
सीताया वनानुगमननिश्चयः · Sita’s Resolve to Accompany Rama to the Forest
अयोध्याकाण्ड
សರ್ಗ ៣០ បង្ហាញការពិភាក្សាធម្មៈរវាងប្តីប្រពន្ធ ដោយមានទាំងការលួងលោម និងការតបតាមហេតុផល។ ព្រះរាមដំបូងព្យាយាមបញ្ឈប់ព្រះនាងសីតាមិនឲ្យទៅព្រៃជាមួយ ព្រោះជីវិតព្រៃពិបាកលំបាក។ តែព្រះនាងសីតាតបយ៉ាងមាំមួនថា តាមធម៌នារីស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមី ការបែកចេញពីព្រះស្វាមីមិនអាចទ្រាំទ្របានឡើយ ហើយទុក្ខលំបាកក្នុងព្រៃ បើបាននៅជាមួយព្រះរាម នឹងក្លាយជាសុខ—ធូលីដូចចន្ទន៍ ស្មៅដូចគ្រែទន់ និងផ្លែឈើដែលប្រមូលបានដូចអម្រឹត។ ព្រះនាងបន្តដល់កម្រិតជាការសម្រេចចិត្តដាច់ខាតថា ស្លាប់ប្រសើរជាងត្រូវបានបោះបង់ ឬនៅអយោធ្យាក្រោមអំណាចដែលជាសត្រូវ។ បន្ទាប់មក ព្រះរាមអោបលួងលោម និងពន្យល់ថា ការទៅព្រៃគឺដើម្បីគោរពព្រះបិតា និងរក្សាការពិសិដ្ឋនៃព្រះបន្ទូលឪពុកម្តាយ; ឪពុកម្តាយ និងគ្រូអាចារ្យជាព្រះដ៏មើលឃើញ ហើយការបម្រើពួកគេមានផលខ្ពស់បំផុត។ ព្រះរាមទទួលព្រះនាងសីតាជា “សហធម្មចារិនី” ហើយបង្គាប់ឲ្យរៀបចំការលះបង់៖ ចែកគ្រឿងអលង្ការ សម្លៀកបំពាក់ គ្រែ រទេះ និងទ្រព្យផ្សេងៗឲ្យអ្នកបម្រើ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងផ្តល់អាហារដល់អ្នកសុំទាន/អ្នកបួស។ ព្រះនាងសីតាអនុវត្តដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយសರ್ಗបញ្ចប់ដោយការប្រែពីការតស៊ូអារម្មណ៍ទៅជាការលះបង់តាមពិធី និងការត្រៀមខ្លួនដោយសីលធម៌សម្រាប់វនវាស។
Verse 1
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा ।वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत् ॥१॥
ទោះបីព្រះរាមបានលួងលោមអំពីហេតុដែលត្រូវទៅរស់នៅព្រៃក៏ដោយ មૈថિલី—ព្រះនាងជាកូនស្រីរបស់ជនក—បានទូលពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ព្រះស្វាមី។
Verse 2
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम् ।प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥२॥
សីតា ដែលរងការរំភើបដោយកង្វល់ធ្ងន់ធ្ងរ បានពោលទោសរាឃវៈ អ្នកមានទ្រូងទូលាយ ជាវង្សរគ្ខុ ដោយសារសេចក្តីស្នេហា និងដោយសារកិត្តិយសខ្លួនដែលត្រូវប៉ះពាល់។
Verse 3
किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः ।राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥३॥
ឱ ព្រះរាម! ពេលព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ ព្រះមហាក្សត្រមិថិលានៃវិទេហៈ ទទួលព្រះអង្គជាកូនប្រសារ តើព្រះអង្គត្រូវបានគេគិតថា ជាស្ត្រីដែលពាក់រូបជាបុរសឬ?
