Adhyaya 206

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । इंद्रोऽपि विष्णुवाक्येन हिमवंतं समागतः । ऐरावतं समारुह्य नागेद्रं पर्वतोपमम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「ヴィシュヌの言葉に促され、インドラもまたヒマヴァーンへ来た。アイラーヴァタに乗り、峰そのもののごとく高き山々の主に近づいた。」

Verse 2

तत्रापश्यदृषींस्तान्स चमत्कार समुद्भवान् । नियमैः संयमैर्युक्तान्सदाचारपरायणान् । वानप्रस्थाश्रमोपेतान्कामक्रोधविवर्जितान्

そこで彼は、霊妙なる光を放つあのリシたちを見た。彼らは戒（ニヤマ）と制（サンヤマ）により整えられ、正しき行いに帰依し、林住（ヴァーナプラスタ）の位にあり、欲と怒りを離れていた。

Verse 3

एके विप्राः स्थितास्तेषामेकांतरितभोजनाः । षष्ठकालाशिनश्चान्ये चांद्रायणपरायणाः

その中には、隔日にのみ食するバラモンもいれば、第六の時刻にのみ食する者もいた。また、チャンドラーヤナの誓戒にひたすら帰依する者もいた。

Verse 4

अश्मकुट्टाः स्थिताः केचिद्दंतोलूखलिनः परे । शीर्णपर्णाशनाः केचिज्जलाहारास्तथा परे । वायुभक्षास्तथैवान्ये तपस्तेपुः सुदारुणम्

ある者は石を搗いて苦行をなし、またある者は歯を臼のごとく用いた。ある者は落ち葉を食とし、ある者は水のみで生き、さらにある者は「風を食とする」かのように—かくして彼らはきわめて苛烈なタパス（苦行）を修した。

Verse 5

अथ शक्रं समालोक्य तत्राऽयांतं द्विजोत्तमाः । पूजितं चारणैः सिद्धैस्तैरदृष्टं कदाचन

そのとき、そこへ来臨するシャクラを見て—チャーラナとシッダに礼拝される御方を—最勝の二度生まれた者たちは驚嘆した。彼らはかつて一度もその御姿を見たことがなかったのである。

Verse 6

ते सर्वे ब्राह्मणाः प्रोक्तास्तदाश्रमसमीपगैः

そのとき、あの庵（アーシュラマ）の近くに住む者たちが、そこにいたすべてのブラーフマナに語りかけた。

Verse 7

अयं शक्रः समायातो भवतामाश्रमे द्विजाः । क्रियतामर्हणं चास्मै यच्चोक्तं शास्त्रचिंतकैः

「二度生まれた者たちよ、これは汝らのアーシュラマに来たシャクラである。シャーストラに通暁する賢者の説くとおり、この御方に相応のアルハナ（正当な供養・敬礼）を捧げよ。」

Verse 8

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

すると、驚きに目を見開いたブラーフマナたちは皆、急ぎ進み出て御前に対し、合掌して恭しく立った。

Verse 9

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

歓喜に身の毛もよだち、彼らはグリヒヤ（家祭）に説かれる作法のとおりに彼を迎え、へりくだって皆が問うた。「いかなる理由でおいでになったのですか。」

Verse 10

निरीहस्यापि देवेंद्र कौतुकं नो व्यवस्थितम्

おお神々の主よ、欲を離れた者にとってさえ、ここに来られた御意図は私どもには明らかではありません。

Verse 11

इन्द्र उवाच । कुशलं वो द्विजश्रेष्ठा अनिहोत्रेषु कृत्स्नशः । तपश्चर्यासु सर्वासु वेदाभ्यासे तथा श्रुते

インドラは言った。「おお二度生まれの最勝者たちよ、万事つつがなきか。アグニホートラを伴わぬ諸儀礼においても、あらゆる苦行と戒律の修習においても、またヴェーダの学習と聖なる教えの聴聞においても。」

Verse 12

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं त्यक्त्वा तीर्थमयं शुभम् । कस्मादत्र समायाता हिमार्तिजनके गिरौ

「ティールタに満ちた吉祥なるハータケーシュヴァラの聖域を離れ、なぜ汝らはここへ来たのか。寒さの苦患を生じさせるこの山へと。」

Verse 13

तस्मात्सर्वे मया सार्धं समागच्छंतु सद्द्विजाः । चमत्कारपुरे पुण्ये बहुविप्रसमाकुले

「ゆえに、善きバラモンたちよ、皆わたしと共に来たれ。多くの学識ある祭司に満ちる、聖なるチャマトカーラプラへ。」

Verse 14

वासुदेवसमादेशात्तत्र गत्वाथ सांप्रतम् । गयाकूपे करिष्यामि श्राद्धं भक्त्या द्विजोत्तमाः

ヴァースデーヴァの御命により、今まさにそこへ赴き、ガヤー・クーパにて信心をもってシュラーダ（祖霊供養）を執り行いましょう、ああ最勝のブラーフマナたちよ。

Verse 15

युष्मदग्रे चतुर्दश्यां प्रेतपक्ष उपस्थिते । खेचरत्वं समायातं सर्वेषां भवतां स्फुटम्

まさにあなたがたの御前において、十四日目に祖霊の季節（プレータパクシャ）が到来するとき、あなたがたすべてに「空行（そらゆき）の位」が明らかに授けられたのです。

Verse 16

सबालवृद्धपत्नीकाः साग्निहोत्रा मया सह । तस्माद्गच्छत भद्रं वस्तत्र स्थानं भविष्यति

子らと長老と妻たちを伴い、さらにアグニホートラの聖火を携えて、わたしと共に行きなさい。ゆえに進め、安寧あれ。そこにて、ふさわしい住処があなたがたに授けられよう。

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं तत्र यास्यामश्चमत्कारपुरं पुनः । अन्येऽपि ब्राह्मणास्तत्र वेदवेदांगपारगाः

ブラーフマナたちは言った。「われらは再びカマトカーラプラへは参りません。あそこには、ヴェーダとヴェーダーンガに通暁した他のブラーフマナたちもおります。」

Verse 18

नागरा याज्ञिकाः संति स्मार्ताः श्रुतिपरायणाः । तेषामग्रे कुरु श्राद्धं श्रद्धा चेच्छ्राद्धजा तव

そこにはナーガラの祭司たちがいる—祭式（ヤジュニャ）に通じ、スムリティに従い、シュルティに帰依する者たちである。もし汝の信が真にシュラーダのために生じたのなら、彼らの前でシュラーダを行いなさい。

Verse 19

इन्द्र उवाच । तत्र ये ब्राह्मणाः केचिद्भवद्भिः संप्रकीर्तिताः । तथाविधाश्च ते सर्वे वेदवेदांगपारगाः

インドラは言った。「汝らが語ったあの地のバラモンたちは、まことに皆そのようである。ヴェーダとヴェーダーンガに通暁する達人である。」

Verse 20

श्रुताध्ययनसंपन्ना याज्ञिकाश्च विशेषतः । परं द्वेषपराः सर्वे तथा परुषवादिनः

「彼らはシュルティの学修に富み、とりわけヤジュニャの儀礼に巧みである。だが皆、憎しみに偏り、言葉は荒く辛辣である。」

Verse 21

अहंकारेण संयुक्ताः परस्परजिगीषवः । तपसा विप्रयुक्ताश्च भोगसक्ता दिवानिशम्

「我慢に結ばれ、互いに勝たんと競い、苦行（タパス）から離れ、昼夜にわたり享楽に執着する——そのような者は、ダルマではなく対抗心に突き動かされている。」

Verse 22

यूयं सर्वगुणोपेता विष्णुना मे प्रकीर्तिताः । तस्मादागमनं कार्यं मया सार्धं समस्तकैः

