Rig Veda 5.1.6: Mandala 5, Sukta 1, Mantra 6
Sukta 5.1
Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥
Transliteration
agnír hótā ny àsīdad yajī́yān upásthe mātúḥ surabhā́ u loké | yúvā kavíḥ puruniṣṭhá ṛtā́vā dhartā́ kṛṣṭīnā́m utá mádhya iddháḥ ||
Translation
અગ્નિ—હોતૃ—આજે સર્વાધિક યજનીય બની, માતાના સુગંધિત અંકમાં, તેના લોકમાં, બેસી ગયો છે. યુવાન, કવિ (ઋષિ), અનેક આસનોમાં દૃઢપણે સ્થિત, ઋતનો પાલક, તે પ્રજાઓનો આધાર છે અને મધ્યમાં પ્રજ્વલિત છે.
Word by Word
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest, invoker
होता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (agent)
Rootहु (धातु) → होतृ- (कृदन्त, तृच्)
निdown, in (as preverb)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
असीदत्sat down, took seat
असीदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + नि
अद्यtoday, now
अद्य:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
अजीयान्more victorious, better at winning
अजीयान्:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअजि- (प्रातिपदिक) → अजीयस्- (तुलनात्मक)
उपस्थेin the lap, on the seat
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ- (प्रातिपदिक)
मातुःof the mother
मातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
सुरभाःfragrant, sweet-smelling
सुरभाः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुरभि- (प्रातिपदिक)
उindeed, and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकेin the world/realm
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक- (प्रातिपदिक)
युवाyoung
युवा:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयुवन्- (प्रातिपदिक)
कविःseer, poet
कविः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
पुरुनिष्ठःfirm in many (places/ways), much-established
पुरुनिष्ठः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरु- + निष्ठ- (प्रातिपदिक; समासः)
ऋतावाpossessing ṛta, truthful/ordered
ऋतावा:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋतावन्- (प्रातिपदिक)
धर्ताsupporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (agent)
Rootधृ (धातु) → धर्तृ- (कृदन्त, तृच्)
कृष्टीनाम्of the peoples
कृष्टीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृष्टि- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमध्य- (प्रातिपदिक)
इद्धःkindled, inflamed
इद्धः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootइन्ध् (धातु) → इद्ध- (कृदन्त, क्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.