Opening the text

Sānandūra-māhātmya
Ancient-Geography (Tīrtha-Māhātmya) and Ritual-Manual
បន្ទាប់ពីស្តាប់អំពីមហិមារបស់ ទ្វារកា ព្រឹថិវី (វសុន្ធរា) បង្ហាញក្តីអរគុណ ហើយសូមឲ្យ វរាហ (វិષ્ણុ) ប្រាប់បង្រៀនសក្ការៈដែលសម្ងាត់ជាងនេះ។ វរាហពណ៌នាអំពី សានន្ទូរា ជាក្សេត្រលាក់លៀម និងខ្ពង់ខ្ពស់ ស្ថិតនៅខាងជើងសមុទ្រ និងខាងត្បូងតំបន់ មលយា ដែលមានរូបព្រះរបស់ទ្រង់ឈរមុខទៅទិសជើង។ បន្ទាប់មកទ្រង់រាយនាមទីរថៈ និងអាងទឹកជាបន្តបន្ទាប់—រាមសរស, ព្រហ្មសរស, សង្គមន, សក្រសរស, សូរបារក និង ជតាកុណ្ឌ—ដោយកំណត់រយៈពេលងូតទឹកបូជា និងផលបន្ទាប់មរណៈ (ពុធលោក, ព្រហ្មលោក, លោករបស់លោកបាល និងលោករបស់វិષ્ણុ)។ រឿងនេះលើកឡើងថា ទិដ្ឋភាពអស្ចារ្យទាំងនេះភាគច្រើនបង្ហាញចំពោះអ្នកសក្ការៈដែលមានវិន័យ ហើយភ្ជាប់ពិធីបូជាជាមួយសីលធម៌ និងទេសភាពបរិសុទ្ធរបស់ព្រឹថិវី ដើម្បីជាគ្រោងការណ៍នៃសណ្តាប់ធ្នាប់ និងការថែរក្សាពិភពលោក។
Verse 1
अथ सानन्दूरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ द्वारकायास्तु माहात्म्यं श्रुत्वा ह्येतत्सुभाषितम् ॥ हृष्टावोचत्तदा देवं धर्मकामा वसुन्धरा ॥
ឥឡូវនេះ (នឹងពោល) អំពីមហាត្ម្យៈនៃសានន្ទូរា។ សូតបាននិយាយថា៖ ក្រោយបានស្តាប់ពាក្យពេចន៍ល្អអំពីសិរីល្អនៃទ្វារកា នេះ វសុន្ធរា ដែលប្រាថ្នាធម្ម បាននិយាយទៅកាន់ព្រះដេវដោយសេចក្តីរីករាយ។
Verse 2
धरण्युवाच ॥ अहो देव प्रसादश्च यत्त्वया परिकीर्तितम् ॥ श्रुत्वैतत्परमं पुण्यं प्राप्तास्मि परमां श्रियम् ॥
ធរណីបាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះដេវ! អ្វីដែលព្រះអង្គបានប្រកាស គឺជាព្រះគុណប្រសាទពិតប្រាកដ។ ក្រោយបានស្តាប់រឿងរ៉ាវដ៏ពេញដោយបុណ្យខ្ពស់បំផុតនេះ ខ្ញុំបានទទួលសិរីល្អដ៏ឧត្តម។
Verse 3
एतस्मादपि चेद्गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥ यद्यस्ति प्रोच्यतां मह्यं कृपा चेत्परमा मयि ॥
ប្រសិនបើមានអ្វីមួយសម្ងាត់ជាងនេះទៀត ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃលោក ជនារទនៈ បើវាមាន សូមប្រាប់ខ្ញុំផង ប្រសិនបើព្រះមេត្តាករុណាខ្ពស់បំផុតស្ថិតលើខ្ញុំ។
Verse 4
ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुः कमललोचनः ॥ वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
បន្ទាប់មក ក្រោយបានស្តាប់ពាក្យរបស់មហី ព្រះវិṣṇុអ្នកមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក—ព្រះភគវានក្នុងរូបវរាហៈ—បានឆ្លើយតបវសុន្ធរា។
Verse 5
श्रीवराह उवाच ॥ सानन्दूरेति विख्यातं भूमे गुह्यं परं मम ॥ उत्तरे तु समुद्रस्य मलयस्य तु दक्षिणे ॥
ព្រះស្រីវរាហៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមាតាភូមិ មានទីកន្លែងសម្ងាត់ដ៏អធិក និងខ្ពង់ខ្ពស់របស់យើង ដែលល្បីថា ‘សានន្ទូរា’ ស្ថិតនៅខាងជើងសមុទ្រ និងខាងត្បូងជួរភ្នំមលយៈ»
Verse 6
