Adhyaya 43: Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगधर्मे ओङ्कारध्यायो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः । त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः । दत्तात्रेय उवाच । अरिष्टानि महाराज ! शृणु वक्ष्यामि तानि ते । येषामालोकनान्मृत्युं निजं जानाति योगवित् ॥

かくして『聖マールカṇḍेय・プラーナ』のヨーガ・ダルマ篇において、「唵（オーム）カーラ観想の章」と名づけられた第四十二章は終わる。いま第四十三章が始まる。ダッタートレーヤは言った。「大王よ、聞け—ヨーガを知る者がそれを見て自らの死期の近づきを悟る、その前兆を私は語ろう。」

Verse 2

देवमार्गं ध्रुवं शुक्रं सोमच्छायामरुन्धतीम् । यो न पश्येन्न जीवेत स नरः संवत्सरात् परम् ॥

神々の道（天の川）、ドゥルヴァ（北極星）、シュクラ（金星）、月の暈（かさ）／影、そしてアルンダティーを見得ない者は、その人は一年を越えて生きることはない。

Verse 3

अरश्मिबिम्बं सूर्यस्य वह्निं चैवांशुमालिनम् । दृष्ट्वैकादशमासात् तु नरो नोर्धन्तु जीवति ॥

もし人が、太陽の円盤を光線なきものとして、また火をその輝きを失ったものとして見るならば、それを見たのち、その者は十一か月を越えて生きない。

Verse 4

वान्ते मूत्रपुरीषे च यः स्वर्णं रजतं तथा । प्रत्यक्षं कुरुते स्वप्ने जीवेत स दशमासिकम् ॥

夢の中で、吐瀉物・尿・糞の中に金銀を明らかに見る者は、その人の命は（ただ）十か月である。

Verse 5

दृष्ट्वा प्रेतपिशाचादीन् गन्धर्वनगराणि च । सुवर्णवर्णान् वृक्षांश्च नव मासान् स जीवति ॥

プレータやピシャーチャなどを見、さらに「ガンダルヴァの都」（幻の都）と黄金色の樹々を見た者は、九か月の命である。

Verse 6

स्थूलः कृशः कृशः स्थूलो योऽकस्मादेव जायते । प्रकृतेश्च निवर्तेत तस्यायुश्चाष्टमासिकम् ॥

もし人が、理由もなく急に太っては痩せ、痩せては太り、常の体質から外れるならば、その寿命は（ただ）八か月である。

Verse 7

खण्डं यस्य पदं पार्ष्ण्यां पादस्याग्रे च वा भवेत् । पांशुकर्दमयोर्मध्ये सप्त मासान् स जीवति ॥

もし男の足が「折れ／損なわれ」—踵であれ足先であれ—そのようになり、しかも塵と泥の間にいるかのように見いだされるなら、その者は七か月生きる。

Verse 8

गृध्रः कपोतः काकालो वायसो वापि मूर्धनि । क्रव्यादो वा खगो नीलः षण्मासायुः प्रदर्शकः ॥

もし禿鷲、鳩、烏、あるいは大烏が人の頭上にとまり—また青色の肉食の鳥がそのようにするなら—残りの寿命は六か月であると説かれる。

Verse 9

हन्यते काकपङ्क्तीभिः पांशुवर्षेण वा नरः । स्वां छायामन्यथा दृष्ट्वा चतुः पञ्च स जीवति ॥

人は烏の群れによって打ち倒され（死に至り）、また塵が雨のごとく降ることによっても命を落とす。さらに自らの影が異様に（歪み、不自然に）現れるのを見れば、四日または五日しか生きない。

Verse 10

अनभ्रे विद्युतं दृष्ट्वा दक्षिणां दिशमाश्रिताम् । रात्राविन्द्रधनुश्चापि जीवितं द्वित्रिमासिकम् ॥

雲なきに稲妻を見、ことにそれが南方に現れるならば、また夜に虹を見るならば—残りの命は二、三か月にすぎないと説かれる。

Verse 11

घृते तैले तथादर्शे तोये वा नात्मनस्तनुम् । यः पश्येदशिरस्कां वा मासादूर्ध्वं न जीवति ॥

もし人がギー、油、鏡、あるいは水に自らの身体を映して見て、首のない姿として見えるなら—その者は一か月を越えて生きない。

Verse 12

यस्य वस्तसमो गन्धो गात्रे शवसमोऽपि वा । तस्यार्धमासिकं ज्ञेयं योगिनो नृप ! जीवितम् ॥