「汝らはあらゆる徳を具え、ヴィシュヌは我に汝らを讃えて語った。ゆえに、例外なく皆、我と共に来るがよい。」

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्माभिस्तेन दोषेण त्यक्तं स्थानं निजं हि तत् । बहुतीर्थसमोपेतं स्वर्गमार्गप्रदर्शकम्

バラモンたちは言った。「その過失ゆえに、我らは自らの住処を捨て去った。まさにその地は、多くのティールタに飾られ、天界へ至る道を示す所であった。」

Verse 24

यदि यास्यामहे तत्र त्वया सार्धं पुरंदर । अस्माकं स्वजनाः सर्वे रागद्वेषपरायणाः

「もし我らが汝と共に彼の地へ赴くなら、ああプランダラよ、我らの身内は皆、貪愛と憎悪に心を寄せております。」

Verse 25

अपराधान्करिष्यंति नित्यमेव पदेपदे । ईर्ष्याधर्मसमोपेताः परुषाक्षरजल्पकाः

「彼らは歩みごとに常に罪過を重ね、嫉妬と不義に満ち、荒々しい言葉を吐くでしょう。」

Verse 26

ततः संपत्स्यते क्रोधः क्रोधाच्च तपसः क्षयः । ततो न प्राप्यते मुक्तिस्तद्गच्छामः कथं विभो

「そこから怒りが起こり、怒りより苦行の功徳は損なわれます。そうしては解脱は得られません—ゆえに、いかでか参れましょう、ああ主よ。」

Verse 27

अपरं तत्र भूपोऽस्ति देशे दानपरः सदा । आनर्ताधिपतिः ख्यातः सर्वभूमौ सदैव सः

「さらにその国には、常に布施に励む王がおります。アーナルタの主として名高く、その名声は諸国に遍く響いております。」

Verse 28

ददाति विविधं दानं हस्त्यश्वकनकादिकम् । यदि तत्र न गृह्णीमस्तदा कोपं स गच्छति

「王は象・馬・黄金など、さまざまな施しを与えます。もしその地で我らが受け取らねば、王は怒りを起こされます。」

Verse 29

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

「王が怒りに沈み、我らの身内が敵対するなら、我らの苦行（タパス）の成就は得られぬ。ゆえに我らは自らの都を捨て去った。」

Verse 30

यदि गृह्णीमहे दानं तस्य भूपस्य देवप । तपसः संप्रणाशः स्याद्यद्धि प्रोक्तं स्वयंभुवा

「もし我らがその王の施しを受けるなら、ああ神なる御方よ、我らの苦行（タパス）はことごとく滅びよう――これはスヴァヤンブー（梵天）自らが宣言したことだ。」

Verse 31

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

車輪を作る者は屠場十か所に等しい罪を負うと言われ、旗を掲げる者は車輪作り十人に等しい。遊女は旗持ち十人に等しく、王は遊女十人に等しい。

Verse 32

तत्कथं तस्य गृह्णीमो दानं पापरतस्य च । यथाऽन्ये नागराः सर्वे लोभेन महतान्विताः

それならば、罪に耽る者からの施しを、どうして我らが受け取れようか。しかも他の町人たちも皆、大いなる貪欲に駆り立てられているのだから。

Verse 33

इन्द्र उवाच । प्रभावोऽयं द्विजश्रेष्ठास्तस्य क्षेत्रस्य संस्थितः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य सर्वदैव व्यवस्थितः

インドラは言った。「おお、最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）たちよ。これこそ、あの聖なる地に据えられた不滅の威力である――ハータケーシュヴァラと名づけられたクシェートラに、あらゆる時に常住している。」

Verse 34

पितॄणां च सुतानां च बंधूनां च विशेषतः । श्वश्रूणां च स्नुषाणां च भगिनीभ्रातृभार्ययोः

父たちと子らのため、ことに親族のために。姑と嫁のために。また姉妹と、兄弟たちの妻のために——

Verse 35

तस्याधस्तात्स्वयं देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । पुरस्य विद्यते तस्य प्रतापेनाखिला जनाः

その下には、神ご自身—ハータケーシュヴァラ（Hāṭakeśvara）と称される御方—が鎮まっておられる。その都の威光により、あらゆる人々は感化され（その力に攝せられる）。

Verse 36

सन्तप्यंते ततो द्वेषं प्रकुर्वंति परस्परम् । किं न श्रुतं भवद्भिस्तु यथा रामः सलक्ष्मणः । सीतया सह संप्राप्तो विरोधं परमं गतः

そのとき人は内に灼け、互いに憎しみを作り出す。汝らは聞かなかったのか。ラーマがラクシュマナと共に、シーターを伴って来たりて、甚だ大いなる争いに至ったことを。

Verse 37

सीतया लक्ष्मणेनैव सार्धं कोपेन संयुतः । अवाच्यं प्रोक्तवान्विप्रास्तौ च तेन समं तदा

怒りに結ばれ、シーターとラクシュマナを伴って、口にすべからざる言葉を彼は語った。するとその二人もまた、その時、彼に同じように言い返した。

Verse 38

अपि मासं वसेत्तत्र यदि कोपविवर्जितः । तदा मुक्तिमवाप्नोति स्वर्गभाक्पञ्चरात्रतः

たとえ一月そこに住すとも、怒りを離れているなら、そのとき解脱（モークシャ）を得る。また五夜の後には、天界の果報に与る者となる。

Verse 39

तस्मात्तत्र प्रगंतव्यं युष्माभिस्तु मया सह । ईर्ष्याधर्मं न युष्माभिस्ते करिष्यंति नागराः

それゆえ、汝らは我と共にそこへ赴くべし。町の人々は汝らに対して「嫉みのダルマ」を行うことはない。

Verse 40

न चैव भवतां कोपस्तत्रस्थानां भविष्यति । प्रसादान्मम विप्रेंद्राः सत्यमेतन्मयोदितम्

また、そこに留まる間、汝らの怒りも起こらぬであろう。我が加護により、ああ婆羅門の最勝者たちよ、これはまことに我が宣言する真実である。

Verse 41

आनर्तः पार्थिवो दाने योजयिष्यति न क्वचित् । युष्माकं पुत्रपौत्रेभ्यो ये दास्यंति च कन्यकाः

アーナルタの王は、布施の事において決して誰をも強いることはない。汝らの子や孫に嫁がされる乙女たちについても—その家は自らの意により行い、強制によることはない。

Verse 42

सहस्रगुणितं तेषां तत्फलं संभविष्यति । अमावास्यादिने श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे

彼らにとって、その行いの果は千倍となって現れる—とりわけ新月日（アマーヴァーシャー）に、太陽がカニヤー（乙女宮）に在るとき、シュラーダ（祖霊供養）を修するならば。

Verse 43

युष्मदग्रे द्विजश्रेष्ठा गया कूप्यां करिष्यति । यस्तस्य तत्फलं भावि सहस्रशतसंमितम्

汝らのまさに眼前にて、ああ最勝の二度生まれ（ドヴィジャ）よ、クーピヤーにおいてガヤーの儀が修される。これを行う者には—来たる果報が十万倍と量られるであろう。

Verse 44

गयाश्राद्धान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम् । यदि श्राद्धकृते तत्र नायास्यथ द्विजोत्तमाः

