Adhyaya 16

Verse 1

तारक उवाच । राज्येन बुद्बुदाभेन स्त्रीभिरक्षैश्च पानकैः । मोहितो जन्म लब्ध्वात्र त्यजते पौरुषं नरः

ターラカは言った。「泡のごとく儚い王権、女色、賭博、酒に惑わされると、人はこの世に生を得ながら、真の पुरुषの徳（ पुरुषत्व ）を捨て去ってしまう。」

Verse 2

जन्म तस्य वृथा सर्वमाकल्पांतं न संशयः

彼の生涯はすべて空しく、劫の終わりに至るまで—これに疑いはない。

Verse 3

मातापितृभ्यां न करोति कामान्बन्धूनशोकान्न करोति यो वा । कीर्तिं हि वा नार्जयते न मानं नरः स जातोऽपि मृतोऽत्र लोके

父母の正当な願いを満たさず、親族を憂いから守らず、名声も誉れも得ない者—その人は生まれていても、この世では死んだも同然である。

Verse 4

तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् । संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम्

ゆえに、神々の中の最勝者らに勝利し、三界の福運を速やかに奪い取るため、我が八輪の戦車を繋げよ。さらに我が軍勢—不敗のダイティヤの輪—を集結せよ。

Verse 5

ध्वजं च मे कांचनपट्टबन्धं छत्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम् । अद्याहमासां सुरकामिनीनां धम्मील्लकांश्चाग्रथितान्करिष्ये

我が旗印は黄金の帯で結び、我が天蓋は真珠の網で繋げ。今日、天女たち—神々の愛妃—の髪の結い（ダンミーッラカ）を編み合わせてやろう。

Verse 6

यथा पुरा मर्कटको जनन्यास्तस्याश्च सत्येन तु तारकः स्याम्

「昔、猿が母の真実（サティヤ）によって守られたように、同じその真実の力によって、我もまた『ターラカ』—救済者—となりますように。」

Verse 7

नारद उवाच । तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनोनाम दानवः । सेनानीर्दैत्यराजस्य तथा चक्रेऽविलंबितम्

ナーラダは言った。「ターラカの言葉を聞くや、ダイティヤ王の軍司令であるダーナヴァ、名をグラサナは、遅滞なくただちに命のままに取りかかった。」

Verse 8

आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः । सज्जं चक्रे रथं दैत्यो दैत्यराजस्य धीमतः

重々しく響く戦鼓を打ち鳴らし、ダイティヤたちを急ぎ招集して、そのダーナヴァは賢きダイティヤ王の戦車を整え、備えを完うした。

Verse 9

गरुडानां सहस्रेण गरुडोपमितत्विषा । ते हि पुत्राः सुपर्णस्य संस्थिता मेरुकन्दरे

ガルダに比肩する光輝を放つ千のガルダ――まことにスパルナの子ら――が、メール山の洞窟に陣取っていた。

Verse 10

विजित्य दैत्यराजेन वाहनत्वे प्रकल्पिताः । अष्टाष्टचक्रः सरथश्चतुर्योजनविस्तृतः

ダイティヤ王に征服されて、彼らは王の乗り物として定められた。戦車は八輪と八輪、すなわち十六輪を備え、その広がりは四ヨージャナに及んだ。

Verse 11

नानाक्रीडागृहयुतो गीतवाद्यमनोहरः । गंधर्वनगराकारः संयुक्तः प्रत्यदृस्यत

さまざまな遊楽殿を備え、歌と楽の音に心奪われるその戦車は、すべて整い尽くして現れ、ガンダルヴァの都のごとき姿であった。

Verse 12

आजग्मुस्तत्र दैत्याश्च दशा चंडपराक्रमाः । कोटिकोटिपरिवारा अन्ये च बहवो रणे

そこへ、猛き武勇を備えた十人のダイティヤが来集し、さらに戦場には他にも多くが加わった。各々が億々の従者に囲まれ、戦いに備えていた。

Verse 13

तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भोनंतरस्तथा । महिषः कुञ्जरो मेषः कालनेमिर्निमिस्तथा

彼らの先陣はジャンバ（Jambha）であり、次いでクジャンバ（Kujambha）。さらにマヒシャ（Mahiṣa）、クンジャラ（Kuñjara）、メーシャ（Meṣa）、そしてカーラネーミ（Kālanemi）とニミ（Nimi）もいた。