तत्र तिष्ठामि वसुधे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ प्रतिमा वै मदीयास्ति नात्युच्छा नातिनीचका ॥
«នៅទីនោះ ឱ វសុធា យើងស្ថិតនៅដោយបែរមុខទៅទិសជើង។ ពិតប្រាកដណាស់ នៅទីនោះមានព្រះបដិមារបស់យើង—មិនខ្ពស់ពេក និងមិនទាបពេក»
Verse 7
आयसीं तां वदन्त्येके अन्ये ताम्रमयीं तया ॥ कांस्यां रीतिमयीमन्ये केचित्सीसकनिर्मिताम् ॥
«មនុស្សខ្លះនិយាយថា (ព្រះបដិមា) ធ្វើពីដែក; អ្នកខ្លះទៀតថា ធ្វើពីស្ពាន់។ អ្នកខ្លះពណ៌នាថា ធ្វើពីសំរឹទ្ធ ឬចាក់ពីលោហៈកណ្ដឹង; ហើយខ្លះទៀតថា ធ្វើពីសំណ»
Verse 8
शिलामयीमित्यपरे महदाश्चर्यरूपिणीम् ॥ तत्र स्थानानि वै भूमे कथ्यमानानि वै शृणु ॥
«អ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា វាធ្វើពីថ្ម—មានរូបរាងជាមហាអស្ចារ្យ។ ឥឡូវនេះ ឱ ភូមិ សូមស្តាប់អំពីទីកន្លែងទាំងឡាយនៅទីនោះ ដូចដែលកំពុងត្រូវបានពណ៌នា»
Verse 9
मनुजा यत्र मुच्यन्ते गताः संसारसागरम् ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि सानन्दूरे यशस्विनि ॥
«នៅកន្លែងដែលមនុស្ស ទៅដល់សមុទ្រនៃសង្សារ (ការវិលវល់កំណើតមរណៈ) ហើយត្រូវបានដោះលែងពីវា—នៅទីនោះ ក្នុងសានន្ទូរា ឱ អ្នកមានកិត្តិយស យើងនឹងពណ៌នាអំពីអស្ចារ្យមួយ»
Verse 10
तत्रापि शृणु चाश्चर्यं यश्चापि परिवर्तते ॥ एका तत्र लता वृक्षे उच्छैः स्थूलो महाद्रुमः ॥
នៅទីនោះផងដែរ សូមស្តាប់អំពីអស្ចារ្យមួយ ដែលក៏មានការប្រែប្រួលដែរ។ នៅទីនោះ មានវល្លិមួយតែប៉ុណ្ណោះលូតលាស់លើដើមឈើមួយ ហើយមានមហាវೃក្សខ្ពស់ធំក្រាស់ និងមហិមា។
Verse 11
समुद्रमध्ये तिष्ठन्तं कोऽपि तत्र न पश्यति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि महाश्चर्यं वसुन्धरे ॥
វាឈរនៅកណ្ដាលសមុទ្រ ប៉ុន្តែមិនមាននរណាម្នាក់នៅទីនោះឃើញវាទេ។ ហើយឱ វសុន្ធរា (ផែនដីអើយ) ខ្ញុំនឹងប្រាប់អស្ចារ្យដ៏មហិមាផ្សេងទៀតដល់អ្នក។
Verse 12
मम भक्ताः हि पश्यन्ति विद्यमाना स्वकर्मणा ॥ बहुमत्स्यसहस्राणि कोट्यो ह्यर्बुदमेव च ॥
ប៉ុន្តែសាវកអ្នកស្រឡាញ់ (ភក្ត) របស់ខ្ញុំឃើញវា ដោយអานุភាពនៃកម្មរបស់ខ្លួន។ នៅទីនោះមានត្រីរាប់ពាន់ជាច្រើន—មែនទែនដល់កោដិៗ ហើយដល់អរពុទ (ដប់លាន) ផងដែរ។
Verse 13
क्षिप्तः पिण्डश्च तन्मध्ये येन केन विकर्मिणा ॥ एकस्तत्र स्थूलमत्स्यो भूमे चक्रेण चाङ्कितः ॥
ហើយមានដុំបិណ្ឌ (គ្រឿងបូជា) ត្រូវបានគេបោះចូលទៅកណ្ដាលនោះ ដោយមនុស្សប្រព្រឹត្តអំពើខុសណាមួយ។ នៅទីនោះ ឱ ភូមិ (ផែនដីអើយ) មានត្រីធំមហិមាមួយ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាចក្រ។
Verse 14
तावत्कश्चिन्न गृह्णाति यावत्तेन न भक्षितः ॥ तत्र रामसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
មិនមាននរណាយកវាទេ ដរាបណាវាមិនទាន់ត្រូវបាន (ត្រីនោះ) ស៊ី។ នៅទីនោះមានក្សេត្របរិសុទ្ធសម្ងាត់របស់ខ្ញុំ ឈ្មោះ ‘រាមសរ’ ដែលជាក្សេត្រលើសលប់។
Verse 15
अगाधं चाप्यपारं च रक्तपद्मविभूषितम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकरात्रोषितो नरः ॥
