Adhyaya 21
Anushanga PadaAdhyaya 2181 Verses

Adhyaya 21

Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents (Pitāmaha-gṛha-gamana)

អធ្យាយនេះបន្តបន្ទាប់ពីសញ្ញាបញ្ចប់នៃស្រាទ្ធ-កល្បៈ ហើយបម្លែងពីបទបញ្ជាពិធីទៅជារឿងគំរូក្នុងព្រះវសិષ્ઠៈប្រាប់ព្រះរាជា។ ព្រះរាម ជាអ្នកកាន់ធម៌ យល់ដឹងវេដ និងវេដាង្គ បម្រើឪពុកម្តាយដោយវិន័យជាច្រើនឆ្នាំ បង្កើនសេចក្តីស្រឡាញ់តាមអាកប្បកិរិយាប្រចាំថ្ងៃ។ បន្ទាប់មក ព្រះរាមប្រាថ្នាទៅទស្សនាគេហដ្ឋានជីតាប៉ាតេរណាល់ ដោយសារការអញ្ជើញញឹកញាប់ និងការចង់ឃើញរបស់យាយ។ លោកសុំអនុញ្ញាតដោយដៃបត់ និងភាពទាបទន់; ឪពុកម្តាយមានអារម្មណ៍ជ្រាលជ្រៅ ប្រទានពរ ណែនាំឲ្យគោរពបម្រើអ្នកចាស់ ស្នាក់ត្រឹមត្រូវ ហើយត្រឡប់មកដោយសុវត្ថិភាព។ អធ្យាយនេះបង្ហាញគុណធម៌កតញ្ញូ និងការបន្តវង្សត្រកូល ជាស្ពានពីទ្រឹស្តីស្រាទ្ធទៅសីលធម៌ជីវិត។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पो नाम विंशतितमो ऽध्यायः // २०// समाप्तश्चायं श्राद्धकल्पः / वसिष्ठ उवाच इत्थं प्रवर्त्तमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः / वर्षाणि कतिचिद्राजन्व्यतीयुरमितौजसः

ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាបុរាណ ដែលវាយុបានប្រកាស នៅភាគកណ្ដាល ក្នុងបាទទីបីនៃឧបោទ្ធាត បញ្ចប់ជំពូកទី២០ មាននាមថា «ស្រាទ្ធកល្ប»។ វសិષ્ઠបាននិយាយថា—ឱ ព្រះរាជា ខណៈដែលមហាត្មា ជមទគ្និ អ្នកមានតេជៈមិនអាចវាស់បាន ដំណើរការដូច្នេះ កាលប៉ុន្មានឆ្នាំក៏កន្លងផុតទៅ។

Verse 2

रामो ऽपि नृपशार्दूल सर्वधर्मभृतां वरः / वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

ឱ សិង្ហានៃព្រះមហាក្សត្រ រាមក៏ជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកកាន់ធម៌ទាំងឡាយ; ព្រះអង្គជាអ្នកដឹងតត្ត្វនៃវេទ និងវេទាង្គ ហើយជំនាញក្នុងសាស្ត្រទាំងអស់។

Verse 3

पित्रोश्चकार शुश्रूषां विनीतात्मा महामतिः / प्रीतिं च निजचेष्टाभिरन्वहं पर्यवर्त्तयत्

មហាមតិដែលមានចិត្តទន់ភ្លន់ បានបម្រើឪពុកម្តាយ ហើយដោយអំពើល្អរបស់ខ្លួន បានបង្កើនសេចក្តីពេញចិត្តរបស់ពួកគេរាល់ថ្ងៃ។

Verse 4

इत्थं प्रवर्त्तमानस्य वर्षाणि कतिचिन्नृप / पित्रोः शुश्रूषयानैषीद्रामो मतिमतां वरः

ឱ ព្រះរាជា! ដោយប្រព្រឹត្តដូច្នេះ កន្លងទៅបានប៉ុន្មានឆ្នាំ; រាមៈដែលល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកមានប្រាជ្ញា បានចំណាយពេលក្នុងការបម្រើឪពុកម្តាយ។

Verse 5

स कदाचिन्महातेजाः पितामह गुहं प्रति / गन्तुं व्यवसितो राजन्दैवेन च नियोजितः

ឱ ព្រះរាជា! មហាតេជស្វីនោះ ម្តងមួយបានសម្រេចចិត្តទៅកាន់រូងភ្នំរបស់បិតាមហា ហើយព្រះវាសនាក៏បានជំរុញឲ្យគាត់ទៅដែរ។

Verse 6

निपीड्य शिरसा पित्रोश्चरणौ भृगुपुङ्गवः / उवाच प्राञ्जलिर्भूतवा सप्रश्रयमिदं वचः

អ្នកឧត្តមក្នុងវង្សភ្រឹគុ បានឱនក្បាលប៉ះជើងឪពុក ហើយប្រណមដៃ និយាយពាក្យនេះដោយក្តីគោរព។

Verse 7

कञ्चिदर्थमहं तात मातरं त्वां च साम्प्रतम् / विज्ञापयितुमिच्छामि मम तच्छ्रोतुमर्हथः

