Prakarana 22

Verse 429 (चौपाई)

कीरति बिधु तुम्ह कीन्ह अनूपा। जहँ बस राम पेम मृगरूपा।। तात गलानि करहु जियँ जाएँ। डरहु दरिद्रहि पारसु पाएँ।।।। सुनहु भरत हम झूठ न कहहीं। उदासीन तापस बन रहहीं।। सब साधन कर सुफल सुहावा। लखन राम सिय दरसनु पावा।। तेहि फल कर फलु दरस तुम्हारा। सहित पयाग सुभाग हमारा।। भरत धन्य तुम्ह जसु जगु जयऊ। कहि अस पेम मगन पुनि भयऊ।। सुनि मुनि बचन सभासद हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। धन्य धन्य धुनि गगन पयागा। सुनि सुनि भरतु मगन अनुरागा।।

អ្នកបានឈ្នះកិត្តិយសដ៏អស្ចារ្យ ដូចជាខែ នៅកន្លែងដែលព្រះរាមគង់នៅក្នុងរូបកាយជាសត្វក្ដាន់។ ព្រះបិតាទីពេញចិត្ត កុំឱ្យទុក្ខព្រួយចូលក្នុងចិត្តរបស់អ្នក; កុំខ្លាចភាពក្រីក្រ ដ្បិតអ្នកបានរកឃើញថាមពលដ៏សក្តិសិទ្ធិ។ ស្តាប់ចុះ ពារត: ខ្ញុំមិននិយាយមិនពិតទេ; ខ្ញុំនឹងនៅជាអ្នកតបសម្មាធម៌ក្នុងព្រៃ។ ការខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងអស់របស់ខ្ញុំបានផ្តល់ផ្លែផ្កាល្អ ដ្បិតខ្ញុំបានទទួលការមើលឃើញលក្សណា ព្រះរាម និងសីតា។ ផ្លែនៃផ្លែនោះគឺការមើលឃើញអ្នក; ជាមួយប្រយាគខ្ញុំមានវាសនាល្អ។ អ្នកជាអ្នកមានវាសនាល្អ ពារត; អ្នកបានឈ្នះកិត្តិយសលោកីយ៍។ និយាយដូច្នេះ ព្រះអង្គក្លាយជាអ្នកវង្វេងក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់ម្តងទៀត។ លឺពាក្យរបស់អ្នកសម្មាធម៌ សភាបានរីករាយ; អ្នកល្អបានសរសើរព្រះអង្គ ហើយព្រះទេវតាបានធ្វើឱ្យផ្ការំយោះ។ អ្នកមានវាសនាល្អ អ្នកមានវាសនាល្អគឺខ្យល់នៃប្រយាគ; លឺវាម្តងទៀត ពារតបានវង្វេងក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 430 (दोहा/सोरठा)

पुलक गात हियँ रामु सिय सजल सरोरुह नैन। करि प्रनामु मुनि मंडलिहि बोले गदगद बैन।।210।।

រាងកាយរបស់ព្រះអង្គរំភើបដោយភាពរីករាយ ចិត្តរបស់ព្រះអង្គទុកព្រះរាម និងសីតា ភ្នែកផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គបានបំពេញដោយទឹកភ្នែក។ ធ្វើការគោរពដល់សភានៃអ្នកសម្មាធម៌ ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដោយសំឡេងដែលមានអារម្មណ៍ខ្លាំង។

Verse 431 (चौपाई)

मुनि समाजु अरु तीरथराजू। साँचिहुँ सपथ अघाइ अकाजू।। एहिं थल जौं किछु कहिअ बनाई। एहि सम अधिक न अघ अधमाई।। तुम्ह सर्बग्य कहउँ सतिभाऊ। उर अंतरजामी रघुराऊ।। मोहि न मातु करतब कर सोचू। नहिं दुखु जियँ जगु जानिहि पोचू।। नाहिन डरु बिगरिहि परलोकू। पितहु मरन कर मोहि न सोकू।। सुकृत सुजस भरि भुअन सुहाए। लछिमन राम सरिस सुत पाए।। राम बिरहँ तजि तनु छनभंगू। भूप सोच कर कवन प्रसंगू।। राम लखन सिय बिनु पग पनहीं। करि मुनि बेष फिरहिं बन बनही।।