ទីនោះត្រូវបានពណ៌នាថា ជ្រៅមិនអាចវាស់ និងគ្មានព្រំដែន តុបតែងដោយផ្កាឈូកក្រហម។ បុរសណាដែលស្នាក់នៅទីនោះមួយរាត្រី បន្ទាប់មកគួរធ្វើស្នានបរិសុទ្ធនៅទីនោះ។
Verse 16
बुधस्य भवनं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुच्येत तस्मिन्सरसि सुन्दरी ॥
ពេលទៅដល់លំនៅរបស់ព្រះពុធ (Budha) មនុស្សនោះរីករាយ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ហើយបើគាត់លះបង់ដង្ហើមជីវិតនៅក្នុងបឹងនោះ ឱ ស្រីស្រស់,
Verse 17
बुधस्य भवनं त्यक्त्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तस्मिन्रामसरस्युच्चैराश्चर्यं शृणु सुन्दरी ॥
បន្ទាប់ពីចាកចេញពីលំនៅរបស់ព្រះពុធ (Budha) គាត់ទៅដល់លោករបស់យើង។ អំពីអ чуд្ឆរិយៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៅក្នុងបឹងដែលហៅថា រាម-សរស (Rāma-saras) សូមស្តាប់ ឱ ស្រីស្រស់។
Verse 18
मनुजास्तन्न पश्यन्ति मम कर्मरता न ये ॥ तत्सरः क्रोशविस्तारं बहुगुल्मलतावृतम् ॥
មនុស្សមិនអាចឃើញវាទេ—អ្នកដែលមិនស្មោះត្រង់ក្នុងការអនុវត្តតាមកិច្ចប្រតិបត្តិដែលខ្ញុំបានកំណត់។ បឹងនោះមានទំហំមួយក្រូស (krośa) ហើយគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃព្រឹក្សា និងវល្លិជាច្រើន។
Verse 19
एकं तु दृश्यते श्वेतमब्जं रुक्ममयं तथा ॥ तत्र ब्रह्मसरस्युच्चैरुत्तरं पार्श्वमाश्रिता ॥
នៅទីនោះឃើញផ្កាឈូកពណ៌សមួយ និងផ្កាឈូកមាសមួយផងដែរ។ នៅទីនោះ ក្នុងព្រះបឹងព្រហ្ម-សរស (Brahma-saras) ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ វាស្ថិតនៅខាងជើង។
Verse 20
धारा चैका प्रपतति स्थूला मुसलसन्निभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥
នៅទីនោះមានស្ទ្រីមតែមួយធ្លាក់ចុះ ក្រាស់ដូចដំបងបុក។ បុរសដែលស្នាក់នៅបានប្រាំមួយកាល គួរធ្វើពិធីងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅទីនោះ។
Verse 21
ब्रह्मलोकं समासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुंचते प्राणैर्भूमे ब्रह्मसरस्यपि ॥
បានទៅដល់ព្រហ្មលោកហើយ គេរីករាយ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។ ហើយបើនៅលើផែនដីនេះផង នៅព្រហ្មសរស គេលះបង់ដង្ហើមជីវិត
Verse 22
ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं च गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे रम्ये ब्रह्मसरे शृणु ॥
ដោយបានទទួលការអនុញ្ញាតពីព្រហ្មា គេក៏ទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំផងដែរ។ ឥឡូវនេះ ឱ មហាភាគ សូមស្តាប់អំពីអស្ចារ្យនៅព្រហ្មសរសដ៏រម្យនោះ។
Verse 23
मद्भक्ता यच्च पश्यन्ति घोरसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां सा धारा पृथुलेक्षणे ॥
ហើយអ្វីដែលអ្នកប भक्त របស់ខ្ញុំឃើញថាជាការរំដោះពីសំសារដ៏គួរភ័យ—ឱ អ្នកមានភ្នែកទូលាយ—នៅថ្ងៃទ្វាទសីទី២៤ នោះហើយជាធារនោះ (លេចឡើង)។
Verse 24