Verse 4
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यदि वक्ष्यति ।तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥४॥
ប្រសិនបើមនុស្សដោយអវិជ្ជា និយាយថា ក្នុងព្រះរាមមិនមានពន្លឺដ៏ឧត្តមទេ នោះជាពាក្យមិនពិតជាក់ច្បាស់; ព្រោះតេជៈរបស់ព្រះរាមភ្លឺចែងចាំងដូចព្រះអាទិត្យ។
Verse 5
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते ।यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥५॥
តើមានអ្វីកើតឡើងដែលធ្វើឲ្យអ្នកសោកសៅដល់ម្ល៉េះ? ភ័យនេះមកពីណា ដល់ថ្នាក់អ្នកចង់បោះបង់ខ្ញុំ—ខ្ញុំដែលគ្មានទីពឹងណាផ្សេងក្រៅពីអ្នកតែម្នាក់?
Verse 6
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम् ।सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥६॥
ឱ វីរបុរស សូមដឹងថា ខ្ញុំដូចជា សាវិត្រី ដែលស្មោះត្រង់បម្រើសត្យវាន ព្រះរាជបុត្រនៃទ្យុមត្សេន; ខ្ញុំនឹងរស់នៅតាមព្រះបំណងរបស់លោកជានិច្ច។
Verse 7
न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टाऽस्मि त्वदृतेऽनघ ।त्वया राघव गच्छेयं यथाऽन्या कुलपांसिनी ॥७॥
ឱ អ្នកគ្មានមលទោស ក្រៅពីលោក ខ្ញុំមិនដែលមើលឃើញអ្នកដទៃទេ សូម្បីតែក្នុងចិត្ត។ ឱ រាឃវៈ ខ្ញុំនឹងទៅជាមួយលោក; ខ្ញុំមិនដូចស្ត្រីដទៃដែលនាំអាម៉ាស់មកលើវង្សត្រកូលទេ។
Verse 8
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम् ।शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥८॥
ទោះយ៉ាងណា ឱ ព្រះរាម លោកវិញចង់ប្រគល់ខ្ញុំទៅឲ្យអ្នកដទៃ ដូចតារាសម្តែង—ខ្ញុំ ជាភរិយាវ័យក្មេង សុចរិត និងបានរស់នៅជាមួយលោកយូរមកហើយ។
Verse 9
यस्य पथ्यं च रामाऽत्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे ।त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ ॥९॥
ឱ ព្រះរាមាដ៏បរិសុទ្ធគ្មានមន្ទិល ដើម្បីសេចក្តីសុខសាន្តរបស់អ្នកណាដែលព្រះองค์បានមានព្រះបន្ទូល និងដោយហេតុអ្នកណាដែលព្រះองค์បានទប់ខ្ញុំ សូមព្រះองค์ចូរជានិច្ចស្ថិតក្រោមបង្គាប់ និងគោរពតាមពួកគេ។
Verse 10
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि ।तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह मे त्वया ॥१०॥
ព្រះអង្គមិនគួរចេញដំណើរទៅព្រៃដោយមិននាំខ្ញុំទៅជាមួយទេ។ មិនថាសម្រាប់ការធ្វើតបៈ សម្រាប់ព្រៃព្រឹក្សា ឬសូម្បីតែបើវាជាស្វರ್ಗ—សូមឲ្យវាកើតមានជាមួយខ្ញុំ និងព្រះអង្គរួមគ្នា។
Verse 11
न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः ।पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥११॥
សម្រាប់ខ្ញុំ នឹងមិនមានការលំបាកណាមួយលើផ្លូវទេ; ពេលខ្ញុំដើរតាមពីក្រោយព្រះអង្គ វានឹងដូចជាកំពុងដើរលំហែ ឬសម្រាកលើគ្រែអាសនៈដ៏សុខសាន្ត។
Verse 12
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः ।तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥१२॥
ស្មៅគុសៈ កាសៈ សរៈ និងអិសីកា ព្រមទាំងដើមឈើមានបន្លាតាមផ្លូវ—ដរាបណាខ្ញុំនៅជាមួយព្រះអង្គ—នឹងមានអារម្មណ៍ទន់ដូចកប្បាស ឬស្បែកក្តាន់។
Verse 13
महावातसमुद्धूतं यन्मामपकरिष्यति ।रजो रमण तन्मन्ये परार्थ्यमिव चन्दनम् ॥१३॥
ឱព្រះស្នេហា! សូម្បីធូលីដែលខ្យល់ខ្លាំងបក់ឲ្យហើរឡើង ដែលអាចចាក់ចិត្តឬរំខានខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងចាត់ទុកវាដូចជាក្រអូបចន្ទន៍ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។
Verse 14
शाद्वलेषु यथा शिश्ये वनान्ते वनगोचर ।कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः ॥१४॥
ឱ អ្នកដើរលេងក្នុងព្រៃ! ខ្ញុំនឹងដេកលើវាលស្មៅទន់ល្មើយនៅជាយព្រៃ; បើប្រៀបនឹងគ្រែដែលបំពាក់ដោយកម្រាលថ្លៃថ្នូរ តើមានអ្វីសុខស្រួលជាងនោះទៀត?
