Adhyaya 113

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल १०५ श्लोक हैं) निफमशा (0) अमन न एकादरशाधिकशततमोड< ध्याय: सात्यकि और युधिष्ठिरका संवाद संजय उवाच प्रीतियुक्ते च हृद्यं च मधुराक्षरमेव च । कालयुक्तं च चित्र च न्याय्यं यच्चापि भाषितुम्‌

サンジャヤは言った。「王よ、ダルマラージャの言葉は愛情に満ち、心に快く、甘美な音節で織られ、時宜にかない、表現は鮮やかで、口にするにふさわしく、しかも正義に根ざしていた。それを聞いたシーニ族随一のサーティヤキは、ユディシュティラにこのように答えた。」

Verse 2

धर्मराजस्य तद्‌ वाक्‍्यं निशम्य शिनिपुज्भव: । सात्यकिर्भरतश्रेष्ठ प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्‌

サンジャヤは言った。「王よ、ダルマラージャ（ユディシュティラ）のその言葉――愛情に満ち、心に快く、甘美な言い回しで、時宜にかない、表現も鮮やかで、口にするにふさわしく、正義に根ざした言葉――を聞いたシーニ族随一のサーティヤキは、婆羅多の最勝者よ、次のようにユディシュティラへ答えた。」

Verse 3

श्रुत॑ ते गदतो वाक्‍्यं सर्वमेतन्मयाच्युत । न्याययुक्त च चित्र च फाल्गुनार्थे यशस्करम्‌

サーティヤキは言った。「節度を決して踏み外さぬ王よ、そしてアチュタ（クリシュナ）よ。ファールグナ（アルジュナ）を助けるためにあなたが語ったことは、すべて聞き届けた。あなたの言葉は驚くべきもので、正義にかなっており、ファールグナの名誉を高める。」

Verse 4

एवंविधे तथा काले मादृशं प्रेक्ष्य सम्मतम्‌ । वक्तुम्हसि राजेन्द्र यथा पार्थ तथैव माम्‌

サンジャヤは言った。「このような時に、親しく信頼するこの私が御前にいるのをご覧になりながら、王の中の最上たる陛下よ、あなたはパールタ（アルジュナ）に語るのとまったく同じように私にお語りになりました。アルジュナに言いうることは、すべて同じく私にもお告げになったのです。」

Verse 5

न मे धनंजयस्यार्थे प्राणा रक्ष्या: कथंचन । त्वत्प्रयुक्तः पुनरहं कि न कुर्या महाहवे

サンジャヤは言った。「ダナンジャヤ（アルジュナ）のためなら、我が命を守ろうなどとは少しも思いません。しかも陛下のご命令が私を駆り立てるなら、王よ、この大戦において私に成し得ぬことがありましょうか。」

Verse 6

लोकत्रयं योधयेयं सदेवासुरमानुषम्‌ । त्वत्प्रयुक्तो नरेन्द्रेह किमुतैतत्‌ सुदुर्बलम्‌

サンジャヤは言った。「人王よ、もしそれが陛下のご命令なら、私は三界そのものと戦うことさえできましょう。天神・阿修羅・人間をも含めて。ましてここで、このあまりに脆きクル族の軍勢に立ち向かうことが、何ほどの大事でしょうか。」

Verse 7

सुयोधनबल त्वद्य योधयिष्ये समन्तत: । विजेष्ये च रणे राजन्‌ सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते

サンジャヤは言った。「王よ、今日私は戦場の四方を巡り、スヨーダナ（ドゥルヨーダナ）の軍勢と戦いましょう。そしてこの戦いに勝利してみせます――これこそ、陛下に申し上げる真実です。」

Verse 8

कुशल्यहं कुशलिनं समासाद्य धनंजयम्‌ | हते जयद्रथे राजन्‌ पुनरेष्यामि तेडन्तिकम्‌,“राजन! मैं कुशलपूर्वक रहकर सकुशल अर्जुनके पास पहुँच जाऊँगा और जयद्रथके मारे जानेपर उनके साथ ही आपके पास लौट आऊँगा

サンジャヤは言った。「王よ、私は身を慎んで無事を保ち、ダナンジャヤ（アルジュナ）のもとへ安らかに辿り着きましょう。そしてジャヤドラタが討たれたなら、彼とともに再び陛下の御前へ戻って参ります。」

