯು ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದರ್ಶನ, ಸ್ನಾನ, ಆಚಮನ, ಜಲವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಗಂಗಾಬಿಂದು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಪಾಪಹರ, ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು/ಜನಾರ್ದನ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವನು, ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೂ ಇದೆ. ಗಂಗೆಯ ಭೂಮಿ-ಪಾತಾಳ-ಸ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನುಸಾರ ಸಂಚಾರ, ಕೆಲವು ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮುಕ್ತಿಫಲ, ಹಾಗೂ ಜಲ ‘ಬಾಸಿಯಾಗದು’ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಸೇವೆ ಸ್ವರ್ಗ, ಜ್ಞಾನ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 1
वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनी वक्ष्यामि तीर्थानां लक्षणं पृथक् । येन विज्ञातमात्रेण पापिनां गतिरुत्तमा ॥ २ ॥
ವಸು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮೋಹಿನೀ, ಕೇಳು. ನಾನು ತೀರ್ಥಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು; ಅವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪಿಗಳಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 2
सर्वेषामपि तीर्थानां श्रेष्ठा गंगा धरातले । न तस्या सदृशं किंचिद्विद्यते पापनाशनम् ॥ ३ ॥
ಧರಾತಲದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ; ಪಾಪನಾಶಕ್ಕೆ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 3
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वसोः स्वस्य पुरोधसः । प्रणता मोहिनी प्राह गंगास्नानकृतादरा ॥ ४ ॥
ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತರಾದ ವಸುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮೋಹಿನೀ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
Verse 4
मोहिन्युवाच । भगवन्वाडवश्रेष्ठ गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वेषां च पुराणानां संमतं वद सांप्रतम् ॥ ५ ॥
ಮೋಹಿನೀ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ಹೇ ವಾಡವಶ್ರೇಷ್ಠ! ಎಲ್ಲ ಪುರಾಣಗಳಿಗೂ ಸಂಮತವಾದ ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಈಗ ಹೇಳಿರಿ.
Verse 5
श्रुत्वा माहात्म्यमतुलं गंगायाः पापनाशनम् । पश्चात्पापविनाशिन्यां स्नातुं यास्ये त्वया सह ॥ ६ ॥
ಪಾಪನಾಶಿನಿಯಾದ ಗಂಗೆಯ ಅತುಲ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಂತರ ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಆ ಪಾಪಹರಿಣೀ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು।
Verse 6
तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुः सर्वपुराणवित् । माहात्म्यं कथयामास गंगायाः पापनाशनम् ॥ ७ ॥
ಆ ಮೋಹಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರ್ವಪುರಾಣವಿತ್ ವಸು ಗಂಗೆಯ ಪಾಪನಾಶಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 7
वसुरुवाच । ते देशास्ते जनपदास्ते शैला स्तेऽपि चाश्रमाः । येषां भागीरथी पुण्या समीपे वर्तते सदा ॥ ८ ॥
ವಸು ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ದೇಶಗಳು, ಜನಪದಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಮೀಪ ಪುಣ್ಯ ಭಾಗೀರಥೀ ಸದಾ ಹರಿಯುತ್ತದೋ, ಅವೆಲ್ಲ ಧನ್ಯಗಳು।
Verse 8
तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः । तां गतिं न लभेज्जंतुर्गंगां संसेव्य यां लभेत् ॥ ९ ॥
ತಪಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಯಜ್ಞಗಳು ಅಥವಾ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೂ ಜೀವಿಗೆ ದೊರೆಯದ ಗತಿಯನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 9
पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि ये नराः । शेषे गंगां निषेवंते तेऽपि यांति परां गतिम् ॥ १० ॥
ಹಿಂದಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರೂ, ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ, ಅವರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 10
तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । मासमेकं तु गंगायां स्नातस्तुल्यफलावुभौ ॥ ११ ॥
ಒಂದು ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರ ಯುಗಗಳು ನಿಂತಿರುವ ಪುರುಷನಿಗೂ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೂ—ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 11
तिष्ठेतार्वाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गंगायां स विशिष्यते ॥ १२ ॥
ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಸಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ನಿಂತವನಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಇರುವುದಾದರೂ—ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।
Verse 12
भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न गंगासदृशी गतिः ॥ १३ ॥
ಇಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ನಲುಗಿದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಶರಣನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ—ಗಂಗೆಯಂತೆಯೇ ಗತಿ (ಆಶ್ರಯ) ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ।
Verse 13
प्रकृष्टैः पातकै र्घोरैः पापिनः पुरुषाधमान् । प्रसह्य तारयेद्गुंगा गच्छतो निरयेऽशुचौ ॥ १४ ॥
ಅತಿಘೋರ ಪಾತಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಮರಾದ ಪಾಪಿಗಳನ್ನೂ—ಅಶುಚಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರನ್ನೂ—ಗಂಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೂಡ ದಾಟಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 14
ते समानास्तु मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः । येऽभिगच्छंति सततं गंगामभिमतां सुरैः ॥ १५ ॥
ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸದಾ ಸೇರುವವರು—ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುನಿಗಳಿಗೂ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವಗಣಕ್ಕೂ ಸಮಾನರು।
Verse 15
अंधाञ्जडान्द्रव्यहीनांश्च गंगा संपावयेद्बृहती विश्वरूपा । देवैः सेंद्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च निषेविता सर्वकालं समृद्ध्ये ॥ १६ ॥
ಬೃಹತೀ, ವಿಶ್ವರೂಪಿಣೀ ಗಂಗೆ ಅಂಧರು, ಜಡಬುದ್ಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ದ್ರವ್ಯಹೀನರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವರುಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಸದಾಕಾಲ ಸೇವಿಸುವ ಆಕೆ ನಿತ್ಯ ಸಮೃದ್ಧಿದಾಯಿನಿ.
Verse 16
पक्षादौ कृष्णपक्षे तु भूमौ संनिहिता भवेत् । यावत्पुण्या ह्यमावास्या दिनानि दश मोहिनि ॥ १७ ॥
ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮೋಹಿನಿ, ಆಕೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಪುಣ್ಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಇರುವಷ್ಟು ಕಾಲ—ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ದಿನಗಳು—ಅಷ್ಟೇ ದಿನಗಳು.
Verse 17
शुक्लप्रतिपदादेश्च दिनानि दश संख्यया । पाताले सन्निधानं तु कुरुते स्वयमेव हि ॥ १८ ॥
ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಗಣನೆವರೆಗೆ ಆಕೆ ಸ್ವಯಂ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Verse 18
आरभ्य शुक्लैकादश्या दिनानि दश यानि तु । पंचम्यं तानि सा स्वर्गे भवेत्सन्निहिता सदा ॥ १९ ॥
ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು—ಪಂಚಮಿವರೆಗೆ—ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.
Verse 19
कृते तु सर्वतीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगा विशिष्यते ॥ २० ॥
ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಪ್ರಧಾನ; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಪರಮ; ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಆದರೆ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಮಾವತಿ.