ឱ ព្រះបិតា! ឥឡូវនេះ ខ្ញុំចង់ទូលបង្គំប្រាប់រឿងមួយដល់ម្តាយ និងលោក; សូមមេត្តាស្តាប់វាពីខ្ញុំ។

Verse 8

पितामहमहं द्रष्टुमुत्कण्ठितमनाश्चिरम् / तस्मात्तत्पार्श्वमधुना गमिष्ये वामनुज्ञया

ខ្ញុំបានអន្ទះសារចង់បានទស្សនៈពិតាមហៈយូរហើយ; ដូច្នេះឥឡូវនេះ ដោយការអនុញ្ញាតរបស់វាមនៈ ខ្ញុំនឹងទៅក្បែរព្រះអង្គ។

Verse 9

आहूतश्चासकृत्तात सोत्कण्ठं प्रीयमाणया / पितामह्या बहुमुखैरिच्छन्त्या मम दर्शनम्

ឱ បិតា, ពិតាមហីមានសេចក្តីរីករាយ ប្រាថ្នាទស្សនៈខ្ញុំ ហើយបានអំពាវនាវខ្ញុំជាញឹកញាប់ដោយក្តីអន្ទះសារ។

Verse 10

पितॄन्पितामहस्यापि प्रियमेव प्रदर्शनम् / सदीयं तेन तत्पार्श्वं गन्तुं मामनुजानत

សម្រាប់ពិត្រឹ និងពិតាមហៈផងដែរ ការទស្សនៈខ្ញុំជារឿងពេញចិត្ត; ដូច្នេះព្រះអង្គបានអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំទៅក្បែរព្រះអង្គ។

Verse 11

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा संभ्रान्तं समुदीरितम् / हर्षेण महता युक्तौ साश्रुनेत्रौ बभूवतुः

វសិដ្ឋៈបាននិយាយថា—ពេលបានឮពាក្យដែលនិយាយដោយក្តីរំភើបនោះ ពួកគេទាំងពីរពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយភ្នែកពោរទឹកភ្នែក។

Verse 12

तमालिङ्ग्य महाभागं मूर्ध्न्युपाघ्राय सादरम् / अभिनन्द्याशिषा तात ह्युभौ ताविदमाहतुः

ពួកគេទាំងពីរបានឱបអង្គមហាភាគៈនោះ ហើយដោយក្តីគោរពបានថើប/ស្រូបក្លិនលើក្បាល រួចអបអរសាទរជាមួយពរ; ឱ កូនអើយ បន្ទាប់មកពួកគេបាននិយាយដូច្នេះ។

Verse 13

पितामहगृहं तात प्रयाहि त्वं यथासुखम् / पितामहपितामह्योः प्रीतये दर्शनाय च

ឱកូនអើយ ចូរទៅកាន់គេហដ្ឋានបិតាមហៈដោយសុខសាន្ត ដើម្បីឲ្យបិតាមហៈ និងប្របិតាមហៈមានព្រះហឫទ័យរីករាយ និងដើម្បីបានទស្សនា។

Verse 14

तत्र गत्वा यथान्यायं तं शुश्रूषा परायणः / कञ्चित्कालं तयोर्वत्स प्रीतये वस तद्गृहे

ពេលទៅដល់ទីនោះ ចូរបម្រើពួកគាត់តាមប្រពៃណីដ៏គួរ; ឱកូនអើយ សូមស្នាក់នៅក្នុងគេហដ្ឋាននោះមួយរយៈ ដើម្បីឲ្យពួកគាត់ទាំងពីររីករាយ។

Verse 15

स्थित्वा नातिचिरं कालं तयोर्भूयो ऽप्यनुशय / अत्रागच्छ महाभाग क्षेमेणास्मद्दिदृक्षया

កុំស្នាក់នៅជាមួយពួកគាត់យូរពេក ហើយចូរត្រឡប់មកវិញ; ឱមហាភាគៈ សូមមកទីនេះដោយសុវត្ថិភាព ព្រោះយើងប្រាថ្នាចង់ឃើញអ្នក។

Verse 16

क्षणार्द्धमपि शक्ताः स्थो न विना पुत्रदर्शनम् / तस्मात्पितामह गृहे न चिरात्स्थातुमर्हसि

ដោយគ្មានការទស្សនាបុត្រ យើងមិនអាចអត់ទ្រាំបានសូម្បីតែកន្លះខណៈ; ដូច្នេះ អ្នកមិនគួរស្នាក់នៅយូរនៅគេហដ្ឋានបិតាមហៈទេ។

Verse 17

तदाज्ञयाथ वा पुत्र प्रपितामहसन्निधिम् / गतो ऽपि शीघ्रमागच्छ क्रमेण तदनुज्ञया

តាមព្រះបញ្ជារបស់ពួកគាត់ ឱកូនអើយ ចូរទៅកាន់ស្និទ្ធស្នាលនៃប្របិតាមហៈផង; ប៉ុន្តែសូមទទួលការអនុញ្ញាតតាមលំដាប់ ហើយត្រឡប់មកវិញឆាប់ៗ។

Verse 18

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तौ परिक्रम्य प्रणम्य च महामतिः / पितरावप्यनुज्ञाप्य पितामहगृहं ततः