សភានៃអ្នកសម្មាធម៌ និងព្រះមហាក្សត្រនៃទីសក្ការបូជាបានបរិបូរណ៍ពិតប្រាកដ ដូចជាពួកគេបានយកសច្ចាថ្លែងស្បថ; មិនមានកិច្ចការផ្សេងទៀតត្រូវធ្វើទេ។ ប្រសិនបើមានអ្វីទៀតត្រូវនិយាយនៅកន្លែងនេះ នឹងមិនមានបាប ឬអំពើទាបជាងនេះទៀតទេ។ អ្នកទាំងអស់គ្នាជាអ្នកដឹងទាំងអស់; ខ្ញុំនិយាយដោយសេចក្តីពិត ហើយព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរឃុ ដែលជ្រាបចិត្ត គង់នៅខាងក្នុង។ ខ្ញុំនឹងមិនសោកស្តាយចំពោះការប្រព្រឹត្តរបស់មាតារបស់ខ្ញុំទេ; មិនមានទុក្ខព្រួយក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំទេ ដ្បិតខ្ញុំដឹងថាលោកីយ៍គឺជាអ្វីដែលផ្លាស់ប្តូរ។ ខ្ញុំមិនខ្លាចថាលោកបរលោកនឹងខូចទេ; សូម្បីតែក្នុងពេលព្រះបិតាសុគត ខ្ញុំនឹងមិនសោកស្តាយទេ។ បានបំពេញលោកទាំងបីដោយកិត្តិយសសុចរិត អ្នកបានទទួលបុត្រស្មើនឹងព្រះរាម និងលក្សណា។ ព្រះរាមនឹងលាចាករាងកាយក្នុងពេលតែមួយភ្លែត ដោយសារការបំបែក; តើមានឱកាសណាសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រឱ្យសោកស្តាយ? ដោយគ្មានព្រះរាម លក្សណា និងសីតា ពួកគេត្រាច់ចរពីព្រៃទៅព្រៃក្នុងរូបអ្នកសម្មាធម៌ ដោយគ្មានស្បែកជើងលើជើងរបស់ពួកគេ។

Verse 432 (दोहा/सोरठा)

अजिन बसन फल असन महि सयन डासि कुस पात। बसि तरु तर नित सहत हिम आतप बरषा बात।।211।।

ពាក់សម្លៀកបំពាក់ធ្វើពីសំបកឈើ ញ៉ាំផ្លែឈើ គេងលើផែនដីទទេ ប្រើគ្រែពីស្មៅដាប៌ភា គង់នៅក្រោមដើមឈើ ពួកគេទ្រាំនឹងរងារ និងកំដៅ ភ្លៀង និងខ្យល់ក្នុងរាល់ថ្ងៃ។

Verse 433 (चौपाई)

एहि दुख दाहँ दहइ दिन छाती। भूख न बासर नीद न राती।। एहि कुरोग कर औषधु नाहीं। सोधेउँ सकल बिस्व मन माहीं।। मातु कुमत बढ़ई अघ मूला। तेहिं हमार हित कीन्ह बँसूला।। कलि कुकाठ कर कीन्ह कुजंत्रू। गाड़ि अवधि पढ़ि कठिन कुमंत्रु।। मोहि लगि यहु कुठाटु तेहिं ठाटा। घालेसि सब जगु बारहबाटा।। मिटइ कुजोगु राम फिरि आएँ। बसइ अवध नहिं आन उपाएँ।। भरत बचन सुनि मुनि सुखु पाई। सबहिं कीन्ह बहु भाँति बड़ाई।। तात करहु जनि सोचु बिसेषी। सब दुखु मिटहि राम पग देखी।।