王よ、もし人の身体が、古びて黴びた布のような臭い、あるいは屍の臭いさえ放つならば、瑜伽行者たちは、その余命は半月であると知るべしと説く。

Verse 13

यस्य वै स्त्रमात्रस्य हृत्पादमवशुष्यते । पिबतश्च जलं शोषो दशाहं सोऽपि जीवति ॥

もしわずかな労作によっても、人の心臓のあたりと足が乾き衰え、さらに水を飲んでいる最中でさえ乾燥の苦を覚えるなら、その者の命はただ十日である。

Verse 14

सम्भिन्नो मारुतो यस्य मर्मस्थानानि कृन्तति । हृष्यते नाऽम्बुसंस्पर्शात् तस्य मृत्युरुपस्थितः ॥

もし人のうちで乱れたヴァータ（vāta）が生命の要所（マルマ）を「断ち」、水に触れても喜びを覚えないなら、死はすでにその者に近づいたのである。

Verse 15

ऋक्षवानरयानस्थो गायन् यो दक्षिणां दिशम् । स्वप्ने प्रयाति तस्यापि न मृत्युः कालमिच्छति ॥

もし夢の中で、熊または猿を乗り物として南方へ向かい、歌っているなら、その者にも死は遅れず（定めの時に必ず）訪れる。

Verse 16

रक्तकृष्णाम्बरधरा गायन्ती हसती च यम् । दक्षिणाशान्नयेन्नारी स्वप्ने सोऽपि न जीवति ॥

もし夢の中で、赤と黒の衣をまとった女が、歌い笑いながら人を南の方角へ導くなら、その者もまた長くは生きない（死が目前である）。

Verse 17

नग्नं क्षपणकं स्वप्ने हसमानाṃ महाबलम् । एकं संविक्ष्य वल्गन्तं विद्याद्मृत्युमुपस्थितम् ॥

もし夢の中で、裸のクシャパナカ（kṣapaṇaka、裸形の修行者）が、笑いながら—力強く独りで—跳びはね回るのを見たなら、死が到来した（近い）と知るべきである。

Verse 18

आमस्तकतालाद्यस्तु निमग्नं पङ्कसागरे । स्वप्ने पश्यत्यथात्मानं स सद्यो म्रियते नरः ॥

もし人が夢において、自らが泥の海に頭頂の冠（頂）まで沈み込んでいるのを見るなら、その人は直ちに死に至る。

Verse 19

केशाङ्गारांस्तथा भस्म भुजङ्गान्निर्जलां नदीम् । दृष्ट्वा स्वप्ने दशाहात्तु मृत्युरेकादशे दिने ॥

もし夢において、髪が燃えさし・灰・蛇となり、あるいは水なき川を見るなら、十日を経て、第十一日に死が訪れる。

Verse 20

करालैर्विकटैः कृष्णैः पुरुषैरुद्यतायुधैः । पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं लभेन्नरः ॥

もし夢において、武器を掲げた醜悪で怪物のような黒き男たちに石を投げつけられて打たれるなら、その者は直ちに死に至る。

Verse 21

सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशन्ती याति संमुखम् । विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति ॥

日の出の時、豺（śivā）が吠え叫びつつ人に向かって来るなら—逆の方角からであれ、周囲を巡りつつであれ—その人は直ちに死に至る。

Verse 22

यस्य वै भुक्तमात्रस्य हृदयं बाधते क्षुधा । जायते दन्तघर्षश्च स गतायुर्न संशयम् ॥

もし食後ただちに飢えが胸（心）を責め、歯ぎしり・歯の鳴る音が起こるなら、その者の寿命は尽きた—疑いない。

Verse 23

दीपगन्धं न यो वेत्ति त्रस्यत्यह्नि तथा निशि । नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति ॥

灯火の匂い（油または煙）を感じ取れず、昼も夜も怯え、己のアートマンを他者の眼に宿るかのように見いだせぬ者—その者は生きていない。

Verse 24

शक्रायुधं चार्धरात्रे दिवा ग्रहगणं तथा । दृष्ट्वा मन्येत संक्षीणमात्मजीवितमात्मवित् ॥

もし人が真夜中にインドラの武器（虹）を見、あるいは昼に惑星の群れを見たなら、賢者は自らの命が衰えつつあると悟るべきである。

Verse 25

नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्नमनॊन्नती । नेत्रञ्च वामं स्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम् ॥