भूमे पतति मध्याह्ने यावत्सूर्यस्तु तिष्ठति ॥ परिवृत्ते तु मध्याह्ने सा धारा न पतेद्भुवि ॥
ធារនោះធ្លាក់មកលើផែនដីនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ដរាបណាព្រះអាទិត្យនៅតែស្ថិត (ក្នុងទីតាំងនោះ)។ ប៉ុន្តែពេលថ្ងៃត្រង់កន្លងផុត ធារនោះមិនធ្លាក់លើផែនដីទៀតទេ។
Verse 25
एवं तत्र महाश्चर्यं पुण्यब्रह्मसरोवरे ॥ अस्ति सङ्गमनं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
ដូច្នេះ នៅស្រះបរិសុទ្ធរបស់ព្រះព្រហ្ម មានអស្ចារ្យធំមួយ។ នៅទីនោះមានក្សេត្របរិសុទ្ធសម្ងាត់ឈ្មោះ “សង្គមន (Saṅgamana)” ដែលបានពណ៌នាថាជាទីសក្ការៈខ្ពស់បំផុតពិសេសរបស់យើង។
Verse 26
समुद्रश्चैव रामश्च समेष्येते वराङ्गने ॥ तत्र कुण्डं महाभागे प्रसन्नविमलोदकम् ॥
ឱ នារីមានអវយវៈស្រស់ស្អាត គេនិយាយថា នៅទីនោះ សមុទ្រ និងព្រះរាម ជួបប្រសព្វគ្នា។ ឱ មហាភាគី នៅទីនោះមានកុណ្ឌ (ស្រះ) មួយ ដែលទឹកស្រស់ថ្លា ស្ងប់ស្ងាត់ និងបរិសុទ្ធ។
Verse 27
बहुगुल्मलताकीर्णं शोभितं च विहङ्गमैः ॥ समुद्रस्य तु पार्श्वेन ह्यदूरात्तत्र योजनात् ॥
ទីនោះពោរពេញដោយព្រៃព្រឹក្សា និងវល្លិជាច្រើន ហើយត្រូវបានតុបតែងដោយសត្វបក្សី។ វាស្ថិតនៅជាយសមុទ្រ មិនឆ្ងាយពីទីនោះទេ—ប្រហែលមួយយោជន៍។
Verse 28
समुद्रभवनं गत्वा मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कुण्डं रामस्य सङ्गमे ॥
ដោយទៅដល់លំនៅរបស់សមុទ្រ មនុស្សម្នាក់នឹងបានដល់លោករបស់យើង។ នៅទីនោះ យើងនឹងពណ៌នាអស្ចារ្យមួយ៖ កុណ្ឌនៅទីសង្គម (ការប្រសព្វ) ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះរាម។
Verse 29
यद्दृष्ट्वा मनुजास्तत्र भ्रमन्ति विगतज्वराः ॥ यानि कानि च पर्णानि पतन्ति जलसंसदि ॥
ពេលបានឃើញវា មនុស្សនៅទីនោះដើរទៅមកដោយគ្មានជំងឺក្តៅខ្លួន និងទុក្ខកង្វល់។ ហើយស្លឹកណាដែលធ្លាក់ចូលទៅក្នុងមហាសន្និបាតនៃទឹក គឺលើផ្ទៃទឹក…
Verse 30
एकमप्यत्र पश्यन्ति न केपि वसुधे नराः ॥ अच्छिद्राणि च पत्राणि तस्मिन् रामस्य सङ्गमे ॥
ឱ ព្រះធរណី! នៅទីនេះ មនុស្សមិនឃើញស្លឹកសូម្បីមួយថាមានកំហុសឡើយ; នៅសង្គមបរិសុទ្ធនៃព្រះរាម ស្លឹកទាំងឡាយគ្មានរន្ធ។
Verse 31
प्रपन्नेनापि मार्गं तच्छिद्रं तत्र न पश्यति ॥ अस्ति शक्रसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
សូម្បីអ្នកដែលចូលទៅដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ក៏មិនឃើញរន្ធណាមួយនៅទីនោះតាមផ្លូវនោះឡើយ។ ហើយមានទីធម៌សម្ងាត់មួយឈ្មោះ “ឝក្រ-សរស” ដែលត្រូវបានពណ៌នាថាជាក្សេត្របរិសុទ្ធខ្ពស់បំផុតរបស់ខ្ញុំ។
Verse 32
तत्र पूर्वेण पार्श्वेण ह्यदूरादर्धयोजनात् ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि चतस्रो विषमाश्रिताः ॥
នៅទីនោះ ខាងកើត មិនឆ្ងាយទេ—ចម្ងាយកន្លះយោជនៈ—ឱ នាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត មានស្ទ្រីមទឹកបួនសាយស្ថិតលើដីមិនស្មើ ដោយពាក់ព័ន្ធនឹងកុណ្ឌនោះ។
Verse 33