ガヤーにおけるシュラーダ（祖霊供養）について疑いはない。わたしの言うことは真実である。もし汝ら、最上のバラモンたちよ、シュラーダを行うためにそこへ赴かぬなら……

Verse 45

ततः शापं प्रदास्यामि तपोविघ्नकरं हि वः । एवं ज्ञात्वा मया सार्धं तत्राऽगच्छत सत्वरम्

それならば、汝らに呪詛を下そう――それはまことに汝らの苦行を妨げる呪いである。これを知ったなら、わたしと共に速やかにそこへ来よ。

Verse 46

इत्युक्तास्तेन ते सर्वे शक्रेण सह तत्क्षणात् । कश्यपश्चैव कौंडिन्य उक्ष्णाशः शार्कवो द्विषः

彼にそう告げられるや、彼らは皆ただちにシャクラと共に出立した。すなわちカश्यパ、カウṇḍィニヤ、ウクṣṇāシャ、シャールカヴァ、そしてドヴィṣaである。

Verse 47

बैजवापश्चैव षष्ठः कापिष्ठलो द्विकस्तथा । एतत्कुलाष्टकं प्राप्तमिंद्रेण सह पार्थिव

さらに第六としてバイジャヴァーパ、またカーピṣṭハラとドヴィカも加わった。王よ、この八つの家系の一団はインドラと共に到着した。

Verse 48

अग्निष्वात्तादिकान्सर्वान्पितॄनाहूय कृत्स्नशः । विश्वेदेवांस्तथा चैव प्रस्थितः पाकशासनः

アグニṣヴァーッタをはじめとするすべてのピトリ（祖霊）を余すところなく招き、またヴィシュヴェデーヴァたちをも呼び集めて、パーカシャーサナ（インドラ）は出立した。

Verse 49

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

正しき信（シュラッダー）に満たされて、彼はチャマトカーラプラの都へと赴いた。まさにその時、梵天ブラフマー――諸世界の祖父ピターマハもまた（事を起こした）。

Verse 50

गयायां प्रस्थितः सोऽपि श्राद्धार्थं तत्र वासरे । विश्वेदेवाः प्रतिज्ञाय गयायां प्रस्थिता विधिम्

その日、彼もまたシュラーダ（śrāddha）を営むためガヤーへと旅立った。さらにヴィシュヴェデーヴァたちも、参加を誓って、定められた作法に従いガヤーへ向かった。

Verse 51

शक्र श्राद्धं परित्यज्य गता यत्र पितामहः । शक्रोऽपि तत्पुरं प्राप्य गयाकूप्यामुपागतः

かつてピターマハ（梵天）が、シュラーダさえも脇に置いて赴いたその地へ――シャクラ（インドラ）もまたその都に到り、ガヤーの聖井ガヤー・クーピーに近づいた。

Verse 52

ततः स्नात्वाह्वयामास श्राद्धार्थं श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्पितॄंश्चैव काले कुतपसंज्ञिते

それから沐浴を終え、信心に満ちて、シュラーダのためにヴィシュヴェデーヴァと祖霊ピトリたちを、クタパ（Kutapa）と呼ばれる時刻に招請した。

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः समाहूताश्च तेन ये । पितरो देवरूपा ये प्रेतरूपास्तथैव च

その間に、彼が招請した者たちが到来した――祖霊ピトリたちである。ある者は神々の姿として現れ、またある者は同じくプレータ（亡霊）の姿として現れた。

Verse 54

प्रत्यक्षरूपिणः सर्वे द्विजोपांते समाश्रिताः । विश्वेदेवा न संप्राप्ता ये गयायां गतास्तदा

一同はみな目に見える姿で現れ、婆羅門の傍らに座を占めた。だがヴィシュヴェデーヴァたちはその時来なかった。彼らはガヤーへ赴いていたからである。

Verse 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

それゆえパーカシャーサナ（インドラ）は、その理由により儀礼を遅らせた。シュラーダではヴィシュヴェデーヴァたちをまず最初に供養すべきだからである。

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । शक्रं प्राह समागत्य विश्वेदेवाऽभिकांक्षिणम्

その折、最上の聖仙ナーラダが到来した。近づいて、ヴィシュヴェデーヴァの出現を待ち焦がれるシャクラに語りかけた。

Verse 57

नारद उवाच । विश्वेदेवा गताः शक्र श्राद्धे पैतामहेऽधुना । गयायां ते मया दृष्टा गच्छमानाः प्रहर्षिताः

ナーラダは言った。「おおシャクラよ、ヴィシュヴェデーヴァたちは今、ピターマハのシュラーダへ赴いた。私はガヤーで彼らを見た。歓喜して旅立っていた。」

Verse 58

तच्छ्रुत्वा तत्र कुपितस्तेषामुपरि तत्क्षणात् । अब्रवीत्परुषं वाक्यं विप्राणां पुरतः स्थितः

それを聞くや、彼はたちまち彼らに怒りを燃やした。婆羅門たちの前に立ち、荒々しい言葉を放った。

Verse 59

विश्वेदेवान्विना श्राद्धं करिष्याम्यहमद्य भोः । तथान्ये मानवाः सर्वे करिष्यंति धरातले

「ヴィシュヴェーデーヴァ（Viśvedevas）なくとも、われは今日シュラーダ（śrāddha）を修する。かくのごとく、地上のすべての人々もまたこれを修するであろう。」

Verse 61

एवमुक्त्वा सहस्राक्ष एकोद्दिष्टानि कृत्स्नशः । चकार सर्वदेवानां ये हता रणमूर्धनि

かく語り終えるや、千眼のサハスラークシャ（インドラ）は、戦場のただ中で斃れたすべての神々のために、エーコッディシュタ（ekoddiṣṭa）の供養を余すところなく修した。

Verse 62

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । येषामुद्दिश्य तच्छ्राद्धं कृतं तेषां नृपोत्तम

まさにその時、無形の声が告げた。「おお、王の中の最勝者よ。そのシュラーダ（śrāddha）を名と意趣をもって正しく回向された者たちは、必ずや定められた果報を得るであろう。」

Verse 63

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

「おお、シャクラよ、偉大なる腕の者よ。汝がシュラーダ（śrāddha）を修した者たちは、たとえプレータの境にあったとしても、プレータの身分を離れて解脱した。」

Verse 64

गताः स्वर्गप्रसादात्ते दिव्यरूपवपुर्धराः । ये पुनः स्वर्गताः पूर्वं युध्यमाना महाहवे

「天界へと導く恩寵により、彼らは天に赴き、神妙なる姿身を具した。さらに、かつて大いなる合戦に戦いながら先に天に至った者たちは……」

Verse 65

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

「そして彼らは皆、汝の恩寵により、ヴァーサヴァよ、解脱（モークシャ）に至った。」その言葉を聞いて、ヴァーサヴァ（インドラ）は大いなる満悦に満たされた。

Verse 66

अहो तीर्थमहो तीर्थं शंसमानः पुनःपुनः । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्ता विश्वे देवाः समुत्सुकाः

彼は繰り返し「おお、なんと尊いティールタよ、なんと尊いティールタよ！」と叫びつつ讃えた。その間に、ヴィシュヴェデーヴァたちが、期待に胸を躍らせてそこへ到来した。

Verse 67

निर्वृत्य ब्रह्मणः श्राद्धं गयायां तत्र पार्थिव । प्रोचुश्च वृत्रहंतारं कुरु श्राद्धं शतक्रतो