Verse 9

अवश्यं तु मया सर्व विज्ञाप्यस्त्वं नराधिप । वासुदेवस्य यद्‌ वाक्‍्यं फाल्गुनस्थ च धीमत:

サンジャヤは言った。「大王よ、私はすべてを必ずやあなたに奏上せねばなりません—とりわけ、ヴァースデーヴァ（聖クリシュナ）と、賢きパールグナ（アルジュナ）が語った言葉を。戦のさなかに授けられたその訓戒は、ダルマの重みを帯び、国の運命を担う統治者へ忠実に伝えられるべきものです。」

Verse 10

दृढं त्वभिपरीतो5हमर्जुनेन पुनः पुन: । मध्ये सर्वस्य सैन्यस्थ वासुदेवस्य शृण्वत:

サンジャヤは言った。「アルジュナは幾度となく私を取り囲み、激しく圧し迫った。私は全軍のただ中に立ち、ヴァースデーヴァがそれを聞いている最中であった。」

Verse 11

“अर्जुनने सारी सेनाके बीचमें भगवान्‌ श्रीकृष्णके सुनते हुए मुझे बारंबार कहकर दृढ़तापूर्वक बाँध लिया है ।।

サンジャヤは言った。全軍のただ中で、福徳なるシュリー・クリシュナが聞き届ける中、アルジュナは幾度も私に語りかけ、その決意へと私を固く結びつけた。彼はこう言ったのである。「マーダヴァよ、今日、私がジャヤドラタを討ち果たすまで、戦における最上の判断をもって、少しも油断なくユディシュティラ王を守れ。」

Verse 12

त्वयि चाहं महाबाहो प्रद्युम्ने वा महारथे । नृपं निक्षिप्य गच्छेयं निरपेक्षो जयद्रथम्‌

サンジャヤは言った。「大いなる腕を持つ者よ、あなた—あるいは大車戦士プラデュムナ—を頼みとして、私は王を貴重な託宣のごとくあなたに預け、あとは憂いなくジャヤドラタに向かって進むことができよう。」

Verse 13

जानीषे हि रणे द्रोणं रभसं श्रेष्ठमम्मतम्‌ । प्रतिज्ञा चापि ते नित्यं श्रुता द्रोणस्य माधव

「マーダヴァよ、戦場において師ドローナがいかに迅疾にして猛き者か、そして最上の勇士たちに敬われる存在であるか、あなたは知っている。さらにドローナの立てた誓いも、あなたは日々耳にしているではないか、マーダヴァよ。」

Verse 14

ग्रहणे धर्मराजस्य भारद्वाजोडपि गृध्यति । शक्तश्नापि रणे द्रोणो निग्रहीतुं युधिष्चिरम्‌,“'ट्रोणाचार्य भी धर्मराजको बंदी बनाना चाहते हैं और वे समरांगणमें राजा युधिष्ठिरको कैद करनेमें समर्थ भी हैं

サンジャヤは言った。「バーラドヴァージャの子（ドローナ）でさえ、ダルマラージャを捕らえようと切望している。戦場においてドローナは、ユディシュティラを制圧し捕虜とする力をまことに備えている。」

Verse 15

एवं त्वयि समाधाय धर्मराजं नरोत्तमम्‌ | अहमद्य गमिष्यामि सैन्धवस्य वधाय हि,'ऐसी अवस्थामें नरश्रेष्ठ धर्मराज युधिष्ठिरकी रक्षाका सारा भार तुमपर ही रखकर आज मैं सिन्धुराजके वधके लिये जाऊँगा

「このようにして、人の中の最勝者ダルマラージャ・ユディシュティラの護りを汝に託す。われは今日、まさしくサインダヴァ討伐のために赴く。」

Verse 16

जयद्रथं च हत्वाहं द्रुतमेष्यामि माधव । धर्मराजं न चेद्‌ द्रोणो निगृह्लीयाद्‌ रणे बलात्‌

サンジャヤは言った。「おお、マーダヴァよ。われはジャヤドラタを討ちて速やかに帰還しよう——ただしドローナが戦場で力ずくにダルマラージャを捕らえ、虜としないならば。」

