Adhyāya 113: Karṇa–Bhīma Śaravarṣa and the Battlefield Aftermath (कर्णभीमशरवर्षः)
एतेड<र्जुनस्य क्रुद्धस्प कलां ना्हन्ति षोडशीम् । 'राजन्! जो सौवीर, सिन्धु तथा पुरुदेशके योद्धा हैं, जो उत्तर और दक्षिणके निवासी एवं अन्य महारथी हैं तथा जो कर्ण आदि श्रेष्ठ रथी बताये गये हैं वे कुपित हुए अर्जुनकी सोलहवीं कलाके बराबर भी नहीं हैं ।। उद्युक्ता पृथिवी सर्वा ससुरासुरमानुषा,“नरेश्वर! देवता, असुर, मनुष्य, राक्षस, किन्नर तथा महान् सर्पगणोंसहित यह समूची पृथ्वी और सभी स्थावर-जंगम प्राणी युद्धके लिये उद्यत हो जायँ तो भी सब मिलकर भी युद्धस्थलमें अर्जुनका सामना नहीं कर सकते हैं
sañjaya uvāca | ete 'rjunasya kruddhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm | rājan ye sauvīrāḥ sindhavaś ca tathā purudeśakāḥ yoddhāḥ ye cottara-dakṣiṇa-nivāsinaḥ anye ca mahārathāḥ karṇādayaś ca śreṣṭhā rathinaḥ kathitāḥ te 'pi kupitasyārjunasya ṣoḍaśīṃ kalām api na samāḥ || udyuktā pṛthivī sarvā sa-surāsura-mānuṣā | nareśvara devatā asurā manuṣyā rākṣasāḥ kinnarāś ca mahā-sarpāś ca saha yadi yuddhāya samudyatā bhaveyuḥ tathāpi sarve militvā yuddha-sthale 'rjunam abhimukhaṃ na śaknuyuḥ ||
サञ्जयは言った。「王よ、サウヴィーラ、シンドゥ、プルデーシャの戦士たち――北と南の住人、また他の大車戦士たち――たとえカルナのごとく車戦の第一と称えられる者であっても、憤怒に燃えるアルジュナの十六分の一にも及ばぬ。たとえ全大地が、神々・アスラ・人間とともに、羅刹・キンナラ・大蛇の族、そして動くものも動かぬものもことごとく、戦のために起ち上がろうとも、皆が力を合わせたところで、戦場にてアルジュナに対峙することはできぬ。」
संजय उवाच
The verse highlights that sheer numbers and reputation cannot match concentrated skill and resolve; it also implicitly warns that anger, when joined to extraordinary capability, becomes a force that must be governed by dharma and self-control.
Sanjaya reports to the king that Arjuna, in a state of wrath, is so formidable that even renowned warriors (including those associated with Karṇa) and even a vast coalition of beings would be unable to confront him in battle.