Adhyaya 139

Verse 1

अपन क्रात बछ। अर: 2 सप्तत्रिशर्दाधिकशततमोब< ध्याय: भीमसेन और कर्णका युद्ध तथा दुर्योधनके सात भाइयोंका वध संजय उवाच भीमसेनस्य राधेय: श्रुत्वा ज्यातलनि:स्वनम्‌ | नामृष्यत यथा मत्तो गज: प्रतिगजस्वनम्‌

サञ्जयは言った。「王よ、ビーーマセーナの弓弦が轟くように鳴り響くのを聞いて、ラーダーの子ラーデーヤ（カルナ）は耐えられなかった。まるで酔い狂う象が、敵の象王の喇叭の声に耐えぬがごとく。」

Verse 2

सो&पक्रम्य मुहूर्त तु भीमसेनस्य गोचरात्‌ । पुत्रांस्तव ददर्शाथ भीमसेनेन पातितान्‌,उसने थोड़ी देरके लिये भीमसेनकी दृष्टिसे दूर हटनेपर देखा कि भीमसेनने आपके पुत्रोंकी मार गिराया है

サञ्जयは言った。「ビーーマセーナの視界からしばし外れてみると、汝の子らが倒れ伏しているのが見えた。ビーーマセーナに討ち倒されたのだ。」

Verse 3

तानवेक्ष्य नरश्रेष्ठ विमना दु:खितस्तदा । नि:श्वसन्‌ दीर्घमुष्णं च पुन: पाण्डवम भ्ययात्‌

その有様を見て、ああ人中の श्रेष्ठよ、カルナは意気沈み、深く悲嘆した。熱い長息を吐きつつ、彼は再びパーンダヴァ、ビーーマセーナの前へ進み出て、戦の渦中で対峙した。

Verse 4

स ताम्रनयन: क्रोधाच्छवसन्निव महोरग: । बभौ कर्ण: शरानस्यन्‌ रश्मीनिव दिवाकर:

怒りによりカルナの眼は銅のように赤くなり、巨大な蛇のごとく嘶く息を吐いた。そのとき彼は矢を雨のように放ち、光芒を広げる太陽神のように輝いていた。

Verse 5

किरणैरिव सूर्यस्य महीध्रो भरतर्षभ । कर्णचापच्युतैर्बाणै: प्राच्छाद्यत वृकोदर:,भरतश्रेष्ठ! जैसे सूर्यकी किरणोंसे पर्वत ढक जाता है, उसी प्रकार कर्णके धनुषसे छूटे हुए बाणोंद्वारा भीमसेन आच्छादित हो गये

バーラタ族の雄よ。太陽の光芒が山を覆い隠すように、ヴリコーダラ（ビーマ）はカルナの弓から放たれた矢によって覆い尽くされた。

Verse 6

ते कर्णचापप्रभवा: शरा बर्हिणवासस: । विविशु: सर्वतः पार्थ वासायेवाण्डजा द्रुमम्‌

パールタよ。カルナの弓より生まれた、孔雀の羽のような矢は、四方からおまえに突き入り、木の上の巣へ雛鳥が群がり入るがごとくであった。

Verse 7

कर्णके धनुषसे छूटे हुए वे मयूरपंखधारी बाण सब ओरसे आकर भीमसेनके शरीरमें उसी प्रकार घुसने लगे, जैसे पक्षी बसेरा लेनेके लिये वृक्षोंपर आ जाते हैं ।।

カルナの弓から放たれた孔雀羽の矢は四方より飛来し、ビーマセーナの身に次々と突き立った。まるで鳥が宿を求めて木々に集まるように。さらに、カルナの弓より放たれてあちこちに降り注ぐ金の羽根の矢は、隊列を組んで飛ぶ白鳥の群れのごとく、ひときわ美しく輝いた。