វសិષ્ઠៈបានមានព្រះវាចា—ពេលបានឮដូច្នោះ អ្នកមានបញ្ញាធំបានដើរប្រទក្សិណ និងក្រាបបង្គំ ហើយសុំអនុញ្ញាតពីឪពុកម្តាយ បន្ទាប់មកទៅកាន់គេហដ្ឋានពិតាមហៈ។

Verse 19

स गत्वा भृगुवर्यस्य ऋचीकस्य महात्मनः / प्रविवेशाश्रमं रामो मुनिशिष्योपशोभितम्

បន្ទាប់មក រាមៈបានទៅរក ឫចីកៈ មហាត្មៈ អ្នកល្អឯកក្នុងវង្សភೃគុ ហើយចូលទៅក្នុងអាស្រមដែលត្រូវបានតុបតែងដោយសិស្សមុនី។

Verse 20

स्वाध्यायघोषैर्विपुलैः सर्वतः प्रतिनादितम् / प्रशान्तवैर सत्त्वाढ्यं सर्वसत्त्वमनोहरम्

អាស្រមនោះបានលាន់ឮគ្រប់ទិសដោយសំឡេងស្វាធ្យាយដ៏ធំទូលាយ; គ្មានសត្រូវភាព សម្បូរដោយសត្ត្វៈ និងទាក់ទាញចិត្តសត្វលោកទាំងអស់។

Verse 21

स प्रविश्यश्रमं रम्यमृचीकं स्थितमासने / ददर्श रामो राजेन्द्र स पितामहमग्रतः

ឱ រាជេន្រ្ទ្រ! ពេលគាត់ចូលទៅក្នុងអាស្រមដ៏រម្យ គាត់បានឃើញ ឫចីកៈ អង្គុយលើអាសនៈ ហើយនៅមុខព្រះអង្គ គាត់ក៏ឃើញពិតាមហៈរបស់ខ្លួនផងដែរ។

Verse 22

जाज्वल्यमानं तपसा धिष्ण्यस्थमिव पावकम् / उपासितं सत्यवत्या यथा दक्षिणायऽध्वरम्

ព្រះមុនីនោះភ្លឺចាំងដោយតបៈ ដូចភ្លើងសក្ការៈលើវេទិកាយញ្ញ; ហើយសត្យវតីបានបូជា និងបម្រើព្រះអង្គ ដូចការគោរពដក្ខិណា ក្នុងពិធីយញ្ញ។

Verse 23

स्वसमीपमुपायान्तं राममालोक्य तौ नृप / सुचिरं तं विमर्शेतां समाज्ञापूर्वदर्शनौ

ពេលឃើញព្រះរាមកំពុងមកជិតខ្លួន បុរសជាន់ខ្ពស់ទាំងពីរ—ដែលមុននេះបានជួបតាមព្រះបញ្ជាប៉ុណ្ណោះ—បានសម្លឹងមើលយូរ ហើយពិចារណានៅក្នុងចិត្ត។

Verse 24

को ऽयमेष तपोराशिः सर्वलत्रणपूजितः / बालो ऽयं बलवान्भातिगांभीर्यात्प्रश्रयेण च

អ្នកនេះជានរណា—ដូចជាគំនរតបៈ គួរឲ្យគោរពដោយលក្ខណៈល្អទាំងពួង? ទោះជាក្មេង ក៏មើលទៅមានកម្លាំង; ភាពជ្រាលជ្រៅ និងភាពទន់ភ្លន់របស់គាត់ក៏គួរអស្ចារ្យ។

Verse 25

एवं तयोश्चिन्तयतोः सहर्षं हृदि कौतुकात् / आससाद शनै रामः समीपे विनयान्वितः

ខណៈដែលពួកគេទាំងពីរកំពុងគិតដូច្នេះដោយសេចក្តីរីករាយ និងក្តីចង់ដឹងក្នុងចិត្ត ព្រះរាមដែលពោរពេញដោយសុភាពរាបសា បានដើរយឺតៗមកដល់ជិតពួកគេ។

Verse 26

स्वनामगोत्रे मतिमानुक्त्वा पित्रोर्मुदान्वितः / संस्पृशंश्चरणौ मूर्ध्ना हस्ताभ्यां चाभ्यवादयत्

ព្រះរាមដែលមានប្រាជ្ញា បាននិយាយឈ្មោះ និងគោត្ររបស់ខ្លួនដោយសេចក្តីរីករាយចំពោះមុខឪពុកម្តាយ; បន្ទាប់មកបានប៉ះជើងរបស់ពួកគេដោយក្បាល ហើយប្រណមដៃថ្វាយការគោរព។

Verse 27

ततस्तौ प्रीतमनसौ समुथाप्य च सत्तमम् / आशीर्भिरभिनन्देतां पृथक् पृथगुभावपि

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងពីរដែលមានចិត្តរីករាយ បានជួយលើកបុរសដ៏ប្រសើរនោះឲ្យឈរ ហើយម្នាក់ៗបានស្វាគមន៍ដោយពាក្យពរជ័យរៀងៗខ្លួន។

Verse 28

तमाश्लिष्याङ्कमारोप्य हर्णाश्रुप्लुतलोचनौ / वीक्षन्तौ तन्मुखांभोजं परं हर्षमवापतुः

