Sukta 92
Sukta 10.92
Agni (as Hotṛ, guest, luminous ketu ascending to heaven)
គាថានេះសរសើរព្រះអគ្នីថាជាអ្នកបររថនៃយជ្ញៈ និងជាបុរោហិតរបស់ត្រកូល (ហោត៌) ជាភ្ញៀវនៅពេលយប់ដែលពន្លឺឡើងតាមរយៈឧបករណ៍ដុតស្ងួត និងឡើងទៅជាកេតុដ៏រន្ទឺទៅកាន់ស្ថានសួគ៌។ វាអស្ចារ្យអំណាចដែលមិនអាចទប់ទល់បានរបស់ទ្រង់ ដ៏ធំធេងដល់ថ្នាក់ថាកំហាប់ចលនារបស់ព្រះអាទិត្យ និងអំណាចដូចព្រះឥន្ទ្រត្រូវបាននឹករំលឹកដល់ ខណៈពេលដែលរំលឹកប្រពៃណីអ្នកសិក្សាអង្គីរសៈបុរាណ និងឧបករណ៍សម្រាប់ទាញសូមៈដែលបង្កើតផ្លូវច្បាស់លាស់សម្រាប់ពិធី និងសម្រាប់ប្រាជ្ញាដឹងឃើញ។
Mantras
Mantra 1
यज्ञस्य वो रथ्यं विश्पतिं विशां होतारमक्तोरतिथिं विभावसुम् । शोचञ्छुष्कासु हरिणीषु जर्भुरद्वृषा केतुर्यजतो द्यामशायत ॥
អ្នកបើករថនៃពិធីបូជារបស់អ្នក ម្ចាស់នៃប្រជាជន ហោត្រីនៃត្រកូល ភ្ញៀវនៃរាត្រីទាំងឡាយ ដែលបំភ្លឺទាំងអស់ ដោយកំពុងពន្លឺ ទ្រង់ធ្វើការក្នុងចំណោមឧបករណ៍ដុតស្ងួត សញ្ញានៃពន្លឺដ៏មានកម្លាំង ដែលគួរឲ្យគោរព បានលាតត្រដាងខ្លួនទៅកាន់ស្ថានសួគ៌
Mantra 2
इममञ्जस्पामुभये अकृण्वत धर्माणमग्निं विदथस्य साधनम् । अक्तुं न यह्वमुषसः पुरोहितं तनूनपातमरुषस्य निंसते ॥
អគ្នីនេះ ដែលរហ័សក្នុងការអប់នូវពន្លឺ ទាំងពីរបានធ្វើឲ្យទ្រង់ជាអ្នកថែរក្សានៃច្បាប់ ជាអ្នកសម្រេចនៃសភា ដូចជាភ្លើងនៃរាត្រី អ្នកដែលមានចលនាលឿនត្រូវបានតម្កល់នៅខាងមុខដោយព្រះអុសសា តនូនបាត នៃព្រះដែលមានពណ៌ក្រហម ត្រូវបានស្ថាបនា
Mantra 3
बळस्य नीथा वि पणेश्च मन्महे वया अस्य प्रहुता आसुरत्तवे । यदा घोरासो अमृतत्वमाशतादिज्जनस्य दैव्यस्य चर्किरन् ॥
យើងពិចារណានូវការនាំផ្លូវនៃកម្លាំងរបស់ទ្រង់ និងការបើកចំហរបស់បណី សត្វហង្សមានកម្លាំងរបស់ទ្រង់ត្រូវបានបញ្ជូនចេញទៅដើម្បីលេបទឹក នៅពេលដែលអ្នកដែលគួរឲ្យខ្លាចបានទៅដល់ភាពអមតៈ នៅពេលនោះពួកគេបានធ្វើឲ្យពូជជាទេវៈលាន់ឮដោយសំឡេងជ័យជម្នះរបស់ពួកគេ
Mantra 4
ऋतस्य हि प्रसितिर्द्यौरुरु व्यचो नमो मह्यरमतिः पनीयसी । इन्द्रो मित्रो वरुणः सं चिकित्रिरेऽथो भगः सविता पूतदक्षसः ॥
ដ្បិតស្ថានសួគ៌ដ៏ធំទូលាយគឺជាការជំរុញទៅមុខនៃឫត ដែលលាតសន្ធឹងទូលាយ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំដល់អរមតីដ៏ធំ ដែលគួរឲ្យសរសើរបំផុត ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះមិត្រ ព្រះវរុណ បានយល់ឃើញរួមគ្នា ហើយព្រះភគៈ ព្រះសវិត្រី ដែលមានការយល់ដឹងដែលបានធ្វើឲ្យបរិសុទ្ធ
Mantra 5
प्र रुद्रेण ययिना यन्ति सिन्धवस्तिरो महीमरमतिं दधन्विरे । येभिः परिज्मा परियन्नुरु ज्रयो वि रोरुवज्जठरे विश्वमुक्षते ॥
