Varaha Purana - Adhyaya 61
Varaha PuranaAdhyaya 6112 Shlokas

Adhyaya 61: The Observance for the Fulfilment of Desires: Worship of Keśava in the Form of Guha (Kumāra)

Kāmavrata (Guha-rūpeṇa Keśava-pūjā) Vidhiḥ

Ritual-Manual (Vrata-vidhi) / Royal-Ethics (Kingship restoration motif)

ក្នុងស៊ុមបង្រៀនរវាង វរាហ–ព្រឹថវី អធ្យាយនេះបង្ហាញវ្រតៈមួយដែលឥសី អគស្ត្យ បង្រៀនដល់ព្រះមហារាជ ដើម្បីសម្រេចកាម-សិទ្ធិ (ការបំពេញបំណង)។ វិន័យរយៈពេលមួយឆ្នាំត្រូវអនុវត្តដោយការញ៉ាំផ្លែឈើជាអាហារ (phala-āśana), ការគ្រប់គ្រងពាក្យ/ស្ងៀម (vāg-yata) និងការគោរពតាមទិថីក្នុងពាក់កណ្តាលភ្លឺខែ Pauṣa។ ពិធីសាសនាមូលដ្ឋានគឺអគ្គនិការ្យ និងការបូជា កេសវៈ ក្នុង “រូបគុហា (កុមារ)” ព្រមទាំងបញ្ជីព្រះនាមរបស់ Ṣaṇmukha/Skanda/Kārttikeya សម្រាប់សូត្រ។ ចុងក្រោយបញ្ជាឲ្យបរិភោគបូជាប្រាហ្មណ៍ បរិច្ចាគរូប Ṣaṇmukha មាស និងធ្វើទានជាមួយមន្ត្រា។ ឧទាហរណ៍នល និងស្តេចដែលត្រូវបណ្តេញបង្ហាញថាវ្រតៈនេះជាវិធីស្តារសម្បត្តិ វង្សត្រកូល និងស្ថិរភាពរាជ្យ ស្របនឹងសមតុល្យសង្គមរបស់ព្រឹថវី។

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīAgastyaMahārāja (unnamed king)

Key Concepts

kāmavrata (desire-fulfilment observance)tithi-based ritual calendrics (ṣaṣṭhī, caturthī, saptamī)phala-āhāra (fruit-based dietary restraint)vāg-yama (speech restraint)agni-kārya (fire-rite)Keśava as Guha (syncretic/identificatory worship)dāna and brāhmaṇa-bhojana (gift and feeding as completion rites)royal restoration narrative (rājya-prāpti motif)

Shlokas in Adhyaya 61

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कामव्रतं महाराज शृणु मे गदतोऽधुना । येन कामाः समृद्ध्यन्ते मनसा चिन्तिता अपि ॥ ६१.१ ॥

អគស្ត្យៈបាននិយាយថា៖ «ឱ មហារាជ! ឥឡូវសូមស្តាប់ខ្ញុំប្រាប់អំពី កាមវ្រត ដែលដោយវ្រតនេះ បំណងប្រាថ្នាទាំងឡាយ សូម្បីតែគិតក្នុងចិត្ត ក៏អាចសម្រេចពេញលេញ»។

Verse 2

षष्ठ्यां फलाशनो यस्तु वर्षमेकं व्रतं चरेत् । पौषमाससिते पक्षे चतुर्थ्यां कृतभोजनः ॥ ६१.२ ॥

អ្នកណាដែលនៅថ្ងៃឋិតិទី៦ បរិភោគតែផ្លែឈើ ហើយអនុវត្តវ្រតនេះពេញមួយឆ្នាំ និងនៅខែមាឃ…(ប៉ោឝ) ក្នុងពាក់កណ្តាលងងឹត នៅថ្ងៃឋិតិទី៤ ទើបបរិភោគអាហារ—នេះជាវិធីដែលបានកំណត់។

Verse 3

षष्ठ्यां तु पारयेद् धीमान् प्रथमं तु फलं नृप । ततो भुञ्जीत यत्नेन वाग्यतः शुद्धमोदनम् ॥ ६१.३ ॥

នៅថ្ងៃទីប្រាំមួយ អ្នកប្រាជ្ញគួរបញ្ចប់វ្រតៈ ឱ ព្រះរាជា ដោយចាប់ផ្តើមបរិភោគផ្លែឈើជាមុន; បន្ទាប់មក ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន និងទប់ស្កាត់វាចា គួរបរិភោគបាយស្អាតដែលបានស្ងោរបរិសុទ្ធ។

Verse 4

ब्राह्मणैः सह राजेन्द्र अथवा केवलैः फलैः । तमेेकं दिवसं स्थित्वा सप्तम्यां पारयेन्नृप ॥ ६१.४ ॥

ឱ ព្រះរាជាធិរាជា អាចធ្វើជាមួយព្រះព្រាហ្មណ៍ ឬក៏ដោយផ្លែឈើតែប៉ុណ្ណោះ; កាន់វ្រតៈមួយថ្ងៃពេញ ហើយគួរបញ្ចប់នៅថ្ងៃសប្តមី ឱ អធិរាជ។

Verse 5

अग्निकार्यं तु कुर्वीत गुहारूपेण केशवम् । पूजयित्वाभिधानॆन वर्षमेकं व्रतं चरेत् ॥ ६१.५ ॥