Verse 15
पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु ।दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥१५॥
ឱ ព្រះរាម! ស្លឹក ឫស ឬផ្លែឈើណាដែលព្រះអង្គប្រមូលមកដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ហើយប្រគេនឲ្យខ្ញុំ ទោះតិចឬច្រើន ក៏សម្រាប់ខ្ញុំមានរសជាតិដូចទឹកអម្រឹត។
Verse 16
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः ।आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥१६॥
នៅទីនោះក្នុងព្រៃ ខណៈខ្ញុំរីករាយនឹងផ្កា និងផ្លែឈើតាមរដូវ ខ្ញុំនឹងមិននឹកអាល័យម្តាយ ឪពុក ឬសុខស្រួលនៃគេហដ្ឋានឡើយ។
Verse 17
न च तत्र ततः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम् ।मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥१७॥
ហេតុនេះ នៅក្នុងព្រៃនោះ ព្រះអង្គមិនគួររំពឹងថានឹងឃើញអ្វីមិនពេញចិត្តកើតពីខ្ញុំឡើយ; ដោយសារខ្ញុំ ព្រះអង្គនឹងមិនមានទុក្ខសោក ហើយខ្ញុំក៏មិននឹងក្លាយជាបន្ទុកដល់ព្រះអង្គទេ។
Verse 18
य स्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना ।इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह ॥१८॥
ទីណាដែលខ្ញុំបាននៅជាមួយព្រះអង្គ ទីនោះហើយជាសួគ៌; ហើយទីណាដែលគ្មានព្រះអង្គ ទីនោះជានរក។ ដោយដឹងដូច្នេះ ឱ ព្រះរាម សូមទទួលព្រះហឫទ័យរីករាយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយទៅជាមួយខ្ញុំ។
Verse 19
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यति ।विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां गमम् ॥१९॥
បើទោះខ្ញុំឈរយ៉ាងមុតមាំ មិនរអាក់រអួលដូចនេះ ក៏ព្រះអង្គមិននាំខ្ញុំទៅព្រៃទេ នោះថ្ងៃនេះខ្ញុំនឹងផឹកពុលភ្លាមៗ; ខ្ញុំនឹងមិនទៅរស់នៅក្រោមអំណាចសត្រូវឡើយ។
Verse 20
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम् ।उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥२०॥
សូម្បីតែក្រោយមកទៀត ក្នុងទុក្ខដ៏ធ្ងន់នេះ ជីវិតរបស់ខ្ញុំក៏មិនអាចនៅសល់បានឡើយ។ ឱ ព្រះនាថ បើព្រះអង្គបោះបង់ខ្ញុំ នោះស្លាប់នៅវេលានោះឯង ប្រសើរជាង។
Verse 21
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥२१॥
ទុក្ខសោកនេះ ខ្ញុំមិនអាចអត់ធ្មត់បានសូម្បីតែមួយភ្លែតទេ។ តើខ្ញុំដែលជាស្ត្រីកំពុងទុក្ខទ្រាំទ្រ នឹងអាចទ្រាំបានដល់ដប់ឆ្នាំ បីឆ្នាំ និងមួយឆ្នាំ—សរុបដប់បួនឆ្នាំ—ដូចម្តេច?
