Rig Veda 5.1.4 — Mandala 5, Sukta 1, Mantra 4
Sukta 5.1
Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Devata: Agni (with Sūrya/Uṣas as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति । यदीं सुवाते उषसा विरूपे श्वेतो वाजी जायते अग्रे अह्नाम् ॥
Transliteration
agním ácchā deva-yatā́m manā́ṃsi cakṣū́ṃṣīva sū́rye sáṃ caranti | yád īṃ súvāte uṣásā vírūpe śvetó vājī́ jāyate ágre áhnām ||
Translation
અગ્નિ તરફ દેવ-યાત્રી મનોભાવો એકસાથે ગતિ કરે છે, જેમ સૂર્ય પર આંખો એકત્ર થાય છે. જ્યારે ઉષસાના બે સ્વરૂપો—વિવિધ રૂપવાળા—તેને પ્રસવે છે, ત્યારે દિવસોના અગ્રભાગે સમૃદ્ધિનો શ્વેત વાજી (અશ્વ) જન્મે છે.
Word by Word
अग्निम्Agni (as object/goal)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards
अच्छा:
अधिकारण (गतिद्योतक/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
देवयताम्of the god-seeking (devout)
देवयताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (participial)
Rootदेवयत्- (देव + यत्; प्रातिपदिक)
मनांसिminds
मनांसि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चक्षूंषिeyes
चक्षूंषि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचक्षुस्- (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सूर्येin/at the Sun
सूर्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
चरन्तिthey move/go
चरन्ति:
—
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
यत्when/that
यत्:
—
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (अव्यय/निपात)
सुवातेshe brings forth/gives birth
सुवाते:
—
TypeVerb
Rootसू (धातु; ‘प्रसव/जनन’) + वि/सु- (उपसर्ग)
उषसाby/with Dawn
उषसा:
करण
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
विरूपेtwo of differing forms
विरूपे:
कर्म (of ‘suvāte’) / विशेषण
TypeAdjective
Rootविरूप- (वि + रूप; प्रातिपदिक)
श्वेतःwhite, bright
श्वेतः:
कर्तृ (of ‘जायते’) / विशेषण
TypeAdjective
Rootश्वेत- (प्रातिपदिक)
वाजीthe racer/steed (winner of prize)
वाजी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
जायतेis born/arises
जायते:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु; ‘to be born’)
अग्रेin front/at first
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable (locative used adverbially)
Rootअग्र- (प्रातिपदिक)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन्- (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.