Valmiki Ramayana 2.3.31: Ayodhya Kanda, Sarga 3, Shloka 31

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम्

Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja

Devanagari script

स तं कैलासशृङ्गाभं प्रासादं नरपुङ्गवः ॥३१॥

आरुरोह नृपं द्रष्टुं सह सूतेन राघवः ।

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.3.31

Transliteration

sa taṃ kailāsaśṛṅgābhaṃ prāsādaṃ narapuṅgavaḥ ||31||

āruroha nṛpaṃ draṣṭuṃ saha sūtena rāghavaḥ |

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះរាឃវៈ—ជាបុរសប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមមនុស្ស—បានឡើងទៅលើប្រាសាទនោះ ដែលខ្ពស់ដូចកំពូលភ្នំកៃលាសា ដោយមានអ្នកបើករថជាមួយ ដើម្បីចូលទៅគាល់ព្រះរាជា។

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• तम्: that
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• कैलासशृङ्गाभम्: resembling Kailasa’s peak
• कैलासशृङ्गाभम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कैलास-शृङ्ग + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कैलासस्य शृङ्गम् इव आभः/आभम् (उपमान-तत्पुरुषः) ‘like the peak of Kailāsa’; विशेषणम् (qualifies प्रासादम्)

• प्रासादम्: palace
• प्रासादम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• नरपुङ्गवः: best of men
• नरपुङ्गवः: कर्ता (Karta; apposition to सः)
• Type: Noun
• Root: नर + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—नराणां पुङ्गवः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• आरुरोह: ascended
• आरुरोह: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• नृपम्: the king
• नृपम्: कर्म (Karma/Object of draṣṭum)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: प्रयोजन (Purpose)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to see’

• सह: together with
• सह: सहकारक (Accompaniment)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्यय (preposition-like indeclinable)

• सूतेन: with the charioteer
• सूतेन: सहकारक (Sahakāraka/companion)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• राघवः: Rāghava (Rama)
• राघवः: कर्ता (Karta; apposition)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेष-नाम (proper noun)

Context

Best among men, Rama accompanied by charioteer Sumantra ascended that palace that was lofty as the peak of Kailasa mountain in order to see the king.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Sumantra (sūta, implied)
• Daśaratha (nṛpa, implied)
• Kailāsa
• palace (prāsāda)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as filial and royal propriety: the prince goes to meet the king-father in the appropriate place and manner, maintaining orderly court conduct.

What is the narrative situation?

Rāma proceeds into the royal residence, climbing up to the palace to meet Daśaratha, with Sumantra accompanying him.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s disciplined adherence to duty and protocol—promptness and respect in approaching the king.