Sarga 114

Verse 1

स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान्प्रभुः ।अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥१॥

ដោយជិះលើរទេះដែលមានសំឡេងជ្រៅទន់ភ្លន់ ព្រះភរត ព្រះអម្ចាស់ដ៏ល្បីល្បាញ បានចូលទៅកាន់អយោធ្យា​យ៉ាងឆាប់រហ័ស។

Verse 2

बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥२॥

ទិដ្ឋភាពនោះដូចជារាត្រីខ្លួនវា—ខ្មៅងងឹតឥតពន្លឺ ត្រូវភាពងងឹតគ្របសង្កត់—មានតែឆ្មា និងសត្វបក្សីអូលូកដើរលេង ខណៈមនុស្ស សូម្បីតែដំរី ក៏មិនឃើញឡើយ។

Verse 3

राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥३॥

នាងហាក់ដូចជា រោហិណី ព្រះមហេសីជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះចន្ទ ដែលធ្លាប់ភ្លឺរលោងដោយសិរីសោភា ប៉ុន្តែឥឡូវនៅឯកោ និងត្រូវទុក្ខបៀតបៀន ដូចជាត្រូវគ្រោះភពសត្រូវដែលកើនអំណាចចាប់យក។

Verse 4

अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥४॥

នាងហាក់ដូចជាទន្លេភ្នំតូចស្គមមួយ៖ ទឹកមានតិច ក្តៅ និងរលករំខាន; បក្សីទឹកត្រូវកម្តៅថ្ងៃឆេះ; ត្រី និងក្រពើក៏លាក់បាត់—ធ្វើឲ្យវាស្ងួតស្រក និងក្រីក្រ។

Verse 5

विधूमामिव हेमाभामध्वराग्ने स्समुत्थिताम् ।हविरभ्युक्षितां पश्चाच्छिखां विप्रलयं गताम् ॥५॥

អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា​អណ្តាតភ្លើង​យជ្ញៈ—គ្មានផ្សែង ពណ៌មាស រលោងឡើងពីភ្លើងពិធី—ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីត្រូវបានព្រួសដោយហាវិស (គ្រឿងបូជា) វាក៏រលត់ចុះទៅក្នុងភាពសូន្យ។

Verse 6

विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम् ।हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥६॥

វាហាក់ដូចជា​កងទ័ព​ក្នុងសង្គ្រាមធំ—អាវក្រោះបាក់បែក ដំរីនិងសេះរងរបួស រទេះសង្គ្រាមនិងទង់ជ័យខូចខាត វីរបុរសត្រូវសម្លាប់ ហើយកងទ័ពទាំងមូលធ្លាក់ក្នុងទុក្ខវេទនា។

Verse 7

सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिमिव निस्स्वनाम् ॥७॥

វាដូចជា​រលកសមុទ្រ៖ ដំបូងឡើងខ្ពស់ជាមួយពពុះនិងសំឡេងគំហុក បន្ទាប់មក—ត្រូវខ្យល់ទន់ភ្លន់បក់បោក—ក៏ស្ងប់ស្ងាត់ និងគ្មានសំឡេង។

Verse 8

त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।सुत्याकाले सुनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥८॥

វាដូចជា​វេទិ (អាសនៈបូជា) ដែលត្រូវបានទុកចោល—នៅពេលពេលវេលាច្របាច់សោមៈបានបញ្ចប់សព្វគ្រប់—គ្រឿងឧបករណ៍យជ្ញៈទាំងអស់ និងយាជកៈ (បូជាចារ្យ) ត្រូវបានទុកឲ្យនៅក្រោយ ហើយសំឡេងទាំងឡាយក៏ស្ងាត់បាត់។

Verse 9

गोष्ठमध्ये स्थितामार्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।गोवृषेण परित्यक्तां गवां पक्तिमिवोत्सुकाम् ॥९॥

វាដូចជា​ជួរគោ​នៅកណ្ដាលហ្វូង—សោកសៅឈឺចាប់ មិនដើរញ៉ាំស្មៅថ្មីទៀត—ត្រូវគោឈ្មោលបោះបង់ ហើយក៏ក្តៅក្រហាយដោយការចង់បាន។

Verse 10

प्रभाकराद्यै स्सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥१०॥

អយោធ្យា ប្រាកដដូចជាខ្សែកមុតថ្មីមួយ ដែលត្រូវបានដកយកអលង្ការថ្មមានតម្លៃដ៏ល្អឥតខ្ចោះចេញ—ដូចជាក្រហមទទឹមភ្លឺរលោង និងរតនៈប្រសើរផ្សេងៗ—ដែលមុននេះធ្លាប់រលោងភ្លឺចែងចាំងក្នុងសោភ័ណភាព។

Verse 11

सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।संवृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥११॥

អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា​ផ្កាយ​មួយ​ធ្លាក់​ចុះ​ពី​ស្ថានសួគ៌—ភ្លាមៗ​ត្រូវ​ផ្លាស់ចេញ​ពី​ទីតាំង​ដើម ពន្លឺ​ដ៏ទូលាយ​ត្រូវ​បាំងបិត ដូចជា​ដោយ​អស់​បុណ្យកុសល។