ពួកគេឱបគាត់ ហើយលើកអង្គុយលើភ្លៅ; ភ្នែកសើមដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីរីករាយ ទាំងពីរមើលមុខដូចផ្កាឈូករបស់គាត់ ហើយទទួលបានអានന്ദដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

Verse 29

ततः सुखोपविष्टं तमात्मवंशसमुद्वहम् / अनामयमपृच्छेतां तावुभौ दंपती तदा

បន្ទាប់មក ពេលគាត់អង្គុយដោយសុខសាន្ត ជាអ្នកលើកតម្កើងវង្សត្រកូលរបស់ពួកគេ គូស្វាមីភរិយាទាំងពីរបានសួរព័ត៌មានសុខសាន្ត និងសុវត្ថិភាពរបស់គាត់។

Verse 30

पितरौ ते कुशलिनो वत्स किंभ्रातरस्तथा / अनायासेन ते वृत्तिर्वर्तते चाथ कर्हिचित्

កូនអើយ ឪពុកម្តាយរបស់អ្នកសុខសាន្តទេឬ? ហើយបងប្អូនរបស់អ្នកដែរ? ហើយជីវភាពរបស់អ្នកដំណើរការដោយមិនលំបាកទេឬ?

Verse 31

समस्ताभ्यां ततो राजन्नाचचक्षे यथोदितः / तथा स्वानुगतं पित्रोर्भ्रातॄणां चैव चेष्टितम्

បន្ទាប់មក ឱព្រះរាជា គាត់បានប្រាប់ពួកគេទាំងពីរតាមដែលបានកើតឡើងពិតៗទាំងអស់; ហើយបានពណ៌នាអំពីអាកប្បកិរិយារបស់ឪពុកម្តាយ និងបងប្អូន ដូចដែលគាត់បានឃើញ និងបានប្រឈម។

Verse 32

एवं तयोर्महाराज सत्प्रीतिजनितैगुणैः / प्रीयमाणो ऽवसद्रामः पितुः पित्रोर्न्निवेशने

ឱមហារាជ ដោយសេចក្តីពេញចិត្តចំពោះគុណធម៌ដែលកើតពីសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏សុចរិតរបស់ពួកគេទាំងពីរ រាមបានស្នាក់នៅក្នុងលំនៅរបស់ឪពុក និងជីតារបស់គាត់។

Verse 33

स तस्मिन्सर्वभूतानां मनोनयननन्दनः / उवास कतिचिन्मासांस्तच्छुश्रूषापरायणः

គាត់ជាអ្នកធ្វើឲ្យចិត្ត និងភ្នែករបស់សត្វទាំងអស់រីករាយ បានស្នាក់នៅទីនោះអស់ពេលប៉ុន្មានខែ ហើយឧស្សាហ៍ក្នុងការបម្រើព្រះឥសីទាំងឡាយ។

Verse 34

अथानुज्ञाप्य तौ राजन्भृगुवर्यो महामनाः / पितामहगुरोर्गन्तुमियेषाश्रयमाश्रमम्

បន្ទាប់មក ព្រះរាជា អ្នកឥសីភ្រឹគុដ៏មានចិត្តធំ បានសុំអនុញ្ញាតពីពួកគេទាំងពីរ ហើយមានបំណងទៅកាន់អាស្រមដែលជាទីពឹងរបស់គ្រូបិតាមហៈ។

Verse 35

स ताभ्यां प्रीतियुक्ताभ्यामाशीर्भिरभिनन्दितः / यथा चाभ्यां प्रदिष्टेन यया वौर्वाश्रमं प्रति

គាត់ត្រូវបានអបអរសាទរដោយពរ​ពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ពីទាំងពីរ ហើយបានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដែលពួកគេបានណែនាំ ទៅកាន់អាស្រមវោរវៈ។

Verse 36

तं नमस्कृत्य विधिवच्च्यवनं च महातपाः / सप्रहर्षं तदाज्ञातः प्रययावाश्रमं भृगोः

អ្នកតបស្យាធំបានគោរពនមស្ការ​តាមពិធីចំពោះព្រះឥសីនោះ និងច្យវនៈផង; ពេលទទួលបានព្រះបញ្ជា គាត់បានចេញដំណើរដោយសេចក្តីរីករាយទៅកាន់អាស្រមរបស់ភ្រឹគុ។

Verse 37

स गत्वामुनिमुख्यस्य भृगोराश्रममण्डलम् / ददर्श शान्तचेतोभिर्मुनिभिः सर्वतो वृतम्

ពេលទៅដល់បរិវេណអាស្រមរបស់ភ្រឹគុ ដែលជាមុនីឧត្តម គាត់បានឃើញថា អាស្រមនោះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិសដោយមុនីដែលមានចិត្តស្ងប់។

Verse 38

सुस्निग्धशीतलच्छायैः सर्वर्तुकगुणान्वितैः / तरुभिः संवृतं प्रीतः फलपुष्पोत्तरान्वितैः

ព្រៃនោះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយដើមឈើដែលផ្តល់ស្រមោលទន់ភ្លន់ត្រជាក់ មានគុណលក្ខណៈគ្រប់រដូវ និងសម្បូរផ្លែផ្កា ធ្វើឲ្យចិត្តរីករាយ។