Verse 17

निगृहीते नरश्रेष्ठे भारद्वाजेन माधव । सैन्धवस्य वधो न स्थान्ममाप्रीतिस्तथा भवेत्‌

サンジャヤは言った。「おお、マーダヴァよ。もし人の中の最勝者（ユディシュティラ）がバーラドヴァージャ（ドローナ）に捕らえられるなら、サインダヴァ（ジャヤドラタ）討伐は成し得ぬ——そのとき、深い苦悩はわれにも及ぶであろう。」

Verse 18

एवंगते नरश्रेष्ठे पाण्डवे सत्यवादिनि । अस्माकं गमनं व्यक्त वन॑ प्रति भवेत्‌ पुन:,“यदि सत्यवादी नरश्रेष्ठ पाण्डुकुमार युधिष्ठिर इस प्रकार बंदी बनाये गये तो निश्चय ही हमें पुन: वनमें जाना पड़ेगा

サンジャヤは言った。「もし事がそこまで至り、パーンダヴァの中の最勝者—真実を語ることで名高いユディシュティラ—が捕虜となるなら、われらは必ずや再び森へ退かねばならぬ。」

Verse 19

सो<5यं मम जयो व्यक्त व्यर्थ एव भविष्यति । यदि द्रोणो रणे क्रुद्धों निगृह्लीयाद्‌ युधिष्ठिरम्‌,“यदि द्रोणाचार्य रणक्षेत्रमें कुपित होकर युधिष्ठिरको कैद कर लेंगे तो मेरी यह विजय अवश्य ही व्यर्थ हो जायगी

サンジャヤは言った。「もし戦場で怒りに燃えたドローナがユディシュティラを捕らえ、虜として連れ去るなら、わがこの勝利は明らかに空しくなるであろう。」

Verse 20

स त्वमद्य महाबाहो प्रियार्थ मम माधव । जयार्थ च यशो<र्थ च रक्ष राजानमाहवे

サンジャヤは言った。「ゆえに、強き腕をもつマーダヴァよ、今日—わがため、勝利のため、そして汝の名声を増すために—戦場にて王ユディシュティラを守護せよ。」

Verse 21

स भवान्‌ मयि निक्षेपो निक्षिप्त: सव्यसाचिना । भारद्वाजाद भयं नित्यं मन्यमानेन वै प्रभो,'प्रभो! इस प्रकार द्रोणाचार्यसे निरन्तर भय मानते हुए सव्यसाची अर्जुनने आपको मेरे पास धरोहरके रूपमें रख छोड़ा है

サンジャヤは言った。「主よ、両手に等しく弓を操るアルジュナ（サヴィヤサーチン）は、バーラドヴァージャの子ドローナを常に恐れるがゆえに、汝を我に“預け物”として託したのだ。」

Verse 22

तस्यापि च महाबाहो नित्यं पश्यामि संयुगे | नान्यं हि प्रतियोद्धारं रौक्मिणेयादृते प्रभो

サンジャヤは言った。「強き腕の御方よ、主よ、戦のただ中で私は常に見る—ルクミニーの子プラデュムナを除けば、ドローナーチャールヤの前に立ち、真の対抗者として刃を交え得る武人を他に見いだせぬ。」

Verse 23

मां चापि मन्यते युद्धे भारद्वाजस्य धीमतः । सो<हं सम्भावनां चैतामाचार्यवचनं च तत्‌

サンジャヤは言った。「この戦において、バーラドヴァージャの賢き子は、私さえも重き者として見なしている。ゆえに私は、この栄誉と、師のその言葉とをともに受け入れる。」

Verse 24

आचार्यो लघुहस्तत्वादभेद्यकवचावृत:

サンジャヤは言った。「アーチャーリヤは、その手さばきの迅速さと軽やかさゆえに、貫くことのできぬ鎧に覆われており、戦場で突き破るのはきわめて難しかった。」

Verse 25

यदि कार्ष्णिर्धनुष्पाणिरिह स्यान्मकरध्वज:

サンジャヤは言った。「もし弓を手にしたカールシュニが、マカラの印を掲げる旗を携えてここにいたなら、この戦の成り行きは同じではあるまい。」

Verse 26

कुरु त्वमात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि

サンジャヤは言った。「自らの命と安寧は、自ら慎んで守られよ。わたしが去った後、誰がそなたを守るというのか。」

Verse 27

मा च ते भयमपद्यास्तु राजन्नर्जुनसम्भवम्‌

サンジャヤは言った。「王よ、アルジュナ（そして彼から生じるもの）ゆえに、恐れを心に起こしてはならぬ。」

Verse 28

ये च सौवीरका योधास्तथा सैन्धवपौरवा:

サンジャヤは言った。「またサウヴィーラの国の戦士たち、同じくサインダヴァ族とパウラヴァ族も……。」

Verse 29

उदीच्या दाक्षिणात्याशक्षु ये चान्येडपि महारथा: । ये च कर्णमुखा राजन्‌ रथोदारा: प्रकीर्तिता:

サञ्जयは言った。「王よ、北方と南方の地より来たる大車戦士たち――そのほかの者どもも――その中でカルナを筆頭として、いずれも高貴にして卓絶なる戦車の達人として名高き者たちは、すでにしかるべく語り尽くされた。」

Verse 30

एतेड<र्जुनस्य क्रुद्धस्प कलां ना्हन्ति षोडशीम्‌ । 'राजन्‌! जो सौवीर, सिन्धु तथा पुरुदेशके योद्धा हैं, जो उत्तर और दक्षिणके निवासी एवं अन्य महारथी हैं तथा जो कर्ण आदि श्रेष्ठ रथी बताये गये हैं वे कुपित हुए अर्जुनकी सोलहवीं कलाके बराबर भी नहीं हैं ।।

サञ्जयは言った。「王よ、サウヴィーラ、シンドゥ、プルデーシャの戦士たち――北と南の住人、また他の大車戦士たち――たとえカルナのごとく車戦の第一と称えられる者であっても、憤怒に燃えるアルジュナの十六分の一にも及ばぬ。たとえ全大地が、神々・アスラ・人間とともに、羅刹・キンナラ・大蛇の族、そして動くものも動かぬものもことごとく、戦のために起ち上がろうとも、皆が力を合わせたところで、戦場にてアルジュナに対峙することはできぬ。」

Verse 31

सराक्षसगणा राजन्‌ सकिन्नरमहोरगा । जड़मा: स्थावरा: सर्वे नाल॑ पार्थस्य संयुगे

サञ्जयは言った。「王よ、たとえあらゆる存在が――羅刹の群れとともに、キンナラと大蛇の族とともに――すなわち動くものも動かぬものもことごとく――戦のために起ち上がろうとも、戦場にてパールタ（アルジュナ）に対するにはなお足りぬ。」

Verse 32

एवं ज्ञात्वा महाराज व्येतु ते भीर्धनंजये । यत्र वीरौ महेष्वासौ कृष्णौ सत्यपराक्रमौ

サञ्जयは言った。「このことを知ったならば、大王よ、ダナンジャヤへの恐れを払い去りなされ。なぜなら、真の武勇を証し立てた二人の英雄、強弓の射手たる『二人のクリシュナ』が在るところ、嘆き絶望する理由はない。」

Verse 33

दैवं कृतास्त्रतां योगममर्षमपि चाहवे

サञ्जयは言った。「その戦いには、宿命のもとに結ばれたかのような合流があった――武器の技の極致、規律ある戦略の結合、そして屈せぬ猛き憤怒さえも――すべてが運命の圧力に促されて立ち現れたのである。」

Verse 34

मयि चापि सहाये ते गच्छमानेड<र्जुनं प्रति

サンジャヤは言った。「そしてあなたがアルジュナに向かって出立されるとき、私もまた従者として、助け手としてお供して……」

Verse 35

आचार्यो हि भृशं राजन्‌ निग्रहे तव गृध्यति

サンジャヤは言った。「大王よ、師はあなたを抑え込もうと激しく望んでおられる。師はあなたの歩みを制し、害あるいは不相応と見なすことから引き戻そうとしているのだ。」

Verse 36

कुरुष्वाद्यात्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि

サンジャヤは言った。「今日こそ自ら身を守る備えをなされよ。私が去った後、誰があなたの守護者となりましょうか。」

Verse 37

न हाहं त्वां महाराज अनिक्षिप्य महाहवे

サンジャヤは言った。「大王よ、この大いなる戦いにおいて、私はあなたを置き去りにはしない――決して、決してしない。」

Verse 38

एतद्विचार्य बहुशो बुद्धया बुद्धिमतां वर,“बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ महाराज! अपनी बुद्धिसे इस विषयमें बहुत सोच-विचार करके आपको जो परम मंगलकारक कृत्य जान पड़े, उसके लिये मुझे आज्ञा दें!