Verse 14

मथनो जंभकः शुम्भो दैत्येंद्रा दश नायकाः । दैत्येंद्रा गिरिवर्ष्माणः संति चंडपराक्रमाः

マタナ（Mathana）、ジャンバカ（Jaṃbhaka）、シュンバ（Śumbha）ら――ダイティヤの中の王たる十人の将――がそこにおり、山のごとき巨体で、猛き武威を備えていた。

Verse 15

नानाविधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः । तारकस्याभवत्केतुर्बहूरूपो महाभयः

彼らは種々の武器を携え、さまざまな武具と飛び道具に通じていた。そのときターラカの旗標（ケートゥ）が立ち上がり、多様な姿を現して、甚だ恐るべきものとなった。

Verse 16

क्वचिच्च राक्षसो घोरः पिशाचध्वांक्षगृध्रकः । एवं बहुविधाकारः स केतुः प्रत्यदृश्यत

あるとき旗は恐るべき羅刹（ラクシャサ）として現れ、またあるときはピシャーチャ、烏、あるいは禿鷲として現れた。かくして多様な姿を取るその旗標（ケートゥ）は、幾度も目に映った。

Verse 17

केतुना मकरेणापि सेनानीर्ग्रसनो बभौ । पैशाचं यत्र वदनं जंभस्यासीदयस्मयम्

マカラを旗印として、将軍グラ―サナは燦然と現れた。そこにおけるジャンバの顔はピシャーチャのごとく、鉄のように硬かった。

Verse 18

खरो विधुतलांगूलः कुजम्भस्याभवद्ध्वजे । महिषस्य च गोमायुः कांतो हैमस्तथां बभौ

クジャンバの旗には、尾を激しく振るロバが描かれた。マヒシャには、輝く黄金のゴーマーユ（ジャッカル）が紋章として現れた。

Verse 19

गृध्रो वै कुंजरस्यासीन्मेषस्याभूच्च राक्षसः । कालनेमेर्महाकालो निमेरासीन्महातिमिः

クンジャラの印はまさしく禿鷲であり、メーシャの印はラाक्षサであった。カーラネーミにはマハーカーラ、ニミには大いなる闇（マハーティミ）が掲げられた。

Verse 20

राक्षसी मथनस्यापि ध्वांक्षोऽभूज्जंभकस्य च । महावृकश्च शुम्भस्य ध्वजा एवंविधा बभुः

マथナの旗にはラाक्षसीが、ジャンバカの旗には烏が、そしてシュンバの旗には大狼が描かれていた。かくのごとき旗印が掲げられた。

Verse 21

अनेकाकारविन्यासादन्येषां च ध्वजा भवन् । शतेन शीघ्रवेगानां व्याघ्राणां हेममालिनाम्

さまざまな形相を配して、他の者たちの旗幡もまた現れ出た――黄金の花鬘をまとった百頭の疾き虎に引き進められるかのように。

Verse 22

ग्रसनस्य रथो युक्तो महामेघरवो बभौ । शतेन चापि सिंहानां रथो जंभस्य योजितः

グラ―サナの戦車は繋がれ、大雲の轟きのごとく鳴り響いた。さらにジャンバの戦車も、百頭の獅子を轅にして結ばれた。

Verse 23

कुजंभस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः । तावद्भिर्महिषस्योष्टैर्गजस्य च हयैर्युतः

クジャンバの戦車は、ピシャーチャのごとき顔をもつ驢馬によって繋がれた。同様に、マヒシャの戦車は駱駝で、ガジャの戦車は同数の馬で結ばれた。

Verse 24

मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वतं वै समारूढो निश्चित्य विधृतं गजैः

メーシャの戦車は恐るべき豹に引かれ、カーラネーミの戦車は象に引かれた。彼は決意を定め、象たちに支えられて堅固に保たれた一つの山に登った。

Verse 25

चतुर्दंष्ट्रैर्गंधवद्भिश्चर्भिर्मेघसन्निभैः । शतहस्तायते कृष्णे तुरंगे हेमभूषणे

四つの牙をもち芳香を放ち、雨雲に似た獣らとともに、（彼は）百肘にも及ぶ黒き駿馬に乗り、黄金の飾りで荘厳した。

Verse 26

सितचामरजालेन शोभिते पुष्पदामनि । मथनोनाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत

白きチャーマラの扇の網に飾られ、花鬘によりいよいよ輝く、ダイティヤの王マタナは、手にパーシャ（縄の投げ輪）を執りて燦然と現れた。

Verse 27

किंकिणीमालिनं चोष्ट्रमारूढोऽभूच्च जंभकः । कालमुंचं महामेघमारूढः शुम्भदानवः

ジャンバカもまた、鈴の連なりをまとわせた駱駝に乗って現れた。さらにダーナヴァのシュンバは、まるでカーラ（破滅の時）を注ぎ出すかのような巨大な雲に騎し、進み来た。

Verse 28

अन्ये च दानवा वीरा नानावाहनहेतयः । प्रचण्डचित्रवर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषिताः

さらに多くの勇猛なるダーナヴァたちが、さまざまな乗り物と武器を備えて来た。彼らは猛々しく、彩り豊かな鎧をまとい、耳飾りと頂飾りある兜で飾られていた。

Verse 29

नानाविधोत्तरासंगा नानामाल्यविभूषणाः । नानासुगंधगंधाढ्या नानाबंधिशतस्तुताः

彼らはさまざまな外套と付属の装いをまとい、多種の花鬘と宝飾で身を飾った。幾重もの甘美な香りに満ち、己が吟誦者たちにより数知れず讃えられていた。

Verse 30

नानावाद्यपरिस्यंदसाग्रेसरमहारथाः । नानाशौर्यकथासक्तास्तस्मिन्सैन्ये महारथाः

その軍勢には、多くの楽器の響きが流れわたる中、先陣を率いる大車戦士（マハーラティ）がいた。かの剛勇の戦士たちは、さまざまな武勇譚を語り合うことに没頭していた。

Verse 31

तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यदृश्यत । भूमिरेणुसमालिंगत्तुरंगरथपत्तिकम्

そのとき、ダイティヤの中の獅子たる者の軍勢は、恐るべき相をもって現れた。馬と戦車と歩兵が巻き上げる塵が、大地を抱きしめるかのようであった。

Verse 32

स च दैत्येश्वरः क्रुद्धः समारूढो महारथम् । दशभिः शुशुबे दैत्यैर्दशबाहुरिवेश्वरः । जगद्धंतुं प्रवृत्तो वा प्रतस्थेऽसौ सुरान्प्रति

そのダイティヤの主は憤怒し、偉大なる戦車に乗り込んだ。十のダイティヤに囲まれて、十臂の主のごとく輝き、まるで世界を滅ぼさんとするかのように、デーヴァたちに向かって進軍した。

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे वायुर्देवदूतः सुरालयम् । दृष्ट्वा तद्दानव बलं जगामेंद्रस्य शंसितुम्

その間に、神々の使者ヴァーユはデーヴァたちの住まいへ赴いた。あのダーナヴァの軍勢を見届けると、インドラに告げ知らせるために向かった。

Verse 34

स गत्वा तु सभां दिव्यां महेंद्रस्य महात्मनः । शशंस मध्ये देवानामिदं कार्यमुपस्थितम्

そして大いなる魂マヘーンドラの神聖なる सभा（集会殿）に至り、神々のただ中で告げた。「この急務が起こりました。」

Verse 35

तच्छ्रुत्वा देवराजः स निमीलितविलोचनः । बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महामतिः

それを聞くと、 देवराज（神々の王）は目を閉じて思索に沈んだ。やがて時宜を得た賢者は、ブリハस्पतिに次の言葉を告げた。

Verse 36

इन्द्र उवाच । संप्राप्तोऽतिविमर्दोऽयं देवानां दानवैः सह । कार्यं किमत्र तद्ब्रुहि नीत्युपायोपबृंहितम्

インドラは言った。「デーヴァとダーナヴァの間に、今や激しい衝突が起こった。正しい政道と慎重な策をもって、ここで何をなすべきか、我に告げよ。」

Verse 37

एतच्छ्रुत्वा च वचनं महेंद्रस्य गिरांपतिः । प्रत्युवाच महाभागो बॉहस्पति रुदारधीः

大いなるインドラの言葉を聞き終えると、言語の主ブリハスパティは、幸運に満ち、堅固で洞察ある知性をもって、これに答えた。

Verse 38

बृहस्पतिरुवाच । सामपूर्वं स्मृता नीतिश्चतुरंगामनीकिनीम् । जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी

ブリハスパティは言った。「神々の中の最勝者よ、勝利を求める者の政道は、まずサーマ（和解・懐柔）から始め、四種の軍に対して用いると伝えられている。これは征服を望む者のための、永遠にして古来の法である。」

Verse 39

साम दानं च भेदश्च चतुर्थो दंड एव च । नीतौ क्रमात्प्रयोज्याश्च देशकालविशेषतः

「サーマ（和解）、ダーナ（贈与）、ベーダ（離間）、そして第四にダンダ（処罰・武力）—これらは政道において、場所と時の差異に応じ、順序をもって用いるべきである。」

Verse 40

तत्र साम प्रयोक्तव्यमार्येषु गुणवत्सु च । दानं लुब्धेषु भेदश्च शंकितोष्वितो निश्चयः

「この場合、サーマは高貴で徳ある者に用いるべきである。ダーナは貪欲な者に効き、ベーダ（離間）は疑い深く揺らぐ者に対する確かな手立てである。」

Verse 41

दण्डश्चापि प्रयोक्तव्यो नित्यकालं दुरात्मसु । साम दैत्येषु नैवास्ति निर्गुणत्वाद्दुरात्मसु

「ダンダ（処罰・武力）もまた、悪しき者には常に用いるべきである。ダイティヤにはサーマの余地はない。徳を欠き、邪悪な心を抱くからである。」

Verse 42

श्रिया तेषां च किं कार्यं समृद्धानां तथापि यत् । जातिधर्मेण चाभेद्या विधातुरपि ते मताः

すでに栄えている彼らに、富の施しが何の役に立とうか。生来の性と氏族のダルマによって、彼らは変え難き者と見なされる――定めを司る者（ヴィダータ）でさえも。

Verse 43

एको ह्युपायो दंडोऽत्र भवतां यदि रोचते । दुर्जनः सुजनत्वाय कल्पते न कदाचन

ここにある策はただ一つ、もし汝らが望むならダンダ（罰・強制）である。悪しき者が善人の境地にふさわしくなることは決してない。

Verse 44

लालितः पालितो वापि स्वस्वभावं न मुंचति । एवं मे मन्यते बुद्धिर्भवंतो यद्व्यवस्यताम्

たとえ甘やかされ、あるいは手厚く守られても、人は自らの性を捨てない。これが私の熟慮した見解である。ゆえに諸君、しかるべく決せよ。

Verse 45

एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेवेत्युवाच ह । कर्तव्यतां च संचिंत्य प्रोवाचामरसंसदि

かく告げられると、千眼のインドラは「然り、然り」と答えた。なすべきことを思案し、ついで不死なる神々の集会において語った。

Verse 46

बहुमानेन मे वाचं श्रृणुध्वं नाकवासिनः

天界に住まう者たちよ、しかるべき敬意と慎みをもって、我が言葉を聴け。

Verse 47

भवंतो यज्ञभोक्तारः सतामिष्टाश्च सात्त्विकाः । स्वेस्वे पदे स्थिता नित्यं जगतः पालने रताः

汝らは祭祀（ヤジュニャ）の果を享受する者、善き者に愛され、サットヴァの清浄に安住する。各々の位に常に堅く立ち、世を護ることに永く専心する。

Verse 48

भवतां च निमित्तेन बाधंते दानवेश्वराः । तेषां समादि नैवास्ति दंड एव विधीयताम्

汝らのゆえに、ダーナヴァの王たちは苦患をもたらしている。彼らには和解の道はまったくない—ただ罰のみを定めよ。

Verse 49

क्रियतां समरे बुद्धिः सैन्यं संयोज्यतामिति । आवाद्यंतां च शस्त्राणि पूज्यं तां शस्त्रदेवताः

「戦の決意を固め、軍勢を集めよ。武器を鳴らして整え、武器の神々をしかるべく供養せよ。」

Verse 50

इत्युक्ताः समनह्यंत देवानां ये प्रधानतः । वाजिनामयुतेनाजौ हेमपट्टपरिष्कृताः

かく告げられるや、神々のうち主だった者たちは武装して備えた。戦場において彼らは黄金の馬具で飾られ、傍らには一万の馬が従った。

Verse 51

वाहनानि विमानानि योजयंतु ममामराः । यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रं निर्यात देवताः