ទៅមុខដោយមានរុទ្រជាអ្នកជំរុញ ទឹកទន្លេទាំងឡាយហូរចរន៍ ពួកគេទ្រទ្រាន់អរមតីដ៏អស្ចារ្យទូទាំងផែនដី ដោយអំណាចដែលអ្នកស្វែងរកត្រាច់ចរព័ទ្ធជុំវិញភ្នំទីទាយ លាន់សំឡេងយ៉ាងខ្លាំង គាត់ផ្តល់ទឹកដល់អ្វីៗទាំងប៉ុន្មាននៅក្នុងជម្រៅទឹកដែលទ្រទ្រាន់។
Mantra 6
क्राणा रुद्रा मरुतो विश्वकृष्टयो दिवः श्येनासो असुरस्य नीळयः । तेभिश्चष्टे वरुणो मित्रो अर्यमेन्द्रो देवेभिरर्वशेभिरर्वशः ॥
រុទ្រដ៏ខ្លាំងក្លាទាំងឡាយ មរុតទាំងឡាយរបស់ប្រជាជនទាំងអស់ សត្វហ្វាននៃស្ថានសួគ៌ អំណាចដែលគង់នៅរបស់អសុរៈ ដោយពួកគេទាំងនេះ វរុណមើលឃើញ មិត្រ អរ្យម័ន ឥន្ទ្រ ដោយទេវតាទាំងឡាយ ដោយអ្នករហ័សទាំងនោះ រហ័សជានិច្ច។
Mantra 7
इन्द्रे भुजं शशमानास आशत सूरो दृशीके वृषणश्च पौंस्ये । प्र ये न्वस्यार्हणा ततक्षिरे युजं वज्रं नृषदनेषु कारवः ॥
ក្នុងឥន្ទ្រ ពួកគេបានទទួលអំណាច កើនឡើងក្នុងការគ្រប់គ្រង ព្រះអាទិត្យក្នុងការមើលឃើញ និងគោព្រហ្មក្នុងអំណាចបុរស ជាងទាំងឡាយដែលសក្សសមគ្នានោះ បានបង្កើតរន្ទះដែលបានយកមកចងភ្ជាប់ សម្រាប់គាត់ក្នុងទីស្នាក់នៃវិញ្ញាណមនុស្ស។
Mantra 8
सूरश्चिदा हरितो अस्य रीरमदिन्द्रादा कश्चिद्भयते तवीयसः । भीमस्य वृष्णो जठरादभिश्वसो दिवेदिवे सहुरिः स्तन्नबाधितः ॥
សូម្បីតែព្រះអាទិត្យដ៏រះនិងសេះរហ័សរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានធ្វើឲ្យចលនាដោយទ្រង់ ពីអំណាចដ៏លើសលប់របស់ឥន្ទ្រ នណាអាចឈរយ៉ាងមិនខ្លាចបាន? ពីពោះរបស់គោព្រហ្មដ៏គួរឲ្យខ្លាច ដង្ហើមនៃកម្លាំងកើតឡើង ថ្ងៃយប់ៗ អំណាចដែល忍受បន្ត ឈានទៅមុខ មិនអាចបរាជ័យ។
Mantra 9
स्तोमं वो अद्य रुद्राय शिक्वसे क्षयद्वीराय नमसा दिदिष्टन । येभिः शिवः स्ववाँ एवयावभिर्दिवः सिषक्ति स्वयशा निकामभिः ॥
ថ្ងៃនេះ បង្កើតគាថានៃការបញ្ជាក់របស់អ្នកសម្រាប់រុទ្រដ៏មានប្រាជ្ញា សម្រាប់ព្រះដែលបង្កើតការគ្រប់គ្រងវីរភាព ផ្តល់វាដោយការសុំទោស ដោយអំណាចទាំងនោះដែលគាត់គឺសុខុមាល្អ និងគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង គាត់លាតត្រដាងពីស្ថានសួគ៌នូវថាមពលដ៏រះនៃខ្លួនឯង តាមឆន្ទៈពិតរបស់វិញ្ញាណ។
Mantra 10
ते हि प्रजाया अभरन्त वि श्रवो बृहस्पतिर्वृषभः सोमजामयः । यज्ञैरथर्वा प्रथमो वि धारयद्देवा दक्षैर्भृगवः सं चिकित्रिरे ॥
ពួកគេពិតជាបានយកមកឲ្យការកើតឡើងរបស់មនុស្សនូវកិត្យានុភាពដ៏ធំទូលាយនៃពាក្យគឺ ព្រហ្មស្បតិ គោព្រហ្ម ជាតិសន្តានរបស់សោម ដោយការបូជាទាំងឡាយ អតរ្វ័នបានបង្កើតការងារជាលើកដំបូង ទេវតាដោយជំនាញ និងព្រហ្មទាំងឡាយ បានមកដល់ការយល់ដឹងទាំងស្រុង។
Mantra 11
ते हि द्यावापृथिवी भूरिरेतसा नराशंसश्चतुरङ्गो यमोऽदितिः । देवस्त्वष्टा द्रविणोदा ऋभुक्षणः प्र रोदसी मरुतो विष्णुरर्हिरे ॥