Verse 22
इति सा शोकसन्तप्ता विलप्य करुणं बहु ।चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥२२॥
ដូច្នេះ នាងដែលត្រូវទុក្ខសោកដុតដាល បានយំរំលែកយ៉ាងអាណិតយូរណាស់។ បន្ទាប់មក ដោយអស់កម្លាំង នាងបានឱបស្វាមីយ៉ាងតឹង ហើយស្រែកឡើងដោយសំឡេងខ្លាំង។
Verse 23
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना ।चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥२३॥
នាងត្រូវពាក្យច្រើនដ៏ឈឺចាប់ចាក់បេះដូង ដូចដំរីញីដែលត្រូវព្រួញពុល។ នាងបានបង្ហូរទឹកភ្នែកដែលបានទប់ទុកយូរ—ដូចឈើអរណីដែលចុងក្រោយបង្កើតភ្លើងឡើង។
Verse 24
तस्या स्फटिकसङ्काशं वारि सन्तापसम्भवम् ।नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥२४॥
ពីភ្នែកទាំងពីររបស់នាង ទឹកភ្នែកថ្លាដូចស្វតិក កើតពីកម្ដៅនៃទុក្ខវេទនា បានហូរចុះ—ដូចទឹកដែលហូរចេញពីផ្កាឈូកគូ។
Verse 25
तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम् ।पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥२५॥
មុខនោះ មានភ្នែកវែង ភ្លឺរលោងដូចព្រះចន្ទដ៏បរិសុទ្ធ គ្មានមលិន ក៏ស្ងួតស្រកដោយទឹកភ្នែក—ដូចផ្កាឈូកដែលត្រូវលើកចេញពីទឹក។
Verse 26
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम् ।उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥२६॥
ព្រះរាមបានអោបនាងដោយដៃទាំងពីរ—សោកសៅដូចជាសន្លប់—ហើយនៅពេលនោះ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូល ដើម្បីលួងលោមឲ្យនាងមានទំនុកចិត្តវិញ។
Verse 27
न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये ।न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥२७॥
“ឱ ទេវី! ពេលដែលអ្នកសោកសៅ សូម្បីសួគ៌ក៏មិនជាទីប្រាថ្នារបស់ខ្ញុំទេ។ ព្រោះខ្ញុំមិនមានភ័យពីទិសណាមួយឡើយ—ដូចស្វយម្ភូ (ព្រះព្រហ្ម) ផ្ទាល់។”
Verse 28
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने ।वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥२८॥
“ឱ អ្នកមានមុខស្រស់! ដោយមិនទាន់ដឹងច្បាស់អំពីបំណងរបស់អ្នកទាំងស្រុង ខ្ញុំមិនបានពេញចិត្តឲ្យអ្នកស្នាក់នៅព្រៃទេ—ទោះបីខ្ញុំមានសមត្ថភាពការពារអ្នកក៏ដោយ។”
Verse 29
यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि ।न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा ॥२९॥
“ព្រោះអ្នកត្រូវបានកំណត់ឲ្យរួមជាមួយខ្ញុំក្នុងការស្នាក់នៅព្រៃ ឱ ម៉ៃថិលី ខ្ញុំមិនអាចបោះបង់អ្នកបានទេ—ដូចបុរសមានកិត្តិយសមិនអាចបោះចោលឈ្មោះល្អរបស់ខ្លួន។”
Verse 30
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा ।तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला ॥३०॥
ឱ អ្នកមានភ្លៅដូចដងដំរី! ធម៌នេះ តាំងពីបុរាណមក សត្បុរសបានអនុវត្ត; ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងដើរតាមធម៌នោះ ដូចសុវរចលា ដើរតាមព្រះអាទិត្យ។
Verse 31
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि ।वचनं तन्नयति मां पितु स्सत्योपबृंहितम् ॥३१॥
ឱ កូនស្រីព្រះជនក! មិនមែនថាខ្ញុំមិនចង់ទៅព្រៃទេ; ប៉ុន្តែព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះបិតា ដែលបានបង្កើនដោយសច្ចៈ នាំខ្ញុំទៅទីនោះ។
Verse 32
एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता ।अतश्च तं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥३२॥
ឱ អ្នកមានចង្កេះស្រស់ស្អាត! នេះហើយជាធម៌ គឺការគោរពស្តាប់បង្គាប់ព្រះបិតា និងព្រះមាតា; ដូច្នេះ បើល្មើសធម៌នោះ ខ្ញុំមិនហ៊ានរស់នៅទេ។
Verse 33
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते ।स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥३३॥
អាទិទេវដែលមិនស្ថិតក្នុងអំណាចយើង នឹងអាចបូជាឲ្យពេញព្រះហឫទ័យដោយវិធីណាបាន? បើមនុស្សម្នាក់រំលងមាតា បិតា និងគ្រូ—អ្នកដែលនៅជិត និងស្ថិតក្នុងដៃយើង—តើការបូជាព្រះដ៏ឆ្ងាយនោះនឹងពិតប្រាកដដូចម្តេច?