Verse 8

चापध्वजोपस्करेभ्यश्छत्रादीषामुखाद्‌ युगात्‌ प्रभवन्तो व्यदृश्यन्त राजन्नाधिरथे: शरा:

王よ。そのとき、アディラタの子カルナの矢は、弓からのみならず、旗印や諸々の車具、天蓋の傘、竿やその付属部、さらには戦車の轭（くびき）からさえ湧き出るかのように見えた。

Verse 9

खं पूरयन्‌ महावेगान्‌ खगमान्‌ गृध्रवासस: । सुवर्णविकृतां श्षित्रान मुमोचाधिरथि: शरान्‌

サञ्जयは語った。アディラタの子カルナは、疾く飛ぶ飛翔の武器で天を満たし、禿鷲の翼のごとき羽を備えた黄金の奇矢を放って、虚空を駆け抜けさせた。

Verse 10

तमनन्‍्तकमिवायस्तमापतन्तं वृकोदर: । त्यक्त्वा प्राणानतिक्रम्य विव्याध निशितै: शरै:,कर्णको यमराजके समान आयासयुक्त हो आते देख भीमसेन प्राणोंका मोह छोड़कर पराक्रमपूर्वक उसे पैने बाणोंद्वारा बीधने लगे

サञ्जयは語った。アンタカ（死）そのもののごとく突進して来るのを見て、ヴリコーダラ（ビーマ）は己が命への恐れを捨て、自らを守ろうとする思いを踏み越え、鋭い矢で幾度も射貫いた。

Verse 11

तस्य वेगमसहां स दृष्टवा कर्णस्य पाण्डव: । महतश्न शरौघांस्तान्‌ न्यवारयत वीर्यवान्‌,पराक्रमी पाण्डुपुत्र भीमने कर्णके वेगको असह्ां देखकर उसके महान्‌ बाणसमूहोंका निवारण किया

サञ्जयは語った。カルナの抗しがたい突進を見て、剛勇なるパーンダヴァは、その大いなる矢の奔流を食い止め、押し返した。

Verse 12

ततो विधम्याधिरथे: शरजालानि पाण्डव: | विव्याध कर्ण विंशत्या पुनरन्यै: शिलाशितै:,पाण्डुकुमार भीमने अधिरथपुत्रके शरसमूहोंका निवारण करके शिलापर चढ़ाकर तेज किये हुए बीस अन्य बाणोंद्वारा कर्णको घायल कर दिया

サञ्जयは語った。ついでパーンダヴァの戦士は、アディラタの子の放った矢の網を打ち砕き、砥石で研ぎ澄ました二十の矢をもって、再びカルナを射て傷つけた。

Verse 13

यथैव हि स कर्णेन पार्थ: प्रच्छादित: शरै: । तथैव स रणे कर्ण छादयामास पाण्डव:,जैसे कर्णने अपने बाणोंद्वारा भीमसेनको आच्छादित किया था, उसी प्रकार पाण्डुपुत्र भीमने भी कर्णको ढक दिया

サञ्जयは語った。カルナが矢の密雨でパールタを覆い尽くしたように、その戦いでもまた、パーンダヴァは返礼としてカルナを矢で覆い尽くした。

Verse 14

दृष्टवा तु भीमसेनस्य विक्रमं युधि भारत । अभ्यनन्दंस्त्यदीयाश्व सम्प्रहृष्ठा क्ष चारणा:,भरतनन्दन! युद्धमें भीमसेनका वह पराक्रम देखकर आपके योद्धाओं तथा चारणोंने भी प्रसन्न होकर उनका अभिनन्दन किया

サンジャヤは言った。「おお、バーラタよ。戦場におけるビーマセーナの武勇を目の当たりにして、そなたの軍勢自身も、またチャーラナたちも歓喜し、感嘆して彼を称えた。」

Verse 15

भूरिश्रवा: कृपो द्रौणिर्मद्रराजो जयद्रथ: । उत्तमौजा युधामन्यु: सात्यकि: केशवार्जुनौ