Verse 12

पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।द्रुतदावाग्नि विप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥१२॥

អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា​វល្លិព្រៃ​មួយ៖ កាលពី​ចុង​រដូវ​វសន្ត៍​ធ្លាប់​ត្រូវ​រុំព័ទ្ធ​ដោយ​ផ្កា និង​សូរ​ឃ្មុំ​មមាញឹក​ដូច​មេឃ្មុំ​ស្រវឹង​ទឹកឃ្មុំ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​ត្រូវ​ភ្លើងព្រៃ​ឆេះ​រាលដាល​លឿន​ឆាបឆេះ​ភ្លាមៗ—ស្រកស្រាយ និង​នឿយហត់។

Verse 13

सम्मूढनिगमांस्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥१३॥

ពេល​ពាណិជ្ជករ​ស្រពិចស្រពិល ច្របូកច្របល់ ទីក្រុង​ស្ងៀមស្ងាត់ ហើយ​ផ្សារ​និង​ហាង​ត្រូវ​បិទ អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា​មេឃ​ដែល​ពពក​គ្របដណ្ដប់ ដល់​ថ្នាក់​ព្រះចន្ទ និង​ផ្កាយ​ត្រូវ​លាក់បាំង។

Verse 14

क्षीणपानोत्तमैर्भग्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।हतशौण्डामिव ध्वस्तांं पानभूमिमसंस्कृताम् ॥१४॥

អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា​កន្លែង​ផឹក​ស្រា​ដែល​មិន​ស្អាត​ក្រោយ​ពិធី​សប្បាយ—ស្រាល្អៗ​អស់ហើយ ចានកែវ​បែក​បាក់​រាយប៉ាយ ហើយ​អ្នកផឹក​ដែល​ហ៊ោហា​ដូចជា​ត្រូវ​វាយដួល ទុក​ឲ្យ​កន្លែង​នោះ​ខូចខាត​វិនាស។

Verse 15

वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैस्समावृताम् ।उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥१५॥

អយោធ្យា​ហាក់ដូចជា «ប្រពា» (កន្លែង​សម្រាក​ផ្តល់​ទឹក) ដែល​រលំ និង​លិចចុះ—ដី​បែកបាក់​មិន​ស្មើ​ជា​រណ្តៅ ទ្រង់ទ្រាយ​ពេញ​ដោយ​ភាជនៈ​បែក ហើយ​ទឹក​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​អស់​រួចហើយ។

Verse 16

विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥१६॥

វាស្ថិតលើដីដូចខ្សែធ្នូដែលត្រូវកាត់ចេញពីអាវុធ—ទូលាយ និងតឹងសន្ធឹង មានរង្វង់ចងភ្ជាប់គ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែត្រូវព្រួញកាត់ផ្តាច់ ហើយធ្លាក់ចុះ។

Verse 17

सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।निहतां प्रतिसैन्येन वडवामिव पातिताम् ॥१७॥

វាដូចសេះញីមួយដែលត្រូវទម្លាក់ចុះភ្លាមៗ—ទោះបីត្រូវអ្នកជិះសេះជំនាញសង្គ្រាមបញ្ជាឲ្យរត់លឿនក៏ដោយ—ត្រូវកងទ័ពសត្រូវសម្លាប់ ហើយបោះទម្លាក់លើដី។

Verse 18

शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥१८॥

វាដូចអាងទឹកមួយដែលទឹកបានស្ងួតអស់—ពោរពេញដោយត្រីធំៗ និងអណ្តើកជាច្រើន—ច្រាំងបែកបាក់រីកទូលាយ ហើយផ្កាឈូកក៏បាត់បង់ទៅ។

Verse 19

पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥१९॥

វាដូចរាងកាយបុរសម្នាក់ដែលធ្លាក់ក្នុងភាពសោកសៅ—ត្រូវហាមមិនឲ្យលាបក្រអូប និងគ្មានគ្រឿងអលង្ការ—ស្គមសល់តែស៊ុមអវយវៈ ដូចត្រូវកម្តៅទុក្ខសោកដុតឆេះ។

Verse 20

प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥२०॥

ដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យដែលត្រូវពពកភ្លៀងខ្មៅស្រអាប់បាំង នៅពេលរដូវវស្សាបានជ្រៅជ្រះ ហើយមេឃពេញដោយពពក—ដូច្នោះហើយ វាបង្ហាញខ្លួនដូចត្រូវគ្របបាំង មើលទៅស្រអាប់។

Verse 21

भरतस्तु रथस्थ स्सन् श्रीमान्दशरथात्मजः ।वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥२१॥

ព្រះភរតៈដ៏រុងរឿង ព្រះរាជបុត្រនៃទសរថៈ អង្គុយលើរទេះ ហើយមានព្រះបន្ទូលពាក្យទាំងនេះទៅកាន់សារថីដែលកំពុងបើកបររទេះដ៏ប្រសើរនោះ។

Verse 22

किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते ।यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥२२॥

ហេតុអ្វីបានជាថ្ងៃនេះ នៅអយោធ្យា មិនឮសំឡេងជ្រៅធ្ងន់កំពុងកើនឡើង—សំឡេងចម្រៀង និងសូរស័ព្ទឧបករណ៍តន្ត្រី—ដូចដែលធ្លាប់ពេញទីក្រុងកាលពីមុន?