我が不死の者たちよ、乗り物とヴィマーナ（天の車）を整えよ。ヤマを軍の総司令に任じ、速やかに進発せよ、神々よ。

Verse 52

नानाश्चर्यगुणोपेता दुर्जया देवदानवैः । रथो मातलिना युक्तो महेंद्रस्याप्यदृश्यत

そのとき、マータリが轡を取りて繋ぎしマヘーンドラ（インドラ）の戦車が現れた。数多の霊妙なる威力を具え、神々やダーナヴァにさえ征し難きものであった。

Verse 53

यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्तत । चंडकिंकिणिवृंदेन सर्वतः परिवारितः

ヤマは水牛に乗り、軍勢の先頭に進み出た。四方より、荒々しく鳴り響く鈴の群れに取り囲まれていた。

Verse 54

कल्पकालोज्जवालापूरितांबरगोचरः । हुताश उरणारूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः

アグニ（フターシャ）は、劫末の火のごとく赫々と燃え、天を光で満たして立ち備えた。牡羊に乗り、手には槍を執っていた。

Verse 55

पवनोंऽकुशपाणिस्तु विस्तारितमहाजवः । महाऋक्षं समारूढं सेनाग्रे समदृश्यत

パヴァナ（ヴァーユ）は鉤棒（アンクシャ）を手にし、広大なる疾速を示して、軍勢の先頭に見えた。大熊に跨っていた。

Verse 56

भुजगेन्द्रं समारूढो जलेशो भगवान्स्वयम् । महापाशधरो वीरः सेनायां समवर्तत

水界の主たる神ヴァルナは自ら、蛇王に乗り、軍中に陣を整えて立った。勇猛にして、大いなる縄索（パーシャ）を携えていた。

Verse 57

नरयुक्ते रथे दिव्ये धनाध्यक्षो व्यचीचरत् । महासिंहरवो युद्धे गदाहस्तो व्यवस्थितः

人々に曳かれる天の戦車にて、財宝の主クベーラは進みゆく。戦場にて大獅子のごとく咆哮し、棍棒を手に備えて立った。

Verse 58

राक्षसेशोऽथ निरृती रथे रक्षोमुखैर्हयैः । धन्वी रक्षोगणवृतो महारावो व्यदृश्यत

ついで羅刹の主ニルリティが、羅刹の顔をもつ馬に曳かれる戦車に現れた。弓を執り、羅刹の軍勢に囲まれ、恐るべき轟きの咆哮を放った。

Verse 59

चंद्रादित्यावश्विनौ च वसवः साध्यदेवताः । विश्वेदेवाश्च रुद्राश्च सन्नद्धास्तस्थुराहवे

チャンドラとアーディティヤ、アシュヴィン双神、ヴァスたち、サーディヤ神々、ヴィシュヴェデーヴァ、そしてルドラたちは—武装を整え—戦いのために堅く立った。

Verse 60

हेमपीठत्तरासंगाश्चित्रवर्मायुधध्वजाः । गंधर्वाः प्रत्यदृश्यन्त कृत्वा विश्वावसुं मुखे