王よ、彼らはガヤーにて梵天のためのシュラーダ（供養）を正しく成し遂げ、ヴリトラを討つ者に告げた。「おおシャタクラトゥよ、シュラーダを修せ。」

Verse 68

भूयोऽपि न विनाऽस्माभिर्लभ्यते श्राद्धजं फलम् । वयं दूरात्समायातास्तव श्राद्धस्य कारणात् । निर्वर्त्य ब्रह्मणः श्राद्धं येन पूर्वं निमंत्रिताः

「さらに、我らなくしてはシュラーダの果報は得られぬ。我らは汝のシュラーダのため、遠方より来た。先に招かれていた梵天のシュラーダを成し遂げてからである。」

Verse 69

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां कुपितः पाकशासनः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं मेघगम्भीरया गिरा

彼らの言葉を聞くや、パーカシャーサナ（インドラ）は憤り、雷雲のごとく深い声で荒々しい言葉を放った。

Verse 70

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं मर्त्यलोके करिष्यति । अन्योऽपि यो भवत्पूर्वं वृथा तस्य भविष्यति

（インドラ曰く）「今日より後、死すべき者の世においてシュラーダ（śrāddha）を修する者は、汝以前のごとき他の作法によれば、その者にとっては空しく果を結ばぬであろう。」

Verse 71

एकोद्दिष्टानि श्राद्धानि करिष्यंत्यखिला जनाः । सांप्रतं मर्त्यलोकेऽत्र मर्यादेयं कृता मया

（インドラ曰く）「今より人々はことごとくエーコッディシュタ・シュラーダ（ekoddiṣṭa-śrāddha）を修すべし。現にこの人界において、この限界と規範は我が定めたのである。」

Verse 72

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये चान्ये श्राद्धहारकाः । विश्वेदेवैः प्ररक्ष्यंते रक्षयिष्यामि तानहम्

「また、供養の供物を奪うブータ（bhūta）、プレータ（preta）、ピシャーチャ（piśāca）その他の者どもについては、ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）に護られる者を、我みずから護らん。」

Verse 73

यजमानस्य काये च श्राद्धं संयोज्य यत्नतः । मया हताः प्रयास्यंति सर्वे ते दूरतो द्रुतम्

「シュラーダが、祭主（ヤジャマーナ）の身に慎重に結び付けて守られるなら、かの者どもは皆、我に打たれて、たちまち遠くへ逃げ去るであろう。」

Verse 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

かく語り終えて、千眼のサハスラークシャ（インドラ）はさらにヴィシュヴェデーヴァに告げ、また一切のバラモンに宣言した。「シュラーダの作法は汝らと他の人々とが修すべし。されど（正当なる参与としての）ヴィシュヴェデーヴァを欠いて行え。」

Verse 76

तेषामुष्णाश्रुणा तेन यत्पृथ्वी प्लाविता नृप । भूतान्यंडान्यनेकानि संख्यया रहितानि च

王よ、彼らの熱き涙によって大地は水に沈み、数え尽くせぬほど無量の衆生の卵があった。

Verse 77

ततोंऽडेभ्यो विनिष्क्रांताः प्राणिनो रौद्ररूपिणः । कृष्णदंताः शंकुकर्णा ऊर्ध्वकेशा भयावहाः । रक्ताक्षाश्च ततः प्रोचुर्विश्वेदेवांश्च ते नृप

やがてそれらの卵から、恐るべき姿の生きものが現れた。歯は黒く、耳は尖り、髪は逆立ち、戦慄を呼び、眼は赤かった。そこで王よ、彼らはヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）に語りかけた。

Verse 78

वयं बुभुक्षिताः सर्वे भोजनं दीयतां ध्रुवम् । भवद्भिर्विहिता यस्माद्याचयामो न चापरम्

われらは皆、飢えている。必ず食を与えよ。われらは汝らにより任じられたゆえ、これのみを乞い、他は求めぬ。

Verse 79

तथेत्युक्ते द्विजेंद्रैश्च विश्वेदेवाः सुदुःखिताः । रुरुदुर्बाष्पपूरेण प्लावयन्तो वसुन्धराम्

最勝のバラモンたちが「然り」と告げると、ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）は深い悲嘆に沈み、涙を滝のごとく流して大地を水に満たした。

Verse 80

एवमुक्त्वा तु ते श्राद्धं विश्वेदेवा नृपोत्तम । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे दुःखेन महताऽन्विताः । प्रोचुश्च दीनया वाचा प्रणिपत्य पितामहम्

このようにシュラーダ（śrāddha）について語り終えると、王の中の最勝よ、ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）一同は大いなる悲しみを負ってブラフマローカ（Brahmaloka）へ赴いた。彼らはピターマハ（梵天ブラフマー）にひれ伏して礼拝し、卑下した声で申し上げた。

Verse 81

वयं बाह्याः कृता देव श्राद्धानां बलविद्विषा । तव श्राद्धे गता यस्माद्गयायां प्राङ्निमंत्रिताः

おお主よ、バラの敵（インドラ）によって、われらはシュラーダ（śrāddha）の儀から追われました。われらは前もって招かれ、ガヤーにてあなたのシュラーダに赴いたゆえです。

Verse 82

तेन रुष्टः सहस्राक्षस्तव चांते समागताः । तस्मात्कुरु प्रसादं नः श्राद्धार्हाः स्याम वै यथा

そのゆえ千眼者サハスラークシャ（インドラ）は怒り、われらはあなたの御前に参りました。どうかご慈悲を垂れ、われらがまことにシュラーダ（śrāddha）の供物を受けるにふさわしくならんことを。

Verse 83

तच्छ्रुत्वा सत्वरं ब्रह्मा कृपया परयान्वितः । विश्वेदेवान्समादाय कूप्माण्डैस्तैः समन्वितान्

それを聞くや、梵天は無上の慈悲に動かされ、ただちにヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevas）を集め、さらにそのクーシュマーンダ（Kūṣmāṇḍas）らを伴った。

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा तत्र समागतः । विश्वेदेवसमायुक्तो हंसयानसमाश्रितः

まさにその時、梵天はヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevas）を伴い、白鳥（ハンサ）の車に乗ってその場に到来した。

Verse 86

शक्रोऽपि सहसा दृष्ट्वा संप्राप्तं कमलासनम् । अर्घ्यमादाय पाद्यं च सत्वरं सम्मुखो ययौ

シャクラ（インドラ）もまた、蓮華座の御方の到来を忽ち見て、アルギャ（arghya）と足洗いの水（パーディヤ pādya）を携え、急ぎ前へ進み出て迎えた。

Verse 87

ततः प्रणम्य शिरसा साष्टांगं विनयान्वितः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा स्वागतं ते पितामह