Verse 39

नानाखगकुलारावैर्मनःश्रोत्रसुखावहैः / ब्रह्मघोषैश्च विविधैः सर्वतः प्रतिनादितम्

ទីនោះបានលាន់ឮគ្រប់ទិសដោយសម្លេងច្រៀងរបស់ហ្វូងបក្សីនានា ដែលផ្តល់សុខដល់ចិត្តនិងត្រចៀក ហើយដោយសូរស័ព្ទព្រះវេទ (ព្រហ្មឃោស) ជាច្រើនប្រភេទ។

Verse 40

समन्त्राहुतिहोमोत्थधूमगन्धेन सर्वतः / निरस्तनिखिलाघौघं वनान्तरविसर्पिणा

ក្លិនផ្សែងពីពិធីហោមដែលបូជាអាហុតិជាមួយមន្ត្រ បានរាលដាលគ្រប់ទិស លាតសន្ធឹងចូលទៅក្នុងព្រៃ និងបំបាត់ក្រុមបាបទាំងអស់។

Verse 41

समित्कुशाहरैर्दण्डमेखलाजिनमण्डितैः / अभितः शोभितं राजन्रम्यैर्मुनिकुमारकैः

ឱ ព្រះរាជា! ព្រៃនោះត្រូវបានតុបតែងស្រស់ស្អាតគ្រប់ទិសដោយកូនសិស្សមុនីដ៏រម្យ ដែលកាន់សមិត និងកុស ហើយពាក់ដណ្ឌ មេខលា និងស្បែកក្តាន់។

Verse 42

प्रसूनजलसंपूर्मपात्रहस्ताभिरन्तरा / शोभितं मुनिकल्याभिश्चरन्तीभिरितस्ततः

កូនស្រីមុនីបានដើរទៅមក កាន់ភាជន៍ដែលពេញដោយផ្កា និងទឹកនៅក្នុងដៃ; ដោយពួកនាង សូម្បីតែកណ្ដាលព្រៃក៏ស្រស់ស្អាតឡើង។

Verse 43

सपोतहरिणीयूथैर्विस्रंभादविशङ्किभिः / उटजाङ्गणपर्यन्ततरुच्छायास्वधिष्ठितम्

ដោយហ្វូងក្តាន់ញីជាមួយកូនៗ ដែលស្និទ្ធស្នាល និងមិនភ័យខ្លាច ទីនោះបានស្ថិតស្រស់ស្អាតក្រោមម្លប់ឈើដែលលាតដល់លានមុខកុដិ។

Verse 44

रोमन्थतः परामृष्टियूथ साक्षिकमुत्प्रदैः / प्रारब्धताण्डवं केकीमयूरैर्मधुरस्वरैः

ហ្វូងសត្វកំពុងខាំជ្រក់ ជាសាក្សីនៃការលួងលោមដោយស្នេហា ហើយមយូរ “កេកី” សម្លេងផ្អែមបានចាប់ផ្តើមរាំតណ្ឌវៈ ធ្វើឲ្យអាស្រមរីករាយ។

Verse 45

प्रविकीर्णकणोद्देशं मृगशब्दैः समीपगैः / अनालीढातपच्छायाशुष्यन्नीवारराशिभिः

តំបន់នោះពេញដោយគ្រាប់ធញ្ញជាតិច散រ ក៏ក្រអូបដោយសម្លេងក្តាន់នៅជិតៗ ហើយមានគំនរនីវារ​កំពុងស្ងួត ដោយមិនត្រូវប៉ះដោយថ្ងៃនិងម្លប់។

Verse 46

हूयमानानलं काले पूज्यमानातिथिव्रजम् / अभ्यस्यमानच्छन्दौघं चिन्त्यमानगमोदितम्

នៅពេលសមរម្យ អគ្គិហោមត្រូវបានបញ្ឆេះ និងដាក់អាហុតិ; ក្រុមភ្ញៀវត្រូវបានគោរពបូជា; ចង្វាក់ឆន្ទៈត្រូវបានហាត់រៀនជាបន្តបន្ទាប់ ហើយការទៅមកត្រូវបានពិចារណា។

Verse 47

पठ्यमानाखिलस्मार्त्तं श्रौतार्थप्रविचारणम् / प्रारब्धपितृदेवेज्यं सर्वभूतमनोहरम्

គេបានសូត្រអានពិធីស្មារតៈទាំងអស់ ពិចារណាអត្ថន័យស្រោតៈ ហើយបានចាប់ផ្តើមបូជាបិត្រនិងទេវតា—អ្វីៗទាំងនេះទាក់ទាញចិត្តសត្វលោកទាំងមូល។

Verse 48

तपस्विजनभूयिष्ठमाकापुरुषसेवितम् / तपोवृद्धिकरं पुण्यं सर्वसत्त्वसुखास्पदम्

អាស្រមនោះពោរពេញដោយអ្នកធ្វើតបៈ មានទេវបុរសបម្រើ; ជាទីបរិសុទ្ធបង្កើនតបៈ និងជាទីជ្រកសុខសម្រាប់សត្វទាំងអស់។

Verse 49

तपोधनानन्दकरं ब्रह्मलोकमिवापरम् / प्रसूनसौरभभ्राम्यन्मधुपारावनादितम्

ទីនោះបង្កើតអានಂದដល់មុនីអ្នកសម្បូរតបៈ ដូចជាប្រាហ្មលោកមួយទៀត; ពោរពេញដោយសម្លេងឃ្មុំហើរវិលតាមក្លិនក្រអូបផ្កា។