もし男の鼻が曲がり、耳が垂れ下がるか不揃いに上がり、左目が涙または分泌物を流すなら—その寿命はすでに去ったのである。

Verse 26

आरक्ततामेति मुखं जिह्वा वा श्यामतां यदा । तदा प्राज्ञो विजानीयान्मृत्युमासन्नमात्मनः ॥

顔が赤みを帯び、あるいは舌が暗く黒ずむとき、賢者はその者に死が近いと知るべきである。

Verse 27

उष्ट्र-रासभयानेन यः स्वप्ने दक्षिणां दिशम् । प्रयाति तञ्च जानीयात् सद्योमृत्युं न संशयः ॥

夢の中で駱駝または驢馬に乗り、南方へ旅する者—疑いなく、その者はただちなる死に定められていると知れ。

Verse 28

पिधाय कर्णौ निर्घोषं न शृणोत्यात्मसम्भवम् । नश्यते चक्षुषोर्ज्योतिर्यस्य सोऽपि न जीवति ॥

もし人が耳をふさいだ後、自らの内より起こる内なる音を聞き得ず、また眼の光（力）が消え失せるならば—その者はもはや生きてはいない（死が近い）。

Verse 29

पततो यस्य वै गर्ते स्वप्ने द्वारं पिधीयते । न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात्तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

もし夢の中で、人が穴へ落ちてゆくように見え、入口が閉ざされ、しかもその深淵から起き上がれないなら—その命は尽きようとしている。

Verse 30

ऊर्ध्वा च दृष्टिर्न च सम्प्रतिष्ठा रक्ताः पुनः सम्परिवर्तमाना । मुखस्य चोष्मा शुषिरञ्च नाभेः शंसन्ति पुंसामपरं शरीरम् ॥

眼差しが上に反り、安定を失い、眼は赤くなってさまよい回る。顔から熱が去り、臍に虚ろが現れる—これらは人に「別の身体」（死と移行）を告げる。

Verse 31

स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यस्तु न च निष्क्रमते पुनः । जलप्रवेशादपि वा तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

もし夢の中で火の中に入り、再び出て来ない—あるいは同様に水に入る—それはその命の終わりを示す。

Verse 32

यश्चाभिहन्यते दुष्टैर्भूतै रात्रावथो दिवा । स मृत्युम् सप्तरा्त्र्यन्ते नरः प्राप्रोत्यसंशयम् ॥

悪しきブータ（bhūta）に夜であれ昼であれ打たれ悩まされる者は—疑いなく七夜の終わりに死に遭う。

Verse 33

स्ववस्त्रममलं शुक्लं रक्तं पश्यत्यथासितम् । यः पुमान् मृत्युमासन्नं तस्यापि हि विनिर्दिशेत् ॥

もし人が、自らの清らかな白衣を赤く、あるいは黒く見てしまうなら、その者にも死が近いと宣言すべきである。

Verse 34

स्वभाववैपरीत्यन्तु प्रकृतेश्च विपर्ययः । कथयन्ति मनुष्याणां सदासन्नौ यमान्तकौ ॥

気質の逆転と本来の状態の倒錯は、その人にヤマと死が近づいている徴であると説かれる。

Verse 35

येषां विनीतः सततं येऽस्य पूज्यतमा मताः । तानेव चावजानाति तानेव च विनिन्दति ॥

常にへりくだり、最も尊ぶべき者と見なしていた人々を、もし彼が軽んじ、さらには非難し始めるなら、それは（死の近さの）徴である。

Verse 36

देवान्नार्चयते वृद्धान् गुरून् विप्रांश्च निन्दति । मातापित्रोर्न सत्कारं जामातॄणां करोति च ॥

彼は神々を礼拝せず、長老・師・ブラーフマナを罵り、父母をしかるべく敬わず、婿たちにも相応の配慮を示さない――このような振る舞いは（終末の）重大な徴と理解されるべきである。

Verse 37

योगिनां ज्ञानविदुषामन्येषां च महात्मनाम् । प्राप्ते तु काले पुरुषस्तद्विज्ञेयं विचक्षणैः ॥

