
Sukta 10.68
Bṛhaspati / Angiras-tradition
Bṛhaspati
Triṣṭubh
ការស្វាធ្យាគាថានេះថ្វាយដល់ព្រះព្រហស្បតិ អបអរសាបសួងអំណាចដ៏ខ្លាំងក្លានៃពាក្យដែលបានបំផុសគំនិត (ព្រហ្មញ្ញ) ដែលធ្វើឲ្យរន្ធានៃកន្លែងលាក់កំបាំងបើកចេញ និងលែង "គោ" នៃពន្លឺនិងសច្ចធម្មឲ្យរុងរាង។ វាបានរំលឹកអំពីជ័យជម្នះរបស់អង្គិរសៈ និងព្រះព្រហស្បតិក្នុងរឿងព្រេង គឺការស្វែងរកនាមសម្ងាត់ ការពុះថ្មដូចជាពង និងការនាំយកភាពពេញលេញដ៏រុងរាងមកឲ្យអ្នកគោរពបូជា។ កវីទាំងឡាយបានបញ្ចប់ដោយការថ្វាយពិធីសក្ការបូជាដែលបានសម្រេចរួច និងសុំឲ្យព្រះព្រហស្បតិស្ថាបនាភាពរុងរាយនៃជីវិត កម្លាំង និងសុភមង្គលរបស់មនុស្ស។
Mantra 1
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः । गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥
ដូចបក្សីដែលកើនឡើងពីទឹក ការពារដង្ហើមជីវិតរបស់ពួកគេ សំឡេងរបស់ពួកគេលាន់ដូចសំឡេងរបស់ពពក។ ដូចរលកដែលលោតលឿននៅលើភ្នំ ដោយមានភាពរីករាយ ទំនុកកម្មបានហូរទៅរកព្រហស្បតិ។
Mantra 2
सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ ॥
ដោយកាំរស្មីនៃពន្លឺ អង្គិរស្សបានទៅកាន់គោលដៅ។ ដូចភគទ្រង់នាំអរ្យមនទៅមុខ។ ដូចមិត្រក្នុងចំណោមមនុស្ស ទ្រង់អបអាស្រ័យម្ចាស់ផ្ទះទាំងពីរ។ នៅព្រហស្បតិ សូមនាំយើងទៅកាន់ភាពពេញលេញ ដូចអ្នកដែលលឿនក្នុងចម្បាំង។
Mantra 3
साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥
អ្នកដែលមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ជាភ្ញៀវនៃការធ្វើដំណើរ លឿន និងគួរឲ្យប្រាថ្នា មានពណ៌មាស មានរូបរាងដែលគ្មានកំហុស។ ព្រហស្បតិ ដោយការបំបែកភ្នំ បាននាំគោចេញមក ដូចគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលត្រូវបានបំបែកចេញពីស្រកី។
Mantra 4
आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद ॥
ទ្រង់បានធ្វើឲ្យគន្ធបសិទ្ធិជ្រាបចូលទៅក្នុងគភ៌នៃធម៌ ហើយមន្ត្រៈត្រូវបានប្រោសចុះមកពីស្ថានសួគ៌ដូចជាអាចារ្យពីលើមេឃ ព្រះព្រហស្បតិ៍បានលើកគោឲ្យរួចចេញពីក្នុងថ្ម ហើយបានព្រួតស្បែកនៃផែនដីដូចជាការព្រួតស្បែកទឹក
Mantra 5
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षादुद्नः शीपालमिव वात आजत् । बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः ॥
ដោយពន្លឺ ទ្រង់បានបណ្តេលសេចក្តីងងឹតចេញពីលោកកណ្តាល ដូចខ្យល់បណ្តេលស្បែកទឹកចេញ一样 ព្រះព្រហស្បតិ៍បានស្វែងរកគុហានៃវលៈ ហើយដូចខ្យល់បង្កើតពពក ទ្រង់បាននាំយកគោឲ្យមកដល់ គឺនាំពន្លឺឲ្យបង្ហាញខ្លួនឡើង
Mantra 6
यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम् ॥
នៅពេលដែលព្រះព្រហស្បតិ៍ ដោយមន្ត្រៈដែលជាតបស្សនៃភ្លើង បានទំលាយកំពែងលោភលន់នៃវលៈ នោះទ្រង់បានយកវាដូចជាអណ្តាតយកអាហារដែលត្រូវបានដាក់នៅជុំវិញ ហើយទ្រង់បានធ្វើឲ្យឃើញនូវទ្រព្យសម្បត្តិដែលកំបាំងនៃអ្នកដែលមានពន្លឺ
Mantra 7
बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥
ព្រះព្រហស្បតិ៍បានស្គាល់នាមសម្ងាត់នៃអំណាចដែលមានពន្លឺ ដែលកំបាំងនៅក្នុងទីស្នាក់ខាងក្នុងនៃគុហា ទ្រង់បានទំលាយវាចេញដូចជាពង គឺគភ៌នៃបក្សី ហើយដោយអានុភាពនៃភ្នំ ទ្រង់បាននាំយកហ្វូងគោដែលមានពន្លឺឲ្យចេញមក
Mantra 8
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य ॥
ទ្រង់បានឃើញទឹកឃ្មុំដែលត្រូវបានចាក់សិលានៅក្នុងថ្ម ដូចជាត្រីដែលរីករាលដាលនៅក្នុងទឹកតិចតួច រួចព្រះព្រហស្បតិ៍បានរំលុចវាចេញ ដូចជាឆ្នុមពីដើមឈើ ដោយសំឡេងដែលលាន់ឮឆ្ងាយដែលទំលាយរូបភាព