Verse 50

सर्वतो वीज्यमानेन विविधेन नभस्वता / एवंविधगुणोपेतं पश्यन्नाश्रममुत्तमम्

ដោយខ្យល់ជាច្រើនប្រភេទបក់មកពីគ្រប់ទិស ធ្វើឲ្យត្រជាក់ស្រួល; គាត់បានឃើញអាស្រមដ៏ប្រសើរនោះដែលពោរពេញដោយគុណលក្ខណៈដូច្នេះ។

Verse 51

प्रविवेश विनीतात्मा सुकृतीवामरालयम् / संप्रविश्यश्रमोपान्तं रामः स्वप्रपितामहम्

រាមមានចិត្តទន់ភ្លន់ ដូចអ្នកមានបុណ្យចូលទៅកាន់ទីស្ថានទេវតា បានចូលទៅជិតបរិវេណអាស្រម ហើយទៅរកបុព្វបុរសជាន់ខ្ពស់របស់ខ្លួន។

Verse 52

ददर्श परितो राजन्मुनिशिष्यशतावृतम् / व्याख्यानवेदिकामध्ये निविष्टं कुशविष्टरे / सितश्मश्रुजटाकूर्चब्रह्मसूत्रोपशोभितम्

ឱ ព្រះរាជា! រាមបានឃើញមុនីម្នាក់ត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយសិស្សមួយរយ; អង្គុយលើកៅអីស្មៅកុសៈកណ្ដាលវេទិកាបកស្រាយធម៌ មានពុកចង្ការស, ជតា, កុសៈកូរច និងខ្សែព្រះព្រហ្មសូត្រតុបតែង។

Verse 53

वामेतरोरुमध्यास्त वामजङ्घेन जानुना

ព្រះអង្គអង្គុយលើភ្លៅស្តាំ ហើយប្រើជើងឆ្វេងទ្រទ្រង់ជង្គង់ឲ្យមាំមួន។

Verse 54

योगपट्टेन संवीतस्वदेहमृषिपुङ्गवम् / व्याख्यानमुद्राविलसत्सव्यपाणितलांबुजम्

បានឃើញឥសីដ៏ប្រសើរ ដែលរុំកាយដោយយោគបត្ដៈ; បាតដៃឆ្វេងដូចផ្កាឈូក រលោងក្នុងមុទ្រានៃការបកស្រាយធម៌។

Verse 55

योगपट्टोपरिन्यस्तविभ्राजद्वामपाणिकम् / सम्यगारण्यवाक्यानां सूक्ष्मतत्त्वार्थसंहतिम्

ដោយដៃឆ្វេងភ្លឺរលោងដាក់លើយោគបត្ដៈ ព្រះឥសីបានបកស្រាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវនូវសារសំខាន់នៃអត្ថន័យតត្ត្វដ៏ល្អិតក្នុងវចនៈអារណ្យកៈ។

Verse 56

विवृत्य मुनिमुख्येभ्यः श्रावयन्तं तपोनिधिम् / पितुः पितामहं द्दष्ट्वा रामस्तस्य महात्मनः

ព្រះរាមបានឃើញមហាត្មា—សម្បត្តិនៃតបៈ—ដែលបើកអត្ថន័យហើយអានឲ្យមុនីឧត្តមស្តាប់; ព្រះអង្គទទួលស្គាល់ថា ជាពិតាមហៈរបស់ព្រះបិតា។

Verse 57

शनैरिवमहाराज समीपं समुपागमत् / तमागतमुपालक्ष्य तत्प्रभावप्रधर्षिताः

ឱ មហារាជ, ព្រះរាមបានដើរចូលទៅជិតយ៉ាងយឺតៗ។ ពេលឃើញព្រះអង្គមកដល់ អ្នកនៅទីនោះត្រូវបានអំណាចព្រះបារមីធ្វើឲ្យស្ញប់ស្ញែង។

Verse 58

शङ्कामवापुर्मुनयो दूरादेवाखिला नृप / तावदूभृगुरमेयात्मा तदागमनतोषितः

ឱ​ព្រះរាជា! មុនីទាំងអស់មានសង្ស័យតាំងពីឆ្ងាយ; នៅពេលនោះ ភ្រឹគុអ្នកមានអាត្មាអមេយ្យ ក៏ពេញចិត្តដោយការមកដល់របស់ពួកគេ។

Verse 59

निवृत्तान्यकथालापस्तं पश्यन्नास पार्थिव / रामो ऽपि तमुपागम्य विनयावनताननः

ឱ​ព្រះបាទ! គាត់បញ្ឈប់ការសន្ទនាផ្សេងៗ ហើយមើលទៅកាន់គាត់; ព្រះរាមក៏ចូលទៅជិត ដោយមុខទាបដោយវិន័យ។

Verse 60

अवन्दत यथान्ययमुपेन्द्र इव वेधसम् / अभिवाद्य यथान्यायं ख्यातिं च विनयान्वितः

ព្រះរាមបានគោរពវន្ទនាតាមគន្លងត្រឹមត្រូវ ដូចឧបេន្ទ្រគោរពវេធស; បន្ទាប់ពីអភិវាទតាមពិធី គាត់បានទទួលកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយវិន័យ។