ទុក្ខព្រួយដែលកំពុងឆេះនេះបានដុតឆេះដើមទ្រូងរបស់ខ្ញុំក្នុងថ្ងៃ; ក្នុងយប់ខ្ញុំមិនមានភាពអត់ឃ្លាន មិនមានការគេងទេ។ មិនមានឱសថសម្រាប់ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរនេះទេ; ខ្ញុំបានស្វែងរកមួយក្នុងលោកទាំងមូលក្នុងចិត្តរបស់ខ្ញុំ។ ការប្រឹក្សាអាក្រក់របស់មាតារបស់ខ្ញុំបានកើនឡើងឫសនៃបាប; នាងបានធ្វើទូកពីសុខមង្គលរបស់ខ្ញុំដើម្បីឱ្យលិច។ នាងបានបំពេញតួនាទីជាអ្នកប្រឹក្សាអាក្រក់ និយាយពាក្យឃោរឃៅ; នាងបានជីករណ្តៅ និងប្រកាសមន្តអាក្រក់។ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំ នាងបានគ្រប់គ្រងយុទ្ធសាស្ត្រនេះ; នាងនឹងបូជាលោកទាំងមូលនៅផ្លូវបួនទិស។ វាសនាអាក្រក់នេះនឹងបញ្ចប់នៅពេលព្រះរាមត្រឡប់មកវិញ; ព្រះអង្គនឹងគង់នៅអយុធ្យា ដ្បិតមិនមានវិធីសាស្រ្តផ្សេងទៀតទេ។ លឺពាក្យរបស់ពារត អ្នកសម្មាធម៌បានរកឃើញនូវភាពសុខសាន្ត ហើយពួកគេទាំងអស់បានសរសើរព្រះអង្គតាមរបៀបជាច្រើន។ ព្រះបិតាទីពេញចិត្ត កុំសោកស្តាយខ្លាំងពេក; ទុក្ខព្រួយទាំងអស់នឹងបាត់បង់នៅពេលអ្នកមើលឃើញព្រះបាទរបស់ព្រះរាម។

Verse 434 (दोहा/सोरठा)

करि प्रबोध मुनिबर कहेउ अतिथि पेमप्रिय होहु। कंद मूल फल फूल हम देहिं लेहु करि छोहु।।212।।

អ្នកសម្មាធម៌ដ៏ប្រសើរបាននិយាយពាក្យនៃការសង្កេតការណ៍ ដោយទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា: ចូរក្លាយជាភ្ញៀវដែលស្រឡាញ់ចំពោះយើង។ យើងនឹងផ្តល់ឫស ផ្លែឈើ និងផ្កាដល់អ្នក; ចូរទទួលយកវាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។

Verse 435 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन भरत हिंय सोचू। भयउ कुअवसर कठिन सँकोचू।। जानि गरुइ गुर गिरा बहोरी। चरन बंदि बोले कर जोरी।। सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा। परम धरम यहु नाथ हमारा।। भरत बचन मुनिबर मन भाए। सुचि सेवक सिष निकट बोलाए।। चाहिए कीन्ह भरत पहुनाई। कंद मूल फल आनहु जाई।। भलेहीं नाथ कहि तिन्ह सिर नाए। प्रमुदित निज निज काज सिधाए।। मुनिहि सोच पाहुन बड़ नेवता। तसि पूजा चाहिअ जस देवता।। सुनि रिधि सिधि अनिमादिक आई। आयसु होइ सो करहिं गोसाई।।

លឺពាក្យរបស់អ្នកសម្មាធម៌ ចិត្តរបស់ពារតបានបំពេញដោយគំនិតចោល; វិបត្តិដ៏លំបាក និងអាម៉ាស់មួយបានកើតឡើង។ ដឹងពីទម្ងន់នៃពាក្យរបស់គ្រូរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានថ្វាយបង្គំនៅគ្រប់ព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដោយដៃប្រកបគ្នា។ លើក្បាលរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំទទួលយកពាក្យបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ; នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចខ្ពស់បំផុតរបស់យើង ព្រះអម្ចាស់។ ពាក្យរបស់ពារតបានធ្វើឱ្យចិត្តរបស់អ្នកសម្មាធម៌ដ៏អស្ចារ្យរីករាយ; ព្រះអង្គបានហៅអ្នកបម្រើស្អាត និងសិស្សរបស់ព្រះអង្គឱ្យចូលមកជិត។ អ្នកត្រូវតែបង្ហាញភាពរីករាយចំពោះពារត; ចូរទៅនិងយកឫស ផ្លែឈើ និងដំឡូងមក។ ពួកគេបាននិយាយថា បាទព្រះអម្ចាស់ ហើយបានថ្វាយបង្គំក្បាលរបស់ពួកគេ; ដោយរីករាយ ពួកគេបានទៅកាន់កិច្ចការរៀងៗខ្លួន។ អ្នកសម្មាធម៌គិតថា ពារតគឺជាភ្ញៀវដ៏អស្ចារ្យ; ព្រះអង្គគួរតែត្រូវបានគោរពដូចជាព្រះ។ លឺដូច្នេះ រិទ្ធិ សិទ្ធិ អនិមា និងក្រុមផ្សេងទៀតបានមកដល់; ព្រះអម្ចាស់អ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលជាពាក្យបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ យើងនឹងធ្វើ។

