Rig Veda 9.97.46: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 46

Sukta 9.97

Rishi: Pavamāna Soma seers (Anukramaṇī attribution within RV 9 corpus; exact individual uncertain here)

Devata: Soma Pavamāna (with explicit offering ‘for Indra’)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by metrical scan)

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥

Recitation with translationRig Veda 9.97.46

Transliteration

eṣá syá te pavate indra sómaś camū́ṣu dhī́ra uśaté távasvān | svàr-cakṣā rathiráḥ satyá-śuṣmaḥ kā́mo ná yó devayatā́m asarji ||

Translation

હે ઇન્દ્ર, આ સોમ તારા માટે વહે છે—ચમૂઓ (પાત્રો)માં ધીર, ઉત્સુક, તવસ્વાન્ (બળથી ભરપૂર). સ્વર્ચક્ષ (પ્રકાશ-નેત્રવાળો), રથિર (રથ સમો ગતિમાન), સત્યશુષ્મ (સત્ય અને અપ્રતિહત તેજવાળો); દેવયત જન માટે તે કામ સમો મુક્ત થાય છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्यः: indeed, just
• स्यः: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्य (निपात/प्रागृह्य-प्रयोगः; देइक्तिक-एन्क्लिटिक)

• ते: to/for you; of you
• ते: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पवते: is purified; flows (as purified)
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) / √पु (to purify)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• चमूषु: in the ladles/cups
• चमूषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चमू (प्रातिपदिक)

• धीः: (as) inspired thought; wise (one)
• धीः: कर्तृ (विशेषण-भावेन) / भावः
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• उशते: desires; longs
• उशते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वश्/√उश् (उशते) ‘to desire, long for’

• तवस्वान्: mighty; possessing strength
• तवस्वान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: तवस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्ययार्थः ‘possessing’)

• स्वर्चक्षाः: bright-eyed; having radiant sight
• स्वर्चक्षाः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: स्वर् (स्वः/स्वर् ‘light, heaven’) + चक्षस् (प्रातिपदिक) / चक्ष्-सम्बद्धम्

• रथिरः: chariot-borne; charioteering
• रथिरः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: रथि-र (प्रातिपदिक; ‘charioteer-like/going by chariot’)

• सत्यशुष्मः: of true vigor; truly powerful
• सत्यशुष्मः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + शुष्म (प्रातिपदिक ‘might, vigor’) (समासः)

• कामः: desire; longing
• कामः: उपमान (उपमेय-सम्बन्धः) / कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवयताम्: of the god-seeking (worshippers)
• देवयताम्: सम्बन्ध
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: देवयत् (प्रातिपदिक; ‘god-seeking, pious’)

• असर्जि: was released; was sent forth
• असर्जि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (to let go, send forth)