Verse 34
यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि ।नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥३४॥
កន្លែងណាដែលមានបីប្រការនោះ—មាតា បិតា និងគ្រូអាចារ្យ—កន្លែងនោះដូចជាមានលោកទាំងបី; លើផែនដីនេះ មិនមានអ្វីបរិសុទ្ធលើសពីអ្វីដែលស្មើនឹងពួកគេឡើយ។ ដូច្នេះ ឱ នារីមានភ្នែកស្រស់ស្អាត គួរគោរពបូជាពួកគេ។
Verse 35
न सत्यं दानमानौ वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः ।तथा बलकरा स्सीते यथा सेवा पितुर्हिता ॥३५॥
ឱ សីតា! មិនមែនតែការនិយាយសច្ចៈ មិនមែនទាន និងកិត្តិយស មិនមែនយជ្ញៈដែលមានទក្ខិណាដ៏សមគួរ ទាំងនេះមិនអាចផ្តល់កម្លាំង និងផលដូចការបម្រើបិតាដោយចិត្តល្អ ដើម្បីប្រយោជន៍របស់ទ្រង់ឡើយ។
Verse 36
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्रास्सुखानि च ।गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किञ्चिदपि दुर्लभम् ॥३६॥
ដោយសម្របខ្លួនតាមបំណងដ៏ត្រឹមត្រូវ និងការណែនាំរបស់មនុស្សចាស់ទុំ គ្មានអ្វីណាដែលពិបាកទទួលបានឡើយ—សួគ៌ ទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រូវអង្ករ វិជ្ជា កូនប្រុស និងសុខសាន្តទាំងឡាយ។
Verse 37
देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकां स्तथाऽपरान् ।प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥३७॥
មហាត្មាដែលឧទ្ទិសខ្លួនពឹងផ្អែកលើមាតាបិតា នឹងបានទៅដល់លោកដ៏ឧត្តម—ទេវលោក គន្ធರ್ವលោក គោលោក ព្រហ្មលោក និងលោកខ្ពស់ផ្សេងៗទៀត។
Verse 38
स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः ।तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मस्सनातनः ॥३८॥
ដូចដែលបិតារបស់ខ្ញុំ ដែលឈរមាំលើផ្លូវសច្ចៈ និងធម៌ បង្គាប់បង្រៀនយ៉ាងណា ខ្ញុំប្រាថ្នានឹងប្រព្រឹត្តតាមយ៉ាងនោះ; ព្រោះនោះហើយជាធម៌សនាតន—ធម៌អស់កល្បជានិច្ច។
Verse 39
मम सन्ना मतिस्सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम् ।वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥३९॥
ឱ សីតា! ចិត្តខ្ញុំបានសម្រេចមាំមួនហើយថានឹងនាំអ្នកទៅព្រៃទណ្ឌកៈ; ហើយអ្នកក៏បាននិយាយថា «ខ្ញុំនឹងរស់នៅទីនោះ» ដោយសេចក្តីប្តេជ្ញាដាច់ខាតក្នុងការតាមខ្ញុំ។
Verse 40
सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे ।अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥४०॥
ហៃនាងដែលមានភ្នែកស្រស់បំផុត និងមានអវយវាគ្រប់គ្រាន់ឥតខ្ចោះ នាងពិតជាត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីរស់នៅក្នុងព្រៃ។ ហៃនាងដែលមានចិត្តទន់ភ្លន់ សូមតាមខ្ញុំទៅ ហើយក្លាយជាដៃគូរបស់ខ្ញុំក្នុងការបំពេញធម៌។
Verse 41
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च ।व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥४१॥
ឱ សីតា ជាទីស្រឡាញ់! អ្នកបានចាប់យកសេចក្តីប្តេជ្ញាដ៏សមស្របគ្រប់ប្រការ និងរុងរឿងយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ ដែលសមនឹងខ្ញុំ សមនឹងអ្នក និងសមនឹងវង្សកុលដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់អ្នក។
Verse 42