時が至ると、人は（軽んじる心を起こして）ヨーギン、知に通じた賢者、その他の大いなる魂の人々に背を向ける。識者はこれを（終わりの）徴として認めるべきである。

Verse 38

योगिनां सततं यत्नादरिष्टान्यवनीपते । संवत्सरान्ते तज्ज्ञेयं फलदानि दिवानिशम् ॥

おお大地の主よ、ヨーギンたちは絶えざる努力をもって凶兆（アリシュタ）を観察する。年の終わりには、それらが昼夜を問わず果報を現すと知るべきである。

Verse 39

विलोक्या विशदा चैषां फलपङ्क्तिः सुभीषणाः । विज्ञाय कार्यो मनसि स च कालो नरेश्वर ॥

これらを明らかに観察したなら、その結果の次第—きわめて恐るべきもの—を理解して心に定めよ。さらにその時（カーラ）を、人々の中の主よ、識別すべきである。

Verse 40

ज्ञात्वा कालञ्च तं सम्यगभयस्थानमाश्रितः । युञ्जीत योगी कालोऽसौ यथा नास्याफलो भवेत् ॥

その時を正しく知ったなら、無畏の境地に帰依して、ヨーギンはヨーガに励むべきである—この時が彼にとって空しくならぬために。

Verse 41

दृष्ट्वारिष्टं तथा योगी त्यक्त्वा मरणजं भयम् । तत्स्वभावं तदालोक्य काले यावत्युपागतम् ॥

このように兆しを見たなら、ヨーギンは死より生じる恐れを捨て、その性質を吟味し、その時がどれほど近づいたかを観察すべきである。

Verse 42

तस्य भागे तथैवाह्नो योगं युञ्जीत योगवित् । पूर्वाह्ने चापराह्ने च मध्याह्ने चापि तद्दिने ॥

まさにその日の同じ時分に、ヨーガを知る者はヨーガを修すべきである—午前であれ午後であれ、あるいは正午であれ、その日に。

Verse 43

यत्र वा रजनीभागे तदरिष्टं निरीक्षितम् । तत्रैव तावद्युञ्जीत यावत् प्राप्तं हि तद्दिनम् ॥

もしその瑞相が夜のある一部分に見られたなら、まさにその部分において修行を行い、その日が真に到来するまで続けるべきである。

Verse 44

ततस्त्यक्त्वा भयं सर्वं जित्वा तं कालमात्मवान् । तत्रैवावसथे स्थित्वा यत्र वा स्थैर्यमात्मनः ॥

次に、あらゆる恐れを捨て、その時を克服したなら、自己を制する者はまさにその住処にとどまるべきである――あるいは、自己の安定が得られるいかなる場所においても。

Verse 45

युञ्जीत योगं निर्जित्य त्रीन् गुणान् परमात्मनि । तन्मयश्चात्मना भूत्वा चिद्वृत्तिमपि सन्त्यजेत् ॥

彼は至上の自己（パラマートマン）において三つのグナを克服し、ヨーガを修すべきである。自らの自己をその（至上の）本性と同一ならしめ、心識の変容（ヴリッティ）すらも捨て去るべきである。

Verse 46

ततः परमनिर्वाणमतीन्द्रियमगोचरम् । यद्बुद्धेर्यन्न चाख्यातुं शक्यते तत् समश्नुते ॥

その後、彼は最高の涅槃に到達する――諸感官を超え、あらゆる対象を超え、知性をも超えて、言葉では表し得ないものに。

Verse 47

एतत् सर्वं समाख्यातं तवालर्क ! यथार्थवत् । प्राप्स्यसे येन तद्ब्रह्म संक्षेपात्तन्निबोध मे ॥

これらすべてを、アラルカよ、私は真実に即して汝に説き明かした。今、汝がそのブラフマンに到達するための要諦を、私から簡潔に理解せよ。

Verse 48

शशाङ्करश्मिसंयोगाच्छन्द्रकान्तमणिः पयः । समुत्सृजति नायुक्तः सोपमा योगिनः स्मृता ॥

月の光線に触れると、月光石（チャンドラー・カーンタ, candrā-kānta）は液を滲み出す。だが正しい結合がなければ滲み出さない。これはヨーギンの譬えとして記憶される。

Verse 49

यच्चार्करश्मिसंयोगादर्ककान्तो हुताशनम् । आविष्करोति नैकः सन्नुपमा सापि योगिनः ॥

また、日光石（アルカカーンタ, arkakānta）が太陽の光線と結合して火を生じさせるように――それ自体が多くの火であるわけではないが――これもまたヨーギンの譬えである。