Verse 20
कलौ तु सर्वतीर्थानि स्वं स्वं वीर्यं स्वभावतः । गंगायां प्रतिमुंचंति सा तु देवी न कुत्रचित् ॥ २१ ॥
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ-ವೀರ್ಯವನ್ನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಆ ದೇವಿ ಗಂಗಾ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 21
गंगांभः कणदिग्धस्य वायोः संस्पर्शनादपि । पापशीला अपि नराः परां गतिमवाप्नुयुः ॥ २२ ॥
ಗಂಗಾಜಲದ ಹನಿಗಳಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಪಾಪಸ್ವಭಾವದ ಜನರೂ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು।
Verse 22
योऽसौ सर्वगतो विष्णुश्चित्स्वरूपी जनार्दनः । स एव द्रवरूपेण गंगांभो नात्र संशयः ॥ २३ ॥
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣು—ಚಿತ್ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಜನಾರ್ದನ—ಅವನೇ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಜಲವಾಗಿ ಇರುವನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 23
ब्रह्महा गुरुडा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः । गंगांभसा च पूयंते नात्र कार्या विचारणा ॥ २४ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಹಂತಕ, ಗುರುಹಂತಕ, ಗೋಹಂತಕ, ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ಗುರುತಲ್ಪಗ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 24
क्षेत्रस्थमृद्धृतं वापि शीतमुष्णमथापि वा । गांगेयं तु हरेत्तोयं पापमामरणांतिकम् ॥ २५ ॥
ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಪಡೆದದ್ದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಂದದ್ದಾಗಲಿ, ತಣ್ಣಗಾಗಲಿ ಬಿಸಿಯಾಗಲಿ—ಗಂಗಾಜಲವು ಮರಣಾಂತವರೆಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ।
Verse 25
वर्ज्यं पर्युषितं तोयं वर्ज्यं पुर्युषितं दलम् । न वर्ज्यं जाह्नवीतोयं न वर्ज्यं तुलसीदलम् ॥ २६ ॥
ಹಳೆಯ ನೀರು ವರ್ಜ್ಯ, ಹಳೆಯ ಎಲೆಗಳೂ ವರ್ಜ್ಯ; ಆದರೆ ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ) ಜಲವು ವರ್ಜ್ಯವಲ್ಲ, ತುಳಸಿದಳವೂ (ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ) ವರ್ಜ್ಯವಲ್ಲ.
Verse 26
मेरोः सुवर्णस्य च सर्वरत्नैः संख्योपलानामुदकस्य वापि । गंगाजलानां न तु शक्तिरस्ति वक्तुं गुणाख्यापरिमाणमत्र ॥ २७ ॥
ಮೇರುಪರ್ವತದ ಚಿನ್ನ, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳು, ಎಣಿಸಲಾಗದ ಕಲ್ಲುಗಳು, ನೀರೇ ಆದರೂ—ಇವೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಗಂಗಾಜಲದ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ-ಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
Verse 27
तीर्थयात्राविधिं कृत्स्नमकुर्वाणोऽपि यो नरः । गंगातोयस्य माहात्म्यात्सोऽप्यत्र फलभाग्भवेत् ॥ २८ ॥
ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡದವನಾದರೂ, ಗಂಗಾಜಲದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅವನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಫಲದ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 28
चिंतामणिगुणाच्चापि गंगायास्तोयबिंदवः । विशिष्टा यत्प्रयच्छंति भक्तेभ्यो वांछितं फलम् ॥ २९ ॥
ಚಿಂತಾಮಣಿಯ ಗುಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗಂಗೆಯ ಜಲಬಿಂದುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 29
गंडूषमात्रतो भक्त्या सकूद्गंगांभसा नरः । कामधेनु स्तनोद्भूतान्भुंक्ते दिव्यरसान्दिवि ॥ ३० ॥
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಗಂಡೂಷಮಾತ್ರ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನರನು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಸ್ತನಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ದಿವ್ಯ ರಸಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 30
शालग्रामशिलायां यस्तु गंगाजलं क्षिपेत् । अपहत्य तमस्तीव्रं भाति सूर्यो यथोदये ॥ ३१ ॥
ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಸುರಿಸುವವನು ತೀವ್ರ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 31
मनोवाक्कायजैर्ग्रस्तः पापैर्बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः ॥ ३२ ॥
ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾದವನೂ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 32