धाराः पतन्ति कल्याणि प्रसन्नसलिलास्तथा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चतुष्कालोषितो नरः ॥
ឱ នាងមង្គល, នៅទីនោះមានស្ទ្រីមទឹកធ្លាក់ចុះ ហើយទឹកក៏ថ្លា ស្ងប់ស្ងាត់។ មនុស្សណាដែលស្នាក់នៅទីនោះគ្រប់បួនកាល គួរធ្វើស្នាននៅទីនោះ។
Verse 34
चतुर्णां लोकपालानां लोकानाप्नोति चोत्तमान् ॥ अस्मिंश्च शक्रसरसि यदि प्राणान्प्रमुञ्चति ॥
គាត់ទទួលបានលោកដ៏ប្រសើររបស់លោកបាលទាំងបួន អ្នកអភិបាលទិស។ ហើយបើនៅក្នុង “ឝក្រ-សរស” នេះ គាត់លះបង់ព្រលឹងដង្ហើម (ស្លាប់)…
Verse 35
लोकपालान्समुत्सृज्य मम लोकेषु मोदते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे दृश्यते तच्छृणुष्व मे ॥
ក្រោយពីដាក់ព្រះអ្នកអភិបាលលោក (លោកបាល) ទុកមួយខាង គាត់រីករាយនៅក្នុងលោកទាំងឡាយរបស់យើង។ ឱ មហាភាគា នៅទីនោះមានអស្ចារ្យមួយឃើញបាន—សូមស្តាប់ពីយើង។
Verse 36
शुद्धैर्भागवतैर्भूमे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ चतुर्धारास्ततो भद्रे पतन्ति चतुरो दिशः ॥
ឱ ព្រះធរណី ដោយសារភាគវត (bhāgavata) អ្នកសក្ការៈដែលបានបរិសុទ្ធ មានការរួចផុតពីសង្សារវដ្តទាំងមូល។ បន្ទាប់មក ឱ ភទ្រា ស្ទ្រីមបួនហូរចេញទៅកាន់ទិសទាំងបួន។
Verse 37
श्रूयते गीतनिर्घोषः श्रुतिकर्ममनोहरः ॥ अस्ति सूर्पारकं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥
មានសំឡេងចម្រៀងកង្វក់ឮឡើង ដែលរីករាយដោយពិធីកម្មអាស្រ័យលើស្រុតិ (វចនៈបរិសុទ្ធ)។ មានក្សេត្រសក្ការៈសម្ងាត់របស់យើង ដ៏ឧត្តម ឈ្មោះ សូរបារក (Sūrpāraka)។
Verse 38
जामदग्न्यस्य रामस्य स्वाश्रमोऽथ भविष्यति ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं देवि समुद्रतटमाश्रितः ॥
នៅទីនោះ នឹងមានអាស្រាមរបស់រាម ជាមទគ្ន្យ (បរាសុរាម)។ ឱ ទេវី នៅទីនោះ យើងស្ថិតនៅ ដោយអាស្រ័យលើឆ្នេរសមុទ្រ។
Verse 39
शाल्मलीं चाग्रतः कृत्वाधिष्ठितश्चोत्तरामुखः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥
ដោយដាក់ដើមសាល្មលី (Śālmalī) នៅខាងមុខ ហើយអង្គុយបែរមុខទៅទិសជើង។ បុរសដែលបានគោរពវិន័យកាលទាំងប្រាំ (បញ្ចកាល) គួរធ្វើស្នានបរិសុទ្ធនៅទីនោះ។
Verse 40
ऋषिलोकं ततो गत्वा पश्येत् तत्राप्यरुन्धतीम् ॥ अथ प्राणान्विमुञ्चेत कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥
បន្ទាប់មក ទៅដល់លោកនៃឥសី ហើយគួរមើលឃើញអរុន្ធតីនៅទីនោះផង។ បន្ទាប់ពីបានបំពេញកិច្ចពិធីដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំងហើយ គួរលះបង់ដង្ហើមជីវិត។
Verse 41
ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे नमस्कारं च कुर्वते ॥
បោះបង់លោកនៃឥសីហើយ គាត់ទៅដល់លោករបស់យើង។ នៅទីនោះ ឱអ្នកមានភាគល្អ មានអស្ចារ្យមួយគឺ គាត់ធ្វើនមស្ការដោយក្តីគោរព។
Verse 42
वर्षाणि द्वादशैतेन नमस्कारः कृतो भवेत् ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे पश्यन्ति परिनिष्ठिताः ॥