Verse 50

पिपीलिकाखु-नकुल-गृहगोधा-कपिञ्जलाः । वसन्ति स्वामिवद् गेहे ध्वस्ते यान्ति ततोऽन्यतः ॥

蟻、鼠、マングース、家守（やもり）、そして鷓鴣（しゃこ）は、家にあたかも自分たちが主人であるかのように住む。家が崩れれば、彼らは他所へ去る。

Verse 51

दुःखन्तु स्वामिनो ध्वंसे तस्य तेषां न किञ्चन । वेश्मनो यत्र राजेन्द्र सोपमा योगसिद्धये ॥

その家が滅びるとき、悲しみは家の主人に属する。だがそれらの生き物にとっては何でもない。王よ、この譬えはヨーガの成就（シッディ）の獲得のためである。

Verse 52

मृद्वाहिकाल्पदेहापि मुखाग्रेणाप्यणीयसाः । करोति मृद्भारचयमुपदेशः स योगिनः ॥

たとえ土を運ぶ蟻であっても、身体は小さく口先はさらに小さいのに、重い土を積み上げて塚を作る。これはヨーギンへの教示である。

Verse 53

पशुपक्षिमनुष्याद्यैः पत्रपुष्पफलान्वितम् । वृक्षं विलुप्यमानन्तु दृष्ट्वा सिध्यन्ति योगिनः ॥

葉・花・果を具えた樹が、獣・鳥・人などに奪い取られているのを見て—その理を学ぶことにより、瑜伽行者は成就（シッディ）に至る。

Verse 54

रुरुशावविषाणाग्रमालक्ष्य तिलकाकृतिम् । सह तेन विवर्धन्तं योगी सिद्धिमवाप्नुयात् ॥

幼いルル鹿の角の先が胡麻粒の印のような形をなし、身とともに次第に伸びてゆくさまを観ずるなら—漸増の理を悟って、瑜伽行者は円成に至る。

Verse 55

द्रवपूर्णमुपादाय पात्रमारोहतो भुवः । तुङ्गमार्गं विलोक्योच्चैर्विज्ञातं किं न योगिना ॥

液体で満たした器を携え、（ある者が）地より険しい道をよじ登るのを見るとき—慎重な均衡と上昇について、瑜伽行者が悟らぬことがあろうか。

Verse 56

सर्वस्वे जीवनायालं निखाते पुरुषस्य या । चेष्टा तां तत्त्वतो ज्ञात्वा योगिनः कृतकृत्यता ॥

人が生きるために全財を埋め隠し、いかなる努力をも為すとき—その努力の真相を知った瑜伽行者は、目的を成就した者となる。

Verse 57

तद्गृहं यत्र वसतिः तद्भोज्यं येन जीवति । येन सम्पद्यते चार्थस्तत्सुखं ममतात्र का ॥

それが住まう「家」であり、それが生を支える「食」であり、それが目的を果たす「財」であり、それが「楽」である—これらにいかなる「我がもの」という執着があろうか。

Verse 58

अभ्यार्थितोऽपि तैः कार्यं करोति करणैर्यथा । तथा बुद्ध्यादिभिर्योगी पारक्यैः साधयेत्परम् ॥

他に促されつつも人が行為の器官によって行為をなすように、ヨーギーもまた、知性（ブッディ）およびその他（心・諸根）を自分の外にあるもののように見なして、それらを媒介として至上なるものを成就すべきである。

Verse 59

जड उवाच ततः प्रणम्यात्रिपुत्रमलर्कः स महीपतिः । प्रश्रयावनतो वाक्यमुवाचातिमुदान्वितः ॥

ジャダ（Jaḍa）は言った。ついでアラルカ王は、アトリの子に頭を垂れて礼拝し、大いなる歓喜をもって語った。その言葉は謙虚さと敬虔な敬意に満ちていた。

Verse 60

अलर्क उवाच दिष्ट्या देवैरिदं ब्रह्मन् ! पराभिभवसम्भवम् । उपपादितमत्युग्रं प्राणसन्देहदं भयम् ॥

アラルカは言った。「幸いにも—まことに神々によって—我が屈辱と敗北から生じたこの甚だ猛き恐怖が起こされました。その恐怖は、我が命そのものさえ疑わせたのです。」

Verse 61

दिष्ट्या काशिपतेर्भूरि-बलसम्पत्पराक्रमः । यदुच्छेदादिहासयातः स युष्मत्सङ्गदो मम ॥