Verse 436 (दोहा/सोरठा)

राम बिरह ब्याकुल भरतु सानुज सहित समाज। पहुनाई करि हरहु श्रम कहा मुदित मुनिराज।।213।।

ភរតៈ ដែលមានចិត្តរំជើងរំជួយដោយសារការនឹករលឹកដល់រាម រួមជាមួយប្អូនប្រុសទាំងឡាយ និងសភាជនទាំងពួង បានធ្វើពិធីទទួលភ្ញៀវ និងបន្ទោបង់នូវការនឿយហត់របស់ពួកគេ។ តើនឹងនិយាយពីរីករាយរបស់ស្តេចតាបសាទីណា?

Verse 437 (चौपाई)

रिधि सिधि सिर धरि मुनिबर बानी। बड़भागिनि आपुहि अनुमानी।। कहहिं परसपर सिधि समुदाई। अतुलित अतिथि राम लघु भाई।। मुनि पद बंदि करिअ सोइ आजू। होइ सुखी सब राज समाजू।। अस कहि रचेउ रुचिर गृह नाना। जेहि बिलोकि बिलखाहिं बिमाना।। भोग बिभूति भूरि भरि राखे। देखत जिन्हहि अमर अभिलाषे।। दासीं दास साजु सब लीन्हें। जोगवत रहहिं मनहि मनु दीन्हें।। सब समाजु सजि सिधि पल माहीं। जे सुख सुरपुर सपनेहुँ नाहीं।। प्रथमहिं बास दिए सब केही। सुंदर सुखद जथा रुचि जेही।।

ដោយតាំងរិទ្ធិ និងសិទ្ធិជាប្រមុខរបស់ពួកគេ តាបសមហារីបានពិចារណាខ្លួនឯងថាជាអ្នកមានវាសនាល្អពិត។ សិទ្ធិទាំងឡាយនិយាយគ្នាថា រាម និងប្អូនប្រុសតូចៗរបស់ទ្រង់ជាភ្ញៀវដែលគ្មាននរណាប្រៀប។ តោះថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះបាទតាបស និងធ្វើកិច្ចនេះថ្ងៃនេះ ដើម្បីឲ្យសភារាជទាំងមូលបានសុខ។ និយាយដូច្នេះ ពួកគេបានរៀបចំទីលំនៅស្រស់ស្អាតជាច្រើន ដែលនៅពេលមើលឃើញ រថហោះហើររបស់ទេវតាក៏ត្រូវលេចបាត់។ ពួកគេបានដាក់ទុកនូវសេចក្តីសុខ និងសិរីល្អជាច្រើន ដែលទេវតាទាំងឡាយប្រាថ្នាចង់មើលឃើញ។ ទាសី និងបំរើទាំងឡាយបានរៀបចំគ្រប់យ៉ាង និងនៅស្មោះត្រង់ ប្រគល់ចិត្តរបស់ពួកគេចំពោះកិច្ចការនេះ។ ក្នុងពេលតែមួយភ្លែត សិទ្ធិទាំងឡាយបានតុបតែងសភាទាំងមូលដោយសេចក្តីសុខ ដែលមិនមានសូវ្រនៅក្នុងទីក្រុងទេវតា ទោះបីនៅក្នុងក្តីសុបិនក៏ដោយ។ ដំបូងពួកគេបានឲ្យទីស្នាក់នៅដល់មនុស្សទាំងអស់ ដែលស្រស់ស្អាត និងនាំឲ្យសុខសាន្ត តាមតម្រូវការរបស់មនុស្សនីមួយៗ។

Verse 438 (दोहा/सोरठा)

बहुरि सपरिजन भरत कहुँ रिषि अस आयसु दीन्ह। बिधि बिसमय दायकु बिभव मुनिबर तपबल कीन्ह।।214।।

បន្ទាប់មក តាបសមហារី ដោយអំណាចនៃការតេជគុណរបស់ទ្រង់ បានប្រគល់បញ្ជាដូច្នេះដល់ភរតៈ និងញាតិមិត្តរបស់ទ្រង់ និងបានបង្កើតនូវទ្រព្យសម្បត្តិដែលធ្វើឲ្យព្រហ្មញ្ញទ្រង់ឯងពេញចិត្តដោយការពិសិដ្ឋ។