គួរធ្វើអគ្គិការ្យ (ពិធីភ្លើង) ហើយបូជាព្រះកេសវៈ ក្នុងរូបដែលហៅថា «គុហារូប» តាមនាម; បន្ទាប់មក គួរអនុវត្តវ្រតៈរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

Verse 6

षड्वक्त्र कार्त्तिक गुह सेनानी कृत्तिकासुत । कुमार स्कन्द इत्येवं पूज्यो विष्णुः स्वनामभिः ॥ ६१.६ ॥

ដោយនាមទាំងនេះ—«សឌ្វក្ត្រ», «ការត្តិក», «គុហ», «សេនានី», «ក្រឹត្តិកាសុត», «កុមារ», «ស្កន្ទ»—ដូច្នេះ គួរបូជាព្រះវិષ્ણុ ដោយនាមដ៏ពិសិដ្ឋរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។

Verse 7

समाप्तौ तु व्रतस्यास्य कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् । षण्मुखं सर्वसौवर्णं ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥ ६१.७ ॥

នៅពេលបញ្ចប់វ្រតៈនេះ គួររៀបចំភោជនាហារសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍; ហើយគួរប្រគេនរូប «ឆន្មុខ» មុខប្រាំមួយ ដែលធ្វើពីមាសសុទ្ធទាំងស្រុង ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍មួយអង្គ។

Verse 8

सर्वे कामाः समृद्ध्यन्तां मम देव कुमारक । त्वत्प्रसादादिमं भक्त्या गृह्यतां विप्र माचिरम् ॥ ६१.८ ॥

សូមឲ្យបំណងទាំងអស់របស់ខ្ញុំសម្រេចពេញលេញ ឱយុវកទេវៈ។ ដោយព្រះគុណរបស់អ្នក ឱព្រាហ្មណ៍ សូមទទួលនេះដោយភក្តី កុំឲ្យយឺតយ៉ាវ។

Verse 9

अनेन दत्त्वा मन्त्रेण ब्राह्मणाय सयुग्मकम् । ततः कामाः समृद्ध्यन्ते सर्वे वै इह जन्मनि ॥ ६१.९ ॥

ដោយមន្ត្រនេះ ប្រគេន (ទាន) ជាមួយគូរបស់វា ដល់ព្រាហ្មណ៍។ បន្ទាប់មក បំណងប្រាថ្នាទាំងអស់ នឹងរីកចម្រើននៅក្នុងជីវិតនេះឯង។

Verse 10

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् । भ्रष्टराज्यो लभेद्राज्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ ६१.१० ॥

អ្នកគ្មានកូន នឹងបានកូន; អ្នកក្រីក្រ នឹងបានទ្រព្យ; អ្នកបាត់រាជ្យ នឹងបានរាជ្យវិញ—នៅទីនេះ មិនត្រូវសង្ស័យឬពិចារណាទេ។

Verse 11

एतद् व्रतं पुरा चीर्णं नलेन नृपसत्तम । ऋतुपर्णस्य विषये वसता व्रतचर्यया ॥ ६१.११ ॥

វ្រតនេះ កាលពីបុរាណ ណលៈ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ បានអនុវត្ត។ ខណៈដែលទ្រង់ស្នាក់នៅក្នុងដែនដីរបស់ ឫតុបរណៈ ដោយប្រតិបត្តិវិន័យនៃវ្រត។

Verse 12

तथा राज्यच्युतैरन्यैर्बहुभिर्नृपसत्तमैः । पौराणिकं व्रतं चैव सिद्ध्यर्थं नृपसत्तम ॥ ६१.१२ ॥

ដូចគ្នានេះដែរ ដោយព្រះរាជាដ៏ប្រសើរជាច្រើនទៀត ដែលធ្លាក់ចេញពីរាជ្យ បានអនុវត្តវ្រតបុរាណនេះផង ដើម្បីសម្រេចជោគជ័យ ឱព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ។

Frequently Asked Questions

The chapter frames disciplined self-regulation (dietary restraint, controlled speech, and calendrically ordered practice) as a means to stabilize personal aims and social order; it further presents dāna and feeding brāhmaṇas as completion acts that redistribute resources, supporting communal equilibrium understood as beneficial to Pṛthivī’s sustained order.

The vrata is to be observed for one year (varṣam ekaṃ). Specific tithis are named: ṣaṣṭhī (as a key fasting/fruit regimen day and also as a concluding marker), caturthī in the śukla pakṣa of Pauṣa (Pauṣamāsa-site pakṣe) with kṛta-bhojana, and saptamī as a completion/transition point (pārayet).

Although it does not explicitly discuss landscapes or ecology in the provided verses, the text implicitly links Pṛthivī’s balance to human conduct: regulated consumption (phala-āhāra), restraint (vāg-yama), and structured giving (dāna, brāhmaṇa-bhojana) are presented as practices that reduce excess, formalize resource circulation, and reinforce social stability—an indirect model of terrestrial stewardship within the Purāṇic ethic.

Agastya appears as the instructing sage. The exemplum cites King Nala (nṛpa-sattama) and mentions Ṛtuparṇa (as the ruler in whose domain Nala resided), along with a generalized reference to other kings who had lost their kingdoms (rājya-cyuta) and sought success through the vrata.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App