サンジャヤは言った。「ご自身の分別によってこの事を幾度も幾度も熟慮されたのち、賢者の中の最上なる方よ――大王よ――今日、あなたが最も吉祥にして最も益あるとお認めになる行いの道へ、私に命じてください。」

Verse 39

दृष्टवा श्रेय: परं बुद्धया ततो राजन्‌ प्रशाधि माम्‌,“बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ महाराज! अपनी बुद्धिसे इस विषयमें बहुत सोच-विचार करके आपको जो परम मंगलकारक कृत्य जान पड़े, उसके लिये मुझे आज्ञा दें!

サンジャヤは言った。「王よ、あなたが知恵によって至上の益を見定められたなら、どうか私に命じてください。深く思案のうえ、あなたが最高の善とお認めになる道について、その御命令を賜りたいのです。」

Verse 40

युधिछिर उवाच एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि माधव । नतुमे शुद्धयते भाव: श्वेताश्वं प्रति मारिष

ユディシュティラは言った。「まことにそのとおりだ、強き腕の者よ、マーダヴァよ、あなたの言うとおりだ。だが、尊き方よ、シュヴェターシュヴァ（Śvetāśva）のこととなると、我が胸の曇りは晴れぬ。」

Verse 41

युधिष्ठिर बोले--महाबाहु माधव! तुम जैसा कहते हो, वही ठीक है। आर्य! श्वेतवाहन द्रोणाचार्यकी ओरसे मेरा हृदय शुद्ध (निश्चिन्त) नहीं हो रहा है ।।

ユディシュティラは言った。「強き腕のマーダヴァよ、あなたの言葉はまことに正しい。だが高貴なる者よ、白き戦車の師ドローナのこととなると、我が心は澄まず、不安が消えぬ。私は自らを守るため、最大の努力を尽くそう。今、我が許しを得て、ダナンジャヤ（アルジュナ）の向かった所へ行け。」

Verse 42

आत्मसंरक्षणं संख्ये गमन॑ चार्जुनं प्रति । विचार्यतत्‌ स्वयं बुद्धया गमनं तत्र रोचय

ユディシュティラは言った。「この戦場で自らを守るにはいかなる策が最善か、またアルジュナのもとへ向かうことについても、そなた自身の分別で考えよ。熟慮ののち、そこで正しいと思う行き方を選べ。」

Verse 43

मुझे युद्धमें अपनी रक्षा करनी चाहिये या अर्जुनके पास तुम्हें भेजना चाहिये। इन दोनों बातोंपर तुम स्वयं ही अपनी बुद्धिसे विचार करके वहाँ जाना ही पसंद करो ।।

ユディシュティラは言った。「この戦いで我が身を守るべきか、それともそなたをアルジュナのもとへ遣わすべきか、私は自らの判断で定めねばならぬ。だがこの二つについては、そなたもまた自分の知恵でよく考え、最善と思う方を選んでそこへ行け。ゆえに、ダナンジャヤ（アルジュナ）の向かった所へ出立の支度をせよ。大力のビーマセーナが、私の護りも果たしてくれる。」

Verse 44

पार्षतश्न ससोदर्य: पार्थिवाश्व महाबला: । द्रौपदेयाश्व मां तात रक्षिष्यन्ति न संशय:,तात! भाइयोंसहित धृष्टद्युम्न, महाबली भूपालगण तथा द्रौपदीके पाँचों पुत्र मेरी रक्षा कर लेंगे; इसमें संशय नहीं है

ユディシュティラは言った。「愛しき者よ。パールシャタ族のドリシュタデュムナは兄弟たちとともに、剛勇なる諸王、そしてドラウパディーの五人の子らもまた、必ずや我を守護する。これに疑いはない。」

Verse 45

केकया भ्रातर: पज्च राक्षसक्ष घटोत्कच: । विराटो द्रुपदश्चैव शिखण्डी च महारथ:

ユディシュティラは言った。「ケーカヤの五人の兄弟、そして羅刹ガトートカチャ。さらにヴィラータとドルパダ、そして大車戦士シカンディン——この者たちは皆、心を整え警戒を怠らず、愛しき者よ、必ずや我を守護する。疑いはない。」 この叙事詩の倫理の枠内で、ユディシュティラの言葉は危機における責任ある王道を示す。彼は空しい望みにすがるのではなく、規律を備え誓約に縛られた守護者に依り、戦乱の混沌のただ中で連帯と義務（守護の法、rakṣaṇa-dharma）を確言するのである。

Verse 46

धृष्टकेतुश्न बलवान्‌ कुन्तिभोजश्न मातुल: । नकुल: सहदेवश्न पञ्चाला: सृज्जयास्तथा

ユディシュティラは言った。「ドリシュタケートゥ、そして剛勇なるクンティボージャ——我らの母方の叔父——ナクーラとサハデーヴァ、さらにパンチャーラ族とスリンジャヤ族もまた。」戦のただ中で、彼は同盟の将と諸氏族の名を挙げ、血縁と正義の誓いによってパーンダヴァの大義に結ばれた者たちの力と結束を確かめるのである。

Verse 47

न द्रोण: सह सैन्येन कृतवर्मा च संयुगे

ユディシュティラは言った。「ドローナは軍勢を率いてなお……、また戦のただ中にあるクリタヴァルマンも……。」（この言葉は、道義と戦略の両面における緊迫した見立てを示す。名高き武人とその兵力でさえ、戦禍の進むままの惨厄の前に量られ、武勇のみでは正しき、あるいは望ましき帰結を保証し得ぬことを告げている。）

Verse 48

धृष्टय्युम्नश्व॒ समरे द्रोणं क़ुद्धं परंतप:

ユディシュティラは言った。「そしてドリシュタデュムナは、敵を焼き尽くす者よ、師ドローナが怒りに燃え上がったその時、戦のただ中で彼に対峙した。」

Verse 49

वारयिष्यति विक्रम्य वेलेव मकरालयम्‌ । शत्रुओंको संताप देनेवाला धृष्टद्युम्न समरांगणमें कुपित हुए द्रोणाचार्यको पराक्रम करके रोक लेगा। ठीक वैसे ही, जैसे तटकी भूमि समुद्रको आगे बढ़नेसे रोक देती है ।।

ユディシュティラは言った。「勇を奮って進み出るドリシュタデュムナ――敵に灼けつく苦悩を与える者――は、戦場で憤怒するドローナ・アーチャールヤを食い止めるであろう。堅い浜の地が海の押し寄せを抑えるように、戦いにおいてドローナがいかなる場所に踏みとどまろうとも、敵方の勇士を討つ者、プリシャタの子は彼を押し返してみせる。」

Verse 50

द्रोणो न सैन्यं बलवत्‌ क्रामेत्‌ तत्र कथंचन । जहाँ शत्रुवीरोंका संहार करनेवाला द्रुपदकुमार संग्रामभूमिमें खड़ा होगा, वहाँ मेरी प्रबल सेनापर द्रोणाचार्य किसी तरह आक्रमण नहीं कर सकते ।।

ユディシュティラは言った。「その場所では、ドローナはどのようにしても、強引に軍勢へ踏み込むことはできぬ。敵の勇士を滅ぼすドルパダの子が戦場に立つところ、そこではドローナ・アーチャールヤは我が強大な軍に攻めかかることが決してかなわぬ。この者は、まさにドローナ滅亡のために、祭火より生じたのだ。」

Verse 51

विश्रब्धं गच्छ शैनेय मा कार्षीमयि सम्भ्रमम्‌ धृष्टय्युम्नो रणे क्रुद्धं द्रोणमावारयिष्यति

ユディシュティラは言った。「恐れずに行け、シニの子よ。私のことで取り乱すな。戦いに憤るドリシュタデュムナが、ドローナを完全に食い止める。」

Verse 110

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें युधिष्िरवाक्यविषयक एक सौ दसवाँ अध्याय पूरा हुआ