Verse 439 (चौपाई)

मुनि प्रभाउ जब भरत बिलोका। सब लघु लगे लोकपति लोका।। सुख समाजु नहिं जाइ बखानी। देखत बिरति बिसारहीं ग्यानी।। आसन सयन सुबसन बिताना। बन बाटिका बिहग मृग नाना।। सुरभि फूल फल अमिअ समाना। बिमल जलासय बिबिध बिधाना। असन पान सुच अमिअ अमी से। देखि लोग सकुचात जमी से।। सुर सुरभी सुरतरु सबही कें। लखि अभिलाषु सुरेस सची कें।। रितु बसंत बह त्रिबिध बयारी। सब कहँ सुलभ पदारथ चारी।। स्त्रक चंदन बनितादिक भोगा। देखि हरष बिसमय बस लोगा।।

នៅពេលភរតៈបានមើលឃើញនូវអំណាចរបស់តាបស ម្ចាស់លោកទាំងអស់ហាក់ដូចជាមិនសំខាន់ចំពោះទ្រង់។ សេចក្តីសុខរបស់សភាមិនអាចពណ៌នាបានទេ។ អ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ នៅពេលមើលឃើញ ក៏ភ្លេចនូវការបោះបង់ចោលរបស់ពួកគេ។ មានអាសនៈ គ្រែ សំលៀកបំពាក់ល្អ និងស្បៃក្រណាត់។ មានព្រៃ ឧទ្យាន បក្សី និងក្ដាមជាច្រើន។ មានផ្កាក្រអូប និងផ្លែឈើដូចជាទឹកអម្រឹត។ មានបឹងទឹកស្អាតដែលមានការរៀបចំផ្សេងៗគ្នា។ មានអាហារ និងភេសជ្ជៈ ដែលស្អាត និងផ្អែមល្ហែមដូចទឹកអម្រឹត ដែលនៅពេលមើលឃើញ មនុស្សទាំងឡាយខ្មាសគេនឹងផែនដី។ ទេវតា គោសួគ៌ ដើមឈើបំពេញបំណង ទាំងអស់នៅទីនោះ បំពេញនូវបំណងប្រាថ្នារបស់ឥន្ទ្រ និងសចី។ វាជារដូវនិទាឃ និងមានខ្យល់បីប្រភេទបក់មក។ គោលបំណងទាំងបួននៃជីវិតអាចរកបានដោយងាយស្រួលដល់ទាំងអស់គ្នា។ មានខ្សែចន្ទន៍ ស្ត្រី និងសេចក្តីសុខផ្សេងទៀត។ នៅពេលមើលឃើញ មនុស្សទាំងឡាយពេញចិត្តដោយសេចក្តីរីករាយ និងការពិសិដ្ឋ។

Verse 440 (दोहा/सोरठा)

संपत चकई भरतु चक मुनि आयस खेलवार।। तेहि निसि आश्रम पिंजराँ राखे भा भिनुसार।।215।।

ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ភរតៈគឺជាបក្សីចាកោរ និងបញ្ជារបស់តាបសគឺជារបស់លេងរបស់ទ្រង់។ នៅលើយប់នោះ ទ្រង់នៅក្នុងអាស្រមដូចជានៅក្នុងទ្រុងក្រុម ដោយសារតែសេចក្តីនឹករលឹក។

Verse 441 (चौपाई)

कीन्ह निमज्जनु तीरथराजा। नाइ मुनिहि सिरु सहित समाजा।। रिषि आयसु असीस सिर राखी। करि दंडवत बिनय बहु भाषी।। पथ गति कुसल साथ सब लीन्हे। चले चित्रकूटहिं चितु दीन्हें।। रामसखा कर दीन्हें लागू। चलत देह धरि जनु अनुरागू।। नहिं पद त्रान सीस नहिं छाया। पेमु नेमु ब्रतु धरमु अमाया।। लखन राम सिय पंथ कहानी। पूँछत सखहि कहत मृदु बानी।। राम बास थल बिटप बिलोकें। उर अनुराग रहत नहिं रोकैं।। दैखि दसा सुर बरिसहिं फूला। भइ मृदु महि मगु मंगल मूला।।