ដោយវិធីនេះ នមស្ការមួយត្រូវបានចាត់ទុកថាបានធ្វើស្មើនឹងដប់ពីរឆ្នាំ។ នៅក្នុងក្សេត្របរិសុទ្ធនោះ ឱអ្នកមានភាគល្អ អ្នកដែលតាំងมั่นក្នុងវិន័យបានឃើញទស្សនៈនោះ។
Verse 43
पापात्मानो न पश्यन्ति मम मायाविमोहिताः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां समुपायान्ति शाल्मलीम् ॥
អ្នកមានចិត្តបាប មិនអាចឃើញបានទេ ព្រោះត្រូវបានមាយារបស់យើងបំភាន់។ នៅថ្ងៃទ្វាទសីតាមការរាប់ថ្ងៃទីម្ភៃបួន ពួកគេចូលទៅជិតសាល្មលី (ដើមឈើ/ទីកន្លែង)។
Verse 44
तत्र पश्यन्ति सुश्रोणि शुद्धा भागवता नराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥
នៅទីនោះ ឱនាងមានចង្កេះស្រស់ស្អាត មនុស្សអ្នកគោរពភាគវតៈដែលបានបរិសុទ្ធ នឹងបានឃើញ។ នៅក្នុងក្សេត្របរិសុទ្ធនោះ ឱអ្នកមានភាគល្អ មានអាថ៌កំបាំងដ៏ឧត្តមបំផុតរបស់យើងស្ថិតនៅ។
Verse 45
जटाकुण्डमिति ख्यातं वायव्यां दिशि संस्थितम् ॥ तत्कुण्डस्य महाभागे समन्ताद्दशयोजनम्
ទីនេះល្បីឈ្មោះថា «ជដាកុណ្ឌ» ស្ថិតនៅទិសវាយវ្យ (ពាយ័ព្យ)។ ឱ ស្ត្រីមានភាគល្អ បរិវេណជុំវិញកុណ្ឌនោះមានទំហំដប់យោជន៍។
Verse 46
अगस्तिभक्नं गत्वा मोदते नात्र संशयः ॥ अथ प्राणान्प्रमुञ्चेत मम चिन्तापरायणः
អ្នកណាដែលទៅដល់ អគស្តិភក្នា នឹងមានសេចក្តីរីករាយ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ហើយបើអ្នកនោះឧស្សាហ៍ក្នុងការចងចាំសមាធិលើខ្ញុំ រួចបោះបង់ដង្ហើមជីវិត
Verse 47
अगस्तिभवनं त्यक्त्वा मम लोकं तु गच्छति ॥ तस्य कुण्डस्य सुश्रोणि नव धारा न किञ्चन
ក្រោយចាកចេញពីលំនៅរបស់អគស្តិ គេពិតជាទៅដល់លោករបស់ខ្ញុំ។ ឱ សុស្រោណី ស្រះនោះមានស្ទ្រីម៩ខ្សែ—មិនមានអ្វីខ្វះខាតឡើយ។
Verse 48
विस्तारश्च महाभागे अगाधश्च महार्णवः ॥ आश्चर्यं सुमहत्तत्र कथ्यमानं मया शृणु
ឱ មហាភាគេ វាធំទូលាយ ហើយជ្រៅមិនអាចវាស់បាន ដូចមហាសមុទ្រ។ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំ អំពីអស្ចារ្យដ៏មហិមា នៅទីនោះ ដែលខ្ញុំកំពុងពោលរៀបរាប់។
Verse 49
यच्च पश्यति सुश्रोणि समन्तादितरो जनः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां रवावभ्युदिते सति
ហើយឱ សុស្រោណី អ្វីដែលមនុស្សដទៃមើលឃើញជុំវិញគ្រប់ទិស—នៅថ្ងៃទី២៤ ក្នុងទិថីទ្វាទសី ពេលព្រះអាទិត្យរះឡើងហើយ—
Verse 50
न वर्द्धते ततश्चाम्भो यावत्तिष्ठति तत्पुनः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे सानन्दूरेति तन्मया
បន្ទាប់មក ទឹកនោះមិនកើនឡើងទេ ហើយដរាបណាវានៅស្ថិតស្ថេរ វាក៏នៅដូច្នោះដែរ។ ឱ ស្ត្រីដ៏ប្រសើរ អំពី ‘សានន្ទូរា’ នេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកហើយ។
Verse 51
आश्चर्यं च प्रमाणं च भक्तिकीर्तिविवर्धनम् ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं स्थानानां परमं महत्
នេះជាទាំងអស្ចារ្យ និងជាសក្ខីភាពមានអំណាច ដែលបង្កើនភក្តិ និងកិត្តិយស។ វាជាសម្ងាត់ដ៏លើសលប់ក្នុងចំណោមសម្ងាត់ទាំងឡាយ និងជាទីសក្ការៈដ៏អធិកអធមក្នុងចំណោមទីកន្លែងសក្ការៈទាំងអស់។