サンジャヤは言った。「ブーリシュラヴァス、クリパ、ドローナの子（アシュヴァッターマン）、マドラ王シャリヤ、ジャヤドラタ、ウッタマウジャス、ユダーマニュ、サーティヤキ、そしてクリシュナとアルジュナ——これらの第一の勇士たちが、戦の激しいうねりの中に居合わせた。」

Verse 16

कुरुपाण्डवप्रवरा दश राजन्‌ महारथा: । साधु साध्विति वेगेन सिंहनादमथानदन्‌

サンジャヤは言った。「王よ。クルとパーンダヴァの中でも最上の大車戦士十人は、熱気のままに『よいぞ、よいぞ！』と叫び、ついで獅子のごとき咆哮を放った。」

Verse 17

राजन! भूरिश्रवा, कृपाचार्य, अश्व॒त्थामा, मद्रराज शल्य, जयद्रथ, उत्तमौजा, युधामन्यु, सात्यकि, श्रीकृष्ण तथा अर्जुन--ये कौरव और पाण्डव-पक्षके दस श्रेष्ठ महारथी 'साधु- साधु” कहकर वेगपूर्वक सिंहनाद करने लगे ।।

サンジャヤは言った。「王よ。ブーリシュラヴァス、クリパ師、アシュヴァッターマン、マドラ王シャリヤ、ジャヤドラタ、ウッタマウジャス、ユダーマニュ、サーティヤキ、聖なるクリシュナ、そしてアルジュナ——クルとパーンダヴァ両陣営の最上のマハーラティ十人は、『よいぞ、よいぞ！』と叫びつつ、烈しい勢いで獅子のごとく咆哮した。その轟きが渦巻き、身の毛もよだつほどに立ち上がるや、そなたの子ドゥルヨーダナ王は、諸王と王子たち—とりわけ自らの兄弟たち—に急ぎ告げ、ビーマセーナからカルナを守りに行けと促した。」

Verse 18

राज्ञ: सराजपुत्रांश्न॒ सोदर्याश्व विशेषत: । कर्ण गच्छत भद्रें व: परीप्सन्तो वृकोदरात्‌

サンジャヤは言った。身の毛もよだつ恐るべき咆哮が起こるや、ドゥルヨーダナ王は大急ぎで諸王と王子たち—とりわけ自らの兄弟たち—に告げた。「汝らに吉祥あれ。今すぐ行ってカルナを守れ。ヴリコーダラ（ビーマ）が彼を狙い、追い求めているのだ。」

Verse 19

पुरा निध्नन्ति राधेयं भीमचापच्युता: शरा: । ते यतथध्वं महेष्वासा: सूतपुत्रस्य रक्षणे

サンジャヤは言った。「ビーマの弓から放たれた矢が、ラーデーヤ（カルナ）を先に討ち倒してしまうやもしれぬ。ゆえに、大弓の勇士たちよ、御者の子を守るため力を尽くせ。」

Verse 20

दुर्योधनसमादिष्टा: सोदर्या: सप्त भारत | भीमसेनमभिद्रुत्य संरब्धा: पर्यवारयन्‌,भारत! दुर्योधनकी आज्ञा पाकर उसके सात भाइयोंने कुपित हो भीमसेनपर आक्रमण करके उन्हें चारों ओरसे घेर लिया

サンジャヤは言った。バーラタよ、ドゥルヨーダナの命を受け、同腹の七人の兄弟は怒りに燃えてビーマセーナへ突進し、四方から取り囲んだ。

Verse 21

ते समासाद्य कौन्तेयमावृण्वन्‌ शरवृश्टिभि: । पर्वतं वारिधाराभि: प्रावृषीव बलाहका:

サンジャヤは言った。クンティーの子に迫ると、カウラヴァたちは矢の雨で彼を覆い尽くした。雨季の雲が山に水の筋を注ぎかけるがごとく。

Verse 22

ते5पीडयन्‌ भीमसेन क्रुद्धा: सप्त महारथा: । प्रजासंहरणे राजन्‌ सोम॑ सप्त ग्रहा इव

サンジャヤは言った。王よ、怒りに燃える七人の大車戦士はビーマセーナを激しく圧した。あたかも衆生滅尽の時、七つの惑星がソーマ（月神）を悩ますように。

Verse 23

ततो वेगेन कौन्तेय: पीडयित्वा शरासनम्‌ | मुष्टिना पाण्डवो राजन्‌ दृढेन सुपरिष्कृतम्‌

サンジャヤは言った。ついで王よ、クンティーの子たるパーンダヴァは、よく仕上げられた弓を堅い拳で力強く押さえ、しっかりと構えた。戦の熱気のただ中で、彼は迅速に打ちかかる備えを整えた。

Verse 24

मनुष्यसमतां ज्ञात्वा सप्त संधाय सायकान्‌ । तेभ्यो व्यसृजदायस्त: सूर्यरश्मिनिभान्‌ प्रभु:

サンジャヤは言った。「大王よ、彼らをただの凡人にすぎぬと見定め、剛力のビーマはたちまち弓に七本の矢をつがえ、渾身の力で、太陽の光線のごとく輝くその矢を、あなたの御子らへ放った。ここに戦の苛烈な掟が示される――戦場の一瞬を決するのは、血筋でも名分でもなく、武の技と不屈の決意である。」

Verse 25

निरस्यन्निव देहे भ्यस्तनयानामसूंस्तव । भीमसेनो महाराज पूर्ववैरमनुस्मरन्‌

サンジャヤは言った。「大王、民の主よ。ビーマセーナは、かつての怨みを幾度も思い起こしつつ、矢を放っては、まるであなたの御子らの命の息をその身から引き剥がすかのように打ち据えた。ここに、記憶に養われた憎悪が戦の暴力をいっそう鋭くし、戦いを義務ではなく私怨の報復へと変えてしまうことが示される。」

Verse 26

ते क्षिप्ता भीमसेनेन शरा भारत भारतान्‌ | विदार्य खं समुत्पेतु: स्वर्णपुड्खा: शिलाशिता:

サンジャヤは言った。「バーラタよ。ビーマセーナの放った矢は、金の羽を備え、石で研ぎ澄まされたものだった。それらはあなたの御子らを貫き、なお天へと舞い上がった。ここに戦の凄まじい惰性が示される――武の巧みと憤怒は取り返しのつかぬ害へと変わり、アダルマに駆られた争いは自らの血統すら呑み込むのだと、聞く者に告げる。」

Verse 27

तेषां विदार्य चेतांसि शरा हेमविभूषिता: । व्यराजन्त महाराज सुपर्णा इव खेचरा:

サンジャヤは言った。「大王よ。黄金で飾られたその矢は、彼らの心臓を裂いたのち、燦然と輝いた――天空を翔けるスパルナ（ガルダに似た鳥）のごとく。」

Verse 28

शोणितादिग्धवाजाग्रा: सप्त हेमपरिष्कृता: । पुत्राणां तव राजेन्द्र पीत्वा शोणितमुद्गता:

サンジャヤは言った。「王よ。黄金で飾られた七本の矢は、血にまみれた鏃を持ち、あなたの御子らの血を『飲んで』のち、上へと跳ね上がった。羽にも先端にも、いっそう血がこびりついていた。この像は、戦の陰惨な勢い――暴力が暴力を養うさま――を示し、王権の野望と執着が取り返しのつかぬ喪失へ至りうることを思い起こさせる。」

Verse 29

ते शरैरभिन्नमर्माणो रथेभ्य: प्रापतन्‌ क्षितौ | गिरिसानुरुहा भग्ना द्विपेनेव महाद्रुमा:

サンジャヤは言った。「矢により急所を貫かれ砕かれて、あの武者たちは戦車から大地へと倒れ落ちた――山の斜面に立つ大樹が、象にへし折られて倒れるがごとく。」

Verse 30

शत्रुंजयः शत्रुसहश्रित्रश्चित्रायुधो दृढ: । चित्रसेनो विकर्णश्र सप्तैते विनिपातिता:

サンジャヤは言った。「シャトルンジャヤ、シャトルサハスリー、剛毅なるチトラーユダ、さらにチトラセーナとヴィカルナ――この七人の武者は討ち倒された。」

Verse 31

शत्रुंजय-, शत्रुसह, चित्र (चित्रवाण), चित्रायुध (अग्रायुध), दृढ़ (दृढवर्मा), चित्रसेन (उग्रसेन) और विकर्ण--इन सातों भाइयोंको भीमसेनने मार गिराया ।।

サンジャヤは言った。「ビーマセーナはその七人の兄弟――シャトルンジャヤ、シャトルサハ、チトラ（別名チトラヴァーナ）、チトラーユダ（別名アグラーユダ）、ドリダ（別名ドリダヴァルマー）、チトラセーナ（別名ウグラセーナ）、そしてヴィカルナ――を討ち倒した。しかも、そこで討たれたあなたのすべての御子のうち、王よ、ヴィカルナはパーンダヴァらにとり殊に愛すべき者であった。ゆえに“狼腹”ヴリコーダラ（ビーマ）は深い悲しみに沈み、彼のために激しく嘆いた。」

Verse 32

प्रतिज्ञेयं मया वृत्ता निहन्तव्यास्तु संयुगे । विकर्ण तेनासि हत: प्रतिज्ञा रक्षिता मया

サンジャヤは言った。「『我は誓いを立てていた――戦場においてドリタラーシュトラの子らを討つ、と。ゆえにヴィカルナよ、汝は我が手により斃れた。かくして我は誓願を守ったのだ』と。」

Verse 33

त्वमागा: समर वीर क्षात्रधर्ममनुस्मरन्‌ । ततो विनिहत: संख्ये युद्धधर्मो हि निछुर:,“वीर! तुम क्षत्रिय-धर्मका विचार करके समरभूमिमें आ गये। इसीलिये इस युद्धमें मारे गये; क्योंकि युद्धरधर्म कठोर होता है

サンジャヤは言った。「『勇士よ、汝はクシャトリヤの法を胸に、戦場へと来た。ゆえに汝は合戦のただ中で討たれた――戦の掟はまことに苛烈なのだ』と。」

Verse 34

विशेषतो हि नृपतेस्तथास्माकं हिते रत: । न्यायतो<न्यायतो वापि हतः शेते महाद्युति:

サञ्जयは言った。「彼はとりわけユディシュティラ王の安寧と、われらの益とのために心を尽くしていた。しかるに今、その光輝ある勇者は、正しき手段であれ不正の手段であれ、討たれて戦場に横たわっている。かくして、恒河の子ビーシュマ—神々の師ブリハスパティにも比すべき底知れぬ叡智の持ち主—でさえ打ち倒され、戦地に投げ出され、命を捨てる瀬戸際へと追い込まれた。これにより言わねばならぬ。戦とは、まことにこの上なく残酷な業である。」

Verse 35

अगाथबुद्धिर्गाड्िय: क्षितौ सुरगुरो: सम: । त्याजित: समरे प्राणांस्तस्माद्‌ युद्ध हि निष्ठरम्‌

サञ्जयは言った。「恒河の子ビーシュマ—底知れぬ知性を備え、神々の師ブリハスパティにも等しい者—でさえ地に伏し、戦いのただ中で命を捨てる寸前にまで追い詰められている。ゆえに言わねばならぬ。戦とはまことに苛烈で無慈悲な業である。」

Verse 36

संजय उवाच तान्‌ निहत्य महाबाहू राधेयस्यैव पश्यतः । सिंहनादरवं घोरमसृजत्‌ पाण्डुनन्दन:

サञ्जयは言った。「王よ、ラーデーヤ・カルナの眼前で彼らを討ち果たしたのち、パーンドゥの子にして剛腕のビー マは、恐るべき獅子の咆哮を放った。」

Verse 37

स रवस्तस्य शूरस्य धर्मराजस्य भारत । आचख्याविव तद्‌ युद्ध विजयं चात्मनो महत्‌,भारत! उस सिंहनादने धर्मराज युधिष्ठिरको शूरवीर भीमके उस युद्धकी तथा अपनी महान्‌ विजयकी मानो सूचना दे दी

サञ्जयは言った。「バーラタよ、その勇士ビー マの獅子の咆哮は、まるでダルマラージャ・ユディシュティラに、あの戦いの帰趨とビー マ自身の大いなる勝利とを告げ知らせるかのようであった。」

Verse 38

त॑ श्रुत्वा तु महानादं भीमसेनस्य धन्विन: । बभूव परमा प्रीतिर्धर्मराजस्य धीमत:,धनुर्धर भीमसेनके उस महानादको सुनकर बुद्धिमान्‌ धर्मराज युधिष्ठिरको बड़ी प्रसन्नता हुई

サञ्जयは言った。「弓を執るビー マセーナのその大いなる咆哮を聞いて、賢明なるダルマラージャ（ユディシュティラ）はこの上ない歓喜に満たされた。」

Verse 39

ततो हृष्टमना राजन्‌ वादित्राणां महास्वनै: । सिंहनादरवं भ्रातु: प्रतिजग्राह पाण्डव:

サञ्जयは言った。「そのとき、大王よ、心を高く昂ぶらせたパाण्डヴァ（ユディシュティラ）は、戦鼓・軍楽の深い轟きのただ中で、弟の獅子のごとき咆哮を吉兆として迎え受けた。かくして奮い立ち—ビーマセーナへの賛意を示しつつ—武器を執る者のうち最勝のユディシュティラ王は、大いなる歓喜をもって戦場に進み、ドローナाचार्यを攻めんとした。」

Verse 40

हर्षेण महता युक्त: कृतसंज्ञो वृकोदरे । अभ्ययात्‌ समरे द्रोणं सर्वशस्त्रभूृतां वर:

サञ्जयは言った。「大いなる歓喜に満たされ、すっかり平静と明晰さを取り戻したヴリコーダラ（ビーマ）は、戦いのただ中で、あらゆる武器の担い手のうち最勝たるドローナへと進み寄った。」

Verse 41

एकत्रिंशन्महाराज पुत्रांस्तव निपातितान्‌ । हतान्‌ दुर्योधनो दृष्ट्वा क्षत्तु: सस्मार तद्‌ वच:

サञ्जयは言った。「大王よ、汝の子ら三十一人が討ち倒され、屍となって横たわるのを見て、ドゥルヨーダナはかつてヴィドゥラが語った言葉を思い起こした。」

Verse 42

तदिदं समनुप्राप्तं क्षत्तुर्नि:श्रेयसं वच: । इति संचिन्त्य ते पुत्रो नोत्तरं प्रत्यपद्यत

サञ्जयは言った。「『この災厄は、まさしく内臣（ヴィドゥラ）の吉き諫言のとおりに到来したのだ』と。」そう思い巡らして、汝の子は返す言葉を見いだせなかった。

Verse 43

यद्‌ द्यूतकाले दुर्बुद्धिरब्रवीत्‌ तनयस्तव । सभामानाय्य पाज्चालीं कर्णेन सहितो5ल्‍ल्पथी:

サञ्जयは言った。「汝の子が愚かにも賽の戯れの折、パンチャーラのドラウパディーを王の सभा に引き出し、カルナを傍らに置いて、『別の夫を選べ』などと酷薄な言葉を吐いた—その不義の報いが、いまこの災厄となって現れたのである。」