そのとき彼は、頭を垂れて礼拝し、謙虚にサーシュターンガ（八支の全身礼）で平伏し、合掌して言った。「ようこそおいでくださいました、ピターマハ（大祖父）よ。」

Verse 88

तव संदर्शनादेव ज्ञातं जन्मत्रयं मया । द्रुतं पूर्वं शुभं कर्म करोमि च यथाऽधुना

あなたの御姿を拝する（darśana）ただそれだけで、私は自らの三つの生を知りました。ゆえに今、かつて果たすべきであった吉祥の行いを速やかに行います。

Verse 89

करिष्यामि परे लोके व्यक्तमेतदसंशयम्

私は彼岸の世においてもそれを成し遂げます。これは明白で、疑いはありません。

Verse 90

निःस्पृहस्यापि ते देव यदागमनकारणम् । तन्मे द्रुततरं ब्रूहि येन सर्वं करोम्यहम्

欲なき神よ、それでもなお、なぜおいでになったのかを速やかにお告げください。そうすれば私は、なすべきことをすべて成し遂げます。

Verse 91

ब्रह्मोवाच । यैर्विना न भवेच्छ्राद्धं ममापि सुरसत्तम । विश्वेदेवास्त्वया तेऽद्य श्राद्धबाह्या विनिर्मिताः

ブラフマーは言った。「神々の中の最勝者よ、彼らなくしては、わが施羅陀（Śrāddha）さえ執り行えぬ。そのヴィシュヴェーデーヴァ（Viśvedevas）たちを、今日あなたは施羅陀の外に立たせた（除外した）のだ。」

Verse 92

तत्त्वया न कृतं भद्रं तेन कर्म वितन्वता । अप्रमाणं कृता वेदा यतश्च स्मृतयस्तथा

汝がその行いを広げたがゆえに、いささかの善も成らなかった。かくしてヴェーダも、同様にスムリティも、権威なきもののようにされ、頼みがたくなった。

Verse 93

एते पूर्वं मया शक्र श्राद्धार्थं विनिमंत्रिताः । पश्चात्त्वया न दोषोऽस्ति तस्माच्चैषां महात्मनाम्

「おおシャクラよ、これらは先に我がシュラーダ（Śrāddha）のため招いた者たちである。のちにおいて汝に咎はない。ゆえに、この大いなる魂の者たちについては……」

Verse 94

तस्माच्छापप्रमोक्षार्थं त्वं यतस्व सुरेश्वर । येन स्युः श्राद्धयोग्याश्च सर्वेऽमी दुःखिता भृशम्

ゆえに、神々の主よ、この呪いの解放を成就するため励め。そうすれば、これらすべては再びシュラーダの供物を受けるにふさわしくなる。彼らは甚だしく悲嘆に沈んでいるのだ。

Verse 95

पुरा ह्येतन्मया प्रोक्तं सर्वेषां च द्विजन्मनाम् । एतत्पूर्वं च यच्छ्राद्धं सफलं तद्भविष्यति

まことに、これは昔より、すべての二度生まれ（ドヴィジャ）に向けて我が宣言してきたこと。これ以前に営まれたシュラーダは、必ずや果を結び、功徳を成就する。

Verse 96

तत्कथं मम वाक्यं त्वमसत्यं प्रकरोषि च

それなのに、どうして汝は我が言葉を虚偽へと変えてしまうのか。

Verse 97

इंद्र उवाच । मयाऽपि कोपयुक्तेन शप्ता एते पितामह । तद्यथा सत्यवाक्योऽहं प्रभवामि तथा कुरु

インドラは言った。「おお、祖父なるピターマハよ。怒りにとらわれた私は、彼らをも呪ってしまった。ゆえに、私が真実を語る者として保たれ、我が言葉が効力をもって成就するように計らってください。」

Verse 98

ब्रह्मोवाच । तव वाक्यं यथा सत्यं प्रभविष्यति वासव । तथाऽहं संविधास्यामि विश्वेदेवार्थमेव ह

ブラフマーは言った。「おおヴァーサヴァよ。汝の言葉がまことに真となるよう、私は取り計らおう。とりわけヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）に関することにおいて。」

Verse 99

विश्वेदेवैर्विना श्राद्धं यत्त्वया समुदाहृतम् । एकोद्दिष्टं नराः सर्वे करिष्यंति धरातले

汝がヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）を伴わずに行うべしと宣したシュラーダ（śrāddha）は、この地上において人々すべてが、ただ一つの対象に捧げるエーコッディシュタ（ekoddiṣṭa）・シュラーダとして修するであろう。

Verse 100

तस्मिन्नहनि देवेंद्र त्वया यत्र विनिर्मितम् । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां शस्त्रेण निहतस्य च

まさにその日に、神々の王よインドラよ――汝が定めたその日、すなわちプレータ・パクシャ（preta-pakṣa、亡者の半月）の第十四日、また武器によって斃れた者のためにも――

Verse 101

क्षयाहे चाऽपि संजाते विश्वेदेवैर्विना कृतम् । नागरस्य शुभं श्राद्धं वचनान्मे भविष्यति

たとえクシャヤーハ（kṣayāha、暦上の欠日）が生じても、ヴィシュヴェデーヴァ（Viśvedevā）を伴わずに修される吉祥なるナーガラ・シュラーダは、我が宣言によって効力を得るであろう。

Verse 102

शेषकाले तु यः श्राद्धं प्रकरिष्यति तैर्विना । व्यर्थं संपत्स्यते तस्य मम वाक्यादसंशयम्

しかし他の時に、彼ら（ヴィシュヴェデーヴァたち）を欠いてシュラーダ（śrāddha）を行う者は、その功徳が空しくなる—これは我が言葉によって確かであり、疑いはない。

Verse 104

मुक्त्वा शस्त्रहतं चैकं तस्मिन्नहनि यो नरः । करिष्यति तथा श्राद्धं भूतभोज्यं भविष्यति । विश्वामित्र उवाच । तथेत्युक्ते तु शक्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । विश्वेदेवैस्ततः प्रोक्तो विनयावनतैः स्थितैः

ただ一つ、武器により殺された者の場合を除き、その日に人がそのような不如法のままシュラーダ（śrāddha）を行えば、供物はブータ（霊）どもの食となる。ヴィシュヴァーミトラは言った。シャクラ（インドラ）が「そのとおり」と告げると、世界の祖父たるブラフマーは、謙恭に頭を垂れて立つヴィシュヴェデーヴァたちから申し述べられた。

Verse 105

एते पुत्राः समुत्पन्ना अस्मदश्रुभ्य एव च । तेषां तु भोजनं दत्तं क्षुधार्तानां मया विभो

「これらの子らはまことに我が涙そのものから生じた。主よ、飢えに苦しむ彼らに、私は食を与えたのだ。」

Verse 106

अस्मद्विवर्जितं श्राद्धं कुपितैर्वासवोपरि । तद्यथा जायते सत्यं वाक्यमस्मदुदीरितम्

「我らを除いたシュラーダ（śrāddha）が行われている—それゆえ神々の力はヴァーサヴァ（インドラ）に対して憤る。われらが発した言葉が、そのまま真実となるように。」

Verse 107

अस्माकं वासवस्यापि तथा कुरु पितामह । निरूपय शुभाहारं येन स्यात्तृप्तिरुत्तमा

「同じく、祖父（ピターマハ）よ、我らのためにも—そしてヴァーサヴァ（インドラ）のためにも—そのように取り計らってください。最上の満足が生じるよう、吉祥なる食の供養を定めてください。」

Verse 108

एतेषामेव सर्वेषां प्रसादात्तव पद्मज

おお蓮華生（ブラフマー）よ、ただ汝の恩寵によってのみ、これらすべてに加護が及ぶ。

Verse 109

पद्मज उवाच । श्राद्धकाले तु विप्राणां भोज्यपात्रेषु कृत्स्नशः । भस्मरेखां प्रदास्यंति ह्येतैस्तत्त्याज्यमेव हि