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः ।नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥४२॥
ឱ សីតា អ្នកមានចង្កេះស្រស់ស្អាត ចូរចាប់ផ្តើមរៀបចំកិច្ចការដែលសមស្របសម្រាប់ការរស់នៅព្រៃ; ព្រោះឥឡូវនេះ បើគ្មានអ្នក ទោះសួគ៌ក៏មិនទាក់ទាញចិត្តខ្ញុំដែរ។
Verse 43
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम् ।देहि चाशंसमानेभ्य स्सन्त्वरस्व च मा चिरम् ॥४३॥
ចូរផ្តល់រតនៈដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអាហារដល់អ្នកសុំទាន; ហើយចូរផ្តល់ដល់អ្នកខ្វះខាតផងដែរ។ ចូរប្រញាប់ បន្ធូរចិត្តខ្ញុំ ហើយកុំយឺតយ៉ាវ។
Verses 44-45
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च ।रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥४४॥शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च ।देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥४५॥
សូមប្រគល់គ្រឿងអលង្ការដ៏មានតម្លៃខ្ពស់ សម្លៀកបំពាក់ដ៏ប្រសើរ វត្ថុដ៏គួរឲ្យចង់សប្បាយដែលប្រើសម្រាប់ការលេង គ្រែដេក រថទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំ និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងទៀត ដល់ខ្ញុំរបសនាង។ ក្រោយពីនោះ សូមប្រគល់វត្ថុដែលនៅសល់ទៅដល់ពួកព្រាហ្មណ៍។
Verse 46
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः ।क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेवोपचक्रमे ॥४६॥
ពេលនាងទេវីបានដឹងថា ការចាកចេញរបស់នាងសមស្របតាមព្រះប្តី នាងក៏រីករាយ ហើយប្រញាប់ចាប់ផ្តើមធ្វើទានចែកចាយទ្រព្យសម្បត្តិ។
Verse 47
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा यशश्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम् ।धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्स्विनी ॥४७॥
បន្ទាប់មក នាងស្ត្រីដ៏មានកិត្តិយស ដែលចិត្តពេញលេញ និងរីករាយចំពោះព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះប្តី បានចាប់ផ្តើមចែកចាយទ្រព្យសម្បត្តិ និងគ្រឿងរតនៈ—ដោយចិត្តស្មោះថ្វាយជូនដល់អ្នកកាន់ធម៌ទាំងឡាយ។
The dilemma is whether Sītā should be excluded from exile for her safety or included as Rāma’s sahadharmacāriṇī; Sītā frames separation as adharma toward marital unity, while Rāma balances spousal protection against the binding force of his father’s truth-backed command.
Dharma is enacted through relational obligations: marital companionship as a shared vocation, and filial obedience as a visible form of worship; the chapter also models renunciation by converting royal wealth into dāna before entering the forest discipline.
The forest-world is mapped through Dandaka as the intended destination and through culturally specific markers—kuśa and reeds, meadow sleeping, seasonal forest produce—along with courtly-to-ascetic transition practices such as gifting ornaments and provisions to brāhmaṇas and mendicants.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.