Verse 61

तांश्च संभावयामास मुनीन्रामोयथावयः / तैश्च सर्वैर्मुदोपेतैराशीर्भिरभिवर्द्धितः

ព្រះរាមបានគោរពមុនីទាំងនោះតាមវ័យ; ហើយពួកគេទាំងអស់ដោយសេចក្តីរីករាយ បានបន្ថែមព្រះរាមដោយពរ។

Verse 62

उपाविवेश मेधावी भूमौ तेषामनुज्ञया / उपविष्टं ततो राममाशीर्भिरभिनन्दितम्

ព្រះរាមអ្នកមានប្រាជ្ញា បានអង្គុយលើដីដោយការអនុញ្ញាតរបស់ពួកគេ; បន្ទាប់មក ព្រះរាមដែលអង្គុយនោះ ត្រូវបានអបអរសាទរដោយពរ។

Verse 63

पप्रच्छकुशलप्रश्नं तमालोक्य भृगुस्तदा / कुशलं खलु ते वत्स पित्रोश्च किमनामयम्

ពេលឃើញគាត់ ព្រះឥសីភೃគុបានសួរពាក្យសុខសាន្តថា៖ «កូនអើយ អ្នកសុខសប្បាយទេ? ហើយឪពុកម្តាយទាំងពីរមិនមានជំងឺទេឬ?»

Verse 64

भ्रातॄणां चैव भवतःपितुः पित्रोस्तथैव च / किमर्थमागतो ऽत्र त्वमधुनामम सन्निधिम्

«ឪពុកម្តាយ និងបងប្អូនរបស់អ្នកទាំងអស់ សុខសប្បាយទេ? ហើយហេតុអ្វីបានជាអ្នកមកកាន់ស្និទ្ធស្នាលរបស់ខ្ញុំនៅពេលនេះ?»

Verse 65

केनापि वा त्वमादिष्टः स्वयमेवाथवागतः / ततोरामो यथान्यायं तस्मै सर्वमशेषतः

«មានអ្នកណាបញ្ជាឲ្យអ្នកមកឬ? ឬអ្នកមកដោយខ្លួនឯង?» បន្ទាប់មក ព្រះរាមបានប្រាប់គាត់តាមធម៌ នូវរឿងទាំងអស់ដោយមិនលាក់លៀម។

Verse 66

कथयामास यत्पृष्टं तदा तेन महात्मना / पितुर्मातुश्च वृत्तान्त भ्रातॄणां च महात्मनाम्

អ្វីដែលមហាត្មានោះបានសួរ នៅពេលនោះ ព្រះរាមបានប្រាប់—ទាំងវត្តមានរឿងរ៉ាវរបស់ឪពុកម្តាយ និងដំណឹងអំពីបងប្អូនមហាត្មាទាំងឡាយ។

Verse 67

पितुः प्रित्रोश्चकौशल्य दर्शनं च तयोर्नृप / एतदन्यच्च सकलं भृगोः सप्रश्रयं मुदा

ឱ ព្រះរាជា! អំពីសុខសាន្តរបស់ឪពុកម្តាយ ការបានជួបឃើញពួកគេ និងរឿងផ្សេងៗទាំងអស់ ព្រះរាមបាននិយាយប្រាប់ព្រះឥសីភૃគុដោយក្តីគោរព និងសេចក្តីរីករាយ។

Verse 68

न्यवेदयद्यथान्यायमात्मनश्च समीहितम् / श्रुत्वैतदखिलं राजन्रामेण समुदीरितम्

គាត់បានទូលបង្គំតាមប្រពៃណីអំពីបំណងក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន។ ព្រះរាជា ក្រោយបានស្តាប់ពាក្យទាំងអស់ដែលព្រះរាមបានប្រកាស។

Verse 69

तं च दृष्ट्वा विशेषेण भृगुः प्रीतो ऽभ्यनन्दत / एवं तस्य प्रियं कुर्वन्नुत्कृष्टैरात्मकर्मभिः

ពេលឃើញគាត់យ៉ាងពិសេស ព្រះឥសីភೃគុមានចិត្តរីករាយ ហើយបានសរសើរ។ ដូច្នេះគាត់បានធ្វើអ្វីដែលជាទីពេញចិត្ត ដោយអំពើដ៏ឧត្តម។

Verse 70

तत्राश्रमे ऽवसद्रामो दिनानि कतिचिन्नृप / ततः कदाचिदेकान्ते रामं मुनिवरोत्तमः

ព្រះរាជា រាមបានស្នាក់នៅក្នុងអាស្រមនោះរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ។ បន្ទាប់មកម្តងមួយ នៅកន្លែងស្ងាត់ ឥសីដ៏ឧត្តមបានហៅរាម។

Verse 71

वत्सागच्छेति तं राजन्नुपाह्वयदुपह्वरे / सो ऽभिगम्य तमासीनमभिवाद्य कृताञ्जलिः

ព្រះរាជា នៅកន្លែងស្ងាត់នោះ គាត់បានហៅថា «កូនអើយ មកនេះ»។ គាត់ចូលទៅជិត ក្រាបបង្គំអ្នកដែលអង្គុយ ហើយឈរដោយប្រណមដៃ។