गंगातोयाभिषिक्तां तु भिक्षामश्नाति यः सदा । सर्पवत्कंचुकं मुक्त्वा पापहीनो भवेत्स वै ॥ ३३ ॥
ಯಾವನು ಸದಾ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾದ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನವನ್ನು ಭುಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸರ್ಪವು ಚರ್ಮ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪಾಪರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 33
हिमवद्विंध्यसदृशा राशयः पापकर्मणाम् । गंगांभसा विनश्यंति विष्णुभक्त्या यथापदः ॥ ३४ ॥
ಹಿಮವತ್ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯಗಳಂತೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾಪಕರ್ಮರಾಶಿಗಳೂ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವು ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಂತೆ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 34
प्रवेशमात्रे गंगायां स्नानार्थं भक्तितो नृणाम् । ब्रह्महत्यादिपापानि हाहेत्युक्त्वा प्रयांत्यलम् ॥ ३५ ॥
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳು ‘ಹಾ ಹಾ’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 35
गंगातीरे वसेन्नित्यं गंगातोयं पिबेत्सदा । यः पुमान्स विमुच्येत पातकैः पूर्वसंचितैः ॥ ३६ ॥
ಯಾವ ಪುರುಷನು ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಮಾಡಿ ಸದಾ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪೂರ್ವಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 36
यो वै गंगां समाश्रित्य नित्यं तिष्ठति निर्भयः । स एव देवैर्मर्त्यैश्च पूजनीयो महर्षिभिः ॥ ३७ ॥
ಗಂಗೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿತ್ಯ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇರುವವನು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 37
किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां सर्वतोऽपि विशिष्यते ॥ ३८ ॥
ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದಿಂದ ಏನು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಏನು, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಏನು? ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾತ್ರವೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।
Verse 38
किं यज्ञैर्बहुभिर्जाप्यैः किं तपोभिर्धनार्पणैः । स्वर्गमोक्षप्रदा गंगा सुखसेव्या यतः स्थिता ॥ ३९ ॥
ಬಹು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಏನು, ಪುನಃಪುನಃ ಜಪದಿಂದ ಏನು, ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಧನಾರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಏನು? ಗಂಗೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ।
Verse 39
यज्ञैर्यमैश्च नियमैर्दानैः संन्यासतोऽपि वा । न तत्फलमवाप्रोति गंगां सेव्य यदाप्नुयात् ॥ ४० ॥
ಯಜ್ಞಗಳು, ಯಮ-ನಿಯಮಗಳು, ದಾನಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ನ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ದೊರಕುವ ಅದೇ ಫಲ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 40
प्रभासे गोसहस्त्रेण राहुग्रस्ते दिवाकरे । यत्फलं लभते मर्त्यो गंगायां तद्दिनेन वै ॥ ४१ ॥
ರಾಹುಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರ ಗೋಧಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 41
अन्योपायांश्च यस्त्यक्त्वा मीक्षकामः सुनिश्चितः । गंगातीरे सुखं तिष्ठेत्स वै मोक्षस्य भाजनम् ॥ ४२ ॥
ಇತರ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮೋಕ್ಷಕಾಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ, ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 42
वाराणस्यां विशेषण गंगा सद्यस्तु मोक्षदा । प्रतिमासं चतुर्दश्यामष्टम्यां चैव सर्वदा ॥ ४३ ॥
ಹೇ ವಿಶಿಷ್ಟನೇ! ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿ; ಅವಳು ಸದಾ ಹಾಗೆಯೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತಿಮಾಸ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು।
Verse 43
गंगातीरे निवासश्च यावज्जीवं च सिद्धिदः । कृच्छ्राणि सर्वदा कृत्वा यत्फलं सुखमश्नुते ॥ ४४ ॥
ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಸಿದ್ಧಿದಾಯಕ. ಸದಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸುಖಫಲ, ಅದೇ ಫಲ ಇದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 44
सदा चांद्रायणं चैव तल्लभेज्जाह्नवीतटे । गंगासेवापरस्येह दिवसार्द्धेन यत्फलम् ॥ ४५ ॥
ಜಾಹ್ನವಿ (ಗಂಗಾ) ತಟದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನಿಗೆ ಅದೇ ಪುಣ್ಯಫಲ ಅರ್ಧ ದಿನದಲ್ಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 45
न तच्छक्यं ब्रह्मसुते प्राप्तुं क्रतुशतैरपि । सर्वयज्ञतपोदानयोगस्वाध्यायकर्मभिः ॥ ४६ ॥
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನೇ! ಆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ನೂರಾರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗದು; ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಯೋಗಸಾಧನೆ, ವೇದಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ।
Verse 46
यत्फलं तल्लभेद्भक्त्या गंगातीरनिवासतः । यत्पुण्यं सत्यवचनैर्नैष्ठिकब्रह्मचारिणाम् ॥ ४७ ॥
ಯಾವ ಫಲವೋ ಅದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ನಿಷ್ಠಾವಂತ ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ಪುಣ್ಯವೂ ಸತ್ಯವಚನದಿಂದಲೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 47
यदग्निहोत्रिणां पुण्यं तत्तु गंगानिवासतः । समातृपितृदाराणां कुलकोटिमनंतकम् ॥ ४८ ॥
ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಆಚರಿಸುವವರ ಪುಣ್ಯವು ಗಂಗಾತೀರವಾಸದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ತಾಯಿ-ತಂದೆ-ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕುಲದ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಪೀಳಿಗೆಗಳವರೆಗೆ ಅದರ ಅಕ್ಷಯ ಫಲ ಹರಡುತ್ತದೆ।
Verse 48
गंगाभक्तिस्तारयते संसारार्णवतो ध्रुवम् । संतोषः परमैश्वर्यं तत्त्वज्ञानं सुखात्मनाम् ॥ ४९ ॥
ಗಂಗಾಭಕ್ತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷವೇ ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯ; ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವು ಸುಖಸ್ವಭಾವಿಗಳ ಆನಂದ.
Verse 49
विनयाचारसंपत्तिर्गंगाभक्तस्य जायते । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो गंगां प्राप्यैव केवलम् ॥ ५० ॥
ಗಂಗಾಭಕ್ತನಲ್ಲಿ ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಸಂಪತ್ತು ಸ್ವತಃ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದರಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 50
तद्भक्तस्तत्परश्च स्यान्मृतो वापि न संशयः । भक्त्या तज्जलसंस्पर्शी तज्जलं पिबते च यः ॥ ५१ ॥
ಅವನು ಜೀವಂತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನಾಗಿರಲಿ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ಅವನಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಅದೇ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವವನು.
Verse 51
अनायासेन हि नरो मोक्षोपायं स विंदति । दीक्षितः सर्वयज्ञेषु सोमपानं दिने दिने ॥ ५२ ॥
ನಿಜವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾದವನಂತೆ ಆಗಿ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಸೋಮಪಾನದ ಫಲವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
Verse 52
सर्वाणि येषां गंगायास्तोयैः कृत्यानि सर्वदा । देहं त्यक्त्वा नरास्ते तु मोदंते शिवसन्निधौ ॥ ५३ ॥
ಯಾರಿಗಾಗಿ ಗಂಗಾಜಲದಿಂದ ಸದಾ ಎಲ್ಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೋ, ಆ ಜನರು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 53
देवाः सोमार्कसंस्थानि यथा शक्रादयो मुखैः । अमृतान्युपभुंजंति तथा गंगाजलं नराः ॥ ५४ ॥
ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯರೂ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 54
कन्यादानैश्च विधिवद्भूमिदानैश्च भक्तितः । अन्नदानैश्च गोदानैः स्वर्णदानादिभिस्तथा ॥ ५५ ॥
ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಕನ್ಯಾದಾನ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿದಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ನದಾನ, ಗೋদান, ಸ್ವರ್ಣದಾನ ಮೊದಲಾದ ದಾನಗಳಿಂದ ಧರ್ಮಪುಣ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 55