パドマジャ（ブラフマー）は言われた。「シュラーダ（śrāddha）の時、これらは婆羅門たちの食器の周囲一面に灰の線を引くであろう。ゆえに彼らに関しては、その供食・しつらえは必ず避けるべきである。」

Verse 111

एतेभ्यश्चैव तद्दत्तं मया तुष्टेन सांप्रतम् । एवमुक्त्वा ततो नाम तेषां चक्रे पितामहः

「そして彼らにもまた、我は今満ち足りて、ただちにその分け前を授けた。」そう言って、ピターマハ（ブラフマー）は彼らに名を定めた。

Verse 112

कुशब्देन स्मृता भूमिः संसिक्ता चाश्रुणा यतः । ततोंऽडानि च जातानि तेभ्यो जाता अमी घनाः । कूष्मांडा इति विख्याता भविष्यंति जगत्त्रये

「大地は『ku』という語によって想起され、また涙により潤されたがゆえに、そこから卵が生じた。さらにその卵より、この肉身の密なる者たちが生まれた。彼らは三界において『クーシュマーンダ（Kūṣmāṇḍa）』として名高くなるであろう。」

Verse 113

ततस्तांश्च त्रिधा कृत्वा क्रमेणैवार्पयत्तदा । अग्नेर्वायोस्तथार्कस्य वाक्यमेतदुवाच ह

それから彼は彼らを三つに分け、順次にアグニ、ヴायु、そしてアルカ（太陽）へと捧げ、かく語った。

Verse 114

यजुर्वेदे प्रविख्यातं यद्देवति ऋचां त्रयम् । तेन भागः प्रदातव्य एतेषां भक्तिहोमतः

ヤジュル・ヴェーダに名高く、諸神に捧げられる三つのṛk詩句——その儀礼によって、信愛をもってホーマを供し、彼らの分け前を授けるべきである。

Verse 115

कोटिहोमोद्भवे चैव निजभागस्य मध्यतः । तेन तृप्तिं प्रयास्यंति मम वाक्यादसंशयम्

さらに、一倶胝のホーマより生ずる功徳——まさしく彼ら自身に割り当てられた分のただ中から——それによって彼らは満足に至る。わが言葉により、疑いはない。

Verse 116

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । विश्वेदेवास्तथा हृष्टाः कूष्माण्डाश्च विशेषतः

かく語り終えると、四面の御方（ブラフマー）は姿を消した。ヴィシュヴェデーヴァたちは歓喜し、とりわけクーシュマーンダたちは大いに悦んだ。

Verse 117

एतस्मात्कारणाद्रक्षा क्रियते भस्मसम्भवा । विप्राणां भोज्यपात्रेषु श्राद्धे कूष्मांडजाद्भयात् । नागराणां न वांछंति श्राद्धे छिद्रं यतः शृणु

このゆえに、クーシュマーンダに由来する災いを恐れて、シュラーダ（śrāddha）においてブラーフマナたちの食器の上に、灰（バースマ）より生じた護りの作法が行われる。ゆえにナーガラの人々は、シュラーダにいかなる「裂け目」すなわち過失も望まぬ。理由を聞け。

Verse 118

तेषां स्थाने यतो जाता दाक्षिण्येन समन्विताः । निषिद्धा भस्मजा रक्षा भर्तृयज्ञेन तेजसा

彼らの場に、慈しみと正しい敬虔を備えた者たちが生じたがゆえに、灰より生まれた護りの作法は禁じられた——バルトリ・ヤジュニャ（Bhartṛ-yajña）の光輝に圧せられて。

Verse 119

तदर्थं नागराः सर्वे न कुर्वन्ति हि कर्हिचित् । इन्द्रोऽपि च गते तस्मिंश्चतुर्वक्त्रे निजालयम्

そのゆえに、ナーガラの人々は皆、いかなる時にもそれを行わない。しかして四面の御方が自らの住処へ帰られたのち、インドラもまたそのように行った。

Verse 120

अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वांश्चमत्कारपुरोद्भवान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

彼は、その不思議なる都に現れ出たすべてのバラモンたちに語りかけた。合掌してアンジャリを結び、へりくだって敬虔に身をかがめ、立ち尽くした。

Verse 121

श्रूयतां मद्वचो विप्राः करिष्यथ ततः परम् । स्थापयिष्याम्यहं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः

「我が言葉を聞け、バラモンたちよ。しかるのち、汝らはそのとおりに行うがよい。我は、神々の神たるシュ―リン（三叉戟を執る御方）のリンガを建立しよう。」

Verse 122

ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तस्य दर्शितं स्थानमुत्तमम् । सोऽपि लिंगं च संस्थाप्य प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

そのとき、かのバラモンたちは彼に最上の場所を示した。彼もまたリンガを安置し、歓喜してトリディヴァ（天界）へと赴いた。

Verse 123

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं सर्वकामप्रदायकम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「王よ、汝が我に問うたことはすべて語り尽くした。すなわち、あらゆる願いを成就させるガヤークーピーの大いなる功徳である。」

Verse 124

आनर्त उवाच । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं भवता मे प्रकीर्तितम् । बालमंडनजं वापि सांप्रतं वक्तुमर्हसि

アーナルタは言った。「あなたはガヤークーピー（Gayākūpī）の大いなる功徳を私に語ってくださいました。いまは、幼子の剃髪儀礼（バ―ラ・マṇḍナ）に結びつくティールタ（聖地）の功徳もお説きください。」

Verse 126

विश्वामित्र उवाच । सहस्राक्षेण ते विप्रा लिंगार्थं याचिता यदा । स्थानं शुभं पवित्रं च सर्वक्षेत्रस्य मध्यगम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「千眼者サハスラークシャ（インドラ）がリンガ建立のためにその婆羅門たちに願い出たとき、彼らは全聖域のまさに中央にある、吉祥にして清浄なる場所を示した。」

Verse 127

ततस्तैर्दर्शितं लिंगं सुपुण्यं बालमंडनम् । यत्र बालाः पुरा जाता मरुदाख्या दितेः सुताः

それから彼らは、至上の功徳を具え「バーラマṇḍナ」と呼ばれるリンガを示した。そこは、古えに若きマルットたちがディティ（Diti）の子として生まれたその場所である。

Verse 128

तेनैव च पुरा ध्वस्ता न च मृत्युमुपागताः । तच्च मेध्यतमं ज्ञात्वा स्थानं दृष्टं पुरा च यत्

その同じ力によって、彼らはかつて打ち倒されたが、死に至ることはなかった。こここそ最も浄めの力ある場所—古来より見られ敬われてきた聖地—と知って、（彼らはこのように語った）。

Verse 129

यत्र दित्या तपस्तप्तं सुसुतं कांक्षमाणया । तद्दृष्ट्वा परमं स्थानं जीवं प्रोवाच देवपः

その地でディティ（Diti）は、すぐれた子を望みつつ苦行（タパス）を修した。その至上の聖地を目にした神々の主は、師であるジーヴァ（Jīva）に語りかけた。

Verse 130

गुरो ब्रूहि ममाशु त्वं सुमुहूर्तं च सांप्रतम् । दिवसं यत्र सल्लिंगं स्थापयामि हरोद्भवम् । प्रलयेऽपि समुत्पन्ने न नाशो यत्र जायते

「おお師よ、今すぐに吉祥の時を私に告げてください——ハラ（シヴァ）より生じた真実のリンガを、私が安置できるその日を。そこは、たとえプララヤ（宇宙の大滅）がおこっても、いかなる破壊も生じない場所なのです。」