Mantra 9
सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि । बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ॥
ទ្រង់បានស្វែងរកព្រះអាទិត្យរះ ទ្រង់បានស្វែងរកស្ថានសួគ៌ដែលមានពន្លឺ ទ្រង់បានស្វែងរកព្រះអគ្គី ដោយមន្ត្រៈនៃការបំភ្លឺ ទ្រង់បានធ្វើឲ្យសេចក្តីងងឹតទាំងឡាយបាក់បែក ព្រះព្រហស្បតិ៍បានទាញយកចេញពីវលៈ ដែលមានរាងកាយធ្វើពីគោ ដូចជាការទាញយកខួរក្នុងឆ្អឹងចេញ
Mantra 10
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः । अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः ॥
ដូចជាស្លឹកឈើត្រូវបានរើក្នុងរដូវរងារ វលៈក៏ត្រូវបានធ្វើឲ្យប្រគល់ហ្វូងគោដែលមានពន្លឺដោយព្រះព្រហស្បតិ៍ ទ្រង់បានធ្វើនូវសកម្មភាពដែលមិនអាចត្រូវបានយកតម្រាប់បាន ដោយបង្កើតឡើងវិញនូវចលនាដ៏ត្រឹមត្រូវដែលព្រះអាទិត្យនិងព្រះចន្ទធ្វើដំណើរឡើងទៅក្នុងលំដាប់ផ្លាស់ប្តូរ
Mantra 11
अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः ॥
បិតាទាំងឡាយបានគូរស្ថានសួគ៌ដោយតារានក្រុម ដូចជាសេះខ្មៅត្រូវបានគូរដោយខ្សែពណ៌ភ្លឺ ក្នុងរាត្រី ពួកទ្រង់បានដាក់សេចក្តីងងឹត ហើយពួកទ្រង់បានបញ្ចេញពន្លឺឲ្យលេចឡើង ព្រះព្រហស្បតិ៍បានព្រួតថ្មនិងស្វែងរកពន្លឺនៃប្រាជ្ញា
Mantra 12
इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात् ॥
យើងបានធ្វើនូវកិច្ចការនេះ គឺការថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានឫទ្ធិ ដែលតាមដាននូវមាគ៌ាបុរាណហើយធ្វើឲ្យវាថ្មីជានិច្ច សូមឲ្យព្រះព្រហស្បតិ៍ ដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិគឺពន្លឺ អំណាចនៃកម្លាំង វីរៈបុរស និងមនុស្សទាំងឡាយ ស្ថាបនានូវភាពពេញលេញនៃការកើតឡើងឲ្យយើង
The hymn begins with vivid natural imagery—calls like storm-cloud thunder and waves flashing on mountain slopes—portraying hymns rushing toward Bṛhaspati.
It moves from praise of inspired utterance to the Angiras/Bṛhaspati act of discovery: the hidden seat in the cave, the secret Name, and the force that breaks concealment.
The peak is the revelation of the hidden Name and the dramatic splitting open ‘like an egg,’ releasing the shining herds of light by the mountain’s own power.
The poets dedicate their completed work, honor the mighty one who renews ancient ways, and ask Bṛhaspati to establish lasting plenitude and strength for the community.
उदप्रुतो न वयो रक्षमाणा वावदतो अभ्रियस्येव घोषाः । गिरिभ्रजो नोर्मयो मदन्तो बृहस्पतिमभ्यर्का अनावन् ॥बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥vayo dhāt
Bṛhaspati is praised as the lord of inspired speech (sacred mantra) and the priestly power that reveals hidden truth and brings prosperity.
It is a Vedic image for removing concealment: Bṛhaspati’s mantra-knowledge opens what is sealed and releases the “cows,” meaning rays of light, truths, and blessings.
The hymn asks Bṛhaspati to establish “plenitude of being” for the worshippers—along with cattle, horses, heroic strength, and supportive people.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.