幸いにも、カーシー（Kāśi）の王は大いなる力と資財と武勇を備えていました。彼によって我が権勢／地位が打ち砕かれたゆえに、私はここへ来たのです—そしてそれが、あなたと交わる機縁を私に与えました。

Verse 62

दिष्ट्या मन्दबलश्चाहं दिष्ट्या भृत्याश्च मे हताः । दिष्ट्या कोशः क्षयं यातो दिष्ट्याहं भीतिमागतः ॥

幸いにも、我が権力は衰えました。幸いにも、我が家臣たちは討たれました。幸いにも、我が خز خز خز (国庫) は荒廃しました。幸いにも、私は恐れの中へ落ちたのです。

Verse 63

दिष्ट्या त्वत्पादयुगलं मम स्मृतिपथं गतम् । दिष्ट्या त्वदुक्तयः सर्वा मम चेतसि संस्थिताः ॥

幸いにも、あなたの両足はわたしの記憶の道に入り、幸いにも、あなたのすべての教えはわたしの心に確立された。

Verse 64

दिष्ट्या ज्ञानं ममोत्पन्नं भवतश्च समागमात् । भवता चैव कारुण्यं दिष्ट्या ब्रह्मन् ! कृतं मम ॥

幸いにも、あなたに会うことによってわたしの内に知が生じ、幸いにも、ああ婆羅門よ、あなたはわたしに慈悲を示された。

Verse 65

अनर्थोऽप्यर्थतां याति पुरुषस्य शुभोदयॆ । यथेदमुपकाराय व्यसनं सङ्गमात्तव ॥

吉祥なる目覚めが起こるとき、災厄さえ人にとって意味ある利益となる—まさにこの不幸も、あなたに会えたことでわたしに益となった。

Verse 66

सुबाहुरुपकारी मे स च काशिपतिः प्रभो । ययोः कृतेऽहं संप्राप्तो योगीश ! भवतोऽन्तिकम् ॥

スバーフはわたしの恩人であり、またカーシーのその王も同様であった、主よ。かの二人によって、ヨーギンの主よ、わたしはあなたの御前に到った。

Verse 67

सोऽहं तव प्रसादाग्नि-निर्दग्धाज्ञानकिल्बिषः । तथा यतिष्ये येनेदृङ् न भूयां दुःखभाजनम् ॥

ゆえにわたしは—無知の罪があなたの恩寵の火によって焼き尽くされた者として—二度とこのような悲しみの器とならぬよう、そのように努めよう。

Verse 68

परित्यजिष्ये गार्हस्थ्यमार्तिपादपकाननम् । त्वत्तोऽनुज्ञां समासाद्य ज्ञानदातुर्महात्मनः ॥

「あなたの許しを得たのち、ああ大いなる心の知識の授与者よ、私は家住の生活を捨てよう。その表はただ見せかけと苦患にすぎない。」

Verse 69

दत्तात्रेय उवाच गच्छ राजेन्द्र ! भद्रं ते यथा ते कथितं मया । निर्ममो निरहङ्कारस्तथा चर विमुक्तये ॥

ダッタートレーヤは言った。「行け、王たちのうち最上の者よ。吉祥が汝にあれ。解脱のために、私が教えたとおりに厳密に生きよ——所有への執着なく、我執なく。」

Verse 70

जड उवाच एवमुक्तः प्रणम्यैनमाजगाम त्वारान्वितः । यत्र काशिपतिर्भ्राता सुबाहुश्चास्य सोऽग्रजः ॥

ジャダは言った。「そのように教え諭されると、彼はその方に礼拝して、弟であるカーシーの主と、兄のスバーフがいる所へ速やかに赴いた。」

Verse 71

समुत्पत्य महाबाहुं सोऽलर्कः काशिभूपतिम् । सुबाहोरग्रतो वीरमुवाच प्रहसन्निव ॥

アラルカは立ち上がり、スバーフの前で、強き腕をもつ英雄——カーシー王——に、かすかな微笑を帯びるかのように語りかけた。

Verse 72

राज्यकामुक काशीश ! भुज्यतां राज्यमूर्जितम् । तथा च रोचते तद्वत् सुबाहोः संप्रयच्छ वा ॥