Verse 131

ततः सोऽपि चिरं ध्यात्वा तं प्रोवाच शचीपतिम् । माघमासे सिते पक्षे पुष्यर्क्षे रविवासरे

それから彼もまた久しく黙想し、舎脂の主（インドラ）に告げた。「マーガ月、白分（明るい半月）、プシュヤの宿のもと、日曜日に……」

Verse 132

त्रयोदश्यामभीष्टे तु संजातेऽ भ्युदये शुभे । संस्थापय विभो लिंगं मम वाक्येन सांप्रतम्

「望みのトラヨーダシーの日、吉祥なる昇りの時が満ちたなら、力ある者よ——我が言葉に従い、今このリンガを安置しなさい。」

Verse 133

आकल्पांतसमं दिव्यं स्थिरं ते तद्भविष्यति । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु हर्षेण महताऽन्वितः

「それは汝にとって神妙にして堅固となり、劫の終わりに至るまで存続するであろう。」そう聞いて、天の王は大いなる歓喜に満たされた。

Verse 134

बालमंडनसांनिध्ये स्थापयामास तत्तदा । विप्रपुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः

そしてその時、バ―ラマンダナの御前において、彼はそれを安置した——バラモンたちの吉祥の祝詞（プンヤーハ）の唱和と、歌と楽器の響き渡る音のただ中で。

Verse 135

ततो होमावसाने तु तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् । दक्षिणायां ददौ तेषामाघाटं स्थानमुत्तमम्

その後、ホーマが終わると、彼は最勝の再生者たちにタर्पナを施して満足させ、ダクシナーを授け、さらに「アーガータ」と名づく最上の地を与えた。

Verse 136

मांकूले संस्थितं यच्च दिव्यप्राकारभूषितम् । सर्वेषामेव विप्राणां सामान्येन नृपोत्तम

また、マーンークーラに位置し、神聖なる囲いの垣で荘厳されたその地は、すべてのバラモンに共通のものとなる、王の中の最勝者よ。

Verse 137

ततोऽष्टकुलिकान्विप्रान्समाहूयाब्रवीदिदम् । युष्माभिस्तु सदा कार्या चिंता लिंगसमुद्भवा

次いで、八つの家系のバラモンたちを召してこう告げた。「汝らは常に、シヴァ・リンガへの奉仕より生ずる聖なる勤めと護持の心を保つべし。」

Verse 138

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

「我が彼に、月と日がある限り続く生計を授けたゆえ、その扶持は受け取るべし。さらにそのために、十二の村よりこれを充てよ。」

Verse 139

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं विबुधश्रेष्ठ करिष्यामो वचस्तव । लिंगचिंतासमुद्भूतं श्रूयतामत्र कारणम्

バラモンたちは言った。「神々の中の最勝者よ、我らはあなたの御言葉を実行いたしません。ここにその理由をお聞きください――リンガに関する我らの憂慮より起こったものです。」

Verse 140

ब्रह्मस्वं विबुधस्वं च तडागोत्थं विशेषतः । भक्षितं स्वल्पमप्यत्र नाश येत्सर्वपूर्वजान्

バラモンの財と神々の財――とりわけ池の施与から生じたもの――を、ここでたとえ僅かでも口にすれば、己の祖先すべてを滅ぼす。

Verse 141

यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं जातस्तद्भक्षयिष्यति । पातयिष्यति नः सर्वांस्तदस्माकं महद्भयम्

もし我らの一族に生まれた者がそれを食すなら、我らすべてを没落へと落とすであろう。これこそ我らの大いなる恐れである。

Verse 142

अथ तं मध्यगः प्राह कृतांजलिर्द्विजोत्तमः । दृष्ट्वाऽन्यमनसं शक्रं कृतपूर्वोपकारिणम्

そのとき、彼らの中に立つ最勝のバラモンが合掌して、心の乱れたシャクラに語りかけた。彼は以前、恩恵を施した者であったのに。

Verse 143

देवशर्माभिधानस्तु विख्यातः प्रवरैस्त्रिभिः । अहं चिंतां करिष्यामि तव लिंगसमुद्भवाम्

「我が名はデーヴァシャルマー。三人の卓越者の一人として名高い。汝のために、リンガに関わる行法の責を引き受けよう。」

Verse 144

अपुत्रस्य तु मे पुत्रं यदि यच्छसि वासव । यस्मात्संजायते वंशो यावदाभूतसंप्लवम्

「だが、ヴァーサヴァよ、子なき我に一人の男子を授け給え。かくして家系が起こり、時代の大壊滅の終わりに至るまで続くならば、（我はそれを成そう）。」

Verse 145

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

彼はダルマを知る者であり、恩を知る者であり、神々の財を不正に用いることを避ける者であった。これを聞いてヴァーサヴァ（インドラ）は歓喜し、その最勝のバラモンに語りかけた。

Verse 146

इन्द्र उवाच । भविष्यति शुभस्तुभ्यं पुत्रो वंशधरः परः । धर्मात्मा सत्यवादी च देवस्वपरिवर्जकः

インドラは言った。「汝には吉祥なる男子が生まれよう—汝の家系を継ぐ最上の担い手である。心はダルマにかない、言葉は真実で、神々の財を不正に用いることを慎む者である。」

Verse 147

तस्यान्वये तु ये पुत्रा भविष्यंति महात्मनः । ते सर्वेऽत्र भविष्यंति तद्रूपा वेदपारगाः

また、その大いなる魂の家系に生まれる子らは、皆ここに住まい、彼と同じ本性を備え、成就し学識に満ち、ヴェーダの彼岸に渡りきった者となる。

Verse 148

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

さらに我が言葉を聞け、善きバラモンよ—汝に告げようとすることを。ここに集まったすべての最勝のバラモンたちも、共に聴聞せよ。

Verse 149

बालमण्डनके तीर्थे मयैतल्लिंगमुत्तमम् । चतुर्वक्त्र समादेशाच्चतुर्वक्त्रं प्रतिष्ठितम्

バーラマンダナカのティールタにおいて、我はこの最上のリンガを स्थापितした。四面の御方（ブラフマー）の命により、これは「チャトゥルヴァクトラ」—四面リンガとして安置された。

Verse 150

योऽत्र स्नानविधिं कृत्वा तीर्थेऽत्र पितृतर्पणम् । आजन्म पितरस्तेन प्रभविष्यंति तर्पिताः

ここで定めの沐浴の作法を行い、このティールタにおいて祖霊にタルパナ（灌水供養）を捧げる者は、その功徳により、祖先は代々まことに満足するであろう。

Verse 151

ग्रामा द्वादश ये दत्ता मया देवस्य चास्य भोः । वसिष्यंति च ये विप्रा वृद्धिश्राद्ध उपस्थिते । ते श्राद्धं प्रथमं चास्य कृत्वा श्राद्धं ततः परम्

おお御方よ。この主、この神格のために、わたしは十二の村を寄進した。繁栄を祈るヴリッディ・シュラーダ（vṛddhi-śrāddha）の時が来れば、そこに住むバラモンたちは、まずこの神格のためにシュラーダを行い、その後に他のシュラーダ諸儀を行うであろう。

Verse 152

तत्कृत्यानि करिष्यन्ति ते विघ्नेन विवर्जिताः । वृद्धिः संपत्स्यते तेषां नो चेद्विघ्नं भविष्यति