ទ្រង់បានធ្វើពិធីលាងខ្លួននៅទីសក្ការៈបុគ្គលដ៏សំខាន់បំផុត និងក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះសិរសា ដោយចូលរួមជាមួយសភាតាបសទាំងឡាយ។ តាបសបានដាក់ពរលើព្រះសិរសារបស់ទ្រង់។ ភរតៈបានធ្វើការថ្វាយបង្គំពេញទំហឹង និងនិយាយនូវសេចក្តីនិន្ទាជាច្រើន។ ទ្រង់បានសួរពីសុខទុក្ខរបស់ទាំងអស់គ្នានៅលើផ្លូវ និងចាកចេញទៅកាន់ចិត្រកូត ដោយទុកចិត្តទៅលើទីនោះ។ ទ្រង់បានប្រគល់ខ្សែបរយ៉ាងទៅមិត្តរបស់រាម ហើយនៅពេលដើរទៅ រាងកាយរបស់ទ្រង់ហាក់ដូចជាមានទម្ងន់នៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ មិនមានទីជ្រកកោងសម្រាប់ព្រះបាទទ្រង់ទេ មិនមានម្លប់លើព្រះសិរសាទ្រង់ទេ។ សេចក្តីស្រឡាញ់គឺជាពាក្យសច្ចរបស់ទ្រង់ វិន័យរបស់ទ្រង់ ការអត់បរិភោគរបស់ទ្រង់ ធម៌របស់ទ្រង់ដោយគ្មានការបោកប្រាស់។ លក្សណ៍មណ៍ រាម និងសីតាបានសួរអ្នកព្រៃពីផ្លូវ ហើយពួកគេបានឆ្លើយដោយពាក្យសម្លេងទន់ភ្លន់។ រាមបានមើលដើមឈើ និងទីវាលក្នុងព្រៃ។ សេចក្តីស្រឡាញ់ក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ទ្រង់នៅតែមាន និងមិនអាចទប់ស្កាត់បានទេ។ នៅពេលមើលឃើញស្ថានភាពរបស់ពួកគេ ទេវតាទាំងឡាយបានឲ្យភ្លៀងធ្លាក់ផ្កា។ ផែនដីក្លាយជាទន់ ហើយផ្លូវក្លាយជាឫសគល់នៃសេចក្តីពិសិដ្ឋទាំងអស់។

Verse 442 (दोहा/सोरठा)

किएँ जाहिं छाया जलद सुखद बहइ बर बात। तस मगु भयउ न राम कहँ जस भा भरतहि जात।।216।।

ពពកបានបង្កើតម្លប់នៅទីកន្លែងដែលពួកគេទៅ ហើយខ្យល់បក់យ៉ាងស្រួល ដោយនាំយកនូវពាក្យល្អ។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅលើផ្លូវនោះ មិនមានសិរីល្អបែបនេះសម្រាប់រាមទេ ដូចដែលមានសម្រាប់ភរតៈនៅក្នុងដំណើររបស់ទ្រង់។

Verse 443 (चौपाई)

जड़ चेतन मग जीव घनेरे। जे चितए प्रभु जिन्ह प्रभु हेरे।। ते सब भए परम पद जोगू। भरत दरस मेटा भव रोगू।। यह बड़ि बात भरत कइ नाहीं। सुमिरत जिनहि रामु मन माहीं।। बारक राम कहत जग जेऊ। होत तरन तारन नर तेऊ।। भरतु राम प्रिय पुनि लघु भ्राता। कस न होइ मगु मंगलदाता।। सिद्ध साधु मुनिबर अस कहहीं। भरतहि निरखि हरषु हियँ लहहीं।। देखि प्रभाउ सुरेसहि सोचू। जगु भल भलेहि पोच कहुँ पोचू।। गुर सन कहेउ करिअ प्रभु सोई। रामहि भरतहि भेंट न होई।।