Verse 23

वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्छितः ।धूपितागुरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥२३॥

ឥឡូវនេះ មិនមានខ្យល់បក់ពាសពេញទិសទាំងឡាយ ដូចដែលធ្លាប់នាំក្លិនក្រអូបគ្របដណ្តប់ទីក្រុងទេ—ក្លិនស្រវឹងនៃវារុណី ក្លិនទ្រនាប់ផ្កា និងក្លិនធូបឈើអការុ (agaru) ដ៏ផ្អែមល្ហែម។

Verse 24

यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ॥२४॥नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ।

សំឡេងកងរំពងនៃយានដ៏ប្រសើរ សំឡេងសេះហ៊ឺៗដ៏ទន់ភ្លន់ សំឡេងដំរីកំពុងមុស្ត (rut) ហ៊ោរ និងសំឡេងរទេះធំៗក្រហឹមក្រហែង—ឥឡូវនេះមិនឮនៅក្នុងទីក្រុងនេះទៀតឡើយ ព្រោះព្រះរាមត្រូវបានបញ្ជូនទៅនិរទេស។

Verses 25-26

चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।गते हि रामे तरुणा स्संतप्ता नोपभुञ्जते ॥२५॥

ដោយព្រះរាមបានទៅហើយ យុវជនដែលត្រូវទុក្ខសោកដុតចិត្ត មិនសប្បាយចិត្តទៀតឡើយចំពោះក្លិនចន្ទន៍ និងឈើអាគរុដ៏ប្រណីត ឬកម្រងផ្កាថ្មីៗដែលទើបរៀបរយ។

Verse 27

बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।नोत्सवा स्सम्प्रवर्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥२७॥

ក្នុងទីក្រុងដែលត្រូវទុក្ខសោកចំពោះព្រះរាមបំផ្លាញចិត្ត មនុស្សមិនចេញទៅដំណើរកម្សាន្តក្រៅទីក្រុងដោយពាក់កម្រងផ្កាចម្រុះពណ៌ទៀតឡើយ ហើយពិធីបុណ្យសប្បាយក៏មិនចាប់ផ្តើមឡើយ។

Verse 28

सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्य द्युतिर्गता ।न हि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥२८॥

ពិតប្រាកដណាស់ ជាមួយបងប្រុសរបស់ខ្ញុំ ពន្លឺរុងរឿងនៃទីក្រុងនេះក៏បានចាកចេញទៅដែរ; អយោធ្យាមិនភ្លឺរលោងទៀតឡើយ ដូចរាត្រីងងឹតនៅចុងខែ ដែលពពកភ្លៀងគ្របដណ្តប់។

Verse 29

कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवाऽगतः ।जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥२९॥

តើពេលណាខ្លះ បងប្រុសរបស់ខ្ញុំនឹងត្រឡប់មកវិញ ដូចមហោស្រពដ៏អស្ចារ្យ ហើយបង្កើតសេចក្តីអំណរ​នៅអយោធ្យា ដូចពពកនាំមកនូវការសម្រាកស្រួលក្នុងកំដៅរដូវក្តៅ?

Verse 30

तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥३०॥

មហាវិថីធំៗនៃអយោធ្យា ឥឡូវមិនភ្លឺរលោងដូចមុនទៀតទេ ព្រោះមិនឃើញក្រុមមនុស្ស—យុវជន និងអ្នកដទៃ—ស្លៀកពាក់ស្រស់ស្អាត ដើរដោយជំហានអង់អាច និងទំនុកចិត្ត។

Verse 31

एवं बहुविधं जल्पन्विवेश वसतिं पितुः ।तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥३१॥

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីនិយាយពាក្យពេចន៍ជាច្រើនបែប បរតៈបានចូលទៅកាន់លំនៅរបស់ព្រះបិតា ដែលឥឡូវខ្វះព្រះរាជាអធិរាជ ដូចជារូងភ្នំដែលខ្វះសត្វសិង្ហ។

Verse 32

तदा तदन्तः पुरमुञ्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।निरीक्ष्य सर्वं तु विविक्तमात्मवान्मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥३२॥

នៅពេលនោះ បរតៈអ្នកមានចិត្តសង្រួម បានមើលឃើញព្រះរាជវាំងខាងក្នុងទាំងមូល ដែលស្ងាត់ស្ងៀម និងបាត់បង់ពន្លឺសិរី ដូចថ្ងៃដែលទេវតាបោះបង់ ហើយគ្មានព្រះអាទិត្យ; ដោយទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង គាត់បានទម្លាក់ទឹកភ្នែក។