ガンダルヴァたちは現れ、黄金の上衣をまとい、麗しい鎧と武器と旗印を携え、ヴィシュヴァーヴァスを先頭に据えた。

Verse 61

तथा रक्तोत्तरासंगा निर्मलायोविभूषणाः । गृध्रध्वजा अदृश्यंत राक्षसा रक्तमूर्धजाः

同じく羅刹たちが現れた。赤き上衣をまとい、磨かれた鉄の装身具を飾り、禿鷲の旗を掲げ、髪は血のように赤かった。

Verse 62

तथा भीमाशनिकराः कृष्णवस्त्रा महारथाः । यक्षास्तत्र व्यदृश्यंत मणिभद्रादिकोटिशः

そこにはまた、マニバドラをはじめとする無数のヤクシャたちが見えた。恐るべき雷霆の武器を執り、黒衣をまとい、大車戦の大勇士として、幾千万（クロール）も集っていた。

Verse 63

ताम्रोलूकध्वजा रौद्रा द्वीपिचर्मांबरास्तथा । पिशाचास्तत्र राजंते महावेगपुरःसराः

そこではまた、ピシャーチャたちが輝き立っていた。銅色の梟を印した旗を掲げ、豹皮の衣をまとい、猛々しく大いなる速さで先陣を切って突進した。

Verse 64

तथैव श्वेतवसनाः सितपट्टपताकिनः । मत्तेभवाहनप्रायाः किंनरास्तस्थुराहवे

同じくキンナラたちも戦場に立った。白衣をまとい、明るく輝く絹の小旗を掲げ、そして多くは発情して猛る象に騎乗していた。

Verse 65

मुक्ताजाल पिरष्कारो हंसो हारसमप्रभः । केतुर्जलधिनाथस्य सौम्यरूपो व्यराजत

海の主の旗印は、柔和なる姿として輝いた。真珠の網で飾られたかのような白鳥であり、首飾りのごとく光を放っていた。

Verse 66

पंचरागमहारत्नविटंको धनदस्य च । ध्वजः समुत्थितो भाति यातुकाम इवांबरम्

また、財宝の主クベーラ（ダナダ）の旗は、「パンチャラーガ」と名づける大宝珠を飾りとして高く掲げられ、天そのものへ飛翔せんとするかのように燦然と輝いた。

Verse 67

कार्ष्णलोहमयो ध्वांक्षो यमस्याभून्महाध्वजः । राक्षसेशस्य वदनं प्रेतस्य ध्वज आबभौ

ヤマの大旗には黒鉄で作られた烏が掲げられ、羅刹の主にはプレータ（餓鬼）の顔を示す旗が現れた。

Verse 68

हेमसिंहध्वजौ देवौ चन्द्रार्कवमितद्युति । कुंभेन चित्रवर्णेन केतुराश्विनयोरभूत्

二柱の神は金の獅子を印した旗を掲げ、月と太陽のごとく輝いた。アシュヴィン双神の旗印は、多彩な壺（クンバ）であった。

Verse 69

मातंगो हेमरचितश्चित्ररत्नपरिष्कृतः । ध्वजः शतक्रतोरासीत्सितचा मरसंस्थितः

シャタクラトゥ（インドラ）の旗には、黄金で作られ妙なる宝石で飾られた象があり、白きチャーマラ（ヤクの尾の払子）が添えられていた。

Verse 70

अन्येषां च ध्वजास्तत्र नानारूपा बभू रणे । सनागयक्षगंधर्वमहोरगनिशाचरा

その戦場では、ほかの者たちもまた多様な形の旗を持っていた――ナーガ、ヤクシャ、ガンダルヴァ、マホーラガ（大蛇）、そして夜をさまよう者たちの間に。

Verse 71

सेना सा देवराजस्य दुर्जया प्रत्यदृश्यत । कोटयस्तास्त्रयस्त्रिंशन्नानादेवकायिनाम्

神々の王のその軍勢は、まことに攻略し難く見えた――数は三十三クロール、さまざまな神身・神類の群れより成っていた。

Verse 72

हैमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुंदरस्रजि । कृताभिरामोज्ज्वलकुंकुमांकुरे कपोललीताविविमुक्तरावे

彼は黄金の山のごとく輝き、白き耳飾りとヤクの尾の払子を携え、清らかで麗しい金蓮華の花鬘を首に掛けていた。頬には眩く愛らしいクンクマ（サフラン）の芽が彩りを添え、響き渡る雄々しい咆哮を放って光り映えた。

Verse 73

श्रितस्तदैरावणनामकुंजरे महाबलश्चित्रविशेषितांबरः । विशालवज्रांगवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमंडलः

そのとき大いなる力を備えた彼は、アイラーヴァタ（Airāvata）と名づく神象に乗り、妙なる文様で飾られた衣をまとった。稲妻の天蓋のように広がる輝きに荘厳され、臂輪は光を散らして、たくましい腕の輪郭の周りにきらめいた。

Verse 74

सहस्रदृग्बंदिसहस्रसंस्तुतस्त्रिविष्टपेऽशोभत पाकशासनः

天界トリヴィシュタパ（Triviṣṭapa）において、パーカシャーサナ（インドラ）—千の眼を持つ神—は、幾千の詩人に讃えられ、栄光のうちに燦然と輝いた。