សត្វមានជីវិត និងអ្វីៗដែលគ្មានជីវិតជាច្រើនពេញនូវផ្លូវ។ អ្នកណាដែលគិតដល់ព្រះអម្ចាស់ ហើយដែលព្រះអម្ចាស់បានមើលដោយពេញចិត្ត ទាំងអស់នោះបានទទួលនូវស្ថានកំពូល។ ការមើលឃើញភរតៈបានជួសជុលរោគនៃការកើតក្នុងលោក។ នេះមិនមែនជារឿងតូចទេដែលភរតៈបានធ្វើ។ ទ្រង់តែងតែរក្សារាមនៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ទ្រង់។ អ្នកណាដែលក្មេងៗហៅថារាម គាត់ក្លាយជាអ្នកសង្គ្រោះមនុស្ស អ្នកសង្គ្រោះលោក។ ភរតៈជាទីស្រឡាញ់របស់រាម និងជាប្អូនប្រុសតូចរបស់ទ្រង់។ តើផ្លូវរបស់ទ្រង់អាចមិននាំយកនូវពរបានដោយរបៀបណា? សិទ្ធៈ សន្តៈ និងតាបសមហារីទាំងឡាយនិយាយដូច្នេះ។ នៅពេលមើលឃើញភរតៈ ពួកគេទទួលយកនូវសេចក្តីរីករាយទៅក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ពួកគេ។ នៅពេលមើលឃើញអំណាចរបស់ទ្រង់ សូម្បីតែស្តេចទេវតាក៏មានការព្រួយបារម្ភ។ លោកល្អ ហើយនៅក្នុងអ្វីដែលល្អមានអ្វីដែលអាក្រក់ បើយើងអាចនិយាយពីអ្វីដែលអាក្រក់។ ទ្រង់បាននិយាយទៅកាន់គ្រូរបស់ទ្រង់ថា សូមឲ្យព្រះអម្ចាស់ធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ សូមកុំឲ្យរាម និងភរតៈបរាជ័យក្នុងការជួបគ្នា។

Verse 444 (दोहा/सोरठा)

रामु सँकोची प्रेम बस भरत सपेम पयोधि। बनी बात बेगरन चहति करिअ जतनु छलु सोधि।।217।।

រាមជាអ្នកខ្មាសគេតាមធម្មជាតិ ប៉ុន្តែសេចក្តីស្រឡាញ់គ្រប់គ្រងព្រះអង្គ។ ភរតៈគឺជាសមុទ្រនៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ ទ្រង់ប្រាថ្នានឹងធ្វើឲ្យកើតឡើងនូវអ្វីដែលធ្លាប់កើតឡើងរួចហើយ។ សូមឲ្យទ្រង់ប្រើយុទ្ធសាស្ត្រ និងសាកល្បងនូវសេចក្តីពិត។

Verse 445 (चौपाई)

बचन सुनत सुरगुरु मुसकाने। सहसनयन बिनु लोचन जाने।। मायापति सेवक सन माया। करइ त उलटि परइ सुरराया।। तब किछु कीन्ह राम रुख जानी। अब कुचालि करि होइहि हानी।। सुनु सुरेस रघुनाथ सुभाऊ। निज अपराध रिसाहिं न काऊ।। जो अपराधु भगत कर करई। राम रोष पावक सो जरई।। लोकहुँ बेद बिदित इतिहासा। यह महिमा जानहिं दुरबासा।। भरत सरिस को राम सनेही। जगु जप राम रामु जप जेही।।

នៅពេលបានឮពាក្យទាំងនេះ គ្រូរបស់ទេវតាទាំងឡាយបានញញឹម។ ទោះបីព្រះអង្គមានភ្នែកពាន់ក៏ដោយ ព្រះអង្គដឹងថាខ្លួនឯងគ្មានការមើលឃើញ។ ព្រះអម្ចាស់នៃមាយាបានលេងមាយារបស់ព្រះអង្គលើបំរើរបស់ព្រះអង្គ។ នៅពេលព្រះអង្គធ្វើសកម្មភាព ស្តេចទេវតាត្រូវបានត្រឡប់ក្រោយ។ បន្ទាប់មកព្រះអង្គបានយល់ពីបំណងរបស់រាមខ្លះ។ ឥឡូវនេះ ដោយការលេងក្លែងបន្លំ នឹងមានការបាត់បង់។ សូមស្តាប់ម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ។ ព្រះអម្ចាស់នៃរាជវង្សរគុគ្រប់គ្រងដោយធម្មជាតិដ៏ល្អ។ ព្រះអង្គមិនខឹងនឹងនរណាម្នាក់ចំពោះកំហុសណាមួយទេ។ ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តកំហុសចំពោះអ្នកកាន់តាមព្រះអង្គ នឹងត្រូវបានដុតដោយភ្លើងនៃការខឹងរបស់រាម។ សិរីល្អនេះត្រូវបានគេស្គាល់នៅក្នុងលោក និងនៅក្នុងវេទ និងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ទុរវាសដឹងច្បាស់ពីរឿងនេះ។ នរណាជាទីស្រឡាញ់របស់រាមដូចភរតៈ? លោកសូត្ររាម ហើយរាមសូត្រនាមរបស់ទ្រង់។