「おおカーシーの主よ、王権を望む者よ。この力強き王国を享受せよ。あるいはそれが汝の望みなら、同じくこれをスバーフに譲り渡せ。」

Verse 73

काशिराज उवाच किमलर्क ! परित्यक्तं राज्यं ते संयुगं विना । क्षत्रियस्य न धर्मोऽयं भवांश्च क्षत्रधर्मवित् ॥

カーシーの王は言った。「なぜだ、アラルカよ。戦わずして王国を捨てたのか。これはクシャトリヤの務めではない——しかも汝はクシャトリヤ・ダルマを知る者であろう。」

Verse 74

निर्जितामात्यवर्गस्तु त्यक्त्वा मरणजं भयम् । सन्दधीत शरं राजा लक्ष्यं उद्दिश्य वैरिणम् ॥

「大臣たちの輪を掌中に収め、死より生ずる恐れを捨て去ったなら、王は矢をつがえ、敵を的として狙い定めるべきである。」

Verse 75

तं जित्वा नृपतिर्भोगान् यथाभिलषितान् वरान् । भुञ्जीत परमं सिद्ध्यै यजेत च महामखैः ॥

「彼を征服したのち、王は最高の成就のため、望むままに優れた享楽を受け、また大いなる供犠（ヤジュニャ）をも執り行うべきである。」

Verse 76

अलर्क उवाच एवमीदृशकं वीर ! ममाप्यासीन् मनः पुरा । साम्प्रतं विपरीतार्थं शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥

アラルカは言った。「勇士よ。わが心もかつてはまさにそのようであった。だが今は、反対の結論を——そしてその理由をも聞け。」

Verse 77

यथायं भौतिकः सङ्घस्तथान्तः करणं नृणाम् । गुणास्तु सकलास्तद्वदशेषेष्वेव जन्तुषु ॥

「この身体が物質の集合であるように、人間の内なる器官（心の複合体）もまたそのようである。さらに同様に、あらゆるグナ（guṇa）は例外なく、すべての生きものに完全に具わっている。」

Verse 78

चिच्छक्तिरेक एवायं यदा नान्योऽस्ति कश्चन । तदा का नृपते ज्ञानान्मित्रारिप्रभुभृत्यता ॥

王よ、ただ唯一の意識の力（チャイタンニャ・シャクティ）のみが存し、他に何ものもないとき、ひとたび智が生起すれば、「友」と「敵」あるいは「主」と「僕」という観念に、いかなる余地が残ろうか。

Verse 79

तन्मया दुःखमासाद्य त्वद्भयोद्भवमुत्तमम् । दत्तात्रेयप्रसादेन ज्ञानं प्राप्तं नरेश्वर ॥

人々の主よ、汝への恐れより生じた至上の悲苦に遭い、ダッタートレーヤ（Dattātreya）の恩寵によって、我は真実の知を得た。

Verse 80

निर्जितेन्द्रियवर्गस्तु त्यक्त्वा सङ्गमशेषतः । मनो ब्रह्मणि सन्धाय तज्जये परमो जयः ॥

しかし、諸感官の軍勢を征服し、執着を余すところなく捨て、心をブラフマンに安住させるならば――「それ」に勝つことこそ、最上の勝利である。

Verse 81

संसाध्यमन्यत्तत्सिद्ध्यै यतः किञ्चिन्न विद्यते । इन्द्रियाणि च संयम्य ततः सिद्धिं नियच्छति ॥

その成就に至るため、他に成すべきことはない。諸根を制することによって、ただちに成就（シッディ）を得る。

Verse 82

सोऽहं न तेऽरिर्न ममासि शत्रुः सुबाहुरेषो न ममापकारी । दृष्टं मया सर्वमिदं यथात्मा अन्विष्यतां भूप ! रिपुस्त्वयान्यः ॥

我は汝の敵にあらず、汝もまた我の仇にあらず。このスバーフ（Subāhu）は我に対して非をなしていない。我はこれら一切をアートマン（自己）として見た。求めよ、王よ――敵は汝の思いなすものとは別にある。

Verse 83

इत्त्थं स तेनाभिहितो नरेन्द्रो हृष्टः समुत्थाय ततः सुबाहुः । दिष्ट्येति तं भ्रातरमाभिनन्द्य काशीश्वरं वाक्यमिदं बभाषे ॥

彼にそのように告げられると、王は歓喜して立ち上がった。ついでスバーフは、その兄弟に「吉祥あれ」と挨拶し、カーシーの主に次の言葉を述べた。