かくして『シュリー・マハーバーラタ』の「ドローナ・パルヴァ」中、「ジャヤドラタ討伐章」において、ユディシュティラの言葉を主題とする第百十章はここに終わる。

Verse 111

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि युधिष्ठिरसात्यकिवाक्ये एकादशाधिकशततमो<ध्याय:

かくして、尊き『マハーバーラタ』の「ドローナ・パルヴァ」中、「ジャヤドラタ討伐章」において、ユディシュティラとサーティヤキの対話として知られる第百十一章は終結する。

Verse 233

पृष्ठतो नोत्सहे कर्तु त्वां वा त्यक्तुं महीपते । “अर्जुन मुझे भी बुद्धिमान्‌ द्रोणाचार्यका सामना करनेमें समर्थ योद्धा मानते हैं। महीपते! मैं अपने आचार्यकी इस सम्भावनाको तथा उनके उस आदेशको न तो पीछे ढकेल सकता हूँ और न आपको ही त्याग सकता हूँ

サンジャヤは言った。「大王よ、背後から討つなど、わたしにはどうしてもできませぬ。かといって、あなたをお見捨てすることもできませぬ。義務と忠誠に縛られた身として、卑劣な行いを戒める道義の抑制も、戦において君主の傍らに立つべき務めも、いずれも捨て去ることはできないのです。」

Verse 243

उपलभ्य रणे क्रीडेदू यथा शकुनिना शिशु: । 'ट्रोणाचार्य अभेद्य कवचसे सुरक्षित हैं। वे शीघ्रतापूर्वक हाथ चलानेके कारण रणक्षेत्रमें अपने विपक्षीको पाकर उसी प्रकार क्रीड़ा करते हैं

サンジャヤは言った。「破れぬ甲冑に守られたドローナーチャールヤは、手さばきも疾く、戦場で敵を見つけるや、それを戯れのごとく弄ぶ。まるで幼子が鳥と遊ぶように。」

Verse 256

तस्मै त्वां विसूजेयं वै स त्वां रक्षेद्‌ यथार्जुन: । “यदि कामदेवके अवतार श्रीकृष्णकुमार प्रद्युम्न यहाँ हाथमें धनुष लेकर खड़े होते तो उन्हें मैं आपको सौंप देता। वे अर्जुनके समान ही आपकी रक्षा कर सकते थे

サンジャヤは言った。「まことに、わたしはあなたを彼にお預けし、アルジュナのごとくあなたを守らせましょう。」

Verse 263

यः प्रतीयाद्‌ रणे द्रोणं यावद्‌ गच्छामि पाण्डवम्‌ | “आप पहले अपनी रक्षाकी व्यवस्था कीजिये। मेरे चले जानेपर कौन आपका संरक्षण करनेवाला है

サンジャヤは言った。「まずはご自身の守りを整えられよ。わたしが去ったのち、誰があなたを護るのか。わたしがパーンダヴァたるアルジュナのもとへ赴き（そして戻る）その間、誰が戦場でドローナに立ち向かい続けるのか。」

Verse 276

नस जातु महाबाहुर्भारमुद्यम्य सीदति | “महाराज! आज आपके मनमें अर्जुनके लिये भय नहीं होना चाहिये। वे महाबाहु किसी कार्यभारको उठा लेनेपर कभी शिथिल नहीं होते हैं

サンジャヤは言った。「大王よ、今日、アルジュナのことで恐れを抱かれますな。あの剛腕の英雄は、ひとたび務めの重荷を引き受ければ、決して怯まず、決してその重みに沈むことはない。」

Verse 336

कृतज्ञतां दयां चैव भ्रातुस्त्वमनुचिन्तय । “आपके भाई अर्जुनमें जो दैवीशक्ति, अस्त्रविद्याकी निपुणता, योग, युद्धस्थलमें अमर्ष, कृतज्ञता और दया आदि सदगुण हैं उनका आप बारंबार चिन्तन कीजिये

サンジャヤは言った。「汝の兄弟の徳――その感恩と慈悲とを、幾度も幾度も思い返せ。」

Verse 343

द्रोणे चित्रास्त्रतां संख्ये राज॑स्त्वमनुचिन्तय । “राजन! मैं आपका सहायक रहा हूँ

サンジャヤは言った。「王よ、この戦いにおいては、ドローナとその奇しき武器の達人ぶり――戦場で放たれる並外れた神矢を、つぶさに思い量れ。」

Verse 356

प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्‌ सत्यां कर्तु च भारत | “भरतवंशी नरेश! द्रोणाचार्य आपको कैद करनेकी बड़ी इच्छा रखते हैं। वे अपनी प्रतिज्ञाकी रक्षा करते हुए उसे सत्य कर दिखाना चाहते हैं