Verse 44

यच्च कर्णोडब्रवीत्‌ कृष्णां सभायां परुषं वच: । प्रमुखे पाण्डुपुत्राणां तव चैव विशाम्पते

サンジャヤは言った。「そして、王の सभा（サバー）においてカルナがクリシュナー（Kṛṣṇā）に浴びせたあの苛烈な言葉――パーンドゥの子らの面前で、さらにあなたの面前でもあったのだ、民の主よ――（そのすべてが今、我が心に甦る）。」

Verse 45

शृण्वतस्तव राजेन्द्र कौरवाणां च सर्वश: । विनष्टा: पाण्डवा: कृष्णे शाश्वतं नरकं॑ गता:

サンジャヤは言った。「王よ、あなたとすべてのカウラヴァが聞き入っているその時に、パーンドゥの子らはことごとく滅ぼされた。そしてクリシュナ（Kṛṣṇa）ゆえに、彼らは永劫の地獄へと赴いた。」

Verse 46

यच्च षण्ढतिलादीनि परुषाणि तवात्मजै: । श्रावितास्ते महात्मान: पाण्डवा: कोपयिष्णुनि:

サンジャヤは言った。「また、あなたの子らが彼らを怒らせようとして放った苛烈な嘲り――『ṣaṇḍhatila』などの罵り――それらは高魂のパーンドゥの子らに聞かされた。いまビーマセーナは、十三年ものあいだ胸中に燻り続けた憤怒の火を吐き出しつつ、あなたの子らを滅びへと追い立てている。」

Verse 47

त॑ भीमसेन: क्रोधाग्निं त्रयोदश समा: स्थितम्‌ | उद्गिरंस्तव पुत्राणामन्तं गच्छति पाण्डव:

サンジャヤは言った。「パーンドゥの子ビーマセーナは、十三年ものあいだ宿っていた憤怒の火を吐き出すかのようにして、いまあなたの子らの終わりへと進んでゆく。」

Verse 48

विलपंश्च बहु क्षत्ता शमं नालभत त्वयि । सपुत्रो भरतश्रेष्ठ तस्य भुड्क्ष्य फलोदयम्‌

サンジャヤは言った。「バーラタ族の最勝者よ、侍臣ヴィドゥラ（Vidura）はあなたのもとで幾度も嘆き悲しんだが、あなたから安らぎを得ることはできなかった。これこそが、あの不義の熟した果である。いま、あなたは子らとともにその果報を耐え忍ばねばならぬ。」

Verse 49

त्वया वृद्धेन धीरेण कार्यतत्त्वार्थदर्शिना । न कृतं सुह्ृदां वाक्‍्यं दैवमत्र परायणम्‌

サンジャヤは言った。「あなたは老いてなお沈着で、行為の真理と目的を見抜く者でありながら、善意をもつスフリド（親友）たちの忠告に耳を貸さなかった。この件では、ただ運命のみが決定的な拠り所となったのだ。」

Verse 50

तन्मा शुचो नरव्यात्र तवैवापनयो महान्‌ | विनाशहेतु: पुत्राणां भवानेव मतो मम

サンジャヤは言った。「嘆くな、人中の虎よ。この大いなる災厄は、まことに汝自身のなしたことだ。私の判断では、汝こそが汝の子らの滅亡の主因である。ゆえに、人の中の最上よ、悲しみに沈むな。汝の重大な不義がこの破局を招き、私は汝を子らの没落の背後にある第一の働き手と見なす。」

Verse 51

हतो विकर्णों राजेन्द्र चित्रसेनश्व वीर्यवान्‌ | प्रवराश्षात्मजानां ते सुताश्चान्ये महारथा:

サンジャヤは言った。「王よ、ヴィカルナは討たれ、勇猛なるチトラセーナもまた倒れた。汝の最もすぐれた子ら、そして他の子ら—大車戦士たち—もまた戦場に斃れた。」

Verse 52

राजेन्द्र! विकर्ण मारा गया। पराक्रमी चित्रसेनको भी प्राणोंका त्याग करना पड़ा। आपके पुत्रोंमें जो प्रमुख थे, वे तथा अन्य महारथी भी कालके गालमें चले गये ।।

サンジャヤは言った。王の中の王よ、ヴィカルナは討たれた。勇猛なるチトラセーナもまた命を捨てねばならなかった。汝の子らのうち最もすぐれた者たち、そして他の大車戦士たちも、時（カーラ）の顎へと呑み込まれた。さらに大王よ、ビーマセーナがその眼の届くところに来た汝の子は、誰であれ、たちまちに打ち倒された。

Verse 53

त्वत्कृते हाहमद्राक्षं दह॒मानां वरूथिनीम्‌ । सहस्रश: शरैर्मुक्ते: पाण्डवेन वृषेण च,आपके ही कारण मैंने भीमसेन और कर्णके छोड़े हुए हजारों बाणोंसे राजाओंकी विशाल सेना दग्ध होती देखी है

サンジャヤは言った。「汝のゆえに、私はこの目で見たのだ。諸王の大軍陣が滅びの炎に焼き尽くされてゆくのを。幾千幾万もの矢が放たれた—パーンダヴァのビーマセーナと、カルナとによって。」

Verse 136

इस प्रकार श्रीमह्माभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें भीमसेनका युद्धविषयक एक सौ छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

サञ्जयは語った。「かくして聖なる『マハーバーラタ』のうち、『ドローナ・パルヴァ』—とりわけ『ジャヤドラタ討伐章』において—ビーマセーナの戦いを述べる第百三十六章はここに終わる。」この結語は、出来事を戦争という大いなる道義の闘争の中に位置づけ、物語に正式な小休止を刻みつつも、義務に基づく戦闘とその帰結への焦点を保ち続けるのである。

Verse 137

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि भीमयुद्धे सप्तत्रिंशदधिकशततमो<ध्याय:

サञ्जयは語った。「かくして聖なる『マハーバーラタ』のうち、『ドローナ・パルヴァ』—とりわけ『ジャヤドラタ討伐章』において—ビーマの戦いを描く第百三十七章はここに終わる。」この結語は、個の武勇と復讐が、戦場における宿命と義務の抗しがたい奔流の中で展開するという、戦争の大いなる道義的悲劇の一環として本章を位置づける。

Verse 456

पतिमन्यं वृणीष्वेति तस्येदं फलमागतम्‌ । द्यूतके समय कर्णके साथ आपके मन्दमति पुत्र दुर्बुद्धि दुर्योधनने पांचालराजकुमारी द्रौपदीको सभामें बुलाकर उसके प्रति जो दुर्वचन कहा था तथा प्रजानाथ! महाराज! पाण्डवों और आपके सामने समस्त कौरवोंके सुनते हुए कर्णने सभामें द्रौपदीके प्रति जो यह कठोर वचन कहा था कि “कृष्णे! पाण्डव नष्ट हो गये। सदाके लिये नरकमें पड़ गये। तू दूसरा पति कर ले"

サञ्जयは言った。「これこそ、あの不義の果がいま現れたのだ。賽の戯れの折、そなたの愚かな子、邪心のドゥルヨーダナは、パンチャーラ王女ドラウパディーを議殿に呼び出し、彼女に罵詈雑言を浴びせた。さらに、パーンダヴァたちとそなたの面前で—ああ民の主、王よ—俱盧の者どもが皆聞く中、カルナもまた殿中でドラウパディーに苛烈な言葉を投げつけたのだ。『おおクリシュネー（ドラウパディー）よ、パーンダヴァは滅び、永劫に地獄へ堕ちた。別の夫を選べ』と。あの不正の報いが、今日、彼らに返ってきたのである。」