ពួកគេពិតជាមាន ស្ថានសួគ៌និងផែនដីដ៏សម្បូរដោយពូជបង្កើត នរសំស អំណាចដែលមានអវយវៈទាំងបួន យមនិងអទិតិ ត្វស្ត្រជាអ្នកបង្កើតទេវៈ អ្នកផ្តល់នូវភាពសម្បូរ ឫភុក្ស័ន និងមរុតទាំងឡាយ និងវិស្ណុ បានរកបាននិងទ្រទ្រាន់លោកធំទូលាយសម្រាប់វិញ្ញាណដែលឈានទៅមុខ។
Mantra 12
उत स्य न उशिजामुर्विया कविरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि । सूर्यामासा विचरन्ता दिविक्षिता धिया शमीनहुषी अस्य बोधतम् ॥
ហើយសូមឲ្យអ្នកមើលឃើញដែលស្វែងរកឆ្ងាយ ពស់ ប៊ុទន្យ ស្តាប់យើងខ្ញុំក្នុងពេលបូជា សូមឲ្យព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទដែលចរនៅក្នុងលំនៅស្ថានសួគ៌ ដោយគំនិតដែលបានបំភ្លឺរបស់សមីនិងនហុស ភ្ញាក់ឡើងចំពោះការអំពាវនាវរបស់យើងខ្ញុំ និងធ្វើឲ្យវាមានស្មារតីក្នុងយើងខ្ញុំ។
Mantra 13
प्र नः पूषा चरथं विश्वदेव्योऽपां नपादवतु वायुरिष्टये । आत्मानं वस्यो अभि वातमर्चत तदश्विना सुहवा यामनि श्रुतम् ॥
សូមឲ្យពូស័ននាំដំណើររបស់យើងខ្ញុំទៅមុខ សូមឲ្យព្រះដែលគ្រប់គ្រងទាំងអស់ការពារ សូមឲ្យអបំនបតការពារ សូមឲ្យវាយុជួយការស្វែងរកដែលយើងខ្ញុំបានជ្រើសរើស សរសើរដង្ហើមដែលបែរមករកភាពល្អដែលមានពន្លឺច្រើនទៀត ហើយសូមឲ្យអស្វិនទាំងឡាយ ដែលងាយនឹងហៅ ស្តាប់នៅក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពួកគេ។
Mantra 14
विशामासामभयानामधिक्षितं गीर्भिरु स्वयशसं गृणीमसि । ग्नाभिर्विश्वाभिरदितिमनर्वणमक्तोर्युवानं नृमणा अधा पतिम् ॥
ដោយពាក្យដែលបានបំផុសគំនិតរបស់យើងខ្ញុំ យើងខ្ញុំប្រកាសព្រះដែលរះនៃខ្លួនឯង ដែលគង់នៅលើប្រជាជនដែលមិនមានការភ័យខ្លាចទាំងនេះ ដោយអំណាចទេវៈទាំងអស់ យើងខ្ញុំបញ្ជាក់អទិតិ ដែលមិនមានការរងរបួសនិងមិនធ្លាក់ចុះ ដែលនៅក្មេងក្នុងពេលព្រឹក ដែលមានចិត្តសប្បាយក្នុងមនុស្ស ជាព្រះដ៏ពិតប្រាកដ។
Mantra 15
रेभदत्र जनुषा पूर्वो अङ्गिरा ग्रावाण ऊर्ध्वा अभि चक्षुरध्वरम् । येभिर्विहाया अभवद्विचक्षणः पाथः सुमेकं स्वधितिर्वनन्वति ॥
នៅទីនេះ អង្គីរសដែលកើតមកពីដើមបានបន្លឺសំឡេងដែលទទួលការបំផុសផ្នែកខាងក្នុង ថ្មសង្កត់ដែលលើកឡើងបានមើលទៅរកការបូជា ដោយមធ្យោបាយទាំងនេះ អ្នកដែលមានទឹកធ្លាយបានក្លាយជាអ្នកមើលឃើញច្បាស់ ផ្លូវបានក្លាយជាផ្លូវដែលនឹងទំហំល្អ ដូចជាកាំបិតនៃការយល់ដឹងខាងក្នុងកាត់តាមរយៈការលូតលាស់នោះ។
Inside Sukta 92
How it unfolds
- Where it opens
Agni is hailed as the sacrifice’s charioteer and the peoples’ Hotṛ—welcomed as a nightly guest who blazes in the kindling and stretches heavenward as a radiant ketu.