サンジャヤは言った。「バーラタよ、自らの誓願を守り、それを成就させんとして、ドローナーチャールヤはこの戦のただ中で汝を生け捕りにせんと固く決している。彼は誓いの言葉を貫き、真実として示そうとしているのだ。」

Verse 363

यस्याहं प्रत्ययात्‌ पार्थ गच्छेयं फाल्गुनं प्रति । “अब आप अपनी रक्षाका प्रबन्ध कीजिये। पार्थ! मेरे चले जानेपर कौन आपका रक्षक होगा, जिसपर विश्वास करके मैं अर्जुनके पास चला जाऊँ

サンジャヤは言った。「パールタよ、誰を頼みとして我は去り、ファールグナ（アルジュナ）のもとへ赴けようか。自らの守りを整えよ――我が去ったのち、誰が汝の護り手となり、我が信を託してアルジュナへ向かえるのか。」

Verse 376

क्वचिद्‌ यास्यामि कौरव्य सत्यमेतद्‌ ब्रवीमि ते | “महाराज! कुरुनन्दन! मैं आपको इस महासमरमें किसी वीरके संरक्षणमें रखे बिना कहीं नहीं जाऊँगा; यह मैं आपसे सच्ची बात कहता हूँ

サンジャヤは言った。「カウラヴャよ、真実を告げよう。この大合戦において、我はいついかなる時もどこへも行かぬ――勇士の護りなく汝を置き去りにはせぬ。」

Verse 463

एते समाहितास्तात रक्षिष्यन्ति न संशय: । तात! पाँच भाई केकयराजकुमार

ユディシュティラは言った。「我が子よ、これらの者たちは心を整え、油断なく、必ずや我を守る—疑いはない。カイケーヤの五王子、羅刹ガトートカチャ、ヴィラータ、ドルパダ、大車戦士シカンディン、ドリシュタケートゥ、我が母方の強き叔父クンティボージャ（プルジト）、ナクラとサハデーヴァ、さらにパンチャーラの軍勢と勇士の一団—皆が警戒を怠らず、必ず我が護衛として立つであろう。」

Verse 476

समासादयितु शक्तो न च मां धर्षयिष्यति । सेनासहित द्रोणाचार्य तथा कृतवर्मा--ये युद्धस्थलमें मेरे पास नहीं पहुँच सकते और न मुझे परास्त ही कर सकेंगे

ユディシュティラは固い決意で宣言した。「軍勢に支えられたドローナ・アーチャーリヤであろうと、クリタヴァルマーであろうと、戦場で我に近づくことはできぬ。まして我を屈することなどできはしない。」

Verse 503

कवची स शरी खड्गी धन्वी च वरभूषण: । यह धृष्टद्युम्न, द्रोणाचार्यका नाश करनेके लिये कवच, धनुष, बाण, खड्ग और श्रेष्ठ आभूषणोंके साथ अग्निसे प्रकट हुआ है

ユディシュティラは言った。「ドリシュタデュムナは、鎧をまとい、弓と矢、剣を携え、優れた装身具に飾られて、火中より現れた—ドローナ・アーチャーリヤを滅ぼすために顕現したのである。」

Verse 3236

न तत्र कर्मणो व्यापत्‌ कथज्चिदपि विद्यते । “महाराज! ऐसा जानकर अर्जुनके विषयमें आपका भय दूर हो जाना चाहिये। जहाँ सत्यपराक्रमी और महाथनुर्धर वीर श्रीकृष्ण एवं अर्जुन विद्यमान हैं वहाँ किसी प्रकार भी कार्यमें व्याघात नहीं हो सकता

サンジャヤは言った。「大王よ、その場所では、いかなる企てにも少しの妨げすら生じ得ません。これを知れば、アルジュナについての御不安は鎮まるべきです。真実の勇に立ち、強弓の勇士たるシュリー・クリシュナとアルジュナが在るところ、いかなる事業も阻まれることはないのです。」