Verse 72

तस्थौ तत्पुरतो रामः सुप्रीतेनान्तरात्मना / आशीर्भिरभिनन्द्याथ भृगुस्तं प्रीत मानसः

រាមឈរនៅមុខគាត់ដោយចិត្តខាងក្នុងពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។ បន្ទាប់មក ភૃគុដែលមានចិត្តពេញសេចក្តីពេញចិត្ត បានអបអរសាទរគាត់ដោយពាក្យពរជ័យ។

Verse 73

प्राह नाधिगताशङ्कं राममालोक्य सादरम् / श्रुणु वत्स वचो मह्य यत्त्वां वक्ष्यामि सांप्रतम्

គាត់បានមើលព្រះរាមដែលគ្មានសង្ស័យដោយក្តីគោរព ហើយនិយាយថា៖ «កូនអើយ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំ អ្វីដែលខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកឥឡូវនេះ»

Verse 74

हितार्थं सर्वलोकानां तव चास्माकमेव च / गच्छ पुत्र ममादेशाद्धिमवन्तं महागिरिम्

ដើម្បីប្រយោជន៍សព្វលោក និងដើម្បីសុខមង្គលរបស់អ្នក និងរបស់យើង—កូនអើយ ចូរទៅតាមបញ្ជារបស់ខ្ញុំ ទៅកាន់ភ្នំធំហិមវាន់។

Verse 75

अधुनैवाश्रमादस्मात्तपसे धृतमानसः / तत्रगत्वा महाभाग कृत्वाश्रमापदं शुभम्

ឥឡូវនេះចូរចាកចេញពីអាស្រមនេះ ដោយចិត្តមាំមួនសម្រាប់ការតបស្យា; ឱ មហាភាគា ទៅដល់ទីនោះហើយ ចូររៀបចំទីស្នាក់អាស្រមឲ្យជាមង្គល។

Verse 76

आराधय महादेवं तपसा नियमेन च / प्रीतिमुत्पाद्य तस्य त्वं भक्त्यानन्यगया चिरात्

ចូរគោរពបូជាមហាទេវ ដោយតបស្យា និងវិន័យ; ដោយភក្តិមិនបែកបាក់យូរអង្វែង ចូរបង្កើតព្រះហឫទ័យពេញចិត្តរបស់ព្រះองค์។

Verse 77

श्रेयो महदवाप्नोषि नात्र कार्या विजारणा / तरसा तव भक्त्या च प्रीतो भवति शङ्करः

អ្នកនឹងទទួលបានសេចក្តីប្រសើរដ៏ធំ; កុំមានសង្ស័យឡើយ។ ដោយភក្តិដ៏ខ្លាំងរបស់អ្នក ព្រះសង្ករ នឹងពេញព្រះហឫទ័យយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

Verse 78

करिष्यति च ते सर्वं मनसा यद्यदिच्छसि / तुष्टे तस्मिञ्जगन्नाथे शङ्करे भक्तवत्सले

ពេលព្រះសង្ករៈ ជាព្រះម្ចាស់លោក និងស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ ពេញព្រះហឫទ័យហើយ អ្វីៗដែលអ្នកប្រាថ្នានៅក្នុងចិត្ត ព្រះអង្គនឹងបំពេញឲ្យទាំងអស់។

Verse 79

अस्त्रग्राममशेषं त्वं वणु पुत्र यथेप्सितम् / त्वया हितार्थं देवानां करणीयं सुदुष्करम्

ឱ កូនប្រុសនៃវណុ! ចូរទទួលយកក្រុមអាវុធទេវតាទាំងអស់តាមដែលអ្នកប្រាថ្នា; ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ទេវតា អ្នកត្រូវធ្វើកិច្ចការដ៏លំបាកយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 80

विद्यते ऽभ्यधिकं कर्म शस्त्रसाध्यमनेकशः / तस्मात्त्वं देवदेवेशं समाराधय शङ्करम्

មានកិច្ចការធំៗជាច្រើនដែលអាចសម្រេចដោយអាវុធ; ដូច្នេះ ចូរអ្នកអារាធនាព្រះសង្ករៈ ព្រះអម្ចាស់លើទេវតាទាំងអស់ ដោយពេញលេញ។

Verse 81

भक्त्या परमया युक्तस्ततो ऽभीष्टमवाप्स्यसि

បើអ្នកប្រកបដោយភក្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ នោះអ្នកនឹងទទួលបានអ្វីដែលប្រាថ្នា។

Frequently Asked Questions

The narrative centers on Jamadagni’s household and Rāma’s position within a Bhrgu-linked familial setting (bhṛgupuṅgava), highlighting intergenerational continuity through parents, paternal grandparents (pitāmaha/pitāmahī), and the ethics of lineage maintenance.

No. The sampled portion is ethical-narrative and rite-adjacent: it focuses on filial service, permission protocols, and family movement (visiting elders), rather than bhuvana-kośa descriptions or planetary distances.

No. The content shown is not Lalitopākhyāna/Śākta-yantra material; it is a dharma-illustrative family narrative following a śrāddha-related transition, with no explicit mantra/vidyā/yantra exposition in the provided verses.