Verse 52
यस्तु गच्छति सुश्रोणि अष्टभक्तपथे स्थितः ॥ प्राप्नोति परमां सिद्धिं ममैव वचनं यथा
ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលទៅ ឱ ស្ត្រីមានចង្កេះស្រស់ស្អាត ដោយស្ថិតមាំលើមាគ៌ាភក្តិប្រាំបីប្រការ នោះនឹងទទួលបានសិទ្ធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដូចពាក្យរបស់ខ្ញុំ។
Verse 53
य एतत्पठते नित्यं यश्चैवं शृणुयान्मुदा ॥ कुलानि तेन तीर्णानि षट् च षट् च पुनश्च षट्
អ្នកណាដែលអានវាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយអ្នកណាដែលស្តាប់វាដោយសេចក្តីរីករាយ—ដោយបុគ្គលនោះ វង្សត្រកូលត្រូវបាននាំឆ្លងផុត: ប្រាំមួយ និងប្រាំមួយ ហើយម្តងទៀតប្រាំមួយ។
Verse 54
एतन्मरणकाले न विस्मर्तव्यं कदाचन ॥ यदीच्छेद्विष्णुलोके हि निष्कलं गमनं नरः
នៅពេលជិតមរណៈ មិនគួរភ្លេចរឿងនេះឡើយ ប្រសិនបើមនុស្សប្រាថ្នាចង់ទៅកាន់វិෂ្ណុលោកដោយគ្មានឧបសគ្គ។
Verse 55
सौवर्णं दृश्यते पद्मं मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ यत्र रामगृहं नाम मम गुह्यं यशस्विनि ॥
នៅពេលថ្ងៃត្រង់ ពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតលើក្បាល គេឃើញផ្កាឈូកមាសមួយ។ នៅទីនោះមានទីកន្លែងឈ្មោះ «រាមគ្រឹហ»—ជាទីសម្ងាត់ដ៏បរិសុទ្ធរបស់ខ្ញុំ ឱ អ្នកមានកិត្តិយស។
Verse 56
मनोज्ञं रमणीयं च जलजैश्चापि संवृतम् ॥ तत्र रूढानि पद्मानि द्योतयन्ति दिशो दश ॥
ទីនោះគួរឲ្យរីករាយ និងស្រស់ស្អាត ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយរុក្ខជាតិទឹក។ ផ្កាឈូកដែលដុះឡើងនៅទីនោះ បំភ្លឺទិសទាំងដប់។
Verse 57
मण्डितं कुमुदैः पद्मैः सुगन्धैश्चोत्तमैस्तया ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥
ទីនោះត្រូវបានតុបតែងដោយផ្កាគុមុទ (ផ្កាឈូកស) និងផ្កាឈូកផ្សេងៗ ព្រមទាំងក្លិនក្រអូបដ៏ប្រសើរ។ នៅទីនោះ គួរធ្វើពិធីងូតទឹកបរិសុទ្ធ ទោះបីបុរសម្នាក់បានស្នាក់នៅរយៈពេលប្រាំមួយកាលក៏ដោយ។
Verse 58
न च तद्वर्धते चाम्भो न चैव परिहीयते ॥ मासे भाद्रपदे चैव शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥
ហើយទឹកនោះមិនកើនឡើងទេ ហើយក៏មិនថយចុះដែរ។ ក្នុងខែភាទ្របទ នៅថ្ងៃទ្វាទសី នៃពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ (សុក្លបក្ស)—
Verse 59
मलयस्य दक्षिणेन समुद्रस्योत्तरे तथा ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥
នៅខាងត្បូងនៃមលយ និងដូចគ្នានោះ នៅខាងជើងនៃសមុទ្រ។ នៅទីនោះ គួរធ្វើពិធីងូតទឹកបរិសុទ្ធ ទោះបីបុរសម្នាក់បានស្នាក់នៅរយៈពេលប្រាំកាលក៏ដោយ។
Verse 60
एतत्ते कथितं भद्रे त्वया पृष्टं च मां प्रति ॥ उक्तं भागवतार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि ॥
នាងដ៏ប្រសើរ អ្វីៗទាំងនេះបានប្រាប់ដល់នាងហើយ គឺតាមដែលនាងបានសួរមកខ្ញុំ។ វាត្រូវបានពោលឡើងដើម្បីអត្ថន័យតាមភាគវត/បុរាណ—នាងនៅសួរបន្ថែមអ្វីទៀត?