Verse 446 (दोहा/सोरठा)

मनहुँ न आनिअ अमरपति रघुबर भगत अकाजु। अजसु लोक परलोक दुख दिन दिन सोक समाजु।।218।।

ហៃព្រះរាជានៃទេវតា សូមកុំនាំយកទាសករជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះអង្គម្ចាស់នៃរាជវង្សរគូមានមកនៅទីនេះដោយខ្មាសអាក្រក់ទើបនឹងបណ្តាលឲ្យមានការអាម៉ាស់ក្នុងលោកនេះនិងលោកខាងមុខហើយថ្ងៃណាមួយនឹងកើតទុក្ខវេទនាជាច្រើន។

Verse 447 (चौपाई)

सुनु सुरेस उपदेसु हमारा। रामहि सेवकु परम पिआरा।। मानत सुखु सेवक सेवकाई। सेवक बैर बैरु अधिकाई।। जद्यपि सम नहिं राग न रोषू। गहहिं न पाप पूनु गुन दोषू।। करम प्रधान बिस्व करि राखा। जो जस करइ सो तस फलु चाखा।। तदपि करहिं सम बिषम बिहारा। भगत अभगत हृदय अनुसारा।। अगुन अलेप अमान एकरस। रामु सगुन भए भगत पेम बस।। राम सदा सेवक रुचि राखी। बेद पुरान साधु सुर साखी।। अस जियँ जानि तजहु कुटिलाई। करहु भरत पद प्रीति सुहाई।।

ហៃព្រះរាជានៃទេវតា សូមស្តាប់ដំបូន្មានរបស់យើងថា ព្រះរាមទ្រង់ស្រឡាញ់ទាសកររបស់ព្រះអង្គជាទីបំផុត។ ព្រះអង្គទ្រង់រាប់ការបម្រើទាសករជាសេចក្តីសុខរបស់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែសត្រូវរបស់ទាសករក្លាយជាសត្រូវរបស់ព្រះអង្គកាន់តែខ្លាំង។ ទោះបីព្រះអង្គស្មើគ្នាក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់និងកំហឹងក៏ដោយ ព្រះអង្គមិនជាប់ជំពាក់នឹងបុណ្យឬបាបទេ។ ព្រះអង្គបានបង្កើតលោកឲ្យគ្រប់គ្រងដោយកម្មថាអ្នកណាធ្វើអ្វីក៏នឹងទទួលផលនោះ។ ប៉ុន្តែព្រះអង្គប្រព្រឹត្តស្មើគ្នាចំពោះអ្នកល្អនិងអ្នកអាក្រក់តាមចិត្តរបស់ភក្តីនិងមិនមែនភក្តី។ ព្រះរាមដែលគ្មានគុណ គ្មានមន្ទិល គ្មានរង្វាស់ និងជាតែមួយ បានក្លាយជាអ្នកមានគុណសម្បត្តិ គង់នៅក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ភក្តីទាំងឡាយ។ ព្រះរាមទ្រង់រក្សាសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះទាសកររបស់ព្រះអង្គជានិច្ច ដែលវេទ បុរាណ អ្នកល្អ និងទេវតាទាំងឡាយជាសាក្សី។ ដោយដឹងដូច្នេះក្នុងចិត្តរបស់អ្នក សូមលះបង់ការបោកប្រាស់ទាំងអស់ ហើយបង្ហាញសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ល្អចំពោះព្រះបាទភរត។

Verse 448 (दोहा/सोरठा)

राम भगत परहित निरत पर दुख दुखी दयाल। भगत सिरोमनि भरत तें जनि डरपहु सुरपाल।।219।।

ព្រះរាមទ្រង់ប្រកបដោយសេចក្តីករុណាជានិច្ច ព្រះអង្គស្មើគ្នាក្នុងការធ្វើប្រយោជន៍ដល់ភក្តីទាំងឡាយ ទ្រង់ខ្លាចវេទនារបស់អ្នកដទៃ។ ភរតគឺជាតិការត្បូងក្បាលនៃភក្តីទាំងឡាយ ហៃអ្នកការពារទេវតា កុំឲ្យមានការភ័យខ្លាចឡើយ។