- Development
The hymn expands Agni’s force into a cosmic register: his energizing power is compared with (and even made to move) solar motion and Indra-like might, presenting him as unconquered, ever-advancing strength.
- Climax
Agni’s irresistible potency is affirmed as a daily, undefeated surge—an inner and outer ‘breath of force’ that no rival power can intimidate or restrain.
- Where it settles
The hymn closes by rooting this living fire in primordial tradition: the Aṅgiras cry, the uplifted pressing-stones, and the establishment of a clear, well-made path—ritual order becoming insight that cuts through obstruction.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is invoked as viśpati (lord of the clans/peoples), Hotṛ (the reciting priest who conveys offerings), atithi of the nights, and vibhāvasu (all-illuminating). He burns in the kindling, grows by nourishment, and stands as a radiant ‘sign’ (ketu) stretching to the sky.
- Cosmic functionMediator between earth and heaven: he carries oblations to the gods, establishes the yajña as an ordered channel, and mirrors the sunlike ascent of light from the terrestrial altar into the celestial realm.
- Inner significanceThe awakened will and discerning flame of consciousness: the inner priest that ‘offers’ attention and intention, clears a path through confusion, and lifts aspiration upward toward the highest (dyu).
The seer
- Anukramanī tradition: Unknown (10.92 is transmitted without a secure named seer)The hymn is notable for its vivid Agni-identities—Hotṛ, atithi (guest), and ketu (heaven-reaching luminous sign)—and for linking present ritual fire with the primordial Aṅgiras revelation and Soma-pressing imagery.
Famous verses
vṛṣā ketur yajato dyām aśāyata
सूरश्चिदा हरितो अस्य रीरमदिन्द्रादा कश्चिद्भयते तवीयसः । भीमस्य वृष्णो जठरादभिश्वसो दिवेदिवे सहुरिः स्तन्नबाधितः ॥pāthaḥ sumekaṃ svadhitir vananvati
Attributes of the deity
- Hotṛ (ritual mediator and reciter)
- Atithi (guest who must be welcomed)
- Vibhāvasu (all-illuminating radiance)
- Ketu (luminous banner/sign ascending)
- Viśpati (protector/lord of the people)
- Purifier and path-maker for the rite
Also by this seer
- RV 10.92 is part of the late, reflective Mandala 10 corpus that often universalizes ritual symbols into cosmic and inner meanings.
- The Aṅgiras motif in v.15 connects this hymn thematically to the wider Aṅgiras/Bhṛgu fire- and Soma-discovery cycle found across the Rig Veda (not a direct authorship claim).
The rite, step by step
- Prepare and purify the altar/vedi; arrange dry kindling (samidh) and fuel.
- Invite Agni as atithi (guest) and establish him as Hotṛ for the clans.
- Kindle the fire; fan and feed it so it ‘labors’ and rises as ketu toward heaven.
- Offer ghee and/or Soma-related oblations while reciting verses that affirm Agni’s mediatorship and power.
- Conclude by recalling the ancient seer-line (Aṅgiras) and confirming the ‘well-fixed path’ of the sacrifice—i.e., the rite is properly set and effective.
Offerings
- Ghee (ājya)
- Kindling/fuel (samidh)
- Soma (where applicable, with pressing-stones imagery)
- Grain/oblations customary to Agni (havis)
Frequently Asked Questions
Agni is the main deity—praised as the Hotṛ (chief ritual priest), the welcomed guest, and a radiant ketu (luminous sign) rising toward heaven.
Because Agni is ritually ‘received’ and tended, especially in evening or night-kindling; the fire is treated like an honored guest whose presence brings light, protection, and ritual success.
It recalls the ancient seer-line associated with discovering and establishing sacred fire and ritual knowledge, implying that today’s sacrifice follows a proven, well-made path that also awakens inner insight.
Ask anything about Sukta 92 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