Having heard the greatness of Dvārakā, Pṛthivī (Vasundharā) offers gratitude and requests from Varāha an even more secret (guhya) instruction—one that surpasses the already-celebrated kṣetras and reveals a hidden axis of sacred order on Earth.
Varāha discloses Sānandūra as a concealed, supreme kṣetra situated north of the ocean and south of the Malaya region, marked by his north-facing image. He then enumerates a linked circuit of tīrthas and water-bodies—Rāmasaras, Brahmasaras, Saṅgamana, Śakrasaras, Sūrpāraka, and Jaṭākuṇḍa—each with specific snāna durations, tithi-kāla conditions (notably dvādaśī, Bhādrapada śukla-dvādaśī, and midday), and corresponding post-mortem destinations.
The teaching culminates in the principle that the kṣetra’s marvels and merits are not merely geographic but moral-perceptual: disciplined devotees (vow-keepers, restrained, bhakti-endowed) can ‘see’ and access the adbhuta hydrological phenomena and receive the promised lokas, while the undisciplined remain effectively excluded from the kṣetra’s revelation.
A phala framework is embedded throughout as tiered results: prescribed bathing and stays yield ascent to Budha-loka, Brahma-loka, lokapāla realms, and ultimately Viṣṇu’s loka; the chapter’s closure reinforces Sānandūra’s status as a hidden summit of tīrtha-merit whose benefits manifest reliably for the qualified practitioner.
Sānandūra (kṣetra); Dvārakā (mentioned as prior topic); Malaya (ecological/geo-region); samudra (ocean/coastal setting); Rāmagṛha; Rāmasaras; Brahmasaras; Saṅgamana (confluence zone of ‘samudra’ and ‘Rāma’); Śakrasaras; Sūrpāraka; Jāmadagnya Rāma’s āśrama (future/associated); Śālmalī tree (landmark); Jaṭākuṇḍa; Agastib(h)avana / Agasti association; directional markers (udīcī diś, vāyavyā diś).
The chapter frames sacred geography as an ethical-ritual ecology: Pṛthivī asks for a deeper ‘guhya’ teaching, and Varāha answers by linking disciplined devotion (bhakti, karmic fitness, observance of vows and stays) with access to sacred places and liberation. The internal logic emphasizes that moral-spiritual discipline governs perception and benefit—non-disciplined persons ‘do not see’ certain wonders—thereby presenting the landscape as a pedagogical field where conduct, restraint, and reverence maintain terrestrial order.
The text repeatedly specifies dvādaśī (the 12th lunar day), including ‘caturviṃśati-dvādaśyām’ as a key timing for visible phenomena (e.g., water-flow behavior and extraordinary sightings). It also names Bhādrapada māsa and śukla-pakṣa dvādaśī, and describes midday (madhyāhna) as a temporal marker for appearances/disappearances (e.g., a golden lotus seen at midday; a water-stream that falls only while the sun remains at midday).
Environmental balance is expressed through Pṛthivī-centered sacred topography: Varāha’s instructions map a network of ponds, streams, and confluences whose waters are described as ‘prasanna’ and ‘vimala,’ and whose flows exhibit regulated constancy (not increasing or decreasing). This portrays hydrology as ordered and meaningful, reinforcing an ethic of careful engagement with water-bodies (snāna with specified durations, restraint, and ritual discipline). The Earth (Pṛthivī) is treated as a living moral landscape where right practice sustains harmony between humans and place.
The chapter references Varāha (Viṣṇu) as instructor; Budha (as a post-mortem destination via Rāmasaras); Brahmā (authorization after Brahmasaras); Śakra/Indra (Śakrasaras); the lokapālas (guardians of directions) as destination-realms; Jāmadagnya Rāma (Paraśurāma) and his āśrama at Sūrpāraka; and Agasti (via Agasti-bhavana/association). These figures function as cosmological administrators and sage-anchors that situate the tīrthas within broader Purāṇic cultural memory.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.