Rig Veda 3.4.2: Mandala 3, Sukta 4, Mantra 2

Sukta 3.4

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Agni (with Tanūnapāt aspect; also invokes Mitra-Varuṇa as co-worshippers/guardians of ṛta)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यं देवासस्त्रिरहन्नायजन्ते दिवेदिवे वरुणो मित्रो अग्निः । सेमं यज्ञं मधुमन्तं कृधी नस्तनूनपाद्घृतयोनिं विधन्तम् ॥

Transliteration

yáṃ devā́sás trír áhan ā́-yájante dive-dive váruṇo mitró agníḥ | sémáṃ yajñáṃ mádhu-mantaṃ kṛdhī nas tanū-napād ghṛtá-yonim vidhántam ||

Translation

He whom the gods worship thrice a day—Varuṇa, Mitra, and Agni—make this our sacrifice full of sweetness; O Tanūnapāt, establish it, a rite with the womb of ghee, well-ordered in its workings.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवासः: the gods
• देवासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: अधिकारण (क्रियाविशेषण—आवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्या/अव्यय)

• अहन्: they struck/slain
• अहन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• आ: towards, forth (preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अयजन्ते: they worshipped/sacrificed
• अयजन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• दिवे: for the day / on the day
• दिवे: अधिकारण (काल-निर्देश) अथवा सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• दिवे: day by day (repeated)
• दिवे: अधिकारण (काल-निर्देश) अथवा सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
• Type: Noun (proper)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ (समुच्चित) अथवा विषय
• Type: Noun (proper)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice, rite
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• मधुमन्तम्: honeyed, sweet, delightful
• मधुमन्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधुमन्त् (प्रातिपदिक) < मधु + मन्त्

• कृधी: make!
• कृधी: क्रिया
• Type: Verb (imperative)
• Root: कृ (धातु)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान/अधिकार (हित-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तनूनपात्: O Tanūnapāt
• तनूनपात्: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: तनूनपात् (प्रातिपदिक; देवता-नाम) < तनू + नपात्

• घृतयोनिम्: having ghee as its womb/source
• घृतयोनिम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घृतयोनि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास) < घृत + योनि

• विधन्तम्: performing/ordaining (the rite)
• विधन्तम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: वि-धा (धातु) → विधत् (वर्तमान-कृदन्त)