Rig Veda 1.116.9: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 9

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

परावतं नासत्यानुदेथामुच्चाबुध्नं चक्रथुर्जिह्मबारम् । क्षरन्नापो न पायनाय राये सहस्राय तृष्यते गोतमस्य ॥

Recitation with translationRig Veda 1.116.9

Transliteration

párāvatáṃ nāsatyā anudethām uccā́budhnaṃ cakrathur jihmá-bāram | kṣárann ā́paḥ na pā́yanāya rā́ye sahásrāya tṛ́ṣyate gótamasya ||

Translation

ហៃនាសត្យទាំងពីរ លោកបានតាមគាត់ទៅដល់ទីឆ្ងាយបំផុត។ លោកបានធ្វើឲ្យមាំនូវគ្រឿងស្ទាប់ដែលមានមូលដ្ឋានខ្ពស់ ដែលបានក្លាយជាអ្គិលដោយបន្ទុក។ ដូចទឹកហូរទៅកាន់ទីផឹក លោកបាននាំយកនូវធាតុហូរច្រោះនៃការកើនឡើង មកឲ្យគោតមដែលស្រេកឃ្លាននូវភាពពេញលេញដែលមានជាងពាន់ដង។

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परावतम्: to a far region / far away
• परावतम्: कर्म (गन्तव्य/प्राप्य) / अधिकरण (गन्तव्यदेश) संदर्भे
• Type: Noun/Adjective
• Root: परावत् (प्रातिपदिक) < परा + अव (दूर)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ) संभवतः *na-asatya ‘not untrue’ (देव-नाम)

• अनूदेथाम्: you two bestowed / granted
• अनूदेथाम्: क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘you two gave/assigned’
• Type: Verb
• Root: अनु + √दा (दा/ददाति) ‘देना/प्रदान’

• उच्चा: high / aloft
• उच्चा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चा (अव्यय; उच्च ‘ऊँचा’)

• अबुध्नम्: bottomless / without a base
• अबुध्नम्: कर्म (चक्रथुः इत्यस्य) / विधेय
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-बुध्न (प्रातिपदिक) < न + बुध्न ‘तल/बुध्न’

• चक्रथुः: you two made
• चक्रथुः: क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘you two made’
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) — परिपूर्ण/कृत (चकार)

• जिह्मबारम्: a crooked barrier/obstruction (or: with a crooked enclosure)
• जिह्मबारम्: कर्म (चक्रथुः इत्यस्य) / विधेय
• Type: Noun/Adjective
• Root: जिह्म-बार (प्रातिपदिक) < जिह्म ‘वक्र’ + बार ‘बन्ध/आवरण/प्रतिबन्ध’

• क्षरन्: flowing
• क्षरन्: कर्ता (उपवाक्ये) — ‘flowing’
• Type: Verb (participle)
• Root: √क्षर् (क्षरति) ‘बहना/टपकना’

• आपः: the waters
• आपः: कर्ता (क्षरन् इत्यस्य) / उपमान-आधार
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) ‘जल’

• न: like
• न: सम्बन्धक (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• पायनाय: for drinking / for a draught
• पायनाय: सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for drinking/for a drink’
• Type: Noun
• Root: पायन (प्रातिपदिक) < √पा ‘पान/रक्षण’ → पायन ‘पानस्थान/पानमार्ग/पानम्’

• राये: for wealth
• राये: सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for wealth’
• Type: Noun
• Root: राय् (प्रातिपदिक) ‘धन/समृद्धि’

• सहस्राय: for a thousand (in number)
• सहस्राय: सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for a thousand (fold)’
• Type: Noun/Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) ‘हजार’

• तृष्यते: thirsts / longs
• तृष्यते: क्रिया (उपवाक्ये) — ‘longs/thirsts’
• Type: Verb
• Root: √तृष् (तृष्यति) ‘प्यासा होना/लालसा करना’

• गोतमस्य: of Gotama
• गोतमस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Gotama’
• Type: Noun
• Root: गोतम (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)