彼らはなすべき務めを障りなく成し遂げる。繁栄は彼らに成就し、妨げは決して起こらない。

Verse 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

マーガ月の白分、月の十三日（トラヨーダシー）に至るとき、かの村々に住む人々が、心を一つにしてここへ来るならば——

Verse 154

बालमण्डनके स्नात्वा लिंगमेतत्समाहिताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या ते यास्यंति परां गतिम्

バ―ラマンダナカで沐浴し、心を収めて、このリンガを真実の信愛（バクティ）をもって礼拝するなら、彼らは最高の境地に到達する。

Verse 155

ग्रामाणां मम लिंगस्य ये करिष्यंति पीडनम् । कालांतरेऽपि संप्राप्तास्ते यास्यंति च संक्षयम्

しかし、この地に捧げられた村々、あるいは我がリンガを害する者は――たとえ後の世に現れようとも――ついには滅びに至る。

Verse 156

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च । बालमण्डनके तीर्थ आगमिष्यंति तद्दिने

地上のあらゆるティールタ、さらには海や湖に結ばれたものまでもが、その日にバ―ラマンダナカのティールタへと集い来る。

Verse 157

विश्वामित्र उवाच । एतदुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चाष्टकुलान्द्विजान् । अग्रतः कोपसंयुक्तस्ततोवचनमब्रवीत्

ヴィシュヴァーミトラは言った。かく語り終えるや、千眼者（インドラ）は怒りに満ち、八つの家系のバラモンたちを前に召し出し、次の言葉を告げた。

Verse 158

एतैः सप्तकुलैर्विप्रैर्यत्कृतं वचनं न मे । कृतघ्नैस्ता ञ्छपिष्यामि कृतघ्नत्वान्न संशयः

「この七つの家系のバラモンどもは、我が命を果たさなかった。恩知らずゆえ、我は彼らを呪う。彼らの不恩は疑いない。」

Verse 159

यस्मादिदंपुरा प्रोक्तं मनुना सत्यवादिना । स्वायंभुवेन प्रोद्दिश्य कृतघ्नं सकलं जनम्

「なぜなら、真実を語るスヴァーヤンブヴァ・マヌが、はるか昔にこれを宣言し、恩知らずがあまねく人々を汚すと示したからである。」

Verse 160

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

バラモンを殺す者、酒を飲む者、盗む者、信義を破る者、欺く者には、善き人々が贖罪を定めた。だが恩を知らぬ者には、贖罪はない。

Verse 161

अवध्या ब्राह्मणा गावः स्त्रियो बालास्तपस्विनः । तेनाऽहं न वधाम्येताञ्छिद्रेऽपि महति स्थिते

バラモン、牛、女、子ども、そして苦行者は殺してはならない。ゆえに、大きな過ちが生じていようとも、私は彼らを殺さない。

Verse 162

ततस्तोयं समादाय सदर्भं निजपाणिना । शशाप तान्द्विजश्रेष्ठान्कृतघ्नान्पाकशासनः

そのときパーカシャーサナ（インドラ）は、自らの手に水とダルバ草を取り、忘恩のゆえにその最上のバラモンたちを呪った。

Verse 163

मम वाक्यादपि प्राप्य एते लक्ष्मीं द्विजोत्तमाः । निर्धनाः संभविष्यंति नीत्वा यद्द्वारतो ऽखिलम्

「わが言葉によって繁栄を得たこの最上のバラモンたちも、門口に来たものをことごとく持ち去ったのち、貧窮に落ちるであろう。」

Verse 164

भक्तानां च पीरत्यागमेतेषां वंशजा द्विजाः । करिष्यंति न सन्देहो यथा मम सुनिष्ठुराः । दाक्षिण्यरहिताः सर्वे तथा बह्वाशिनः सदा

「また、その血統に生まれるバラモンたちは、苦しむ信者を見捨てるであろう—疑いない—彼らが私に示したのと同じく苛酷で、皆やさしさを欠き、常に食を貪り過ぎる。」

Verse 165

एवमुक्त्वाऽथ तान्विप्रान्सप्तवंशसमुद्भवान् । पुनः प्रोवाच तान्विप्राञ्छेषान्नगरसंभवान्

かく語りて、七つの系譜より生まれし婆羅門たちに告げ終えると、彼はさらに、都に生じた残りの婆羅門たちに再び語りかけた。

Verse 166

ममात्र दीयतां स्थानं स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । येन संवत्सरस्यांते पंचरात्रं वसाम्यहम्

「おお、最勝の婆羅門たちよ、ここに我がための場所を—まさにこの地に定まる住処を—授けよ。されば我は毎年の年の終わりに五夜ここに住まわん。」

Verse 167

देवस्यास्य प्रपूजार्थं मर्त्यलोकसु खाय च । ब्राह्मणानां प्रपूजार्थं सर्वेषां भवतामिह

「この神格を完全に供養するため、また人界の安寧のため、さらに婆羅門たちを正しく敬うために—ここにいる汝らすべてが、この行を成し遂げよ。」

Verse 168

विश्वामित्र उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे तदर्थं स्थानमुत्तमम् । दर्शयामासुः संहृष्टाः प्रोचुश्च तदनंतरम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「そのとき、すべての婆羅門たちは歓喜して、その目的にかなう最上の場所を示し、直後に言葉を発した。」

Verse 169

ब्रह्मस्थाने त्वया शक्र पंचरात्रमुपेत्य च । स्थातव्यं मर्त्यलोकस्य सुखमासेव्यतां प्रभो

「おお、シャクラ（インドラ）よ、梵天の座に来たりて五夜とどまるべし。主よ、この行により人界の安楽が享受されんことを。」

Verse 170

अत्र स्थाने तवाऽग्रे तु करिष्यामो महोत्सवम् । गीतवादित्रनिर्घोषैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजानां तर्पणैश्चैव सर्वकामसमृद्धिदम्

こここの地において、御前にて我らは大いなる祭儀（マホーツァヴァ）を執り行う。歌と楽器の響きが鳴り渡り、香、花鬘、塗香を供え、さらに二度生まれの者（ドヴィジャ）を満たすタルパナの供養もなす。これはあらゆる願いを豊かに成就させる。

Verse 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

ヴィシュヴァーミトラは言った。「彼らの言葉を聞いて、パーカシャーサナ（インドラ）は大いに歓喜した。すべてのドヴィジャを礼拝し敬ってのち、彼は三界の天宮なる自らの住処へと赴いた。」

Verse 206

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्ड हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये बालमण्डनतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

かくして『聖スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒター—第六部、ナーガラカーンダ、ハータケーシュヴァラ聖域（クシェートラ）功徳讃における「バーラマンダナ・ティールタの偉大さの叙述」と名づけられた第二百六章は、ここに円成して終わる。

Verse 215

कस्मिन्स्थाने च शक्रेण तच्च लिंगं प्रतिष्ठितम । वदास्माकं महाभाग तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

そして、そのリンガはシャクラ（インドラ）によっていずこに安置されたのですか。大いなる幸いの御方よ、我らにお告げください。あのリンガを拝見（ダルシャナ）することで、いかなる果報が得られるのでしょうか。

Verse 984

शक्रोऽपि श्राद्धकर्माणि कृत्वा तेषां दिवौकसाम् । तीर्थयात्रापरो भूत्वा तथैव च व्यवस्थितः

シャクラ（インドラ）もまた、かの天界の者たちのためにシュラーダの儀礼を修めたのち、ティールタ巡礼に専心し、まさにその道に堅くとどまり続けた。