रथाश्वगजदानैश्च यत्पुण्यं परिकीर्तितम् । ततः शतगुणं पुण्यं गंगांभश्चुलुकाशनात् ॥ ५६ ॥
ರಥ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ ದಾನಗಳಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪುಣ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಶತಗುಣ ಪುಣ್ಯ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಒಂದು ಚುಲುಕ ಮಾತ್ರ ಆಚಮನ ಮಾಡಿದರೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 56
चांद्रायणसहस्राणां यत्फलं परिकीर्तितम् । ततोऽधिकफलं गंगातोयपानादवाप्यते ॥ ५७ ॥
ಸಾವಿರ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಫಲ ಗಂಗಾಜಲ ಪಾನದಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 57
गंडूषमात्रपाने तु अश्वमेधफलं लभेत् । स्वच्छंदं यः पिबेदंभस्तस्य मुक्तिः करे स्थिता ॥ ५८ ॥
ಗಂಡೂಷಮಾತ್ರ ಪಾನದಿಂದಲೇ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ।
Verse 58
त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्तभिस्त्वथ यामुनम् । नार्मदं दशभिर्मासैर्गांगं वर्षेण जीर्यति ॥ ५९ ॥
ಸರಸ್ವತಿಯ ನೀರು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಯಮುನೆಯದು ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನರ್ಮದೆಯದು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಗಂಗೆಯ ನೀರು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 59
शास्त्रेणाकृततोयानां मृतानां क्वापि देहिनाम् । तदुत्तरफलावाप्तिर्गंगायामस्थियोगतः ॥ ६० ॥
ಯಾವದೇ ದೇಹಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಮೃತನಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಜಲಕರ್ಮಗಳು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಉತ್ತರಫಲವು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಸಂಯೋಗದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 60
चांद्रायणसहस्रं तु यश्चरेत्कायशोधनम् । यः पिबेत्तु यथेष्ठं हि गंगाम्भः स विशिष्यते ॥ ६१ ॥
ದೇಹಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನಿಗಿಂತಲೂ, ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವವನೇ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 61
गंगां पश्यति यः स्तौति स्नाति भक्त्या पिबेज्जलम् । स स्वर्गं ज्ञानममलं योगं मोक्षं च विंदति ॥ ६२ ॥
ಯಾರು ಗಂಗೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವನೋ—ಅವನು ಸ್ವರ್ಗ, ನಿರ್ಮಲ ಜ್ಞಾನ, ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 62
यस्तु सूर्य्यांशुनिष्टप्तं गांगेयं पिबते जलम् । गोमूत्रयावकाहाराद्गांगपानं विशिष्यते ॥ ६३ ॥
ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಾಪಗೊಂಡ ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಯಾರು ಪಾನಮಾಡುವನೋ, ಅವನ ಗಂಗಾಪಾನವು ಗೋಮೂತ್ರ-ಯವಕಾಹಾರ ವ್ರತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।
Verse 63
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्यवर्णनं नामाष्टत्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३८ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನೀ–ವಸು ಸಂವಾದದಲ್ಲಿನ ‘ಗಂಗಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।
The chapter states that in Kali Yuga all other tīrthas ‘deposit’ their potency into the Gaṅgā, making her the concentrated locus of tīrtha-śakti, while she does not transfer her power elsewhere; therefore Gaṅgā-access (sight, bath, sip, residence) is presented as the most direct means to purification and mokṣa.
The text credits partial or minimal engagements—beholding the Gaṅgā, entering with intent to bathe, sipping a mouthful, sprinkling food, carrying the water, or even contact with wind moistened by Gaṅgā droplets—as sufficient to share in the tīrtha’s fruit due to the intrinsic greatness of Gaṅgā-water.
It explicitly identifies Janārdana/Viṣṇu—pure consciousness—as present in liquid form as the waters of the Gaṅgā, grounding tīrtha efficacy in divine immanence rather than only in ritual performance.